Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne

Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne

Dodano:   /  Zmieniono: 
Przyszłość Polski zależy od tego, ilu ludzi powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki
Zbierałem się do napisania artykułu podsumowującego miniony rok, ale pomyślałem sobie, że takich tekstów o tej porze roku będzie mnóstwo, może więc lepiej odłożyć ten temat na inną okazję. Czyniąc tak, chciałbym się podzielić z państwem kilkoma obserwacjami o innowacjach w naszym publicznym języku. Mam wrażenie, że dzięki temu możemy co nieco wydedukować o minionym roku, a może nawet o całym piętnastoleciu.

Transformacja nie narodzona
Z tym okresem wiąże się określenie "transformacja". W socjalizmie mówiono o dalszym doskonaleniu (doskonałego ustroju). Z użyciem słowa "transformacja" związane są pewne myślowe pułapki. Zacznę od przykładu: niedawno słyszałem w radiu, jak pani profesor demografii opowiadała o spadku liczby urodzeń w Polsce po 1989 r. "Z czego to wynika?" - zapytał dziennikarz, po czym zasugerował: "Z transformacji?". "Tak" - potwierdziła pani profesor. Jak można rozumieć twierdzenie, że spadek liczby urodzeń w Polsce wynika z transformacji? To oczywiście zależy od tego, jak w ogóle pojmuje się słowo wytrych "transformacja". Moja analiza użycia tego określenia wskazuje, że często oznacza ono wszystko to, co zdarzyło się w Polsce po 1989 r., lub szerzej - w Europie Środkowo-Wschodniej po rozpadzie Związku Radzieckiego. Użyta w tym znaczeniu "transformacja" odnosi się do ostatnich kilkunastu lat zarówno w Polsce, jak i na Białorusi. Przy takim pojmowaniu tego słowa nie mamy do czynienia z żadnym wyjaśnieniem, dlaczego zjawisko X (w naszym przykładzie: spadek liczby urodzeń) wystąpiło po 1989 r., lecz z pseudowyjaśnieniem: "transformacja", czyli okres po 1989 r., jest przyczyną, że dane zjawisko wystąpiło po 1989 r. Ma to mniej więcej tyle sensu, co stwierdzenie, że przyczyną choroby jest ciało.
Słowo "transformacja" jest jednak również rozumiane jako synonim antysocjalistycznych reform, czyli wszelkich zmian prowadzących do wolnego rynku i ograniczonego państwa. Jeśli ktoś tak je pojmuje, to jak zareaguje na tezę, że spadek liczby urodzeń wynika z transformacji? Ano, że polski naród się kurczy, bo zerwaliśmy z socjalizmem. I gotowy następny akt oskarżenia pod adresem wolnorynkowych reform - jak na zamówienie dla naszych prawicowych socjalistów. Ten akt oskarżenia ma jednak zasadniczą słabość: dane empiryczne wskazują, że istnieje jedynie słaba ujemna korelacja między zakresem reform a przyrostem naturalnym w krajach posocjalistycznych. A ponadto u jej podłoża kryje się jeden podstawowy mechanizm: większy zakres reform prowadzi do wyższych dochodów, a wyższe dochody - zgodnie z teorią tzw. transformacji demograficznej - powodują ograniczenie liczby dzieci przypadających na rodzinę (dlatego w bogatych krajach Europy Zachodniej liczba ludności nie rośnie lub nawet spada). Konserwowanie socjalizmu może zatem przeciwdziałać spadkowi liczby urodzin dlatego, że utrzymywałoby społeczeństwo w biedzie. Co do tego, że socjalizm jest gwarancją biedy, nie można mieć wątpliwości - wystarczy porównać sytuację w Polsce i na Białorusi. Można się też rozejrzeć po świecie i zobaczyć, gdzie jeszcze utrzymuje się socjalizm - na Kubie, w Korei Północnej, w Birmie, w wielu krajach Afryki.

Terapia demagogiczna
Nie tylko za pomocą słowa "transformacja" robi się ludziom wodę z mózgu. Innym destruktorem świadomości społecznej było i jest wyrażenie "terapia szokowa". Język potoczny zapożyczył je z żargonu ekonomii, gdzie miało w miarę ścisły i raczej neutralny sens. Gdy jednak trafiło do mowy potocznej, to za sprawą demagogów nabrało złowrogiego wydźwięku. Populiści zagrali na potocznym pojmowaniu słowa "szok" jako nagłego i nieprzyjemnego stanu psychicznego, a cała demagogia oparta na eksploatowaniu owego przykrego skojarzenia była skierowana przeciw strategii szybkiego wychodzenia z galopującej inflacji i zdecydowanych reform, które przełamywałyby siły bezwładu socjalizmu i uruchamiały w ludziach inicjatywę i pracowitość. Dziś wiemy, że te kraje dawnego bloku radzieckiego, które terapii szokowej nie przeprowadziły na początku, pogrążały się w marazmie i musiały ją przeprowadzić później w gorszych warunkach.

Leninowska dwuwładza
Z debat nad pozycją Narodowego Banku Polskiego zapamiętałem m.in. oskarżycielskie słowo "dwuwładza", używane przez leninowsko nastawionych przeciwników niezależności banku. Czy zdawali sobie oni sprawę, że zasada podziału władz, uświęcona w tradycji Zachodu i w naszej konstytucji, prowadzi - o zgrozo - do wielowładzy? I czy taką wielowładzę skłonni są tolerować?
Do językowego dorobku minionego roku trzeba niewątpliwie zaliczyć wyrażenie "najbogatszy Polak". Do absolutnych wyjątków należeli dziennikarze i politycy, którzy nie używali tego określenia w wiadomym znaczeniu. Można tu wręcz mówić o istnym owczym pędzie. Czy jednak - biorąc pod uwagę negatywne emocje, jakie miało wywoływać owo określenie - był to pęd owieczek czy innych, mniej sympatycznych zwierząt?
A skoro wspomniałem o politykach, to na koniec odniosę się i do polityki. Otóż mam wrażenie, że miniony rok, zwłaszcza w parlamencie, stał pod znakiem czystej polityki, to znaczy obliczonej wyłącznie na efekt medialny i zupełnie oderwanej od zasadniczych reform państwa i od reguł porządnego zachowania. Taka czysta polityka bywała, niestety, bardzo brudna. W minionym roku prowadzono gry nie tylko słowne. Nie możemy sobie jednak pozwolić, by jakiekolwiek małe gry zafałszowały nam obraz minionego piętnastolecia. Polska otworzyła sobie drogę do wolności i - na tle innych krajów - nieźle ją wykorzystała. Jak będzie dalej, zależy od tego, ilu ludzi poczuje odpowiedzialność za własne państwo i powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki.
Więcej możesz przeczytać w 1/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2005 (1153)

  • Na stronie - Człowiek na pętaków 9 lis 2005, 14:00 Nikomu z naszych Ludzi Roku nie trzęsły się portki ani spódnice 3
  • Dzika lustracja Kieresa i Balcerowicza - Skaner 9 lis 2005, 14:00 Dzikiej lustracji prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa i szefa Narodowego Banku Polskiego prof. Leszka Balcerowicza dokonał na początku 2002 r 8
  • Dossier 9 lis 2005, 14:00 Mówienie, że lewica to skrzynka zdrowych gruszek, w której jest tylko czapka zgniłych, to nieprawda "Gazeta Wyborcza" WŁODZIMIERZ CIMOSZEWICZ minister spraw zagranicznych  Jestem politykiem dla ludzi. Kocham ludzi... 9
  • Sawka 9 lis 2005, 14:00 Henryk Sawka 10
  • Kadry 9 lis 2005, 14:00 11
  • Playback 9 lis 2005, 14:00 13
  • Poczta 9 lis 2005, 14:00 List do redakcji 13
  • M&M 9 lis 2005, 14:00 Z ŻYCIA GRZYBÓW (DUSZONYCH)-wiersz Marka Majewskiego 13
  • Nałęcz - Odór ekshumacji 9 lis 2005, 14:00 Liderzy LPR w swoich działaniach obsesyjnie nawiązują do ciemnych kart polskiej historii 14
  • Ryba po polsku - Pytia domowa, czyli Nostradamus dla każdego 9 lis 2005, 14:00 Sejm przegłosuje poprawkę uznającą Józefa Oleksego za dożywotni, konstytucyjny i nieusuwalny organ państwa 15
  • Z życia koalicji 9 lis 2005, 14:00 Odejdzie, nie odejdzie? Naród wstrzymał oddech, bo Józef się wahał. W końcu Józef zdecydował: dla dobra narodu może ewentualnie odejść z funkcji marszałka Sejmu, ale pod warunkiem że go bardzo poproszą, a nowym... 16
  • Z życia opozycji 9 lis 2005, 14:00 Drodzy państwo, czas traktować nas poważniej! Od dawna piszemy o narkotycznych skłonnościach LPR i wszyscy myśleli, że to żarty. Tymczasem w Brukseli eurodeputowani ligi, z Bogdanem Pękiem na czele, poparli bardzo liberalną strategię... 17
  • Fotoplastykon 9 lis 2005, 14:00 18
  • Wiktoria Wiktora 9 lis 2005, 14:00 Piętnaście lat po polskim "okrągłym stole", po "aksamitnej rewolucji" w Pradze i po upadku muru berlińskiego bez zdziwienia czytaliśmy sondaże wskazujące, że coraz więcej obywateli krajów Europy Środkowej tęskni za "dobrymi czasami komuny". Ostatnie tygodnie 2004 r. przełamały... 20
  • Przebudzenie Ukrainy 9 lis 2005, 14:00 Rozmowa z WIKTOREM JUSZCZENKĄ, prezydentem elektem Ukrainy 22
  • Hetman wolności 9 lis 2005, 14:00 Wiktor Juszczenko był już faszystą, zdrajcą, agentem CIA, a nawet mesjaszem. To ostatnie miano nadali mu spece od czarnej propagandy, najęci w Moskwie przez obóz władzy, który za wszelką cenę próbował zatrzymać marsz kandydata opozycji do ukraińskiej prezydentury. Rosjanie... 24
  • Prezydent obywateli 9 lis 2005, 14:00 LECH WAŁĘSA były prezydent RP, Człowiek Roku 1995 Wiktor Juszczenko zasługuje na tytuł Człowiek Roku "Wprost", bo ożywił ukraińskie społeczeństwo i doprowadził do tego, że zaprotestowało ono przeciwko łamaniu... 34
  • Deteczkizacja 9 lis 2005, 14:00 Opublikujmy teczki Służby Bezpieczeństwa w Internecie 38
  • Grzech grubej kreski 9 lis 2005, 14:00 Oskarżani o współpracę z bezpieką często postępują tak, jakby nic się nie stało, a akta były sfałszowane 40
  • Od hitu do kitu 9 lis 2005, 14:00 HossaŚwiat Bankowa wyprzedaż Mimo dnia wolnego od pracy brytyjski bank HSBC otworzył 28 grudnia 90 z 1,5 tys. swoich oddziałów. Wzorem domów towarowych bank postanowił tego dnia zorganizować wyprzedaże, oferując tanie kredyty... 42
  • Alfabet Friedmana 9 lis 2005, 14:00 W 2005 r. rozpoczyna się ogólnoświatowa hossa. Ameryka Wkroczyła w nowy okres rozwoju po krótkiej i płytkiej recesji odziedziczonej po administracji poprzedniego prezydenta, demokraty Billa Clintona. 44
  • Plan H 9 lis 2005, 14:00 Hausner i Hartz kontra państwo opiekuńcze 48
  • Wielka Finlandia - mała Ameryka Europy 9 lis 2005, 14:00 Mała Ameryka Europy - Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Słowacja, Czechy, Węgry i Słowenia razem 52
  • Niepotrzebna nauka? 9 lis 2005, 14:00 Nawet najlepszym autorom zdarzają się czasem nietrafione teksty. Do takich z przykrością zaliczam artykuł prof. Leszka Balcerowicza "Renta zacofania" ("Wprost", 49/2004) o roli badań naukowych w Polsce. Teza artykułu przedstawiona jest czytelnie i dobitnie - czas skończyć z... 56
  • Centrum doskonałości 9 lis 2005, 14:00 Oczekiwana od lat ustawa o innowacyjności znalazła się wreszcie w Sejmie i wiele wskazuje na to, że po latach dreptania w miejscu nauka stanęła przed realną szansą rozwinięcia skrzydeł. 57
  • Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne 9 lis 2005, 14:00 Przyszłość Polski zależy od tego, ilu ludzi powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki 60
  • 2 x 2 = 4 - Róbmy lepsze interesy 9 lis 2005, 14:00 Polska klasa polityczna odwraca się tyłem do gospodarki 61
  • Supersam 9 lis 2005, 14:00 62
  • Nauka i relaks 9 lis 2005, 14:00  System SITA umożliwia szybką naukę języka obcego - w ciągu tygodnia zapamiętuje się 1000 słów i zwrotów. Istotą metody jest połączenie nauki z relaksem, gdyż w stanie odprężenia półkule mózgowe pracują synchronicznie, co... 62
  • Whisky na kulig 9 lis 2005, 14:00 Johnnie Walker Green Label jest mieszanką najszlachetniejszych gatunków słodowej whisky - każdy z nich leżakował co najmniej 15 lat w dębowej beczce. Jak doradzają kiperzy Green Label, whisky powinno się pić na świeżym powietrzu, w... 62
  • Irena dla mężczyzn 9 lis 2005, 14:00  Nowość Dr Ireny Eris Moister-gel do twarzy o właściwościach kojących zawiera wyciąg z agawy i cytryny. Można go stosować wraz z Protectorem - balsamem po goleniu z filtrem SPF 8 opóźniającym efekty starzenia. Zawarty w nim... 62
  • Torebka a la Bolonia 9 lis 2005, 14:00  Torby z rączkami zdobionymi perłami to najnowszy pomysł bolońskiej firmy galanteryjnej Furla. W kolekcji wiosna - lato oprócz pereł dominują detale stylizujące torby codzienne na wieczorowe, m.in. jedwab i kryształy Svarowskiego. Do... 62
  • Poszaleć z głową 9 lis 2005, 14:00  Kosmetyki Tecni.art Professionnel firmy L'Oreal pozwalają uzyskać różne rodzaje fryzur i pozostawiają włosy lekkie i puszyste. W skład serii wchodzą żele, pianki i spraye. Nowością jest A-head Fever, kremowy żel dający efekt... 62
  • Hipisowski busik 9 lis 2005, 14:00  Koncepcyjny projekt Volkswagena - westfalia - o estetyce flower-power, nawiązujący do mikrobusa Westfalia z 1973 r. powstał przy współpracy stylistów z firmy Veridier. Od początku założono, że busik może stanowić wakacyjny dom na... 62
  • Dyrygent dobroczynności 9 lis 2005, 14:00 Fenomen Owsiaka to połączenie menedżerskiej precyzji Billa Gatesa z estradową charyzmą Bono 64
  • Ujawniacze i donosiciele 9 lis 2005, 14:00 Pierwszy Nadwiślański Ranking Ujawnień 68
  • Skopany futbol 9 lis 2005, 14:00 Problemy futbolu z pieniędzmi biorą się stąd, że przez dziesiątki lat nie myślano o piłce w kategoriach interesu 72
  • Deser królowej Karoliny 9 lis 2005, 14:00 Jabłka w sosie waniliowym 74
  • Aleksander 9 lis 2005, 14:00 Aleksander Wielki do końca życia nie mógł się wyzbyć kompleksu Edypa 75
  • Zaproszenie do Jałty 9 lis 2005, 14:00 O przyszłość swojej przeszłości Polacy muszą zadbać sami 76
  • Know-how 9 lis 2005, 14:00 Siwizna rodzicielska Samcom amerykańskich pleszek Setophaga ruticilla, zwanych w USA ptakami bożonarodzeniowymi, ojcostwo nie służy. Naukowcy z Queens University i Smithsonian Institution odkryli, że jeśli ptaki pod koniec lata zajmują się... 79
  • Boska cząstka na celowniku 9 lis 2005, 14:00 Pigułka na otyłość i zderzenie sondy NASA z kometą - to hity naukowe 2005 roku 80
  • Superniewypał 9 lis 2005, 14:00 Leki na reumatyzm są tak samo skuteczne jak placebo!Nowej generacji leki przeciwbólowe na reumatyzm reklamowano jako największe osiągnięcie farmakoterapii od czasu odkrycia aspiryny. Zaledwie po pięciu latach stosowania okazały się jedynie największym w dziejach medycyny... 82
  • Potop 9 lis 2005, 14:00 Przed nami 10-20 lat silnych trzęsień ziemi i tsunami 84
  • Oswajanie hinduskiego lwa 9 lis 2005, 14:00 Pomimo zniszczeń po niedawnym tsunami Indie stają się światowym mocarstwem 92
  • Kapitan dziurawego kajaka 9 lis 2005, 14:00 Wystarczyły niespełna dwa miesiące, by Mahmud Abbas, czyli Abu Mazen, stał się symbolem palestyńskiego sukcesu. Udało mu się wygrać wybory długo przed ustawieniem pierwszej urny wyborczej. 94
  • Saddam na kozetce 9 lis 2005, 14:00 We własnych oczach był dziedzicem Nabuchodonozora i Saladyna 96
  • Menu Wydarzenia 9 lis 2005, 14:00 Felieton 100
  • Polański atakuje 9 lis 2005, 14:00 Najciekawsze wydarzenia kulturalne 2005 roku 104
  • Opera za trzy grosze 9 lis 2005, 14:00 Gdyby nie śpiewacy z zagranicy, polska opera przestałaby istnieć 108
  • Potwornie miły potwór 9 lis 2005, 14:00 Godzilla skończyła 50 lat. Jest najbardziej rozpoznawalną gwiazdą japońskiego kina - większą niż Toshiro Mifune i Akira Kurosawa. 110
  • Płyn do zmywania grzechów 9 lis 2005, 14:00 Jezus będzie najsilniejszym orężem Zachodu w walce z wojowniczym islamem 112
  • Ueorgan Ludu 9 lis 2005, 14:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (118) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 3 stycznia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Cała nadzieja w planetoidzie Nadzieję na to, by Józef Oleksy przestał byś marszałkiem, daje pewna... 113
  • Skibą w mur -  Szpiedzy rządzą światem! 9 lis 2005, 14:00 Dziś, jeśli ktoś chce być trendy, organizuje bale szpiegowskie lub imprezy w stylu "Ałganow party" 114