Kłamstwo medyczne

Kłamstwo medyczne

Bezpłatnej służby zdrowia nie było, nie ma i nie będzie!

Jeśli pacjenci mają przeżyć, służba zdrowia w obecnym kształcie przeżyć nie ma prawa! Możemy wszystkich Polaków leczyć dobrze, czyli oferując wszystkim wszystko, co najlepsze, i to całkowicie z pieniędzy budżetowych (co eufemistycznie nazywa się świadczeniem nieodpłatnym) - powtarzają politycy. Służbę zdrowia mamy świetną i będziemy mieli jeszcze lepszą, jeżeli podatnicy dadzą na nią więcej pieniędzy - dodaje Naczelna Rada Lekarska. Skomercjalizujmy służbę zdrowia, a od razu będzie lepiej - przekonuje minister zdrowia Leszek Sikorski. Jeżeli dodatkowo zapłacimy 3 zł za wizytę u lekarza, będzie już prawie dobrze. Wszyscy tu kłamią.
Nawet gdyby rząd przeznaczył na opiekę zdrowotną wszystkie wpływy budżetowe (obecnie około 160 mld zł rocznie), to i tak pacjenci nie będą zadowoleni. Tak jak nie są zadowoleni w USA, gdzie na ochronę zdrowia wydaje się w przeliczeniu ponad cztery biliony złotych rocznie. "Nie ma górnej granicy wydatków na opiekę medyczną. Można je podnosić bez końca, kupując coraz lepszą aparaturę i stosując coraz bardziej skomplikowane procedury i diagnostykę" - zauważył prof. Lester Thurow, amerykański ekonomista, w wywiadzie dla "The Wall Street Journal".
- Żaden system nie wytrzyma konieczności płacenia rosnących w postępie geometrycznym sum za leczenie wszystkich. Tak zwana bezpłatna służba zdrowia to oszustwo, szkodliwy mit - mówi Andrzej Wojtyła, menedżer medyczny, wiceminister zdrowia w rządzie Jerzego Buzka.
Na rynku istnieje alternatywa dla tzw. bezpłatnej służby zdrowia: już milion Polaków korzysta z abonamentowych usług medycznych prywatnych firm bądź zawarło prywatne ubezpieczenia zdrowotne. Nie liczą oni na państwową służbę zdrowia - wolą liczyć na siebie. To obecnie jedyna droga do zagwarantowania sobie opieki lekarskiej na przyzwoitym poziomie. Tyle że osoby te są w ten sposób karane, bo zapłaciły podatek zdrowotny (7,75 proc. dochodów), a nie korzystają z publicznej służby zdrowia. To, co obecnie nazywa się składką na ubezpieczenie zdrowotne, jest zwykłym podatkiem, bo ubezpieczenie oznacza odkładanie środków na indywidualnym koncie. Od połowy lat 90. powstało kilkanaście firm oferujących leczenie za stałą miesięczną opłatę: pakiet podstawowy kosztuje od 20 zł do 100 zł (szczepienia przeciw grypie, częściowe badania profilaktyczne - z tomografią komputerową, EKG, USG i mammografią), pakiet lux - od 600 zł do 1000 zł (obejmuje m.in. skomplikowa-ne operacje chirurgiczne, hospitalizację w jednoosobowym pokoju z telefonem, telewizorem, prowadzenie ciąży i przyjmowanie porodów). Każda z tych firm proponuje kilka wariantów tzw. koszyków usług medycznych. Dzięki konkurencji ceny leczenia abonamentowego są prawie o 20 proc. niższe niż w 1995 r. Jednocześnie poprawił się standard leczenia.
Częściową odpłatność za usługi medyczne przewiduje najnowszy projekt, który przygotował zespół kierowany przez Michała Boniego, byłego ministra pracy. Wedle tego projektu, za wizytę u lekarza specjalisty płaciłoby się 5 zł, u lekarza pierwszego kontaktu - 3 zł, zaś za wypisanie recepty - 2 zł. - Oprócz zasilenia budżetu służby zdrowia o dodatkowe 800 mln zł te opłaty ograniczą liczbę wizyt pacjentów, szczególnie starszych, którzy lekarza traktują jak psychologa, partnera do rozmowy, a przychodnię jak kawiarnię bądź czytelnię - mówi "Wprost" Michał Boni. Podobny system mikropłatności wprowadzono na Słowacji. Już po dwóch miesiącach o 20 proc. zmalała liczba osób starszych odwiedzających lekarza. System mikropłatności zaproponował też w Niemczech rząd Gerharda Schrödera - pacjenci płaciliby 5-10 euro za każdą usługę, ale nie więcej niż 10 euro na kwartał. Jeśli pacjent korzysta z leczenia ambulatoryjnego lub zamawia wizyty domowe, dopłaca 10 euro plus 10 proc. wartości rachunku wystawionego przez lekarza. Pobyt w szpitalu wiązałby się z dodatkową opłatą w wysokości 10 euro za dzień, ale nie więcej niż 280 euro rocznie. To jednak tylko proteza: forma zalegalizowanego łapownictwa i kontynuacja dawnego, socjalistycznego systemu. Te dodatkowe opłaty są bardziej szkodliwe niż ich brak.


Trzy filary ubezpieczenia zdrowotnego
Gdyby wszystkie pieniądze z budżetu przekazywane u nas na służbę zdrowia wydać tylko na chorych leczących się w szpitalach (5,7 mln osób w ubiegłym roku), na kurację każdego z nich przypadłoby 4,5 tys. zł. Gdyby pieniądze te trafiły wyłącznie do przychodni i ambulatoriów, na leczenie każdego chorego (w statystyce ujmuje się tylko liczbę porad - 233 mln w ubiegłym roku) można by wydać 111 zł. W praktyce osoba otrzymująca średnie wynagrodzenie odprowadza co miesiąc do Narodowego Funduszu Zdrowia 120,16 zł. To za mało, by sfinansować jakąkolwiek operację chirurgiczną. Stać nas tylko na to, by wszystkim opłacić podstawowe usługi, a inne świadczenia trzeba by finansować z dodatkowego, indywidualnego ubezpieczenia. Można też powszechnymi ubezpieczeniami objąć usługi najdroższe, zaś za podstawowe świadczenia wprowadzić opłatę każdorazową.
W Stanach Zjednoczonych na koszty związane z leczeniem oszczędza się latami - podobnie jak na studia. W biednej Polsce na wszystkie usługi, w tym najdroższe operacje, ma wystarczyć składka na kasę chorych, czyli podatek zdrowotny. Tymczasem gdyby wziąć pod uwagę statystyczną polską rodzinę (w modelu dwa plus dwa), okaże się, że na leczenie może ona przeznaczyć 11,2 tys. zł rocznie. Taką rodzinę, według cenników usług medycznych, stać prawie na 200 porad ambulatoryjnych rocznie. W zasięgu jej możliwości finansowych jest też na przykład resekcja jelita grubego (5 tys. zł), wszczepienie bypassa naczyniowego (3 tys. zł), proteza kolana (6,7 tys. zł), operacja guza mózgu (2,2 tys. zł). Najlepiej byłoby wprowadzić rozwiązania już obowiązujące w ubezpieczeniach emerytalnych. Pierwszy filar stanowiłaby na przykład 5-procentowa, obowiązkowa składka (zasada solidarności), z której finansowane byłyby usługi podstawowe i wysokospecjalistyczne. Na drugi filar składałoby się 2,75 proc. obecnego podatku zdrowotnego i moglibyśmy tę część przekazać wybranej firmie ubezpieczeniowej. Trzeci filar obejmowałby tych, którzy chcą jeszcze dodatkowo zawrzeć ubezpieczenie zdrowotne.

Prywatyzacja zamiast komercjalizacji
Przez kilkadziesiąt lat wmawiano Polakom, że służba zdrowia to bezpłatne świadczenie ze strony państwa (bezpłatna opieka zdrowotna była zapisana w konstytucji PRL i zapis ten znalazł się także w ustawie zasadniczej przyjętej w 1997 r.). Większość obywateli nie miała jednak dostępu do najlepszych terapii, leków, wysokospecjalistycznych ośrodków, rehabilitacji i sanatoriów. Usługi medyczne były tak samo reglamentowane jak mięso - nie było kartek, ale by-ły kolejki, łapówki, układy. Obecnie mamy w służbie zdrowia dwa systemy - jak w późnym PRL w handlu, gdy istniały sklepy komercyjne. I tamten przykład dowodzi, że komercjalizacja nie jest żadnym rozwiązaniem. Przecież pod koniec poprzedniego systemu były już prawie wyłącznie sklepy komercyjne, a zaopatrzenie w mięso nadal nie było dobre. Dopiero radykalna rynkowa reforma handlu przerwała to błędne koło. Podobnie będzie w służbie zdrowia. Tym bardziej że urynkowienie dokonało się już praktycznie w stomatologii - na początku lat 90. w prywatnych gabinetach leczyło się około 12 proc. Polaków, obecnie już prawie 70 proc. Na początku lat 90. prywatne gabinety ginekologiczne odwiedzało 4 proc. Polek, obecnie - niemal 40 proc.
W Stanach Zjednoczonych utworzono health maintenence organizations - HMO (organizacje opieki zdrowotnej), które za zryczałtowaną opłatę oferują określone w umowie usługi medyczne. Mają własny personel i koncentrują się na profilaktyce, bo to jest najbardziej efektywna forma opieki. Na początku lat 90. umowy z HMO podpisała prawie połowa Amerykanów zatrudnionych w dużych i średnich firmach, w połowie lat 90. już dwie trzecie, a obecnie - około
90 proc. Organizacje typu HMO zaoferowały najtańsze na rynku usługi i oddolnie ten rynek zmieniają. Efekt jest taki, że w ostatnich dziesięciu latach liczba osób korzystających z leczenia szpitalnego zmalała w USA o 20 proc. Gdyby podobne organizacje powstały w Polsce, zamiast 750 szpitali wystarczyłoby na przykład 500, a dostęp do usług medycznych i ich jakość nie byłyby gorsze.

Dwie mafie
W Polsce na tysiąc mieszkańców mamy 5 łóżek szpitalnych, podczas gdy w Wielkiej Brytanii wskaźnik ten wynosi 3,9, w Stanach Zjednoczonych - 2,9, a porównywalnej z nami Turcji - 2,1. Na tysiąc mieszkańców przypada u nas 2,2 lekarza, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych - 2,7, w Wielkiej Brytanii - 2, a w Turcji - 1,3. Nie odbiegamy więc od bogatych krajów. Zwłaszcza że na ochronę zdrowia wydajemy około 60 mld zł, czyli 8 proc. PKB. To wprawdzie mniej niż Amerykanie (13,9 proc.) czy Niemcy (10,7 proc.), ale więcej niż Brytyjczycy (7,6 proc.), Czesi (7,3 proc.) czy Turcy (4,8 proc.). Gdyby przeliczyć to na dochody obywateli, okaże się, że wydajemy na ten cel jedną z dwunastu naszych pensji.
W polskim systemie zdrowotnym dobrze funkcjonują współpracujące z sobą mafie: polityczna i lekarska. Interes mafii politycznej polega na kontrolowaniu drugiego co do wielkości funduszu kapitałowego, mającego do dyspozycji
30 mld zł rocznie, kreującego kilka tysięcy miejsc pracy oraz stwarzającego duże możliwości dodatkowych korzyści, na przykład związanych z rządowymi zamówieniami na leki refundowane. W klinikach, szpitalach i półprywatnych gabinetach funkcjonujących na obrzeżach "zakładów uspołecznionych" działa biała mafia, która głośno protestuje przeciwko prywatyzacji. Protestuje, bo ona już dawno się sprywatyzowała, tyle że na państwowym sprzęcie i w opłaconym przez podatnika czasie pracy. Sprywatyzowała się wedle najlepszej - dla siebie - zasady: przejęcia zysków i pozostawienia kosztów finansom publicznym, czyli nam, podatnikom. Nie przypadkiem biała mafia najgłośniej sprzeciwia się urynkowieniu służby zdrowia. Do czego bowiem miałby być jej przydatny wolny, konkurencyjny rynek, skoro funkcjonuje na rynku najwspanialszym, bo zmonopolizowanym.

Trzy koszyki usług medycznych
W sprawnym systemie ochrony zdrowia muszą dominować podmioty prywatne. System ten musi zakładać bezpośrednie współpłacenie przez pacjenta za porady i procedury medyczne - tylko wtedy istnieje bariera redukująca zbędny popyt i pojawiają się bodźce dla działań prozdrowotnych. Podstawowe zasady każdej działalności gospodarczej - włas-ność i rynek - nie oznaczają zwolnienia państwa z jego funkcji ani odcięcia biednych pacjentów od opieki medycznej.
Najlepsze byłoby pełne urynkowienie usług medycznych, ale jest to mało prawdopodobne. Pozostaje system mieszany: współpłacenie (poza zapłaconym już podatkiem zdrowotnym) przez pacjenta byłoby minimalne w wypadku gwarantowanych świadczeń podstawowych (I koszyk), wyższe - choć także dotowane z obowiązkowych ubezpieczeń indywidualnych - w wypadku świadczeń specjalistycznych i leków (II koszyk), oraz pełne - współfinansowane z indywidualnych ubezpieczeń dobrowolnych - przy świadczeniach ponadstandardowych.
Podobne rozwiązanie od lat obowiązuje na rynku leków, gdzie pacjenci dokonują wyboru między tanimi lekami generycznymi a droższymi nowej generacji. W krajach o porównywalnym z Polską poziomie rozwoju podobny model przeniesiono na rynek usług medycznych. W Turcji płatne szpitale prywatne od lat konkurują z bezpłatnymi publicznymi. Te ostatnie są bezkonkurencyjne na rynku tańszych usług, prywatne wygrywają zaś na rynku usług droższych, bo oferują nieco niższe ceny. Na korzystanie z nich stać również ludzi stosunkowo ubogich. - Tamtejszy system z jednej strony zachęca do wykupywania prywatnych polis, z drugiej - zniechęca do leczenia niepotrzebnie drogiego - tłumaczy Andrzej Wojtyła.

Darmowy szpital?
Choć prawda o konieczności prywatyzacji medycyny dotarła niemal do wszystkich, większość mówi: prywatyzujcie kolegę, nie mnie. Nawet rozumiejący rynek prof. Zbig-niew Religa stara się stać po obu stronach barykady. Przeciwko reformie wytacza dwa ważkie argumenty. Po pierwsze, koszt zabiegów wykonywanych w Instytucie Kardiologii idzie w setki tysięcy złotych, czyli byłby niemożliwy do pokrycia z dochodów osobistych, nawet wspartych środkami pochodzącymi z prywatnych ubezpieczeń. Po drugie, współpłacenie jest nierealne, skoro - mówi prof. Religa - "w Polsce są setki tysięcy ludzi, dla których zasadniczym pożywieniem jest chleb z cukrem".
Argumenty te są fałszywe. Zawsze i wszędzie istnieje brutalny rozdźwięk między teoretyczną możliwością uratowania czyjegoś życia a możliwościami ekonomicznymi. Oznacza to, że trzeba dokonywać dramatycznych wyborów i ktoś musi umrzeć. Takiego wyboru może dokonać lekarz metodami dyskrecjonalnymi. Może być też tak, że zdecydują pieniądze. W takich wypadkach można się opowiedzieć za pierwszym rozwiązaniem. Niech ciężar decyzji weźmie na siebie profesor. Tyle że musi być to decyzja jawna (inaczej grozi nam, że decydować będą pieniądze w postaci łapówki). I nie wyklucza to istnienia poza państwowym Instytutem Kardiologii prywatnych podmiotów wykonujących takie zabiegi za pieniądze z prywatnych ubezpieczeń. Muszą być one stuprocentowo oddzielone od placówek publicznych i poddane drobiazgowej kontroli. Jeżeli dzięki trzeciemu koszykowi ubezpieczeń medycznych powstaną takie prywatne podmioty, to przecież poprawią, a nie pogorszą, sytuację. Z faktu, że są w Polsce ludzie ubodzy, nie wolno wyciągać wniosku, iż od płacenia za wizytę u lekarza mają być zwolnieni wszyscy. Prowadzi to do paradoksu polegającego na tym, że od pacjenta nie wolno pobrać pięciozłotowej opłaty za wizytę u lekarza, ale ten sam pacjent wydaje tę samą kwotę na jazdę tramwajem do lekarza.

Prezydencie, powiedz prawdĘ!
- Są dwa scenariusze: albo powstaną konkurencyjne prywatne placówki i ubezpieczenia, co oznacza normalną konkurencję i zracjonalizowanie wydatków, albo będziemy pozorować poprawę sytuacji, zwiększając dopływ środków do obecnego, nieefektywnego systemu, co oznacza podwyższenie podatków - mówi Adam Kruszewski, współautor rządowego raportu o stanie służby zdrowia, menedżer medyczny, który jest autorem koncepcji wprowadzenia niewielkich opłat za usługi medyczne.
- Trzeba ludziom powiedzieć: państwo - jako zbiorowy ubezpieczyciel - nie jest w stanie zagwarantować Polakom bezpieczeństwa zdrowotnego, może sfinansować wyłącznie pewne usługi medyczne, a innych nie. I to mają powiedzieć prezydent, premier, marszałek Sejmu. Żaden minister zdrowia, bo to jest zbyt ważna sprawa - mówi prof. Religa. W przeciwnym wypadku spełni się kasandryczna przepowiednia grabarza reformy polskiej służby zdrowia Mariusza Łapińskiego, straszącego nas wizją pacjenta umierającego przed szpitalem.

Okładka tygodnika WPROST: 40/2003
Więcej możesz przeczytać w 40/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2003 (1088)

  • Wprost od czytelników 5 paź 2003, 1:00 Pruski targ Pruska Biblioteka Państwowa, a ściśle jej część zmagazynowana przez władze hitlerowskie w krzeszowskim klasztorze i odnaleziona w 1945 r. przez upoważnionego do prowadzenia poszukiwań dr. Stanisława Sierotwińskiego nie od... 3
  • Na stronie - Żart 5 paź 2003, 1:00 Największymi jajcarzami Europy jesteśmy my, Polacy. 3
  • Peryskop 5 paź 2003, 1:00 Tolerancja.pl Na czym polega propaganda nienawiści od Goebbelsa do bin Ladena? Jak przeciwdziałać ksenofobii i rasizmowi? Jak zmienił się świat po 11 września? - takie pytania stawiano podczas międzynarodowej konferencji Tolerancja.pl. w... 8
  • Dossier 5 paź 2003, 1:00 Jerzy HAUSNER wicepremier, minister gospodarki i pracy "Musimy obudzić się z letargu, działać, podejmować decyzje, choć mogą to być decyzje trudne. Ale nie ma teraz łatwych decyzji" Na posiedzeniu Rady Krajowej SLD Tomasz... 9
  • Poczta 5 paź 2003, 1:00 Oświadczenie Oświadczam, że komentując na łamach "Życia Warszawy" (w artykule "Błędy ściśle tajne" z 19 marca 2002 r.) publikację "Wprost" pt. "Katastrofa w Tampie", nie zamierzałem naruszyć... 11
  • Kadry 5 paź 2003, 1:00 11
  • M&M 5 paź 2003, 1:00   WARIANT ŚLĄSKI Gdy trzeba zamiast kopalń zamykać złodziei, zamknijmy ich w kopalniach... Z tego da się skleić paradoks, co by w świecie równych sobie nie miał: żeby partia rządząca zeszła do podziemia. 12
  • Najlepsi w służbie zdrowia 5 paź 2003, 1:00 Choć służba zdrowia znajduje się w stanie śmierci klinicznej, są symptomy ozdrowienia. 12
  • Playback 5 paź 2003, 1:00 12
  • Z życia koalicji 5 paź 2003, 1:00 Twórców fantasy przybywa. Ostatnio zorganizowali nawet w Warszawie zlot, na którym wystąpił jeden z głośniejszych ostatnio autorów baśni Leszek Miller. Ogłosił on, że rząd SLD pod jego światłym przewodem... 14
  • Z życia opozycji 5 paź 2003, 1:00 Paweł Smoleński umieścił nas w "Gazecie Wyborczej" w poczcie oprawców Wujców. Tak, przyznajemy się, to my, Mazurek i Zalewski, wespół w zespół zabranialiśmy Pawełkowi Wujcowi w latach 70. trzymać... 15
  • Fotoplastykon 5 paź 2003, 1:00 16
  • Kłamstwo medyczne 5 paź 2003, 1:00 Bezpłatnej służby zdrowia nie było, nie ma i nie będzie! 18
  • Lek na kasę 5 paź 2003, 1:00 Tabletki przeczyszczające kasę szpitali wyprodukuje niedługo SLD 24
  • Łagodny drapieżnik 5 paź 2003, 1:00 Czy Oleksy musi zniszczyć Millera, żeby zająć jego miejsce? 28
  • Straż graniczna gangsterów 5 paź 2003, 1:00 Kolejki na granicach są po to, aby skorumpowani celnicy przepuszczali kontrabandę. 32
  • Nałęcz - Los Grabskiego 5 paź 2003, 1:00 Śmiałe reformy przysporzyły Grabskiemu więcej wrogów niż zwolenników 34
  • Zawracanie gitary - Prawo dla zaradnych 5 paź 2003, 1:00 Teraz każdy może dopisać do dowolnego projektu ustawy dowolne słowa 34
  • Giełda i wektory 5 paź 2003, 1:00 Hossa Świat Rozkułaczają miasta Władze Kijowa rozpoczęły walkę z mieszkańcami hodującymi świnie na balkonach i krowy na podwórkach przed blokami. Sąsiedzi hodowców skarżą się na nieprzyjemne zapachy, a weterynarze... 36
  • Good bye, Jackowo! 5 paź 2003, 1:00 Spełniony Polish dream w Chicago 38
  • Prawem wytrycha 5 paź 2003, 1:00 Polskim ustawodawcom najlepiej wychodzi produkowanie furtek ustawowych 44
  • Koreański przypływ 5 paź 2003, 1:00 Umiera Daewoo, niech żyją Hyundai, Samsung i LG? 48
  • Lichwiarz z niszy 5 paź 2003, 1:00 Provident uszczęśliwia Polaków, obdzierając ich ze skóry! 52
  • Agent biznesmen 5 paź 2003, 1:00 Wywiad skarbowy, czyli polityczna policja podatkowa 53
  • Dekada Gatesa 5 paź 2003, 1:00 Właściciel Microsoftu dziesiąty rok z kolei przewodzi na liście najbogatszych Amerykanów, czyli obywateli globu 54
  • Załatwione odmownie - Kto zniszczył Trzeci Świat? 5 paź 2003, 1:00 Klęski trzecioświatowego socjalizmu są tak oczywiste jak sukces Hongkongu, Tajwanu czy Singapuru 56
  • Supersam 5 paź 2003, 1:00 Cytrynka Zaprezentowany na salonie motoryzacyjnym we Frankfurcie citroe¨n C2 nie rozczarował wielbicieli tej marki, którzy już od dawna czekali na następcę wysłużonego modelu saxo. Najmniejsza z oferowanych obecnie... 58
  • Agenci prowincji 5 paź 2003, 1:00 Regionalne lobby w Warszawie mogą więcej niż oficjalne władze 60
  • Wyrok za starość 5 paź 2003, 1:00 Odsuwamy się od starców, bo boimy się samotności i śmierci 64
  • Samoobrona kobiet 5 paź 2003, 1:00 Już 10 tysięcy Polek nauczyło się bronić przed przestępcami podczas akcji "Kobieta bezpieczna" 66
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza 5 paź 2003, 1:00 Piotrusiu! Gdy jesień ciepła, pięknie jest włóczyć się godzinami wśród straganów i pieścić wzrokiem pękate, żółciutkie dynie, bakłażany sinobrzuche, gruszki pękate, pomidory nabrzmiałe. 68
  • Ekran osobisty - Upadłe Lwy 5 paź 2003, 1:00 Starzy mistrzowie filmu utracili autorytet, średnie pokolenie reżyserów źle znosi młodszych, młodzi nie cierpią się nawzajem 69
  • Reformator z karabinem 5 paź 2003, 1:00 Allende importował socjalizm z Kuby, Pinochet skorzystał z wzorców amerykańskich 70
  • Know-how 5 paź 2003, 1:00 Muzyka duchów Dźwięki o bardzo niskiej częstotliwości, choć nie są słyszane przez ludzi, mogą wpływać na ich psychikę. Dowiódł tego niezwykły eksperyment przeprowadzony podczas Tygodnia Nauki Brytyjskiej. Siedemset... 74
  • Do widzenia 5 paź 2003, 1:00 Medycyna oferuje nam nowe oczy 76
  • Ja, czyli my 5 paź 2003, 1:00 Kiedy i dlaczego stajemy się kimś zupełnie innym? 82
  • Eliksir horroru 5 paź 2003, 1:00 Hormony młodości mogą wywołać raka! 84
  • Grzech księdza 5 paź 2003, 1:00 "Męczennik lekarzy" - polemika 86
  • Licencja na zapijanie 5 paź 2003, 1:00 Odtrutka na kaca wynaleziona przez KGB podbija Hollywood 87
  • Bez granic 5 paź 2003, 1:00 ZŁoŚĆ Ziemi Kilka dni po tym, jak ucichł największy w tym roku huragan "Isabel", doszło do kolejnego kataklizmu. Ponad 400 osób zostało rannych, a dwie zginęły podczas najsilniejszego w tym roku trzęsienia ziemi,... 88
  • Gra wstępna 5 paź 2003, 1:00 Jeśli mamy mieć do wyboru Niceę albo śmierć, wybierzmy życie 90
  • Korzenie zdrowego rozsądku 5 paź 2003, 1:00 Rozmowa z Franco Frattinim, ministrem spraw zagranicznych Włoch 92
  • Weto dla weta 5 paź 2003, 1:00 Przyszła konstytucja europejska będzie wymagała jeszcze wielu dyskusji i negocjacji. 94
  • Referendum albo nic 5 paź 2003, 1:00 Projekt konstytucji europejskiej stawia przed Polakami dwa zasadnicze pytania: czy zaakceptować przedstawioną propozycję i w jaki sposób ją zaaprobować lub odrzucić. 94
  • Nicea u wagi 5 paź 2003, 1:00 Jacek Saryusz-Wolski - Negocjator układu stowarzyszeniowego Polski z Unią Europejską, były sekretarz Komitetu Integracji Europejskiej, ekspert Platformy Obywatelskiej 95
  • Demokracja kałasznikowa 5 paź 2003, 1:00 Tylko Ameryka może zapanować nad irackim nie-rządem 96
  • Saper Scheffer 5 paź 2003, 1:00 Nowy szef NATO będzie musiał zbudować most między Paryżem, Berlinem a Waszyngtonem 98
  • Kości na pustyni 5 paź 2003, 1:00 Miasto zbrodni: śledztwo "Wprost" i TVN w Meksyku 102
  • Menu 5 paź 2003, 1:00 KRAJ Historia na wybiegu Moda to często zaprzeczenie praktyczności - tę starą prawdę potwierdzają dwie wielkie wystawy poświęcone sztuce ubioru zorganizowane przez muzea narodowe w Krakowie i w Warszawie. Podwawelska ekspozycja "Za... 106
  • Witajcie w życiu 5 paź 2003, 1:00 Tylko w Polsce filmy dokumentalne ogląda piętnastoprocentowa widownia 108
  • Mowa nóg 5 paź 2003, 1:00 Sabat Małgorzaty Potockiej to współczesna wersja przedwojennych kabaretów Zielony Balonik i Qui pro Quo 111
  • Milan bez ziemi 5 paź 2003, 1:00 Kundera to jedyny pisarz z naszej części Europy, który wyszedł poza rodzime piekiełko 112
  • Kino Tomasza Raczka 5 paź 2003, 1:00 Pająk - ***** Reżyseria: David Cronenberg W rolach głównych: Ralph Fiennes, Miranda Richardson Francja/Kanada/Wielka Brytania 2003 Podróż po umyśle schizofrenika. Tytułowy "Pająk" to kilkunastoletni chłopiec. Tak... 113
  • Klątwa Hitlera 5 paź 2003, 1:00 Wystawiony przez Ewę Michnik "Pierścień Nibelunga" to największe w tym roku plenerowe przedstawienie na świecie 114
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 5 paź 2003, 1:00 SEAL Seal IV - **** Prawdziwe nazwisko to Sealhenry Samuel. Prawdziwy pseudonim - Seal. Po pięciu latach przerwy i przehandlowaniu 12 milionów płyt powraca, by czarować nas czarną magią swych piosenek z tradycją, ale i... 115
  • Szkiełko w oku - Bóg zapłać 5 paź 2003, 1:00 "Danuta Hojarska w więzieniu!" Zachęcony tym tytułem wgłębiłem się w treść artykułu poczytnego czasopisma. 116
  • Organ Ludu 5 paź 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 40 (53) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 29 września 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza "Organ Ludu" ma już rok! Rok temu - 23 września - ukazał się pierwszy numer "Organu... 117
  • Skibą w mur - Niesmaczna historia świata 5 paź 2003, 1:00 Erika Steinbach w czarnym mundurze gestapo wygląda bardziej seksownie niż nasza wychudzona Marusia z "Czterech pancernych" 118

ZKDP - Nakład kontrolowany