Wyrok za starość

Wyrok za starość

Odsuwamy się od starców, bo boimy się samotności i śmierci
Na swoje osiemdziesiąte urodziny każdy pensjonariusz domu starców otrzymuje specjalny prezent - zostaje uśmiercony lub pozwala mu się umrzeć, przestając się nim opiekować. Żeby nie męczył młodszych swoją starością. Na razie to tylko rzeczywistość ze sztuki Theresii Walser "Córki King Konga". Podczas tegorocznych upałów okazało się, że taki stosunek do ludzi starych nie jest wcale marginesem. We Francji czy Hiszpanii po zmarłych podczas upałów starych ludzi nie zgłosił się nikt z rodzin. Umierali w samotności, bo nie byli potrzebni swoim najbliższym. Jean-Marie Lustiger, arcybiskup Paryża, zanotował w ostatnich dwóch latach ponad pięćset wypadków odmowy zaopiekowania się ciałem zmarłej babci czy dziadka przez wnuków.

Mit godnej śmierci
Film Shohei Imamury "Ballada o Narayamie" (Złota Palma w Cannes w 1983 r.) opowiada o starym japońskim zwyczaju, według którego, gdy w rodzinie była osoba mająca ponad 70 lat, a rodziło się dziecko, starzec bądź staruszka dobrowolnie udawali się na górę Narayama. Tam umierali w samotności. Kiedy brakowało im sił, na szczyt pomagali się im dostać członkowie rodziny. Nieważne, czy przed tą wyprawą pracowali jeszcze za trzech (jak bohaterka filmu Orin), czy byli niedołężni. Jak zauważa Sherwin Nuland, autor książki "Jak umieramy", pozostawianie starców ich własnemu losowi, czyli de facto skazywanie ich na śmierć, to dowód na to, jak wielkim kłamstwem jest rozpowszechniony w bogatych krajach mit godnej śmierci. "Większość z nas nie umiera godnie, a mit godnej śmierci pielęgnujemy po to, żeby zmniejszyć lęk przed końcem życia jako okropną niewiadomą. Dlatego odpychamy od siebie zarówno starych ludzi, jak i myśli o nich" - napisał Nuland.
Lucien Israël, autorka książki "Eutanazja czy życie aż do końca", zauważa: "Przygnębiające domy dla emerytów we Francji, miasta dla bogatych starców na Florydzie, osiedlanie się w Hiszpanii starych Japończyków, to wszystko świadczy o powszechnej woli usunięcia obrazu starości, ukrycia go jak jakiejś wady. W centrach miast akceptuje się upadek młodych narkomanów, ale nie akceptuje starych ludzi, których jedyną winą jest to, że swą obecnością przywołują świadomość naszego losu". To zresztą nic nowego. Zwyczaj pozbywania się starców istniał w wielu kulturach (choć w niektórych cieszą się oni opieką i specjalnymi przywilejami). U syberyjskich koczowników i ludów północy zniedołężniali starcy sami godzili się na śmierć z głodu bądź z zimna. Niektóre ludy Amazonii rytualnie mordowały starców. W Europie Środkowej (m.in. w Polsce) jeszcze przed stu laty na wiejskich drogach można było spotkać wędrownych dziadów, którzy sami odchodzili z domów swoich dzieci bądź byli stamtąd wyrzucani, by umrzeć w samotności, z dala od bliskich. - Różnica między dawnymi i nowymi zwyczajami polega na tym, że dziś w Europie pozbywanie się starców jest czysto utylitarne, nie przypisane do żadnej tradycji. Odbywa się ono bez pytania o zdanie zainteresowanych - twierdzi Fran�ois Dubet, francuski socjolog.

Skazani na samotność
"We Francji los aż 4 tys. osób (spośród 11,5 tys. śmiertelnych ofiar wysokich temperatur) nie zainteresował ich bliskich. Nie interesowali się zresztą nimi od lat" - czytamy w komunikacie francuskiego Ministerstwa Zdrowia. Zmarli zostali pochowani na koszt państwa na cmentarzach komunalnych. Jeśli w ciągu najbliższych pięciu lat nikt nie pokryje stosownych opłat, w tych samych grobach spoczną zwłoki innych samotnych ludzi. Podobnie dzieje się w Hiszpanii - co siódmy zmarły tam stary człowiek jest grzebany bez udziału rodziny. - Odszukane przez nas dzieci są często zdziwione, że ich rodzice tak długo żyli - mówi José Harmon z Ministerstwa Pracy i Opieki społecznej w Madrycie.
Z sondażu Pentora przeprowadzonego na zlecenie "Wprost" wynika, że niespełna 3 proc. Polaków otwarcie przyznaje, że nie ma zamiaru opiekować się swoimi rodzicami u schyłku ich życia. Tak naprawdę "wyrodnych dzieci" jest u nas dużo więcej.
W Polsce, jak dowodzą badania przeprowadzone w 2000 r. przez Polskie Towarzystwo Gerontologiczne, 8 proc. osób powyżej 65. roku życia, czyli ponad 300 tys., nie ma kontaktu z rodziną, nie wie nawet, gdzie krewni mieszkają. Kilkakrotnie więcej sędziwych rodziców nie jest odwiedzanych w ogóle przez swoje dzieci, choć te wiedzą, co się z nimi dzieje. Z badań Artura Peetersa i Johanna De Jong Giervelda, socjologów z uniwersytetu w Rotterdamie, wynika, że ponad połowa samotnie żyjących starych ludzi z własnej woli zrywa kontakt z rodzinami, by nie być upokarzanymi. Krewni swoją obojętność wobec nich tłumaczą z kolei tym, że mają dość celowo prowokowanych konfliktów. Samotność ludzi starych wynika też ze zjawiska tzw. dyslokacji społecznej, czyli przenoszenia się dzieci do innych miast i wygaszania kontaktów z rodzicami czy dziadkami. Według badań firmy Sofres, w takich krajach, jak Francja, Włochy, Niemcy, Belgia czy Holandia, tylko 12 proc. osób przeprowadzających się deklaruje chęć zabrania z sobą rodziców, a tylko 3 proc. regularnie odwiedza ich po przeprowadzce.

Wielki Brat dla starców
Problemu izolacji i osamotnienia ludzi starych nie rozwiązały pensjonaty i domy spokojnej starości. Od kilku lat na Zachodzie słabnie zainteresowanie takimi domami. Z badań przeprowadzonych przez wspomnianych już holenderskich socjologów Pee-tersa i De Jong Giervelda wynika, że pensjonariusze decydują się na nie jako na mniejsze zło. Męczy ich jednak samotność, ograniczanie wolności i poczucia intymności, a także panujący w takich miejscach zbiorowy infantylizm. Barbara Bień, kierownik Zakładu Gerontologii Klinicznej i Społecznej Akademii Medycznej w Białymstoku, twierdzi, że domy starców są przeżytkiem, od którego w bogatszych krajach się odchodzi. Ich miejsce zajmują apartamentowce, gdzie pokoje są naszpikowane elektroniką, czyli są to swego rodzaju domy Wielkiego Brata. Na każdym piętrze czuwa pielęgniarka, na żądanie w mieszkaniu zjawia się sprzątaczka, kucharka bądź fryzjerka. Raz na tydzień mieszkańców odwiedza lekarz pierwszego kontaktu. Łazienka, kuchnia i toaleta zaprojektowane są tak, by ułatwić wykonywanie codziennych czynności. W krajach Unii Europejskiej takich domów jest na razie 500 - mieszka w nich 50 tys. osób.
Z raportu Centrum Gerontologii Uniwersytetu w Zurychu wynika, że osoby stare, które nie kontaktują się z najbliższymi, kilkakrotnie częściej zapadają na różne choroby, przyspieszone są u nich procesy starzenia i zniedołężnienia. W Holandii eksperymentuje się więc z opłacanymi przez państwo opiekunami. Opieka nad ludźmi starymi jest jednak bardzo droga, co przy wydłużeniu się życia w ostatnich dekadach sprawia, że nawet najbogatszych państw nie stać na nią. To, co wydarzyło się podczas tegorocznego lata w zachodniej Europie, może więc nie być wyjątkiem, lecz standardem.
Okładka tygodnika WPROST: 40/2003
Więcej możesz przeczytać w 40/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2003 (1088)

  • Wprost od czytelników 5 paź 2003, 1:00 Pruski targ Pruska Biblioteka Państwowa, a ściśle jej część zmagazynowana przez władze hitlerowskie w krzeszowskim klasztorze i odnaleziona w 1945 r. przez upoważnionego do prowadzenia poszukiwań dr. Stanisława Sierotwińskiego nie od... 3
  • Na stronie - Żart 5 paź 2003, 1:00 Największymi jajcarzami Europy jesteśmy my, Polacy. 3
  • Peryskop 5 paź 2003, 1:00 Tolerancja.pl Na czym polega propaganda nienawiści od Goebbelsa do bin Ladena? Jak przeciwdziałać ksenofobii i rasizmowi? Jak zmienił się świat po 11 września? - takie pytania stawiano podczas międzynarodowej konferencji Tolerancja.pl. w... 8
  • Dossier 5 paź 2003, 1:00 Jerzy HAUSNER wicepremier, minister gospodarki i pracy "Musimy obudzić się z letargu, działać, podejmować decyzje, choć mogą to być decyzje trudne. Ale nie ma teraz łatwych decyzji" Na posiedzeniu Rady Krajowej SLD Tomasz... 9
  • Poczta 5 paź 2003, 1:00 Oświadczenie Oświadczam, że komentując na łamach "Życia Warszawy" (w artykule "Błędy ściśle tajne" z 19 marca 2002 r.) publikację "Wprost" pt. "Katastrofa w Tampie", nie zamierzałem naruszyć... 11
  • Kadry 5 paź 2003, 1:00 11
  • M&M 5 paź 2003, 1:00   WARIANT ŚLĄSKI Gdy trzeba zamiast kopalń zamykać złodziei, zamknijmy ich w kopalniach... Z tego da się skleić paradoks, co by w świecie równych sobie nie miał: żeby partia rządząca zeszła do podziemia. 12
  • Najlepsi w służbie zdrowia 5 paź 2003, 1:00 Choć służba zdrowia znajduje się w stanie śmierci klinicznej, są symptomy ozdrowienia. 12
  • Playback 5 paź 2003, 1:00 12
  • Z życia koalicji 5 paź 2003, 1:00 Twórców fantasy przybywa. Ostatnio zorganizowali nawet w Warszawie zlot, na którym wystąpił jeden z głośniejszych ostatnio autorów baśni Leszek Miller. Ogłosił on, że rząd SLD pod jego światłym przewodem... 14
  • Z życia opozycji 5 paź 2003, 1:00 Paweł Smoleński umieścił nas w "Gazecie Wyborczej" w poczcie oprawców Wujców. Tak, przyznajemy się, to my, Mazurek i Zalewski, wespół w zespół zabranialiśmy Pawełkowi Wujcowi w latach 70. trzymać... 15
  • Fotoplastykon 5 paź 2003, 1:00 16
  • Kłamstwo medyczne 5 paź 2003, 1:00 Bezpłatnej służby zdrowia nie było, nie ma i nie będzie! 18
  • Lek na kasę 5 paź 2003, 1:00 Tabletki przeczyszczające kasę szpitali wyprodukuje niedługo SLD 24
  • Łagodny drapieżnik 5 paź 2003, 1:00 Czy Oleksy musi zniszczyć Millera, żeby zająć jego miejsce? 28
  • Straż graniczna gangsterów 5 paź 2003, 1:00 Kolejki na granicach są po to, aby skorumpowani celnicy przepuszczali kontrabandę. 32
  • Nałęcz - Los Grabskiego 5 paź 2003, 1:00 Śmiałe reformy przysporzyły Grabskiemu więcej wrogów niż zwolenników 34
  • Zawracanie gitary - Prawo dla zaradnych 5 paź 2003, 1:00 Teraz każdy może dopisać do dowolnego projektu ustawy dowolne słowa 34
  • Giełda i wektory 5 paź 2003, 1:00 Hossa Świat Rozkułaczają miasta Władze Kijowa rozpoczęły walkę z mieszkańcami hodującymi świnie na balkonach i krowy na podwórkach przed blokami. Sąsiedzi hodowców skarżą się na nieprzyjemne zapachy, a weterynarze... 36
  • Good bye, Jackowo! 5 paź 2003, 1:00 Spełniony Polish dream w Chicago 38
  • Prawem wytrycha 5 paź 2003, 1:00 Polskim ustawodawcom najlepiej wychodzi produkowanie furtek ustawowych 44
  • Koreański przypływ 5 paź 2003, 1:00 Umiera Daewoo, niech żyją Hyundai, Samsung i LG? 48
  • Lichwiarz z niszy 5 paź 2003, 1:00 Provident uszczęśliwia Polaków, obdzierając ich ze skóry! 52
  • Agent biznesmen 5 paź 2003, 1:00 Wywiad skarbowy, czyli polityczna policja podatkowa 53
  • Dekada Gatesa 5 paź 2003, 1:00 Właściciel Microsoftu dziesiąty rok z kolei przewodzi na liście najbogatszych Amerykanów, czyli obywateli globu 54
  • Załatwione odmownie - Kto zniszczył Trzeci Świat? 5 paź 2003, 1:00 Klęski trzecioświatowego socjalizmu są tak oczywiste jak sukces Hongkongu, Tajwanu czy Singapuru 56
  • Supersam 5 paź 2003, 1:00 Cytrynka Zaprezentowany na salonie motoryzacyjnym we Frankfurcie citroe¨n C2 nie rozczarował wielbicieli tej marki, którzy już od dawna czekali na następcę wysłużonego modelu saxo. Najmniejsza z oferowanych obecnie... 58
  • Agenci prowincji 5 paź 2003, 1:00 Regionalne lobby w Warszawie mogą więcej niż oficjalne władze 60
  • Wyrok za starość 5 paź 2003, 1:00 Odsuwamy się od starców, bo boimy się samotności i śmierci 64
  • Samoobrona kobiet 5 paź 2003, 1:00 Już 10 tysięcy Polek nauczyło się bronić przed przestępcami podczas akcji "Kobieta bezpieczna" 66
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza 5 paź 2003, 1:00 Piotrusiu! Gdy jesień ciepła, pięknie jest włóczyć się godzinami wśród straganów i pieścić wzrokiem pękate, żółciutkie dynie, bakłażany sinobrzuche, gruszki pękate, pomidory nabrzmiałe. 68
  • Ekran osobisty - Upadłe Lwy 5 paź 2003, 1:00 Starzy mistrzowie filmu utracili autorytet, średnie pokolenie reżyserów źle znosi młodszych, młodzi nie cierpią się nawzajem 69
  • Reformator z karabinem 5 paź 2003, 1:00 Allende importował socjalizm z Kuby, Pinochet skorzystał z wzorców amerykańskich 70
  • Know-how 5 paź 2003, 1:00 Muzyka duchów Dźwięki o bardzo niskiej częstotliwości, choć nie są słyszane przez ludzi, mogą wpływać na ich psychikę. Dowiódł tego niezwykły eksperyment przeprowadzony podczas Tygodnia Nauki Brytyjskiej. Siedemset... 74
  • Do widzenia 5 paź 2003, 1:00 Medycyna oferuje nam nowe oczy 76
  • Ja, czyli my 5 paź 2003, 1:00 Kiedy i dlaczego stajemy się kimś zupełnie innym? 82
  • Eliksir horroru 5 paź 2003, 1:00 Hormony młodości mogą wywołać raka! 84
  • Grzech księdza 5 paź 2003, 1:00 "Męczennik lekarzy" - polemika 86
  • Licencja na zapijanie 5 paź 2003, 1:00 Odtrutka na kaca wynaleziona przez KGB podbija Hollywood 87
  • Bez granic 5 paź 2003, 1:00 ZŁoŚĆ Ziemi Kilka dni po tym, jak ucichł największy w tym roku huragan "Isabel", doszło do kolejnego kataklizmu. Ponad 400 osób zostało rannych, a dwie zginęły podczas najsilniejszego w tym roku trzęsienia ziemi,... 88
  • Gra wstępna 5 paź 2003, 1:00 Jeśli mamy mieć do wyboru Niceę albo śmierć, wybierzmy życie 90
  • Korzenie zdrowego rozsądku 5 paź 2003, 1:00 Rozmowa z Franco Frattinim, ministrem spraw zagranicznych Włoch 92
  • Weto dla weta 5 paź 2003, 1:00 Przyszła konstytucja europejska będzie wymagała jeszcze wielu dyskusji i negocjacji. 94
  • Referendum albo nic 5 paź 2003, 1:00 Projekt konstytucji europejskiej stawia przed Polakami dwa zasadnicze pytania: czy zaakceptować przedstawioną propozycję i w jaki sposób ją zaaprobować lub odrzucić. 94
  • Nicea u wagi 5 paź 2003, 1:00 Jacek Saryusz-Wolski - Negocjator układu stowarzyszeniowego Polski z Unią Europejską, były sekretarz Komitetu Integracji Europejskiej, ekspert Platformy Obywatelskiej 95
  • Demokracja kałasznikowa 5 paź 2003, 1:00 Tylko Ameryka może zapanować nad irackim nie-rządem 96
  • Saper Scheffer 5 paź 2003, 1:00 Nowy szef NATO będzie musiał zbudować most między Paryżem, Berlinem a Waszyngtonem 98
  • Kości na pustyni 5 paź 2003, 1:00 Miasto zbrodni: śledztwo "Wprost" i TVN w Meksyku 102
  • Menu 5 paź 2003, 1:00 KRAJ Historia na wybiegu Moda to często zaprzeczenie praktyczności - tę starą prawdę potwierdzają dwie wielkie wystawy poświęcone sztuce ubioru zorganizowane przez muzea narodowe w Krakowie i w Warszawie. Podwawelska ekspozycja "Za... 106
  • Witajcie w życiu 5 paź 2003, 1:00 Tylko w Polsce filmy dokumentalne ogląda piętnastoprocentowa widownia 108
  • Mowa nóg 5 paź 2003, 1:00 Sabat Małgorzaty Potockiej to współczesna wersja przedwojennych kabaretów Zielony Balonik i Qui pro Quo 111
  • Milan bez ziemi 5 paź 2003, 1:00 Kundera to jedyny pisarz z naszej części Europy, który wyszedł poza rodzime piekiełko 112
  • Kino Tomasza Raczka 5 paź 2003, 1:00 Pająk - ***** Reżyseria: David Cronenberg W rolach głównych: Ralph Fiennes, Miranda Richardson Francja/Kanada/Wielka Brytania 2003 Podróż po umyśle schizofrenika. Tytułowy "Pająk" to kilkunastoletni chłopiec. Tak... 113
  • Klątwa Hitlera 5 paź 2003, 1:00 Wystawiony przez Ewę Michnik "Pierścień Nibelunga" to największe w tym roku plenerowe przedstawienie na świecie 114
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 5 paź 2003, 1:00 SEAL Seal IV - **** Prawdziwe nazwisko to Sealhenry Samuel. Prawdziwy pseudonim - Seal. Po pięciu latach przerwy i przehandlowaniu 12 milionów płyt powraca, by czarować nas czarną magią swych piosenek z tradycją, ale i... 115
  • Szkiełko w oku - Bóg zapłać 5 paź 2003, 1:00 "Danuta Hojarska w więzieniu!" Zachęcony tym tytułem wgłębiłem się w treść artykułu poczytnego czasopisma. 116
  • Organ Ludu 5 paź 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 40 (53) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 29 września 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza "Organ Ludu" ma już rok! Rok temu - 23 września - ukazał się pierwszy numer "Organu... 117
  • Skibą w mur - Niesmaczna historia świata 5 paź 2003, 1:00 Erika Steinbach w czarnym mundurze gestapo wygląda bardziej seksownie niż nasza wychudzona Marusia z "Czterech pancernych" 118

ZKDP - Nakład kontrolowany