Tuńczyk trojański

Tuńczyk trojański

Wojna trojańska nie toczyła się o piękną Helenę, lecz o rynki zbytu
Dlaczego ani jeden spośród luksusowych przedmiotów pochodzących z Grecji, Cypru bądź Egiptu nie został odnaleziony nad brzegami Morza Czarnego? Za tą tajemnicą kryje się Troja. Na statkach, które w drugim tysiącleciu przed naszą erą zawijały do Troi, kupcy przywozili wyroby tzw. kultury mykeńskiej: pieczęcie, ozdoby z kości słoniowej i zastawy stołowe. Nawet w ubogich grobach na nadmorskiej skarpie w Bepik Tepe można znaleźć kosztowne mykeńskie naczynia.
Na pokładzie dwóch wraków statków kupieckich z XVI i XIII wieku p.n.e. odkrytych u wybrzeży Turcji - niedaleko przylądków Gelidonya i Uluburun, znajdowały się produkty ze wszystkich stron ówczesnego świata. Obok sztab cypryjskiej miedzi stały ciasno upakowane gliniane beczki z figami, oliwkami i owocami granatu. Piętrzyły się cypryjskie i mykeńskie naczynia i zapieczętowane dzbany z winem. Resztki wagi i odważniki w różnych systemach używanych w Egipcie, na Cyprze i w Syrii sugerują, że wędrowni kupcy handlowali, gdzie tylko mogli i z kim mogli. Jedynym kłopotem była Troja, która dyktowała warunki ówczesnego handlu oraz ceny. Badania wykopaliskowe, prowadzone od 1988 r. pod kierownictwem prof. Manfreda Korfmanna z uniwersytetu w Tybindze, sugerują, że wojna trojańska wcale nie toczyła się o piękną Helenę, lecz o rynki zbytu.

Diabelski prąd
Lokalizacja Troi nie jest przypadkowa. Jej starożytni budowniczowie musieli dobrze wiedzieć, jak wielką władzę daje im kontrola nad cieśniną Dardanele. Kupieckie statki nie miały wyboru - musiały się zatrzymać na wybrzeżu koło miasta. W Troi zawsze wieje silny wiatr z północnego wschodu. Jego kierunek pokrywa się z silnym prądem, który wpływa do Morza Śródziemnego z Morza Czarnego - przez cieśniny Bosfor i Dardanele oraz morze Marmara. Woda popędzana wiatrem osiąga w cieśninie dardanelskiej prędkość do 5 węzłów. Bosfor jest jeszcze węższy i napór wody z Morza Czarnego, zasilanego przez rzeki Dunaj, Dniepr, Dniestr i Wołgę - staje się tam jeszcze większy. W okolicy Stambułu prędkość prądu, który mieszkańcy miasta nazywają "diabelskim", dochodzi do 7 węzłów.
Silny wiatr z północnego wschodu wieje tylko w lecie. Teoretycznie dla śmiałków, którzy chcieli zdobyć Morze Czarne, lepszą porą do żeglugi byłaby zima, kiedy wiatr z południa pomaga statkom w walce z prądem w cieśninach. Ale w starożytności zimą morza były niedostępne. Częste sztormy, silne szkwały i niepewna nawigacja powodowały, że żegluga zamierała między październikiem a kwietniem. Latem natomiast na palcach jednej ręki można policzyć dni, kiedy wiatr w Troi zmienia kierunek na południowy.

Na końcu świata
Po co kupcy pływali do Troi? Z punktu widzenia mieszkańców Morza Śródziemnego, miasto znajdowało się na końcu świata. Musiało więc mieć do zaoferowania coś wyjątkowego. Na pewno nie były to naczynia trojańskie, bo poza Anatolią znaleziono ich zbyt mało, by mówić o regularnym handlu. Prof. Korfmann uważa, że Troja handlowała końmi z nadczarnomorskich stepów ("koń trojański" w "Iliadzie" byłby zatem poetycką metaforą). Bardziej prawdopodobne jest to, że kupcy z Grecji i innych krajów pływali do Troi po... tuńczyka. Morze wokół Troi i w cieśninie Dardanele obfitowało we wspaniale okazy tej ryby. Wiele ości tuńczyka znaleziono w samym mieście. Czyżby pretekstem do rozpoczęcia wojny trojańskiej było uzyskanie dostępu do rynków nad Morzem Czarnym i do łowisk tuńczyka? A Homer opisał po prostu romantyczną wersję tego konfliktu?


Troja - Ilium
Początki Troi, znajdującej się na wzgórzu Hisarlik, sięgają ok. 3000 r. p.n.e. Miasto od początku otoczone było potężnymi murami.
Ok. 1700 r. p.n.e. mieszkańcy znacznie powiększyli teren cytadeli i zbudowali nowe mury. W tym czasie istniało już tzw. Dolne Miasto (zamieszkane przez rzemieślników, kupców i pospólstwo - podobnie jak podgrodzie w średniowiecznych zamkach). Nie wiemy, jak wyglądał pałac króla Priama. Grecy, którzy mieszkali w Troi (zwanej wtedy Ilion) od ok. 600 r. p.n.e., zniwelowali szczyt wzgórza, na którym znajdowała się siedziba władcy, by wybudować świątynię bogini Ateny. W czasach rzymskich Troja, wówczas Ilium Novum, cieszyła się opieką cesarzy pamiętających tradycję Homera. Później jednak podupadła i stała się prowincjonalną osadą, ale legenda żyła - ruiny Troi odwiedził m.in. zdobywca Konstantynopola sułtan Mehmet II.
Okładka tygodnika WPROST: 19/2004
Więcej możesz przeczytać w 19/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
 2
  • skrzat:) IP
    Jednak mnie nie przokonujesz Szanowna Pani,wierze Homerowi
    i historykom.Pozdrawiam pieta
    • Lykos IP
      A ja myślałem, że Wołga wpada do Morza Kaspijskiego. Człowiek się uczy przez całe życie...

      Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2004 (1119)

      • Wprost od czytelników 9 maj 2004, 1:00 Spadamy z Polski! Po przeczytaniu artykułu "Spadamy z Polski!" (nr 10) postanowiłem napisać o sobie i swoich znajomych. Jesteśmy czwórką przyjaciół. Wszyscy skończyliśmy nie najgorsze uniwersytety. Każdy z nas co... 3
      • Impotencjał 9 maj 2004, 1:00 Garstka tak zwanych alterglobalistów skrzyknęła się na okoliczność Europejskiego Szczytu Gospodarczego w Warszawie przez Internet. 3
      • Skaner 9 maj 2004, 1:00 Euromajówka WARSZAWA - PLAC PIŁSUDSKIEGO Nasze miejsce we wspólnocie negocjowaliśmy w jakimś sensie także pod Grunwaldem - tak daleko marszałek Sejmu Józef Oleksy szukał naszych europejskich korzeni. Wejście do unii... 6
      • Sawka 9 maj 2004, 1:00 9
      • Dossier 9 maj 2004, 1:00 LESZEK MILLER premier RP Mnie już żadna satysfakcja nie spotka Program I Polskiego Radia bp TADEUSZ PIERONEK rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie Świat bez wyzysku jest iluzją, bo nie ma takiego świata Radio Zet LECH WAŁĘSA... 9
      • Kadry 9 maj 2004, 1:00 10
      • Sejmowy totolotek 9 maj 2004, 1:00 Trzeba zreformować ordynację wyborczą. Najprostsze i najtańsze byłoby zastąpienie wyborów powszechnym losowaniem 11
      • Nałęcz - Pustynia moralna 9 maj 2004, 1:00 W skłóconym Sejmie języczkiem u wagi stają się posłowie ścigani przez prokuraturę 12
      • Playback 9 maj 2004, 1:00 13
      • DAY AFTER 9 maj 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
      • Poczta 9 maj 2004, 1:00 Listy od czytelników 13
      • Z życia koalicji 9 maj 2004, 1:00 Na nocnej nasiadówie SLD z prezydentem doszło do regularnej pyskówki między Józefem Oleksym a Aleksandrem Kwaśniewskim. Obaj panowie zarzucali sobie intrygowanie, a wkurzony prezydent przerywał Oleksemu i mu dogadywał.... 14
      • Z życia opozycji 9 maj 2004, 1:00 Najsłynniejszy polski Mulat będzie gwiazdą MTV Polska. Niestety, tylko przez jeden dzień, 3 maja. Wtedy to stacja będzie puszczać wyłącznie polskie klipy, a zapowiadać je będzie wybitny Polak Andrzej Lepper, który podobno jest... 15
      • Fotoplastykon 9 maj 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
      • Drang nach Westen 9 maj 2004, 1:00 Tylko Polacy mogą nas uratować - mówią zgodnie burmistrzowie wschodnioniemieckich miast, m.in. Frankfurtu nad Odrą, Goerlitz, Neubrandenburga, Schwedt czy Eggesin. Dziesiątki miejscowości w przygranicznych landach dawno opuścili najlepsi specjaliści, a wciąż opuszcza je... 18
      • Europejskie gadanie 9 maj 2004, 1:00 Antyglobaliści na ulicach Warszawy kontra antyglobaliści w hotelu Victoria 24
      • Alter-natywa 9 maj 2004, 1:00 Zamiast środków antykorozyjnych pojawią się wkrótce alterkorozyjne. Nie będą usuwać rdzy, tylko nadawać jej szlachetniejszy wymiar 27
      • Partia Diety 9 maj 2004, 1:00 Czy polska klasa polityczna jest zbyt zepsuta, by sama się uzdrowić? 28
      • 10 milionów liberałów 9 maj 2004, 1:00 Jan Winiecki ma do Platformy Obywatelskiej pretensje, że osiągnęła więcej, niż powinna 32
      • Wszyscy obrońcy Rywina 9 maj 2004, 1:00 Sprawa Rywina skończy się nierychliwą, ale sprawiedliwą szkodą dla grupy trzymającej władzę, tyle że za kilka lat 34
      • Akademia konkurencji 9 maj 2004, 1:00 Złote Indeksy "Wprost" 2004 36
      • Giełda 9 maj 2004, 1:00 HossaŚwiat Pomnik sera Do 25 sierpnia można zgłaszać projekty pomnika... rosyjskiego serka topionego Drużba. Z okazji czterdziestolecia swojego najpopularniejszego produktu i siedemdziesięciolecia istnienia zakładów serowarskich... 38
      • Półgłówek regulowany 9 maj 2004, 1:00 1000 zł rocznie kosztuje każdego z nas nadużywanie władzy przez państwo 40
      • Koszty regulacji 9 maj 2004, 1:00 Mnożenie administracyjnych regulacji wzmaga korupcję i szarą strefę 44
      • Rządy antyglobalistów 9 maj 2004, 1:00 Ranking "Wprost": 100 najpotężniejszych państw i korporacji świata 46
      • Hamulec w sejfie 9 maj 2004, 1:00 Strefa euro to okręt bez steru 50
      • Unipetrorlen 9 maj 2004, 1:00 Rosyjskie koncerny paliwowe tracą szansę na opanowanie środkowoeuropejskiego rynku. PKN Orlen wygrał bowiem przetarg na kupno kontrolnego pakietu (63 proc.) akcji największej czeskiej firmy paliwowej Unipetrol (w skład grupy wchodzą m.in. rafinerie, petrochemie i sieć stacji... 52
      • Wschód Italii 9 maj 2004, 1:00 Banki z Europy Wschodniej to moja recepta na wysokie zyski" - twierdzi Alessandro Profumo, prezes największego włoskiego banku UniCredito Italiano. 54
      • Na KAC-u 9 maj 2004, 1:00 Eurospekulanci i paskarze nie zdestabilizowali polskiego rynku 56
      • Pragnienia Samoobrony 9 maj 2004, 1:00 Lepper widzi się w roli "dyktatora pozytywnego". Czyli takiego, który nie zabija? Wacław Wilczyński Odpowiedź na pytanie, do czego tęskni Samoobrona, nie jest trudna. Wzdycha do lat 80., do czasów, kiedy przy stopie... 57
      • Supersam 9 maj 2004, 1:00 Cyfrowa busola Po przejechaniu 500 m skręć w lewo, uwaga, droga podporządkowana, zaczyna się teren zabudowany" - takie komunikaty może wyświetlać i przekazywać elektronicznie generowanym głosem samochodowy system nawigacji... 58
      • Przemoc na zdrowie 9 maj 2004, 1:00 Jednym z największych kłamstw psychologii może być przekonanie, że oglądanie przemocy rodzi przemoc. 60
      • Liga bankrutów 9 maj 2004, 1:00 Socjalizm niszczy zawodową ligę hokeja 64
      • Globalna akwizytorka 9 maj 2004, 1:00 Od gotowania kremów we własnej kuchni zaczynała światową karierę Estée Lauder 66
      • Mistrzowie złamanej kierownicy 9 maj 2004, 1:00 Jesteśmy niedouczonymi megalomanami - dowiódł Narodowy Test na Prawo Jazdy TVN i "Wprost" 67
      • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Zielono nam 9 maj 2004, 1:00 Drogi Przyjacielu! Ależ nam się namnożyło tych sałat przeróżnych. Gdzie nie spojrzysz, tam jakaś nowa, wcześniej nieznana, i to wcale niekoniecznie zielona i o sercowatych liściach. Rozmaitość smaków i konsystencji. Z... 68
      • Zamek błyskawiczny 9 maj 2004, 1:00 Mantra feministki brzmi: Nie muszą cię lubić, niech cię szanują 69
      • Gra Katyniem 9 maj 2004, 1:00 Kto i dlaczego przemilczał prawdę o zbrodni katyńskiej? 70
      • Know-how 9 maj 2004, 1:00 Lato dla serca Poziom cholesterolu we krwi zmienia się w ciągu roku - najwyższy jest w grudniu i styczniu, a najniższy w czerwcu i lipcu - twierdzą amerykańscy lekarze. Różnica może wynosić od 3,9 mg/dl (u mężczyzn) do 5,4 mg/dl... 74
      • Dobrobyt w centymetrach 9 maj 2004, 1:00 Potomkowie najzamożniejszych i najlepiej wykształconych są wyżsi, szczuplejsi i żyją dłużej niż inni. 76
      • Laboratoria śmierci 9 maj 2004, 1:00 SARS powraca w zmutowanej postaci 78
      • Bez granic 9 maj 2004, 1:00 Klęska pod Trafalgarem? Brytyjski atomowy okręt podwodny HMS "Trafalgar" miał właśnie ruszyć w pierwszy rejs po remoncie kapitalnym, gdy 11 marynarzy ogłosiło strajk. Ich zastrzeżenia wzbudził stan reaktora atomowego.... 80
      • Paszport pożądania 9 maj 2004, 1:00 Polska brama do Unii Europejskiej 82
      • Europa wraca do Polski 9 maj 2004, 1:00 Wreszcie zakończyła się II wojna światowa 84
      • Socjalizm samobójców 9 maj 2004, 1:00 Sojusz związkowców i brukowców blokuje zachodnioeuropejskie rynki pracy 86
      • Ucieczka od wolności 9 maj 2004, 1:00 Dlaczego tylko co dziesiąty Rosjanin chce żyć w demokratycznym państwie prawa 88
      • Hugo, boss ekstremistów 9 maj 2004, 1:00 Jak Hugo Chavez wspiera międzynarodówkę terrorystyczną 92
      • Dom boży pod młotek 9 maj 2004, 1:00 60 kościołów sprzedano ostatnio w Niemczech 96
      • Menu 9 maj 2004, 1:00 Książki Wielcy odmieńcy Aż 8 osób pomogło Krzysztofowi Miklaszewskiemu w opisaniu czy też "odbrązowieniu" Gombrowicza. Wywiady, które składają się na książkę "Distancia, Witoldo!", pokazują... 98
      • Polska incognita 9 maj 2004, 1:00 Wódka i kiełbasa, a nie polska sztuka skusiły berlińskich krytyków do odwiedzenia festiwalu Terra Polska. 100
      • Odpust europejski 9 maj 2004, 1:00 Nie mamy do pokazania zagranicznym widzom niczego, co byłoby uniwersalne, polskie i przyzwoite 104
      • Drugie zdobycie Troi 9 maj 2004, 1:00 Homer nie powstydziłby się filmu Wolfganga Petersena 106
      • Tuńczyk trojański 9 maj 2004, 1:00 Wojna trojańska nie toczyła się o piękną Helenę, lecz o rynki zbytu 106
      • Perły do lamusa? 9 maj 2004, 1:00 W "Kill Bill" Quentin Tarantino z miłości do kina stworzył wirtuozerskie szyderstwo 109
      • Apetyt na destrukcję 9 maj 2004, 1:00 Wybujałe ego wokalisty zniszczyło rockową supergrupę Guns N' Roses 110
      • Płyty Kuby Wojewódzkiego 9 maj 2004, 1:00 Recenzje płyt 111
      • Sława i chała 9 maj 2004, 1:00 Recenzje - książki,wystawy,komiks, teatr 112
      • UEorgan Ludu 9 maj 2004, 1:00 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 19 (84) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 3 maja 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza O, Radości! - mówią światowe media, przede... 113
      • Nowe czasy, stare pieśni 9 maj 2004, 1:00 Lepsze piwo z brzydką Niemką niż bimberek z Łukaszenką 114

      ZKDP - Nakład kontrolowany