Harfa na moście

Harfa na moście

Dodano:   /  Zmieniono: 
Rozwiązania stosowane przy budowie statków kosmicznych wykorzystują konstruktorzy mostów
Dwa stalowe pylony tego mostu mają taką samą wysokość jak wieża Eiffla (300 m). Między nimi na linach o ponad metrowej grubości rozpięto najdłuższe na świecie (liczące 1997 m) przęsło. Ukończony w 1998 r. most Akashi Kai-kyo (między japońskimi wyspami Honsiu i Awaji-shima) jest uważany za najśmielszą konstrukcję mostową wszech czasów. Ustanowione przez konstruktorów mostu Akashi Kaikyo rekordy zostaną pobite dopiero w 2011 r., kiedy ma być oddany do użytku most w Cieśninie Messyńskiej, łączący Sycylię z Kalabrią. Jego pylony będą prawie o 100 m wyższe niż wieża Eiffla, a główne przęsło będzie miało 3,3 km długości.
Na przełomie XX i XXI wieku budowniczowie mostów, od wieków uważani za forpocztę techniki, nauczyli się pokonywać przeszkody wcześniej nie do pokonania: przerzucać coraz lżejsze konstrukcje nie tylko z jednego brzegu rzeki na drugi, lecz przez rozległe doliny i cieśniny morskie. Robią to w najtrudniejszych warunkach, jakie stwarza natura.

8,5 stopnia w skali Richtera
By przejść suchą nogą przez rów, wystarczy położyć w poprzek deskę. Budowniczowie mostów chętnie wracają do tej myśli - podkreślając, że ich rola zaczyna się w momencie, gdy rów jest zbyt szeroki, by można było przejść po jednej desce z brzegu na brzeg. Wówczas trzeba wzmacniać pomost podporami. Jeśli jest potrzebna przeprawa dla pojazdów, konstrukcja musi być szersza, większa i wytrzymalsza. Jeśli most ma stać długo, wymaga nie tylko trwałych materiałów, lecz także podpór, które nie załamią się wiosną pod naciskiem wody. Od początków cywilizacji budowniczym mostów stawiano coraz trudniejsze zadania, dlatego nauczyli się tworzyć coraz doskonalsze konstrukcje.
Od tysiącleci mosty należały do najznamienitszych wytworów techniki, lecz w XX wieku ta dziedzina architektury zyskała nieprawdopodobne przyspieszenie. Przez obecnie budowane mosty, np. Oakland Bay Bridge w San Francisco, dziennie przejeżdża ponad ćwierć miliona samochodów. Przez most Tsing Ma w Hongkongu poza setkami tysięcy samochodów dziennie przejeżdża kilkaset pociągów. Pod mostami przepływają wysokie na ponad 20 pięter transoceaniczne statki pasażerskie, gigantyczne kontenerowce i tankowce.
Współcześni architekci i inżynierowie budują mosty w warunkach klimatycznych i sejsmicznych, w jakich dawniej nie ośmielono by się ich budować. Długi na 12 km Confederation Bridge (1997) w Kanadzie opiera się wysokim falom morskim i krze niesionej przez wody cieśniny Northumberland. Portugalski most Vasco da Gama (1998) wznoszono w szerokim ujściu rzeki Tag, uwzględniając przy projektowaniu trzęsienie ziemi, które w 1755 r. zmiotło pobliską Lizbonę. Gdy już trwały prace nad mostem Akashi Kaikyo, w pobliskim Kobe nastąpiło wielkie trzęsienie ziemi (ponad 6 tys. ofiar). Grunt się rozsunął, więc trzeba było wydłużyć most niemal o metr. Po kataklizmie konstrukcję tak zmodyfikowano, że Akashi Kaikyo może wytrzymać trzęsienie ziemi o sile do 8,5 stopnia w skali Richtera. Wcześniej trzęsienia ziemi o sile powyżej 8 stopni w skali Richtera uznawano za zabójcze dla każdej konstrukcji.
W listopadzie 1940 r. miasto Tacoma koło Seattle na zachodnim wybrzeżu USA nawiedził huragan. Most wiszący Tacoma Narrows, otwarty cztery miesiące wcześniej, wpadł w drgania. Jedyne co dało się wtedy zrobić, to ustawić kamery, które filmowały, jak potężny piękny obiekt giął się coraz bardziej i rozpadał. Analiza tych zdjęć wykazała, że długa elastyczna zawieszona na linach wstęga jezdni może - jak ogromny żagiel - przechwycić niszczycielską siłę huraganu i runąć. Budowniczowie mostu Tacoma Narrows nie docenili siły natury, ich następcy nie popełniają już takich błędów.

Most diabła
W przeszłości konstrukcje mostów często uważano za bluźnierstwo, pogwałcenie odwiecznych praw. W kamiennych łukach, które - przerzucone przez rzekę - utrzymywały się w powietrzu niepojętą siłą, lud widział sprawkę diabła. Wiele starych obiektów tego rodzaju do dzisiaj nosi nazwę Most Diabła. Najsławniejszy z nich jest ogromny akwedukt w Segovii, zbudowany w I wieku n.e. (przez Rzymian) z granitowych głazów, bez zaprawy murarskiej.
W XIX i XX wieku budowniczowie mostów tworzyli więc konstrukcje porażające ogromem i imponujące wirtuozerią techniczną. Przełomową konstrukcją był most Golden Gate, który w 1937 r. połączył cyple zatoki San Francisco, tworząc swym głównym przęsłem szeroką na 1280 m bramę do zatoki. Twórcy i budowniczowie tego mostu ryzykowali zdrowiem i życiem. Główny inżynier, uczestnicząc w mocowaniu podwodnych filarów, nabawił się choroby kesonowej i ostatnimi pracami kierował przykuty do wózka. Jedenastu monterów zginęło w czasie budowy. Dziewiętnastu innych, którym życie ocaliła siatka bezpieczeństwa, nazywano Highway-To-Hell Club (Klub Lecących do Piekła). Kiedy most stanął, wydawało się, że ludzie są już w stanie tworzyć tak potężne konstrukcje, iż przyroda nie może im zagrozić im. Cztery lata później doszło do katastrofy w Tacomie.
Dzisiaj wiemy, że gdy ogromne konstrukcje inżynieryjne zmieniają porządek natury, reaguje ona ze zdwojoną siłą. Przegrywają architekci, którzy nie potrafią tego przewidzieć. Kiedy powstał projekt mostu Tsing Ma w Hongkongu, dzięki komputerowej analizie symulacyjnej sprawdzano jego odporność na występujące w tamtym regionie tajfuny. Okazało się, że silny tajfun rozerwałyby wiszącą wstęgę jezdni na strzępy. Obciążono ją więc, umieszczając pod spodem trakcję kolejową. Model mostu Akashi Kaikyo badano w ogromnym tunelu aerodynamicznym. Następnie wprowadzono do projektu zmiany, m.in. system równoważenia siły wiatru balastem, który przemieszcza się automatycznie w czterdziestu miejscach wewnątrz stalowych trzystumetrowych pylonów. Twórcy mostów sięg-nęli nawet do doświadczeń budowniczych statków kosmicznych. Dzięki temu zamiast stalowych lin zaczęto wprowadzać kable węglowe zatopione w sztucznych żywicach - lżejsze, trwalsze i nie wymagające uciążliwego malowania.


Koncert czystych form
W 1879 r. zawalił się żelazny most kolejowy nad ujściem rzeki Tay w Szkocji - spadł pociąg, było wiele ofiar. Kiedy wkrótce zaczęto budowę przeprawy nad jeszcze szerszym ujściem pobliskiej rzeki Forth, opinia publiczna domagała się, by po kształcie mostu było widać, iż jest mocny. Tak powstał słynny Firth of Forth Bridge (1890) - konstrukcja o niezwykłej sile wyrazu, oparta na trzech stalowych wspornikach, przypominających gigantyczne ramiona z naprężonymi mięśniami.
Piękno mostów z natury rzeczy polega na czym innym niż piękno katedr, pałaców czy drapaczy chmur. Ich kształt ujawnia rzeczywiste siły tkwiące w łukach, filarach, wiązkach lin. Most to pełne napięć widowisko z udziałem form - koncert czystych form. Most z przełomu XX i XXI wieku to nie solidna budowla z kamienia, zdobiona posągami (jak piękny Most Karola w Pradze), lecz lekka ażurowa konstrukcja, ujawniająca napięcia powstające między formami, uwzględniająca grę masztów, lin, podpór i estakad. Niebotyczne pylony mostów Humber w Anglii, Zakim Bunker Hill w Bostonie czy Normandie koło Hawru nie przypominają dawnych wież (typu Tower Bridge), lecz maszty z olinowaniem. Aluzje do statku są wyraźne. Zresztą mosty wiszące na wachlarzach lin (jak Siekierkowski w Warszawie) nazywa się, według żeglarskiej terminologii, "wantowymi".
Most w cieśninie Oresund (projekt Normana Fostera), którego długa prosta linia przerwana jest dwoma pylonami z olinowaniem, przypomina żaglowiec prujący morze. Dzieła hiszpańskiego konstruktora i architekta Santiago Calatravy są swobodną kompozycją form o uderzającym wdzięku (konstruktor używa słowa "elegancja"). Jego most Alamillo w Sewilli (1992) z silnie pochylonym masztem (wysokim na 142 m) przywodzi na myśl nie łódź i wanty, lecz harfę.
Budowniczowie mostów podkreślają, że ich dzieła nie powinny przytłaczać ogromem, lecz budzić zaufanie. Te idee w kształcie mostu powinny być widoczne. Ostatnio wznoszone wielkie mosty (jak Akashi Kai-kyo) otrzymują zwykle gwarancję na 120 lat. To wydaje się niewiele, jeśli porównać z najstarszym, wciąż stojącym mostem kamiennym w Izmirze (Turcja), który pochodzi z połowy IX wieku p.n.e. Jednak obecnie powstające mosty muszą uwzględniać to, że w ciągu następnych dziesięcioleci nasza cywilizacja może się zmienić nie do poznania. Następne 120 lat może się okazać w historii cywilizacji okresem dłuższym niż wcześniejsze
Więcej możesz przeczytać w 14/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2004 (1114)

  • Euroonaniści 4 kwi 2004, 1:00 Nareszcie! - odetchnęli z wielką ulgą nasi miłośnicy eurokonstytucji. 3
  • Skaner 4 kwi 2004, 1:00 Ranking trutniów 1600 zł miesięcznie ma dostawać były poseł lub senator, który nie może znaleźć pracy. Mimo że najpilniej nad tym pomysłem pracują politycy SLD, mogą liczyć na wsparcie innych partii. Na tę specjalną... 6
  • Sawka 4 kwi 2004, 1:00 7
  • Dossier 4 kwi 2004, 1:00 KRZYSZTOF JANIK przewodniczący SLD Proszę nie wymagać od szefa partii rządzącej, żeby zamieniał się we wróżkę Radio Zet JERZY STUHR aktor, reżyser Mnie się wydaje, że Słowianie w ogóle nie są zbyt czyści Program I... 7
  • Licznik 4 kwi 2004, 1:00 1 stosunek seksualny zdarzył się w "Big Brother" 2 filmy fabularne nakręcono z bohaterami "Big Brother" 3 edycje miał w Polsce "Big Brother" 4 razy pokazywano "Bar" 15 programów typu reality show... 8
  • Kadry 4 kwi 2004, 1:00 9
  • Nałęcz - Gorączka ludowców 4 kwi 2004, 1:00 Liderzy PSL usiłują schwytać wiatr w żagle, kokietując Samoobronę i otwarcie romansując z LPR 12
  • Playback 4 kwi 2004, 1:00 13
  • M&M 4 kwi 2004, 1:00 MÓJ SKRÓT ŚWIADCZY O MNIE 13
  • Poczta 4 kwi 2004, 1:00 List od czytelnika 13
  • Z życia koalicji 4 kwi 2004, 1:00 Ze trzy tygodnie powoływał nową partię Marek Borowski i w końcu powołał. Socjaldemokracja Polska narodziła się w nocy i ma już pierwszy sukces na koncie: nie wstąpił do niej Wiesław Kaczmarek. Nie wstąpił, bo SLD obiecało mu... 14
  • Z życia opozycji 4 kwi 2004, 1:00 Główny specjalista od politycznej nawalanki Jan Maria Rokita poboksował się tym razem z Andrzejem Olechowskim. Panowie pokłócili się o Niceę. Pierwszy uważa, że trzeba twardo, drugi - że miękko. Wspomniano coś o... 15
  • Fotoplastykon 4 kwi 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Kompromisowa kapitulacja 4 kwi 2004, 1:00 Kompromis jest zaprzeczeniem słowa kapitulacja. Jest podstawą kultury politycznej w unii - powiedział Leszek Miller rankiem 26 marca. Myliłby się jednak ten, kto potraktowałby te słowa jako ciąg dalszy wypowiedzi premiera z grudnia ubiegłego roku, kiedy "kompromis nazywał się... 18
  • Mielony z Millera 4 kwi 2004, 1:00 Zero wzrostu, sto procent podatków i słonina na kartki 24
  • Agent non grata 4 kwi 2004, 1:00 Za uwolnienie szpiega przed sądem mogą stanąć prezydent Kwaśniewski, były premier Cimoszewicz i kilku ministrów jego rządu. 26
  • Niewierni wierni 4 kwi 2004, 1:00 Pod hasłem "To my jesteśmy Kościołem" polscy katolicy zaczynają wypowiadać posłuszeństwo biskupom 28
  • Ziemie obiecane 4 kwi 2004, 1:00 Prawdziwa historia polskich ziem zachodnich 32
  • Giełda i wektory 4 kwi 2004, 1:00 HossaŚwiat Zwolniony zamówiony Donald Trump, amerykański potentat nieruchomości, zamierza zastrzec w biurze patentowym zdanie "You're fired!", czyli "jesteś zwolniony". Trump używa tego zwrotu w reality show... 36
  • Fotel z katapultą 4 kwi 2004, 1:00 Zbigniew Drzymała - Menedżer Roku 2003 38
  • Drapieżny pingwin 4 kwi 2004, 1:00 Linuksowcy detronizują Microsoft Bill Gates, najbogatszy człowiek świata, zawsze powtarzał, że każdy może dokonać tego co on. Gdy jego proroctwo zdaje się spełniać, twórca Microsoftu, najpotężniejszego producenta oprogramowania na świecie, nie chce w to uwierzyć. 42
  • Wojna światów 4 kwi 2004, 1:00 Rozmowa z Linusem Torvaldsem, twórcą systemu operacyjnego Linux 44
  • Wirtualny bazar 4 kwi 2004, 1:00 Ponad 1,5 mln Polaków buszuje po internetowych sklepach. 46
  • Polisa na bank 4 kwi 2004, 1:00 Ślub PZU i PKO BP, czyli jak przegrać z obcym kapitałem 50
  • Załatwione odmownie - Dwie prędkości donikąd 4 kwi 2004, 1:00 Jeśli nie odpowiemy sobie na pytanie, czego właściwie chcemy od UE, możemy się obudzić z ręką w... drugiej prędkości 54
  • Supersam 4 kwi 2004, 1:00 Ścienny telewizor Kto raz zobaczył film wyświetlany przez domowy rzutnik, temu już nigdy nie spodoba się obraz ze zwykłego telewizora. Oczywiście, jeśli warunki projekcji były wystarczająco dobre, a nie są one wcale łatwe do... 58
  • E-Seksfilia 4 kwi 2004, 1:00 Zdrada w Internecie niczym nie różni się od zdrady w rzeczywistości. Tak Stolica Apostolska zareagowała na masowe uprawianie seksu w sieci, bez cielesnego kontaktu kochanków. - Zmierzamy ku seksualnej samowystarczalności. Seks uprawiany za pośrednictwem nowoczesnej technologii... 60
  • Różowe zagłębie 4 kwi 2004, 1:00 Seks stał się w Dąbrowie Górniczej ważniejszym przemysłem niż wydobycie węgla 64
  • Mister Formuła 1 4 kwi 2004, 1:00 Bernie Ecclestone z wyścigów samochodowych uczynił globalny przemysł zarabiający miliardy 66
  • Polska kuchnia żydowska 4 kwi 2004, 1:00 Izrael jest jak czulent, czyli potrawa składająca się z resztek posiłków z całego tygodnia 70
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Łyk na apetyt 4 kwi 2004, 1:00 Wiosna już za pasem i ptactwo kwili radośnie, więc tematy winniśmy podejmować promienne jak pocztówka z Dalmacji. Lecz cóż poradzę, że oblicze mam chmurne niczym niż skandynawski. I optymizmu póki co wykrzesać z siebie nie potrafię. Otóż wczoraj wydawałem przyjęcie. Poważne... 72
  • Ekran osobisty - Pożegnanie szczura 4 kwi 2004, 1:00 Politycy powinni w dwuszeregu pomaszerować do kina na "Nigdy w życiu!", by zobaczyć, o czym marzy przynajmniej 1,5 mln wyborców 74
  • Papież ze skazą 4 kwi 2004, 1:00 Pius XII chciał ratować Kościół, przymykając oczy na okrucieństwa Hitlera 76
  • Know-how 4 kwi 2004, 1:00 Motyle dinozaurów Motyle mogły latać już w czasach dinozaurów! Do niedawna badacze uważali, że pierwsze takie owady mogły się pojawić około 40-50 milionów lat temu. Badania znalezionych ostatnio pięciu... 80
  • Harfa na moście 4 kwi 2004, 1:00 Rozwiązania stosowane przy budowie statków kosmicznych wykorzystują konstruktorzy mostów 82
  • Pocałunek raka 4 kwi 2004, 1:00 Zarazki wywołują schizofrenię, depresję i miażdżycę? 86
  • Pies z naszego psa 4 kwi 2004, 1:00 50 tys. dolarów za sklonowanie ulubionego czworonoga 88
  • Bez granic 4 kwi 2004, 1:00 Atomowe rozgrywki Ten okręt jesta w takim stanie, że może w każdej chwili wybuchnąć - rzucił po wizytacji "Piotra Wielkiego" admirał Władimir Kurojedow, naczelny dowódca floty rosyjskiej. "Piotr Wielki" to... 90
  • Izrael w stanie Alef 4 kwi 2004, 1:00 Henryk Szafir z Jerozolimy Przywódca Hamasu szejk Ahmed Jasin już od kilku tygodni był namierzony przez pilotów izraelskich helikopterów Apache, ale premier Ariel Szaron i jego generałowie zwlekali. Dopiero niedawno zamach w porcie w Aszdodzie, w czasie którego samobójcy... 92
  • Wszyscy wrogowie prezydenta 4 kwi 2004, 1:00 Bush mógł zapobiec atakowi na World Trade Center - oskarża Car Antyterroryzmu. 96
  • Imperium dobra 4 kwi 2004, 1:00 Rozmowa z Condoleezzą Rice, doradcą prezydenta George'a W. Busha ds. bezpieczeństwa narodowego 98
  • Czarne dzieci Proroka 4 kwi 2004, 1:00 Radykalni mułłowie przejmują władzę nad Afrykanami 100
  • Urna z sukcesem 4 kwi 2004, 1:00 Vladimír Meciar i Robert Fico lepperyzują Słowację 104
  • Menu 4 kwi 2004, 1:00 Kraj Beethoven jak Zygmunt III Waza "Kiedyś przeniesiono stolicę z Krakowa do Warszawy, teraz festiwal. Szalenie się z tego cieszę. Zainteresowanie melomanów z zagranicy jest ogromne" - powiedziała Elżbieta Penderecka,... 108
  • Tańczący z Abbą 4 kwi 2004, 1:00 Abba to emocjonalna intensywność, melancholia i mroczny motyw dominacji-uległości między kochankami 110
  • Stopy Liz Taylor 4 kwi 2004, 1:00 Autentyczną psią kupę zjada bohater jednego z filmów Johna Watersa 114
  • Nie-ludzka komedia 4 kwi 2004, 1:00 Polski "Folwark zwierzęcy" ćwierć wieku przed Orwellem napisał Władysław Reymont 116
  • Milioner z Antwerpii 4 kwi 2004, 1:00 Najlepszą inwestycją Lille w ostatnich dziesięcioleciach jest wystawa 170 najwybitniejszych dzieł Rubensa 118
  • Sława i chała 4 kwi 2004, 1:00 Płyty, Komiks, Książki 120
  • Organ Ludu 4 kwi 2004, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 14 (79) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 29 marca 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza W nocy z soboty na niedzielę nastąpiło historyczne przyspieszenie - z godziny drugiej od razu na trzecią.... 121
  • Skibą w mur - Opylić Stalina 4 kwi 2004, 1:00 Jeśli uda się sprzedać PKiN, będzie można zbudować 8 mostów i kupić 300 tramwajów, a w dodatku Stalin wkurzy się w piekle 122