Przemoc na zdrowie

Przemoc na zdrowie

Jednym z największych kłamstw psychologii może być przekonanie, że oglądanie przemocy rodzi przemoc.
Jednym z największych kłamstw psychologii może być przekonanie, że oglądanie przemocy rodzi przemoc

40 tysięcy trupów i 200 tysięcy aktów przemocy - tyle ma oglądać młody Polak przed osiągnięciem pełnoletności. Oglądanie przemocy tępi wrażliwość, skłania do naśladownictwa, czyli rodzi przemoc - niemal zgodnie twierdzili przez lata psychologowie. Gdyby to była prawda, każde wyjście na ulicę groziłoby atakiem ze strony watah młodocianych bandytów, którzy z filmów i gier komputerowych nauczyli się bić i mordować. Większość psychologów traktuje przemoc tak, jak kiedyś Zygmunt Freud postrzegał seks. Widzą ją wszędzie i obarczają winą za całe zło tego świata. Dlatego kampanie przeciw przemocy w mediach stały się już rytuałem. Także w Polsce, gdzie Rada Etyki Mediów właśnie zażądała od telewizji Polsat przeniesienia na późne godziny emisji reality show "Fear Factor". Co roku rada piętnuje też nadawców za nadmiar przemocy w ich programach. Najczęściej piętnowany jest Polsat, któremu zarzucono pokazywanie średnio 20 trupów dziennie. Tymczasem przekonanie, że oglądanie przemocy rodzi przemoc, może być jednym z największych kłamstw psychologii i kryminalistyki. Oczywiście, epatowanie przemocą może wielu do niej zachęcać, ale nie ma żadnego bezwarunkowego związku między jednym i drugim.

Przemoc oswojona
Zygmunt Freud uważał, że przeżywanie przemocy jest wpisane w naturę ludzką. Nie przypadkiem zawsze znajdowali się chętni do oglądania krwawych igrzysk.
Na terenie całego Imperium Rzymskiego urządzano na przykład walki gladiatorów. Tyle że nie zachęcały one do przemocy, lecz często w znacznym stopniu pacyfikowały ją - w miastach, gdzie odbywały się regularnie, rzadko dochodziło do rozruchów. Praktykowane w starożytnej Kartaginie zwyczaje mordowania niemowląt, z których składano ofiarę bogom, sprawiały, że świadkowie tych mordów przeżywali swoiste katharsis.
W przeszłości obcowanie z przemocą było czymś niemal naturalnym. Jakub Sobieski uczestniczył na przykład w 1610 r. w publicznej egzekucji królobójcy Ravaillaca. Patrzył, jak kat żywcem palił dłoń przestępcy (włożono w nią nóż będący narzędziem mordu), a potem rozżarzonymi cęgami szarpał jego pierś. Na koniec posiekał Ravaillaca na kawałki, które rozrzucił w tłumie. O owych publicznych egzekucjach Wolter pisał, że przybysz z innego kręgu kulturowego miałby kłopot z odgadnięciem, czy uczestniczy w religijnej ceremonii składania ofiar z ludzi, czy w zwykłym morderstwie.

Bajki ocenzurowane
Począwszy od czasów oświecenia w większości europejskich państw zaczęto rezygnować z publicznego pokazywania egzekucji i przemocy w ogóle. Z czasem jednak zaczęto uważać każdą formę pokazywania przemocy za szkodliwą. Z tego powodu już przed stu laty cenzurowano bajki. Bajki braci Grimm najbardziej radykalnie wyczyszczono z przemocy po II wojnie światowej. Największym przeciwnikiem pokazywania przemocy był Walt Disney. W jego wersji słynnej bajki Kopciuszek wybacza siostrom i wszyscy żyją długo i szczęśliwie. Tymczasem u braci Grimm ptaki wydziobują złym siostrom po jednym oku. Obecnie wraca się do pierwotnych wersji. Nikt już nie myśli o wycinaniu scen przemocy z sagi o Harrym Potterze. Pełne takich scen są japońskie i koreańskie filmy animowane dla dzieci.
Stosunek do przemocy w bajkach i - szerzej - w literaturze zaczął się zmieniać w latach 90. XX wieku, gdy psychologowie uznali, że korzystne jest oswajanie dzieci z ciemnymi stronami życia, w tym z przemocą, bo jako dorośli rzadziej po nią sięgają. Zdaniem prof. Adama Frączka, rektora Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, pokazywanie przemocy częściej przekonuje, by jej unikać, niż do niej zachęca. Sceny przemocy mogą pomóc w uwrażliwieniu na nią - pod warunkiem że dobro zwycięża zło.

Cały naród przeciw przemocy
Przemoc pokazywana w filmach wciąż jest uważana za zjawisko naganne i jednoznacznie szkodliwe. W 1968 r. grupa amerykańskich naukowców przeprowadziła eksperyment, w którym dzieciom pokazano brutalne filmy. W efekcie dzieci zaczęły niszczyć zabawki. Cztery lata później wyniki głośnego "testu lalki bobo" stały się uzasadnieniem dla walki z przedstawianiem przemocy w mediach. Dzieci, którym pokazano znęcanie się nad lalką, skopały lalkę, której kopanie widziały w filmie. Szczyt kampanii przeciwko pokazywaniu drastycznych scen w mediach nastąpił w 1999 r. - po strzelaninie w Columbine High School na przedmieściach Denver. Dwóch uczniów zabiło tam kilkunastu kolegów, a w końcu popełniło samobójstwo. Obaj nastolatkowie byli zagorzałymi fanami brutalnych filmów i ociekających krwią gier komputerowych. W następnych dwóch latach największe stowarzyszenia lekarzy i psychologów oraz duchowni z wielu kościołów w USA wzywali do bezwarunkowej krucjaty przeciw pokazywaniu przemocy w mediach. Kampania odniosła skutek: aż 93 proc. Amerykanów jest przekonanych, że przemoc na ekranie to największy wróg ich dzieci. W Polsce podobne zdanie ma 69 proc. respondentów.

Zmanipulowane eksperymenty
Profesor Thomas Friedman, psycholog z uniwersytetu w Toronto, przeanalizował około 200 publikacji opowiadających o rzekomo wysokiej szkodliwości przemocy pokazywanej w mediach. Ze zdumieniem odkrył, że większość wniosków była naciągana, że bardzo rzadko udowadniano bezpośredni związek między agresją inscenizowaną, a rzeczywistą. Friedman dowiódł, że w większości głośnych eksperymentów dochodziło do ewidentnych manipulacji. Na przykład podczas słynnego eksperymentu z lalką bobo sugerowano dzieciom, by właśnie na niej się wyżyły (jedno z dzieci wpadło do pokoju po projekcji i krzyknęło: "Tu jest lalka, którą mamy walnąć!").
Friedman przypomniał, że poza strzelaniną w Columbine High School było piętnaście podobnych masakr, ale w żadnej z nich sprawcami nie byli fani gier czy filmów ociekających przemocą. W odpowiedzi na rewelacje Friedmana psychologowie z Uniwersytetu Stanford powtórzyli eksperyment z 1968 r. Jednej grupie dzieci pokazywano brutalne filmy, zaś druga niczego nie oglądała przez kilka dni. Okazało się, że ci, którym nie pokazywano filmów, byli znacznie bardziej agresywni od rówieśników oglądających brutalne obrazy. Zwolennicy teorii o bezwzględnej szkodliwości przemocy pokazywanej w mediach twierdzą, że osoby na nią narażone częściej popełniają przestępstwa, częściej mają też skłonności samobójcze. To też mit. W Stanach Zjednoczonych od 1992 r. (wtedy na ekrany kin wszedł "Mortal Kombat" uznawany za wzorzec brutalnego kina) o dwie trzecie spadła liczba przestępstw nieletnich, zaś liczba uczniów przemycających broń do szkoły - o połowę. W Polsce przestępczość wśród młodzieży maleć zaczęła dopiero w 1996 roku.

Terapia Przemocą
Do mniejszości wśród psychologów należą zwolennicy teorii katharsis Seymoura Feshbacha, amerykańskiego psychologa, który w latach 70. badał oddziaływanie udawanej przemocy. Zresztą ojcem tej teorii jest sam Zygmunt Freud. Uważał on, że oglądanie drastycznych scen (w tym zabijania) wycisza w ludziach negatywne emocje. - Oglądanie przemocy może być w miarę bezpiecznym sposobem na rozładowanie agresywnych impulsów. Jeżeli dziecko ma obok siebie kochającego i rozsądnego dorosłego, który jest w stanie wytłumaczyć, o co chodzi, nic złego nie powinno się stać - mówi Zofia Milska-Wrzosińska, psychoterapeutka z Laboratorium Psychoedukacji.
Psychoterapeuci coraz częściej korzystają z teorii behawioralnej, zakładającej m.in. wpływanie na zachowania pacjentów za pomocą bodźców lękowych. Odpowiednio zaaplikowanym lękiem można leczyć nerwice natręctw, zahamowania społeczne i seksualne, nieśmiałość. Najbardziej agresywną formą terapii behawioralnej jest terapia implozywna: pacjent jest wystawiony na długotrwałe działanie silnego lęku wywołanego przez wyobrażone lub rzeczywiste bodźce. Dzieciom, których bliscy zostali zabici w zamachach 11 września, zalecano czytanie i oglądanie historii pełnych smutnych przeżyć, najczęściej z czasów wojny. Pomogło to zarówno dzieciom, które popadły w apatię, jak i tym, które stały się agresywne. Terapia przemocą okazuje się często skuteczna: inscenizowana przemoc działa tu jak "klin" w ludowej mądrości, nakazującej, by "kaca zwalczać klinem".

Okładka tygodnika WPROST: 19/2004
Więcej możesz przeczytać w 19/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2004 (1119)

  • Wprost od czytelników 9 maj 2004, 1:00 Spadamy z Polski! Po przeczytaniu artykułu "Spadamy z Polski!" (nr 10) postanowiłem napisać o sobie i swoich znajomych. Jesteśmy czwórką przyjaciół. Wszyscy skończyliśmy nie najgorsze uniwersytety. Każdy z nas co... 3
  • Impotencjał 9 maj 2004, 1:00 Garstka tak zwanych alterglobalistów skrzyknęła się na okoliczność Europejskiego Szczytu Gospodarczego w Warszawie przez Internet. 3
  • Skaner 9 maj 2004, 1:00 Euromajówka WARSZAWA - PLAC PIŁSUDSKIEGO Nasze miejsce we wspólnocie negocjowaliśmy w jakimś sensie także pod Grunwaldem - tak daleko marszałek Sejmu Józef Oleksy szukał naszych europejskich korzeni. Wejście do unii... 6
  • Sawka 9 maj 2004, 1:00 9
  • Dossier 9 maj 2004, 1:00 LESZEK MILLER premier RP Mnie już żadna satysfakcja nie spotka Program I Polskiego Radia bp TADEUSZ PIERONEK rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie Świat bez wyzysku jest iluzją, bo nie ma takiego świata Radio Zet LECH WAŁĘSA... 9
  • Kadry 9 maj 2004, 1:00 10
  • Sejmowy totolotek 9 maj 2004, 1:00 Trzeba zreformować ordynację wyborczą. Najprostsze i najtańsze byłoby zastąpienie wyborów powszechnym losowaniem 11
  • Nałęcz - Pustynia moralna 9 maj 2004, 1:00 W skłóconym Sejmie języczkiem u wagi stają się posłowie ścigani przez prokuraturę 12
  • Playback 9 maj 2004, 1:00 13
  • DAY AFTER 9 maj 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
  • Poczta 9 maj 2004, 1:00 Listy od czytelników 13
  • Z życia koalicji 9 maj 2004, 1:00 Na nocnej nasiadówie SLD z prezydentem doszło do regularnej pyskówki między Józefem Oleksym a Aleksandrem Kwaśniewskim. Obaj panowie zarzucali sobie intrygowanie, a wkurzony prezydent przerywał Oleksemu i mu dogadywał.... 14
  • Z życia opozycji 9 maj 2004, 1:00 Najsłynniejszy polski Mulat będzie gwiazdą MTV Polska. Niestety, tylko przez jeden dzień, 3 maja. Wtedy to stacja będzie puszczać wyłącznie polskie klipy, a zapowiadać je będzie wybitny Polak Andrzej Lepper, który podobno jest... 15
  • Fotoplastykon 9 maj 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Drang nach Westen 9 maj 2004, 1:00 Tylko Polacy mogą nas uratować - mówią zgodnie burmistrzowie wschodnioniemieckich miast, m.in. Frankfurtu nad Odrą, Goerlitz, Neubrandenburga, Schwedt czy Eggesin. Dziesiątki miejscowości w przygranicznych landach dawno opuścili najlepsi specjaliści, a wciąż opuszcza je... 18
  • Europejskie gadanie 9 maj 2004, 1:00 Antyglobaliści na ulicach Warszawy kontra antyglobaliści w hotelu Victoria 24
  • Alter-natywa 9 maj 2004, 1:00 Zamiast środków antykorozyjnych pojawią się wkrótce alterkorozyjne. Nie będą usuwać rdzy, tylko nadawać jej szlachetniejszy wymiar 27
  • Partia Diety 9 maj 2004, 1:00 Czy polska klasa polityczna jest zbyt zepsuta, by sama się uzdrowić? 28
  • 10 milionów liberałów 9 maj 2004, 1:00 Jan Winiecki ma do Platformy Obywatelskiej pretensje, że osiągnęła więcej, niż powinna 32
  • Wszyscy obrońcy Rywina 9 maj 2004, 1:00 Sprawa Rywina skończy się nierychliwą, ale sprawiedliwą szkodą dla grupy trzymającej władzę, tyle że za kilka lat 34
  • Akademia konkurencji 9 maj 2004, 1:00 Złote Indeksy "Wprost" 2004 36
  • Giełda 9 maj 2004, 1:00 HossaŚwiat Pomnik sera Do 25 sierpnia można zgłaszać projekty pomnika... rosyjskiego serka topionego Drużba. Z okazji czterdziestolecia swojego najpopularniejszego produktu i siedemdziesięciolecia istnienia zakładów serowarskich... 38
  • Półgłówek regulowany 9 maj 2004, 1:00 1000 zł rocznie kosztuje każdego z nas nadużywanie władzy przez państwo 40
  • Koszty regulacji 9 maj 2004, 1:00 Mnożenie administracyjnych regulacji wzmaga korupcję i szarą strefę 44
  • Rządy antyglobalistów 9 maj 2004, 1:00 Ranking "Wprost": 100 najpotężniejszych państw i korporacji świata 46
  • Hamulec w sejfie 9 maj 2004, 1:00 Strefa euro to okręt bez steru 50
  • Unipetrorlen 9 maj 2004, 1:00 Rosyjskie koncerny paliwowe tracą szansę na opanowanie środkowoeuropejskiego rynku. PKN Orlen wygrał bowiem przetarg na kupno kontrolnego pakietu (63 proc.) akcji największej czeskiej firmy paliwowej Unipetrol (w skład grupy wchodzą m.in. rafinerie, petrochemie i sieć stacji... 52
  • Wschód Italii 9 maj 2004, 1:00 Banki z Europy Wschodniej to moja recepta na wysokie zyski" - twierdzi Alessandro Profumo, prezes największego włoskiego banku UniCredito Italiano. 54
  • Na KAC-u 9 maj 2004, 1:00 Eurospekulanci i paskarze nie zdestabilizowali polskiego rynku 56
  • Pragnienia Samoobrony 9 maj 2004, 1:00 Lepper widzi się w roli "dyktatora pozytywnego". Czyli takiego, który nie zabija? Wacław Wilczyński Odpowiedź na pytanie, do czego tęskni Samoobrona, nie jest trudna. Wzdycha do lat 80., do czasów, kiedy przy stopie... 57
  • Supersam 9 maj 2004, 1:00 Cyfrowa busola Po przejechaniu 500 m skręć w lewo, uwaga, droga podporządkowana, zaczyna się teren zabudowany" - takie komunikaty może wyświetlać i przekazywać elektronicznie generowanym głosem samochodowy system nawigacji... 58
  • Przemoc na zdrowie 9 maj 2004, 1:00 Jednym z największych kłamstw psychologii może być przekonanie, że oglądanie przemocy rodzi przemoc. 60
  • Liga bankrutów 9 maj 2004, 1:00 Socjalizm niszczy zawodową ligę hokeja 64
  • Globalna akwizytorka 9 maj 2004, 1:00 Od gotowania kremów we własnej kuchni zaczynała światową karierę Estée Lauder 66
  • Mistrzowie złamanej kierownicy 9 maj 2004, 1:00 Jesteśmy niedouczonymi megalomanami - dowiódł Narodowy Test na Prawo Jazdy TVN i "Wprost" 67
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Zielono nam 9 maj 2004, 1:00 Drogi Przyjacielu! Ależ nam się namnożyło tych sałat przeróżnych. Gdzie nie spojrzysz, tam jakaś nowa, wcześniej nieznana, i to wcale niekoniecznie zielona i o sercowatych liściach. Rozmaitość smaków i konsystencji. Z... 68
  • Zamek błyskawiczny 9 maj 2004, 1:00 Mantra feministki brzmi: Nie muszą cię lubić, niech cię szanują 69
  • Gra Katyniem 9 maj 2004, 1:00 Kto i dlaczego przemilczał prawdę o zbrodni katyńskiej? 70
  • Know-how 9 maj 2004, 1:00 Lato dla serca Poziom cholesterolu we krwi zmienia się w ciągu roku - najwyższy jest w grudniu i styczniu, a najniższy w czerwcu i lipcu - twierdzą amerykańscy lekarze. Różnica może wynosić od 3,9 mg/dl (u mężczyzn) do 5,4 mg/dl... 74
  • Dobrobyt w centymetrach 9 maj 2004, 1:00 Potomkowie najzamożniejszych i najlepiej wykształconych są wyżsi, szczuplejsi i żyją dłużej niż inni. 76
  • Laboratoria śmierci 9 maj 2004, 1:00 SARS powraca w zmutowanej postaci 78
  • Bez granic 9 maj 2004, 1:00 Klęska pod Trafalgarem? Brytyjski atomowy okręt podwodny HMS "Trafalgar" miał właśnie ruszyć w pierwszy rejs po remoncie kapitalnym, gdy 11 marynarzy ogłosiło strajk. Ich zastrzeżenia wzbudził stan reaktora atomowego.... 80
  • Paszport pożądania 9 maj 2004, 1:00 Polska brama do Unii Europejskiej 82
  • Europa wraca do Polski 9 maj 2004, 1:00 Wreszcie zakończyła się II wojna światowa 84
  • Socjalizm samobójców 9 maj 2004, 1:00 Sojusz związkowców i brukowców blokuje zachodnioeuropejskie rynki pracy 86
  • Ucieczka od wolności 9 maj 2004, 1:00 Dlaczego tylko co dziesiąty Rosjanin chce żyć w demokratycznym państwie prawa 88
  • Hugo, boss ekstremistów 9 maj 2004, 1:00 Jak Hugo Chavez wspiera międzynarodówkę terrorystyczną 92
  • Dom boży pod młotek 9 maj 2004, 1:00 60 kościołów sprzedano ostatnio w Niemczech 96
  • Menu 9 maj 2004, 1:00 Książki Wielcy odmieńcy Aż 8 osób pomogło Krzysztofowi Miklaszewskiemu w opisaniu czy też "odbrązowieniu" Gombrowicza. Wywiady, które składają się na książkę "Distancia, Witoldo!", pokazują... 98
  • Polska incognita 9 maj 2004, 1:00 Wódka i kiełbasa, a nie polska sztuka skusiły berlińskich krytyków do odwiedzenia festiwalu Terra Polska. 100
  • Odpust europejski 9 maj 2004, 1:00 Nie mamy do pokazania zagranicznym widzom niczego, co byłoby uniwersalne, polskie i przyzwoite 104
  • Drugie zdobycie Troi 9 maj 2004, 1:00 Homer nie powstydziłby się filmu Wolfganga Petersena 106
  • Tuńczyk trojański 9 maj 2004, 1:00 Wojna trojańska nie toczyła się o piękną Helenę, lecz o rynki zbytu 106
  • Perły do lamusa? 9 maj 2004, 1:00 W "Kill Bill" Quentin Tarantino z miłości do kina stworzył wirtuozerskie szyderstwo 109
  • Apetyt na destrukcję 9 maj 2004, 1:00 Wybujałe ego wokalisty zniszczyło rockową supergrupę Guns N' Roses 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 9 maj 2004, 1:00 Recenzje płyt 111
  • Sława i chała 9 maj 2004, 1:00 Recenzje - książki,wystawy,komiks, teatr 112
  • UEorgan Ludu 9 maj 2004, 1:00 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 19 (84) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 3 maja 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza O, Radości! - mówią światowe media, przede... 113
  • Nowe czasy, stare pieśni 9 maj 2004, 1:00 Lepsze piwo z brzydką Niemką niż bimberek z Łukaszenką 114

ZKDP - Nakład kontrolowany