Plan H

Plan H

Dodano:   /  Zmieniono: 
Hausner i Hartz kontra państwo opiekuńcze
W samym sercu Europy sąsiadują z sobą dwa kraje. Na pierwszy rzut oka dzieli je niemal wszystko. Jeden jest obrzydliwie bogaty i wysoko produktywny, drugi narzeka na niskie dochody. Jeden martwi się głównie tym, gdzie lokować nadwyżki kapitału, drugi szuka po całym świecie kapitału, który zechciałby przybyć i pomóc sfinansować rozwój tego kraju. Jeden należy do czołówki najbardziej rozwiniętych gospodarek świata, drugi lokuje się blisko końca we wszystkich zestawieniach dotyczących krajów OECD. Jeden ma sprawną, funkcjonującą jak maszyna administrację publiczną, drugi wciąż walczy z nieudolną biurokracją i korupcją. Chodzi o Niemcy i Polskę. W obu krajach usiłuje się wprowadzić programy naprawcze: w Polsce plan Jerzego Hausnera, w Niemczech - Petera Hartza. Pierwsze skutki planu Hartza Niemcy odczują już na początku stycznia. Kiedy efekty budżetowej sanacji dostrzegą Polacy? Istnieją obawy, że nieprędko, bo tak naprawdę polskiego planu już prawie nie ma.

Na kacu
Oba kraje są niezadowolone ze swoich wyników gospodarczych, choć z różnych powodów. Niemcy są krajem, który od dziesięciu lat znajduje się w stanie permanentnej recesji. Przeciętne tempo wzrostu PKB wyniosło w tym okresie niecałe 1,5 proc. rocznie. Polska radziła sobie w tym czasie znacznie lepiej, z przeciętnym wzrostem PKB 4,5 proc. rocznie. Również Polskę dopadła jednak niespodziewanie w latach 2001--2002 ostra recesja - z ledwo co rosnącym PKB i spadającym popytem krajowym.
Kolejnym poważnym powodem do zastanowienia jest sytuacja na rynku pracy. Pozornie w Niemczech jest lepsza, bo stopa bezrobocia wynosi tam tylko 10,8 proc. wobec 18,7 proc. w Polsce. W rzeczywistości sytuacja obu krajów jest niemal równie zła. Po pierwsze, w Polsce tak wysokie bezrobocie jest w znacznej mierze skutkiem odnotowanej w latach 2001-2002 słabej koniunktury, a więc obecnie przy stosunkowo wysokim tempie wzrostu PKB będzie dość silnie spadać (Niemcy na coś takiego liczyć nie mogą). Po drugie, Niemcy Niemcom nierówne. O ile w zachodnich landach wskaźnik bezrobocia jest jednocyfrowy, o tyle w landach wschodnich sięga 19 proc.
Wreszcie, oba kraje mają kłopoty z budżetem. Z pozoru sytuacja Niemiec jest dużo lepsza. W 2003 r. deficyt sektora finansów publicznych wyniósł 3,9 proc. PKB, a w 2004 r. nieco mniej, bo około 3,7 proc. PKB. W Polsce w 2003 r. deficyt był zbliżony do niemieckiego (4,1 proc. PKB), ale w 2004 r. wzrósł do 5,4 proc. PKB. Tu znów sytuacja Niemiec nie jest jednak lepsza niż Polski i to aż z dwóch powodów. Po pierwsze, podobnie jak w wypadku bezrobocia oczekiwana w Polsce lepsza koniunktura gospodarcza będzie bardzo pomagać w zbijaniu deficytu (w 2005 r. deficyt powinien się obniżyć do 3,9 proc. PKB, a więc będzie niewiele większy niż w Niemczech). Po drugie, przecież chodzi o Niemcy! Kraj, który przez dziesięciolecia był symbolem silnego pieniądza i uporządkowanych, niemal zrównoważonych finansów publicznych, znalazł się w sytuacji czarnej owcy, wytykanej palcem przez Komisję Europejską za łamanie kryteriów udziału w strefie euro.
Słowem, w obu krajach - mimo wszystkich różnic w sytuacji gospodarczej - pojawiło się zjawisko kaca, rosnącego społecznego rozczarowania funkcjonowaniem i perspektywami rozwoju gospodarki. Okazało się, że w obu krajach potrzebne są głębokie, często bolesne reformy, które pozwoliłyby na odzyskanie odpowiedniej dynamiki gospodarczej, rozwój przedsiębiorczości, wzrost konkurencyjności, znaczący spadek bezrobocia i uzdrowienie finansów publicznych.
W obu krajach pojawili się też panowie, którzy podjęli się napisania programu najbardziej niezbędnych reform. W Niemczech zrobił to wspomniany Peter Hartz, dyrektor personalny Volkswagena, który stanął na czele powołanej przez kanclerza komisji zajmującej się reformami rynku pracy (stanowią one trzon szerszego programu zmian, znanego pod nazwą Agenda 2010). W Polsce był (jest?) to Jerzy Hausner, profesor i minister, który opracował plan długofalowych reform wydatków publicznych oraz zachęt dla rozwoju przedsiębiorczości i zwiększania zatrudnienia.

Pola minowe
Co czyni oba programy podobnymi, a co je różni? Podobna jest przede wszystkim sytuacja, w której powstały, oraz skala społecznych obaw i nadziei związanych z projektowanymi reformami. Genezą obu była frustracja i powszechne przekonanie o potrzebie zmian (rzecz jasna, z potrzebą zmian wszyscy zwykli się zgadzać do chwili, kiedy po raz pierwszy dostrzegają zagrożenie dla własnych interesów). Drugie podobieństwo jest takie, że oba programy wchodzą na pole minowe, atakując podstawy państwa opiekuńczego - zbyt szczodre jak na możliwości gospodarki transfery i uprawnienia socjalne. Trzecim podobieństwem jest cel i strategia: w obu programach dąży się do długookresowego przyspieszenia rozwoju za krótkoterminową cenę zabrania społeczeństwu części bezpieczeństwa socjalnego.

Pracy i aktywności
Programy nie są jednak identyczne, bo różna jest mapa problemów, które występują w obu krajach. Program Hartza koncentruje się przede wszystkim na zwalczaniu bezrobocia, tworzeniu zachęt do zatrudnienia i lepszych warunków dla przedsiębiorczości. Czwarta, najbardziej kontrowersyjna część pakietu (właśnie ta, która wchodzi w życie w 2005 r.) ogranicza prawo do pobierania zasiłków dla bezrobotnych, skraca okres ich wypłacania i obniża ich wysokość. Reformy proponowane przez plan Hausnera (jeśli on jeszcze istnieje) koncentrują się głównie na uszczelnieniu i zmodernizowaniu systemu transferów socjalnych, zwłaszcza rent, emerytur rolniczych, zasiłków rodzinnych i świadczeń przedemerytalnych. O ile hasłem przewodnim planu Hartza jest "powrót z bezrobocia do pracy", o tyle hasłem planu Hausnera jest "powrót z finansowanej przez zasiłki wegetacji do aktywności".
Plan Hausnera wyraźnie stara się doprowadzić do oszczędności budżetowych i ograniczenia tempa wzrostu długu publicznego przy zachowaniu, a nawet lekkim wzroście fiskalizmu, z kolei planowi Hartza towarzyszą propozycje obniżki podatków. Nic dziwnego, skoro polska gospodarka dynamicznie rośnie, podczas gdy dla kanclerza Schroedera ożywienie popytu i produkcji jest stale marzeniem. Przed kanclerzem stoi ciągle zadanie przekonania Niemców do reformy emerytalnej - coś, co w Polsce udało się zrobić kilka lat temu. Poza tym kanclerz może się obawiać, że kapitał ucieknie z Niemiec - choćby do Polski.
Niestety, jest jeszcze jedna różnica, kto wie, czy nie zasadnicza. Za programem Hartza od początku murem stanął kanclerz, rząd i większość w Bundestagu. Program został ogłoszony na początku 2002 r., a w ciągu kolejnych lat wprowadzono już trzy z czterech faz, które przewidywał. Plan Hausnera został opracowany mniej więcej rok później, a Sejm zaczął nad nim pracować dopiero w ostatnich miesiącach. Na razie z bardzo mizernym skutkiem.
Więcej możesz przeczytać w 1/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2005 (1153)

  • Na stronie - Człowiek na pętaków 9 lis 2005, 14:00 Nikomu z naszych Ludzi Roku nie trzęsły się portki ani spódnice 3
  • Dzika lustracja Kieresa i Balcerowicza - Skaner 9 lis 2005, 14:00 Dzikiej lustracji prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa i szefa Narodowego Banku Polskiego prof. Leszka Balcerowicza dokonał na początku 2002 r 8
  • Dossier 9 lis 2005, 14:00 Mówienie, że lewica to skrzynka zdrowych gruszek, w której jest tylko czapka zgniłych, to nieprawda "Gazeta Wyborcza" WŁODZIMIERZ CIMOSZEWICZ minister spraw zagranicznych  Jestem politykiem dla ludzi. Kocham ludzi... 9
  • Sawka 9 lis 2005, 14:00 Henryk Sawka 10
  • Kadry 9 lis 2005, 14:00 11
  • Playback 9 lis 2005, 14:00 13
  • Poczta 9 lis 2005, 14:00 List do redakcji 13
  • M&M 9 lis 2005, 14:00 Z ŻYCIA GRZYBÓW (DUSZONYCH)-wiersz Marka Majewskiego 13
  • Nałęcz - Odór ekshumacji 9 lis 2005, 14:00 Liderzy LPR w swoich działaniach obsesyjnie nawiązują do ciemnych kart polskiej historii 14
  • Ryba po polsku - Pytia domowa, czyli Nostradamus dla każdego 9 lis 2005, 14:00 Sejm przegłosuje poprawkę uznającą Józefa Oleksego za dożywotni, konstytucyjny i nieusuwalny organ państwa 15
  • Z życia koalicji 9 lis 2005, 14:00 Odejdzie, nie odejdzie? Naród wstrzymał oddech, bo Józef się wahał. W końcu Józef zdecydował: dla dobra narodu może ewentualnie odejść z funkcji marszałka Sejmu, ale pod warunkiem że go bardzo poproszą, a nowym... 16
  • Z życia opozycji 9 lis 2005, 14:00 Drodzy państwo, czas traktować nas poważniej! Od dawna piszemy o narkotycznych skłonnościach LPR i wszyscy myśleli, że to żarty. Tymczasem w Brukseli eurodeputowani ligi, z Bogdanem Pękiem na czele, poparli bardzo liberalną strategię... 17
  • Fotoplastykon 9 lis 2005, 14:00 18
  • Wiktoria Wiktora 9 lis 2005, 14:00 Piętnaście lat po polskim "okrągłym stole", po "aksamitnej rewolucji" w Pradze i po upadku muru berlińskiego bez zdziwienia czytaliśmy sondaże wskazujące, że coraz więcej obywateli krajów Europy Środkowej tęskni za "dobrymi czasami komuny". Ostatnie tygodnie 2004 r. przełamały... 20
  • Przebudzenie Ukrainy 9 lis 2005, 14:00 Rozmowa z WIKTOREM JUSZCZENKĄ, prezydentem elektem Ukrainy 22
  • Hetman wolności 9 lis 2005, 14:00 Wiktor Juszczenko był już faszystą, zdrajcą, agentem CIA, a nawet mesjaszem. To ostatnie miano nadali mu spece od czarnej propagandy, najęci w Moskwie przez obóz władzy, który za wszelką cenę próbował zatrzymać marsz kandydata opozycji do ukraińskiej prezydentury. Rosjanie... 24
  • Prezydent obywateli 9 lis 2005, 14:00 LECH WAŁĘSA były prezydent RP, Człowiek Roku 1995 Wiktor Juszczenko zasługuje na tytuł Człowiek Roku "Wprost", bo ożywił ukraińskie społeczeństwo i doprowadził do tego, że zaprotestowało ono przeciwko łamaniu... 34
  • Deteczkizacja 9 lis 2005, 14:00 Opublikujmy teczki Służby Bezpieczeństwa w Internecie 38
  • Grzech grubej kreski 9 lis 2005, 14:00 Oskarżani o współpracę z bezpieką często postępują tak, jakby nic się nie stało, a akta były sfałszowane 40
  • Od hitu do kitu 9 lis 2005, 14:00 HossaŚwiat Bankowa wyprzedaż Mimo dnia wolnego od pracy brytyjski bank HSBC otworzył 28 grudnia 90 z 1,5 tys. swoich oddziałów. Wzorem domów towarowych bank postanowił tego dnia zorganizować wyprzedaże, oferując tanie kredyty... 42
  • Alfabet Friedmana 9 lis 2005, 14:00 W 2005 r. rozpoczyna się ogólnoświatowa hossa. Ameryka Wkroczyła w nowy okres rozwoju po krótkiej i płytkiej recesji odziedziczonej po administracji poprzedniego prezydenta, demokraty Billa Clintona. 44
  • Plan H 9 lis 2005, 14:00 Hausner i Hartz kontra państwo opiekuńcze 48
  • Wielka Finlandia - mała Ameryka Europy 9 lis 2005, 14:00 Mała Ameryka Europy - Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Słowacja, Czechy, Węgry i Słowenia razem 52
  • Niepotrzebna nauka? 9 lis 2005, 14:00 Nawet najlepszym autorom zdarzają się czasem nietrafione teksty. Do takich z przykrością zaliczam artykuł prof. Leszka Balcerowicza "Renta zacofania" ("Wprost", 49/2004) o roli badań naukowych w Polsce. Teza artykułu przedstawiona jest czytelnie i dobitnie - czas skończyć z... 56
  • Centrum doskonałości 9 lis 2005, 14:00 Oczekiwana od lat ustawa o innowacyjności znalazła się wreszcie w Sejmie i wiele wskazuje na to, że po latach dreptania w miejscu nauka stanęła przed realną szansą rozwinięcia skrzydeł. 57
  • Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne 9 lis 2005, 14:00 Przyszłość Polski zależy od tego, ilu ludzi powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki 60
  • 2 x 2 = 4 - Róbmy lepsze interesy 9 lis 2005, 14:00 Polska klasa polityczna odwraca się tyłem do gospodarki 61
  • Supersam 9 lis 2005, 14:00 62
  • Nauka i relaks 9 lis 2005, 14:00  System SITA umożliwia szybką naukę języka obcego - w ciągu tygodnia zapamiętuje się 1000 słów i zwrotów. Istotą metody jest połączenie nauki z relaksem, gdyż w stanie odprężenia półkule mózgowe pracują synchronicznie, co... 62
  • Whisky na kulig 9 lis 2005, 14:00 Johnnie Walker Green Label jest mieszanką najszlachetniejszych gatunków słodowej whisky - każdy z nich leżakował co najmniej 15 lat w dębowej beczce. Jak doradzają kiperzy Green Label, whisky powinno się pić na świeżym powietrzu, w... 62
  • Irena dla mężczyzn 9 lis 2005, 14:00  Nowość Dr Ireny Eris Moister-gel do twarzy o właściwościach kojących zawiera wyciąg z agawy i cytryny. Można go stosować wraz z Protectorem - balsamem po goleniu z filtrem SPF 8 opóźniającym efekty starzenia. Zawarty w nim... 62
  • Torebka a la Bolonia 9 lis 2005, 14:00  Torby z rączkami zdobionymi perłami to najnowszy pomysł bolońskiej firmy galanteryjnej Furla. W kolekcji wiosna - lato oprócz pereł dominują detale stylizujące torby codzienne na wieczorowe, m.in. jedwab i kryształy Svarowskiego. Do... 62
  • Poszaleć z głową 9 lis 2005, 14:00  Kosmetyki Tecni.art Professionnel firmy L'Oreal pozwalają uzyskać różne rodzaje fryzur i pozostawiają włosy lekkie i puszyste. W skład serii wchodzą żele, pianki i spraye. Nowością jest A-head Fever, kremowy żel dający efekt... 62
  • Hipisowski busik 9 lis 2005, 14:00  Koncepcyjny projekt Volkswagena - westfalia - o estetyce flower-power, nawiązujący do mikrobusa Westfalia z 1973 r. powstał przy współpracy stylistów z firmy Veridier. Od początku założono, że busik może stanowić wakacyjny dom na... 62
  • Dyrygent dobroczynności 9 lis 2005, 14:00 Fenomen Owsiaka to połączenie menedżerskiej precyzji Billa Gatesa z estradową charyzmą Bono 64
  • Ujawniacze i donosiciele 9 lis 2005, 14:00 Pierwszy Nadwiślański Ranking Ujawnień 68
  • Skopany futbol 9 lis 2005, 14:00 Problemy futbolu z pieniędzmi biorą się stąd, że przez dziesiątki lat nie myślano o piłce w kategoriach interesu 72
  • Deser królowej Karoliny 9 lis 2005, 14:00 Jabłka w sosie waniliowym 74
  • Aleksander 9 lis 2005, 14:00 Aleksander Wielki do końca życia nie mógł się wyzbyć kompleksu Edypa 75
  • Zaproszenie do Jałty 9 lis 2005, 14:00 O przyszłość swojej przeszłości Polacy muszą zadbać sami 76
  • Know-how 9 lis 2005, 14:00 Siwizna rodzicielska Samcom amerykańskich pleszek Setophaga ruticilla, zwanych w USA ptakami bożonarodzeniowymi, ojcostwo nie służy. Naukowcy z Queens University i Smithsonian Institution odkryli, że jeśli ptaki pod koniec lata zajmują się... 79
  • Boska cząstka na celowniku 9 lis 2005, 14:00 Pigułka na otyłość i zderzenie sondy NASA z kometą - to hity naukowe 2005 roku 80
  • Superniewypał 9 lis 2005, 14:00 Leki na reumatyzm są tak samo skuteczne jak placebo!Nowej generacji leki przeciwbólowe na reumatyzm reklamowano jako największe osiągnięcie farmakoterapii od czasu odkrycia aspiryny. Zaledwie po pięciu latach stosowania okazały się jedynie największym w dziejach medycyny... 82
  • Potop 9 lis 2005, 14:00 Przed nami 10-20 lat silnych trzęsień ziemi i tsunami 84
  • Oswajanie hinduskiego lwa 9 lis 2005, 14:00 Pomimo zniszczeń po niedawnym tsunami Indie stają się światowym mocarstwem 92
  • Kapitan dziurawego kajaka 9 lis 2005, 14:00 Wystarczyły niespełna dwa miesiące, by Mahmud Abbas, czyli Abu Mazen, stał się symbolem palestyńskiego sukcesu. Udało mu się wygrać wybory długo przed ustawieniem pierwszej urny wyborczej. 94
  • Saddam na kozetce 9 lis 2005, 14:00 We własnych oczach był dziedzicem Nabuchodonozora i Saladyna 96
  • Menu Wydarzenia 9 lis 2005, 14:00 Felieton 100
  • Polański atakuje 9 lis 2005, 14:00 Najciekawsze wydarzenia kulturalne 2005 roku 104
  • Opera za trzy grosze 9 lis 2005, 14:00 Gdyby nie śpiewacy z zagranicy, polska opera przestałaby istnieć 108
  • Potwornie miły potwór 9 lis 2005, 14:00 Godzilla skończyła 50 lat. Jest najbardziej rozpoznawalną gwiazdą japońskiego kina - większą niż Toshiro Mifune i Akira Kurosawa. 110
  • Płyn do zmywania grzechów 9 lis 2005, 14:00 Jezus będzie najsilniejszym orężem Zachodu w walce z wojowniczym islamem 112
  • Ueorgan Ludu 9 lis 2005, 14:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (118) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 3 stycznia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Cała nadzieja w planetoidzie Nadzieję na to, by Józef Oleksy przestał byś marszałkiem, daje pewna... 113
  • Skibą w mur -  Szpiedzy rządzą światem! 9 lis 2005, 14:00 Dziś, jeśli ktoś chce być trendy, organizuje bale szpiegowskie lub imprezy w stylu "Ałganow party" 114