Sfera całkowicie erogenna

Sfera całkowicie erogenna

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Ciało ludzkie jest jedynym źródłem wszelkiej radości, bólu i prawdy - mówiła Alina Szapocznikow Zobacz, jaki mam ładny brzuch, mogę ci pozować do obrazu" - powiedziała Alina Szapocznikow do malarza Jerzego Tchórzewskiego. I podniosła spódnicę, obnażając brzuch. Tchórzewski mimowolnie próbował ją objąć, na co stwierdziła: "Nie chcę cię podniecać, ale jak chcesz, Jurku...". W tej opowieści Tchórzewskiego jest cała Szapocznikow: bezpretensjonalna, szczera, odważna, prostolinijna. I być może tylko taka osoba mogła zrobić światową karierę, i to już w latach 60., gdy o ówczesnej polskiej sztuce mało kto słyszał. W warszawskiej galerii IRSA Fine Art do końca lipca będzie można obejrzeć rysunki i rzeźby zmarłej 31 lat temu we Francji artystki. Część z nich oglądali goście czwartkowego przyjęcia w willi Nowina w Konstancinie.
W latach 60. XX wieku Alina Szapocznikow była zaliczana do światowej elity rzeźbiarzy. Zachwycali się nią najważniejsi artyści tamtych czasów - Marcel Duchamp, Max Ernst czy Jean Arp. W 1965 r. na XXI Salonie Majowym w Paryżu podbiła zachodnich krytyków i artystów swoim asamblażem "Goldfinger", inspirowanym filmem z Jamesem Bondem o tym samym tytule. Za tę pracę otrzymała nagrodę Fundacji Copleya. Siedem lat później, na II Międzynarodowej Wystawie Rysunku w Moderna Galerija w Rijece, wyróżniono ją za serię rysunków "Ludzka droga". Wtedy również wychwalali ją najwięksi: Pierre Alechinsky, Alexander Calder, Joan Miró czy Antonio Tapies.

Optymizm wbrew Auschwitz
W 1957 r. Roman Polański nakręcił film dokumentalny o Szapocznikow dla telewizji francuskiej. Artystka wręcz eksplodowała w nim energią i pracowitością. - Pracowała całymi dniami, nigdy nie robiła przerw, nawet na obiad. Rysowała na każdej kartce, która była pod ręką, na opakowaniach po papierosach - wspomina Alinę Szapocznikow jej syn Piotr Stanisławski. Urodziła się w żydowskiej rodzinie lekarzy w Kaliszu. Mimo że przeżyła getto (w Pabianicach i Łodzi), horror obozów w Auschwitz, Bergen-Belsen i Teresinie, jej stosunek do życia i pracy był pełen humoru i autoironii. Trochę w tym zasługi klimatu Pragi, dokąd trafiła po wojnie. Uczyła się w pracowniach Otokara Velimskiego i Josefa Wagnera.
W 1948 r. z Pragi pojechała do Paryża - do Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts (była wolną słuchaczką w pracowni Paula Niclausse'a). Szapocznikow nie ukończyła studiów - głównie dlatego, że w 1949 r. stwierdzono u niej gruźlicę i trafiła do szpitala, a potem do sanatorium. Do Polski wróciła w 1951 r. W Paryżu ponownie znalazła się w 1963 r. i zamieszkała tam na stałe. Związała się wtedy z artystami spod znaku Nouveau Réalisme, m.in. Armanem, Césarem, Niki de Saint-Phalle i krytykiem Pierre'em Restanym.

Wciałowstąpienie
Twórczość Szapocznikow to niemal narcystyczna fascynacja własnym ciałem. Traktowała je jednocześnie jak anatomopatolog i artysta. "Kieruję się w stronę ciała, tej 'sfery całkowicie erogennej', w stronę najbardziej nieokreślonych i najulotniejszych jego odczuć. Przez odciski ciała usiłuję utrwalić w przezroczystym polistyrenie ulotne momenty życia, jego paradoksy i jego absurdalność. (...) Jestem przekonana, że wśród wszystkich przejawów nietrwałości ciało ludzkie jest najwrażliwszym, jedynym źródłem wszelkiej radości, wszelkiego bólu i wszelkiej prawdy, a to z powodu swej ontologicznej nędzy tak samo nieuniknionej jak - w płaszczyźnie świadomości - zupełnie nie do przyjęcia" - pisała Szapocznikow.
Tworząc kolejne odlewy własnego ciała, Szapocznikow budowała swego rodzaju archiwum samej siebie. Gdy była już poważnie chora, to archiwum stawało się zbiorem pamiątek po artystce. Jej słynne Tumory (Nowotwory) to przetworzone obrazy złośliwych guzów. W pracy "Pogrzeb Aliny" z 1970 r. Szapocznikow przedstawia własne unicestwienie: w poliestrowej masie symbolizującej zdegradowane, rozłożone ciało zatopiła osobiste przedmioty: części bielizny, kawałki gazy, fragmenty fotografii.
Rozkład własnego ciała Szapocznikow przeżywała tym bardziej że była piękną kobietą. - Pamiętam ją jako młodą, urodziwą dziewczynę, która przyciągała wzrok. Trudno było ją przegapić, bo urodzie towarzyszyła psychiczna energia kipiąca z jej pięknej postaci - wspomina Jerzy Tchórzewski.

Szczoteczka optymizmu
"Zróbmy rzeźby tak ustawione w przestrzeni, aby można wokół nich tańczyć" - pisała Szapocznikow w 1955 r. Nie lubiła w rzeźbie nieznośnej, monumentalnej maniery, dominującej w Polsce. "Dunikowski jest złym rzeźbiarzem" - relacjonowała wrażenia z wystawy w 1949 r., kiedy to krytyka nazywała Dunikowskiego polskim Rodinem. Szapocznikow postawiła na organiczność form, swoisty panbiologizm - roślinność ciał i cielesność roślin. Przedstawiała ludzi-drzewa, kobiety-kwiaty, kobiety-owoce.
W kwietniu 1970 r. Alina Szapocznikow wyjechała do Nowego Jorku, gdzie wzięła udział w wystawie Art Conceptform Europe w Bonino Gallery. W opublikowanym z tej okazji tekście "My American Dream" zaprezentowała pomysł wykonania marmurowego rolls-royce'a w skali 2:1. Latem tego samego roku w Carrarze wykuła w białym i różowym marmurze dwie miniatury samochodu. Rolls-royce'a w skali 2:1 nie zdążyła już wykuć.
- W pierwszą podróż do Paryża wzięła z sobą tylko szczoteczkę do zębów. Ta szczoteczka jest dla mnie dowodem jej odwagi i optymizmu. To cechy pokolenia, do którego sam mam szczęście należeć - mówi Andrzej Wajda, przyjaciel Szapocznikow.
Więcej możesz przeczytać w 21/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2004 (1121)

  • Na stronie - Polska półrządem stoi 23 maj 2004, 1:00 Oto miara postępu: kiedyś, w czasach przedrozbiorowych, Polska nierządem stała, a teraz stoi półrządem. Półpremier Marek Belka stoi na czele półrządu wspieranego w pół-Sejmie przez półkoalicję półrządową, złożoną z dwóch półpartii, a nad naszym półpaństwem na wpół czuwa coraz... 3
  • Wprost od czytelników 23 maj 2004, 1:00 Dziura Raczki W związku z artykułem "Dziura Raczki" (nr 16) przedstawiającym najgłupsze pomysły ekonomiczne I kwartału 2004 r. chciałbym poinformować, że rozporządzenie ministra środowiska z 10 grudnia 2003 r. "w sprawie... 3
  • Skaner 23 maj 2004, 1:00 Jazda na czas - Ranking premierów III RP Tylko premierowi Jerzemu Buzkowi udało się przetrwać na stanowisku całą kadencję Sejmu. Najkrócej - 33 dni - rządził Waldemar Pawlak. Czy Marek Belka pobije jego rekord? 1448 dni JERZY... 8
  • Sawka 23 maj 2004, 1:00 9
  • Dossier 23 maj 2004, 1:00 ANDRZEJ LEPPER lider Samoobrony Polityk taki jak ja musi dbać o dwie dziedziny: więziennictwo i szpitalnictwo. Prędzej czy później trafi w jedno z tych miejsc PAP STANISŁAW LEM pisarz Na ulicach i w sklepach widać zastrzyki... 9
  • Licznik 23 maj 2004, 1:00 1 redaktor naczelny prowadzi "Gazetę Wyborczą" od początku 2,8 zł kosztuje gazeta w stolicy 8 stron miał pierwszy numer "GW" 15 lat temu powstała "GW" 20 osób przygotowało pierwszy numer 21 miast ma... 10
  • Kadry 23 maj 2004, 1:00 Triumwirat © K. Mikuła 11
  • Ryba po polsku - Albo konstytucja, albo Szwajcaria 23 maj 2004, 1:00 Jeden z członków Komisji Europejskiej postraszył Brytyjczyków, że jeśli odrzucą konstytucję, skończą jak Szwajcarzy. W Londynie panika Nie możemy narzekać, że Europa się o nas nie troszczy. Europa wstaje rano, zjada śniadanie, a potem się troszczy, z przerwą na obiad, aż do... 13
  • Nałęcz - Probierz demokracji 23 maj 2004, 1:00 Rosyjski słup graniczny powinien stanąć w krakowskiej siedzibie PO, skoro jej działacze reprezentują poglądy z czasów Mikołaja II  Od kilkunastu dni jesteśmy dumni z tego, że należymy do Unii Europejskiej. W naszym uczestnictwie w tym potężnym organizmie politycznym widzimy... 14
  • Playback 23 maj 2004, 1:00 15
  • M&M 23 maj 2004, 1:00   PO PODPISANIU KONTRAKTU Rząd Belki chce mieć kontrakt, więc wyjaśnić pora, co różni kontrakt rządu i kontrakt aktora. Rzecz w udawaniu. Aktor ZACZNIE udawanie, kiedy dostanie kontrakt, rząd wtedy PRZESTANIE. 15
  • Poczta 23 maj 2004, 1:00 Półgłówek regulowany Nie tylko wysokość "stosownych opłat" ("Półgłówek regulowany", nr 19) jest udręką dla przedsiębiorców - także sposób ich uiszczania bywa kuriozalny.... 15
  • Z życia koalicji 23 maj 2004, 1:00 Biedny osamotniony Plecak, Boski Tadeo Iwiński, nie ma się do kogo przykleić (bo Miller już nie Miller), a zawsze chciałby być w świetle kamer. Opowiadali nam posłowie, jak to w Brukseli Tadeo przypałętał się na uroczystość... 16
  • Z życia opozycji 23 maj 2004, 1:00 Coraz więcej dziwnych stworów przyjmuje pod swe skrzydła najsłynniejszy polski Mulat. Ostatnio z Andrzejem Lepperem o wspólnym programie rozmawiali sobie Roman Jagieliński z FKP i Tomasz Mamiński z Krajowej Partii... 17
  • Fotoplastykon 23 maj 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 18
  • Polski apartheid 23 maj 2004, 1:00 6 milionów obywateli żyje w gettach beznadziei Tu się kończy prawo" - taki napis widnieje na murach wielu bloków w łódzkich dzielnicach Bałuty i Widzew. To stąd pochodzi większość uczestników niedawnych starć ze studentami i policją na tzw. Lumumbowie. Nazywają siebie białymi... 20
  • Ostatnia Belka ratunku 23 maj 2004, 1:00 Marek Belka ma zabezpieczyć interesy prezydenta i SLD, zanim stracą władzę Wrócę do polityki za trzy lata na osiem miesięcy" - powiedział "Wprost" w grudniu 2002 r. Marek Belka, kilka miesięcy po tym, jak odszedł z posady wicepremiera i ministra finansów w rządzie Leszka... 26
  • Pęknięta prezerwatywa 23 maj 2004, 1:00 Polska lewica znajduje się obecnie tam, gdzie prawica była w 1993 r. Listy śmierci, konwent św. Katarzyny, targowica, proces zjednoczeniowy - to słowa-klucze z języka polskiej prawicy w latach 90. Teraz takim językiem posługuje się lewica, która właśnie zdała egzamin do... 30
  • Dobry jak Niemiec 23 maj 2004, 1:00 Coś złego zaczyna się dziać z niektórymi niemieckimi mózgami Dzisiejsze Niemcy mają dla Polaków, zwłaszcza młodszych, twarz telewizyjnego ulubieńca Steffena Möllera. Starsi Polacy pamiętają pomoc niemieckich przyjaciół sprzed roku 1989. Często wręcz wzruszającą, bo od ludzi,... 32
  • Bezpieka Urbana 23 maj 2004, 1:00 Prymus kursów KGB i pogromca demokratycznej opozycji jest najbliższym współpracownikiem Jerzego Urbana 36
  • Giełda 23 maj 2004, 1:00 Hossa Świat Tajski Liverpool Thaksin Shinawatra, multimilioner i premier Tajlandii, kupił 30 proc. akcji angielskiego klubu piłkarskiego FC Liverpool. Wartość transakcji wyniosła ponad 100 mln USD. Shinawatra, najbogatszy mieszkaniec... 40
  • Wzrost mniemany 23 maj 2004, 1:00 Jak dzięki wejściu do unii napompowano naszą gospodarkę Od stycznia do mar-ca tempo naszego wzrostu gospodarczego wyniosło 6,4 proc. - wynika z danych NBP. Czy to już boom gospodarczy? Jeżeli nawet tak, to opisują go dwa prawa ekonomii: pierwsze twierdzi, że normalna... 42
  • Spółki kominiarzy 23 maj 2004, 1:00 Na płytkim rynku polskich menedżerów średniacy oka zują się najlepsi Chciwość jest dobra" - to powiedzenie Gordona Geco, specjalisty giełdowego granego przez Michaela Douglasa w filmie "Wall Street", zdobyło w Stanach Zjednoczonych niezwykłą popularność. Stało się mottem... 46
  • Autobus w przestworzach 23 maj 2004, 1:00 Europa może zacząć dominować na niebie dzięki amerykańskiej strategii 50
  • Miss Wall Street 23 maj 2004, 1:00 Jak Mariola Haggar-Górska zrobiła karierę na nowojorskiej giełdzie Na początku lat 90. Louis Rukeyser prowadzący popularny w USA telewizyjny program giełdowy ("Wall Street Week with Louis Rukeyser"; obecnie w stacji CNBC) zaprosił do studia Mariolę Haggar, którą przedstawił... 52
  • Słabe ogniwo 23 maj 2004, 1:00 Im wcześniej podwyższymy akcyzę na paliwa, tym więcej będzie pieniędzy na budowę dróg 56
  • Doktryna Sorosa 23 maj 2004, 1:00 Dostrzegłem niedoskonałości światowego systemu kapitalistycznego i stwierdziłem, że można im zaradzić przez zreformowanie i wzmocnienie międzynarodowych instytucji finansowych. Naturalnie moja argumentacja kłóciła się ze stanowiskiem administracji George'a W. Busha" - pisze w... 56
  • Unia ma konstytucję! 23 maj 2004, 1:00 Bogaty repertuar praw socjalnych w projekcie unijnej konstytucji pozbawi Europę dynamiki i konkurencyjności 58
  • Supersam 23 maj 2004, 1:00 Kombajn biurowy Zgromadzenie sprzętu niezbędnego w każdym biurze: kopiarki, drukarki, faksu i skanera, jest dość drogim przedsięwzięciem. Komplet tych urządzeń zajmuje dużo miejsca, a połączenie go w jeden sprawnie działający... 60
  • Humanitarni idioci 23 maj 2004, 1:00 Surowe kary bardziej niż resocjalizacja przemawiają do przestępców Co na nich działa?" - pytał w 1974 r. Robert Martinson, znany amerykański kryminolog. I odpowiadał: "Nic na nich nie działa". Martinson zbadał efekty ponad dwustu amerykańskich programów resocjalizacji... 62
  • Gates z Krakowa 23 maj 2004, 1:00 Jak z profesora zrobić milionera Profesor krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej zarabiający milion złotych rocznie? Janusz Filipiak już na początku lat 90. miał takie dochody dzięki systemom informatycznym wykonywanym przez uczelnię dla różnych firm. Filipiak zarabiał... 66
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Sensacyjne orzechy 23 maj 2004, 1:00 Piotrusiu! Gdybyś miał teraz zdjęcia z amerykańskiego satelity szpiegowskiego lustrującego okolicę, w której właśnie przebywam, zobaczyłbyś wiele interesujących rzeczy, ale daję głowę, że najbardziej zainteresowałaby Cię buteleczka, którą w dłoni dzierżę. Cóż tam mój... 68
  • Odnawiamy nadzieję 23 maj 2004, 1:00 Wilki, Anita Lipnicka i John Porter oraz Ich Troje zagrają dla Centrum Zdrowia Dziecka Dlaczego trzydziestoletnia, przeciętna mieszkanka Słubic występuje w reklamówce głośnej akcji "Odnawiamy nadzieję"? Przed rokiem Katarzyna Jachimska dowiedziała się w programie telewizji... 69
  • Druga płeć - Za górami, za lasami... 23 maj 2004, 1:00 Książka Paulo Coelho "Jedenaście minut" chlubnie wpisuje się w prostytucyjną hagiografię Co trzeci Niemiec płaci za miłość. Większość z nich ma żony, narzeczone i kochanki na mieście. W ciągu roku niewierni wydają na grzeszną miłość około 30 miliardów euro. Nic w tym... 70
  • Dziesięć minut Andersa 23 maj 2004, 1:00 Warto było umierać pod Monte Cassino 23 marca 1944 r. ostatecznie załamali się Nowozelandczycy i Gurkowie. Nic nie dało zbombardowanie klasztoru na Monte Cassino, który 15 lutego stał się wielką kupą gruzów. Nie pomogło ośmiogodzinne przygotowanie artyleryjskie, podczas... 72
  • Know-how 23 maj 2004, 1:00 Kolory dla niewidomych Osoby niewidome dzięki polskiemu programowi komputerowemu będą mogły "rozróżniać" kolory... palcami. Algorytm, który to umożliwia, opracował Artur Rataj z Instytutu Informatyki Teoretycznej i... 75
  • Rzeźbiarze ludzi 23 maj 2004, 1:00 Najnowsze hity chirurgii plastycznej Wiele osób płaci ogromne pieniądze za lifting twarzy, ale gdy tylko się odezwą, od razu słychać, że mają 75 lat, a nie 50" - mówi prof. Robert Sataloff, chirurg plastyczny z Graduate Hospital w Filadelfii. Lekarze potrafią jednak odmłodzić... 76
  • Via-gra wstępna 23 maj 2004, 1:00 Trwa wielki wyścig koncernów farmaceutycznych do łóżka Ostatnio lekarze coraz częściej podają pacjentom zyban, lek przeciwdepresyjny ułatwiający rzucenie palenia, który jednocześnie zwiększa... popęd seksualny. Niektóre środki dostępne na receptę mogą być znakomitymi... 80
  • Supercyberwłamywacze 23 maj 2004, 1:00 Polska drugą po Chinach światową wylęgarnią hakerów! Wirusa o nazwie Sasser, który w ciągu kilku dni zainfekował miliony komputerów z systemem Windows, napisał 18-latek z niemieckiego miasteczka. Policja podejrzewa, że jest on członkiem grupy Skynet, która ma na koncie... 82
  • Bez granic 23 maj 2004, 1:00 Powrót dynastii To jeden z najbardziej zaskakujących zwrotów w indyjskiej polityce ostatnich kilkudziesięciu lat. Atal Behari Vajpayee, twórca indyjskiego cudu ekonomicznego, lider nacjonalistów i dotychczasowy... 84
  • Fatamorgana pokoju 23 maj 2004, 1:00 Arabowie nie wybaczyliby Zachodowi wycofania wojsk z Iraku Ocena tymczasowej administracji Iraku (CPA), która miała pokierować rozwojem politycznym i gospodarczym po wojnie, jest jednoznaczna. Po roku jej działalności można powiedzieć bez ogródek: to kompletna klapa.... 86
  • Unia z Kremlem 23 maj 2004, 1:00 Moskwę zmuszono, by dostrzegła Brukselę Guliwer musiał się czuć podobnie. Gdzie wzrokiem sięgnąć - odległy horyzont, szeroka perspektywa, poczucie siły i nieograniczonej przestrzeni. A wkoło liliputy. Przez długie lata Rosja nie traktowała Unii Europejskiej poważnie.... 90
  • Władimir Grozny 23 maj 2004, 1:00 Czeczenią rządzi już tylko prawo zemsty Jeszcze oddychają, jeszcze palą parlamenty [marka papierosów], ale to już żywe trupy - mówi działacz czeczeńskiej organizacji humanitarnej o umundurowanych na czarno, uzbrojonych po zęby żołnierzach czekających na kogoś na lotnisku w... 92
  • Kompromis über alles 23 maj 2004, 1:00 Rozmowa z prof. Gesine SCHWAN, kandydatką SPD na prezydenta Niemiec, rektorem Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą 96
  • Klucz francuski - Z życia masochistów 23 maj 2004, 1:00 Pracownicy France Télécom cierpią w pracy, bo firma jest restrukturyzowana, a od nich wymaga się wydajności Francuscy ludzie pracy mają już i tak imponujący dorobek w dziedzinie pomysłów na uzasadnianie strajków i manifestacji, ale 27 kwietnia tego roku postanowili dokonać w... 97
  • Menu 23 maj 2004, 1:00 Świat Giorgione prześwietlony Giorgio Da Castelfranco, znany jako Giorgione (1476-1510), to najbardziej tajemnicza postać włoskiego renesansu. Weneckiemu malarzowi przypisuje się 25 obrazów, chociaż na żadnym się nie podpisał. Do... 98
  • Amerykanin w Cannes 23 maj 2004, 1:00 Cannes, bastion nudnego kina europejskiego, poddał się Hollywood 100
  • Sfera całkowicie erogenna 23 maj 2004, 1:00 Ciało ludzkie jest jedynym źródłem wszelkiej radości, bólu i prawdy - mówiła Alina Szapocznikow Zobacz, jaki mam ładny brzuch, mogę ci pozować do obrazu" - powiedziała Alina Szapocznikow do malarza Jerzego Tchórzewskiego. I podniosła spódnicę, obnażając brzuch. Tchórzewski... 104
  • Rebeliantka rocka - Patti Smith 23 maj 2004, 1:00 Patti Smith przez 30 lat utrzymała pozycję numer jeden damskiego rocka Przed jej pojawieniem się młode dziewczyny mogły co najwyżej stać się groupies, czyli materacykami dla znużonych herosów gitary. Trzydzieści lat temu Patti Smith zmieniła kierunek ewolucji rocka. Sukces... 106
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 23 maj 2004, 1:00 WESTLIFE Turnaround Irlandzki kwintet zarobił podobno na śpiewaniu więcej pieniędzy, niż może to sobie wyobrazić profesor Balcerowicz (to ten, który musi odejść). Trudno. Każdy kolejny album anielskich chórzystów... 107
  • Seks ze Stalinem 23 maj 2004, 1:00 Rosyjski desant literacki na Polskę Rosjanie podbijają Warszawę. Aż 40 proc. powierzchni handlowej 49. Międzynarodowych Targów Książki w Pałacu Kultury i Nauki (20-23 maja) zarezerwowali nasi wschodni sąsiedzi, gość honorowy imprezy. Do Warszawy przyjeżdża ponad sto... 108
  • Sława i chała 23 maj 2004, 1:00 Książki Suka z Buchenwaldu Co takiego zrobił Rasputin, że zasłużył na miano największego zbrodniarza w historii? Otóż, nie używał on sztućców, miał zbyt czarne zęby i zbyt jasne oczy, a poza tym za bardzo podniecał... 110
  • Ueorgan Ludu 23 maj 2004, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 21 (86) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 17 maja 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Niecny mobbing prezydenta Prezydent Kwaśniewski wielokrotnie ostatnio mobbingował posłów, grożąc... 112
  • Skibą w mur - Krwawa zabawa 23 maj 2004, 1:00 Jakaś destrukcyjna siła pcha nas zawsze tam, gdzie można dostać w zęby Zawsze wiedziałem, że Polacy uwielbiają krwawe zabawy. Jest w narodzie jakaś destrukcyjna siła, która pcha nas wszędzie tam, gdzie można dostać w zęby. Nie potrafimy się już bawić bez rozróby. Na wsi... 114