Dyrygent dobroczynności

Dyrygent dobroczynności

Dodano:   /  Zmieniono: 
Fenomen Owsiaka to połączenie menedżerskiej precyzji Billa Gatesa z estradową charyzmą Bono
Gdyby to jemu, a nie Markowi Polowi powierzono budowę autostrad, powstałaby już cała ich sieć. Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy Jurka Owsiaka dowodzi, że żadne wielkie przedsięwzięcie nie odniesie sukcesu bez prawdziwego lidera. Liderowi Owsiakowi udało się opanować sferę symboliczną i narzucić swój styl w myśleniu Polaków o dobroczynności. Tym samym wpisał się na listę, na której w ostatnim stuleciu znalazło się nie więcej niż kilkanaście osób, a są wśród nich wielcy amerykańscy filantropi przełomu XIX i XX wieku Andrew Carnegie i John D. Rockefeller, polski lekarz Henryk Jordan, muzycy rockowi George Harrison, Bob Geldof i Bono, Bill Gates oraz księżna Diana.
Orkiestra Owsiaka i jej dyrygent są wyjątkowi na tle wyjątkowych postaci; przed Owsiakiem nawet największe przedsięwzięcia charytatywne oddziaływały jedynie na niewielką część społeczeństwa. Do lat 70. XX wieku najczęściej były to osoby z klasy średniej i wyższej, które w krajach Zachodu uważały wspieranie słabszych za swój obywatelski obowiązek. Później najbardziej spektakularne akcje dobroczynne, takie jak Band Aid czy pomoc dla Bangladeszu, zyskiwały twarze rockmanów. Dzięki temu miały rozgłos i akceptację głównie wśród zbuntowanej młodzieży. Najczęściej były to jednorazowe kampanie. Tymczasem orkiestra Owsiaka to akcja ogólnospołeczna i powtarzalna.

Giganci dobrego serca
Co prawda pierwsze akcje charytatywne organizowano już pod koniec XVIII wieku (w Polsce za czasów stanisławowskich), ale prawdziwa moda na dobroczynność przyszła na początku XX stulecia. Wiąże się ona przede wszystkim ze spektakularnymi donacjami amerykańskich biznesmenów, takich jak Leland Stanford (fundator słynnego kalifornijskiego uniwersytetu własnego imienia), J.P. Morgan (twórca wielkiego banku), a zwłaszcza John D. Rockefeller i Andrew Carnegie. Dwaj ostatni byli najbogatszymi ludźmi w USA, którzy pod koniec życia postanowili przeznaczyć niemal cały swój majątek na cele dobroczynne. Stworzone przez nich fundacje do dziś działają dla publicznego pożytku.
John D. Rockefeller, założyciel słynnej dynastii finansistów, w ciągu swojego życia zarobił fortunę równą 2,5 proc. PKB swojego kraju. Potem niemal cały swój majątek wydał na cele charytatywne - z myślą o "promowaniu dobrobytu na całym świecie". Ten syn farmerów, który dobrze wiedział, co to niedostatek, na cele charytatywne wydał niewyobrażalną wtedy kwotę 540 mln dolarów (odpowiednik dzisiejszych 8 mld USD). Najważniejsze jego przedsięwzięcia to ufundowanie Uniwersytetu w Chicago oraz finansowanie badań medycznych poprzez Rockefeller Institute for Medical Research (dziś nowojorski Rockefeller University).
Rockefeller poświęcił się dobroczynności głównie z powodów religijnych. Uważał, że zamożni ludzie są moralnie zobligowani do wspomagania najuboższych i potrzebujących. Podobnie było z Andrew Carnegie'em, dzieckiem ubogich szkockich emigrantów, który został królem stali. Jego wydatki na cele charytatywne przekroczyły 350 mln dolarów (obecnie ponad 5 mld USD), co stanowiło 90 proc. jego fortuny. Poza ufundowaniem słynnej sali koncertowej Carnegie Hall najgłośniejszym jego przedsięwzięciem było stworzenie pierwszej w USA sieci 2 tys. publicznych bibliotek. Jak mocno wzorce Rockefellera i Carnegie'ego są wciąż obecne w amerykańskim życiu publicznym, pokazuje przykład Billa Gatesa. Twórca Microsoftu już dawno ogłosił, że ma zamiar postąpić tak jak Andrew Carnegie.

Owsiak jak Harrison
Jerzego Owsiaka przy tworzeniu Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy nie inspirowały przedsięwzięcia firmowane przez biznesmenów, polityków czy arystokratów, lecz koncert dla Bangladeszu oraz Live Aid. Organizując pierwszą edycję orkiestry, myślał też o niej jako o przedsięwzięciu jednorazowym.
Pierwszym w historii wielkim rockowym koncertem charytatywnym był zorganizowany w 1971 r. przez George'a Harrisona w Nowym Jorku Bangladesh Aid. Koncert, podczas którego wystąpili m.in.: Ringo Starr, Bob Dylan i Eric Clapton, przyniósł 15 mln dolarów na wsparcie ofiar klęski żywiołowej w Bangladeszu. Impreza nie znalazła wielu naśladowców, a dla samego George'a Harrisona stała się głównie źródłem kłopotów. Po jej zakończeniu okazało się bowiem, że trzeba zapłacić gigantyczny podatek. Muzyk wyłożył pieniądze z własnej kieszeni. Po tych doświadczeniach Harrison nie miał ochoty na inne tego typu przedsięwzięcia.
Wnioski z błędów Harrisona wyciągnął Bob Geldof, organizując w 1985 r. imprezę na rzecz głodujących dzieci w Etiopii. Jego impreza Band Aid ustanowiła nie pobity dotychczas rekord skali - 1,5 mld widzów w telewizji i 70 mln funtów dochodu. Na dwóch koncertach po obu stronach Atlantyku Geldof zgromadził największe gwiazdy muzyki, doprowadził do reaktywacji Led Zeppelin, The Who i wspólnego występu Rolling Stones z Bobem Dylanem. Dwa lata później Geldof został pierwszym w historii muzykiem rockowym wyróżnionym tytułem szlacheckim (był też kandydatem do Pokojowej Nagrody Nobla). Od kilku lat miejsce Geldofa zajmuje Bono, lider supergrupy U2 (w 2003 r. również nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla). Lider U2 wspiera przede wszystkim Amnesty International oraz Greenpeace.

Menedżer happener
Po wielkim sukcesie Band Aid Geldofa nastąpiła swoista inflacja estradowych imprez charytatywnych - również w Polsce. Tyle że u nas, nawet jeśli kilka przedsięwzięć się powiodło, częściej niż spektakularne sukcesy notowano klapy, czego przykładem może być akcja poparcia dla Czeczenii. Owsiak uważa, że wynikało to prawdopodobnie z tego, że do organizacji akcji dobroczynnych na Zachodzie biorą się najczęściej menedżerowie, u nas zaś muzycy. Owsiak chciał to zmienić. Ważnym doświadczeniem w drodze do WOŚP była dla niego współpraca z Walterem Chełstowskim przy organizacji festiwalu w Jarocinie. Potem przez lata udoskonalał swoje menedżerskie umiejętności, tak że dziś, tuż przed 13. finałem, może się pochwalić zebraniem aż 53 mln dolarów. De facto wydał o dwa miliony USD więcej - dzięki udanym inwestycjom.
Fenomen Owsiaka to połączenie menedżerskiej precyzji Billa Gatesa z estradową charyzmą Bono. Sam Owsiak swoje początki wywodzi z happeningu. Pierwsze kroki w działalności publicznej stawiał przed 20 laty, organizując absurdalne, poczęte z ducha Monty Pythona i Pomarańczowej Alternatywy Towarzystwo Przyjaciół Chińskich Ręczników. - Orkiestra ma swoje korzenie w kulturze ludycznej. A ponieważ nasza kultura wciąż się karnawalizuje, doskonale trafiła w swój czas. Sam Jurek Owsiak to połączenie błazna ze świętym Franciszkiem - komentuje dr Wojciech Pawlik, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego. Bartłomiej Dobroczyński, antropolog kultury, twierdzi, że Wielka Orkiestra stała się ważnym składnikiem naszej narodowej tożsamości, trochę na wzór pasterki.
- Nie ma na świecie imprezy podobnej do orkiestry. Nie da się jej działalności porównać z działaniami typowych fundacji pozarządowych ani z typowym występem estradowym. Owszem, jest francuski telethon, gdzie zbiórka trwa jeden dzień, ale tam jest wiele twarzy, a tu jeden Jurek. Z drugiej strony, wielkie gwiazdy występują charytatywnie, ale fani Bono, Stinga czy Paula McCartneya przychodzą po prostu na ich koncerty, a fani Owsiaka nie mają tej dodatkowej podniety - mówi Janina Ochojska, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej.

Owsiak na Jordanie
Gdyby szukać historycznych analogii do działań Owsiaka, podobny sukces odniósł w naszym kraju przed stu laty krakowski lekarz Henryk Jordan. Owsiak, który zachęcił do zbierania pieniędzy już ponad milion wolontariuszy, jest dziś prawdopodobnie najważniejszym wychowawcą młodzieży. Podobną rolę na przełomie XIX i XX wieku odegrała sieć jordanowskich ogrodów, gdzie propagowano sport, rekreację i... patriotyzm. Od doktora Jordana zaczęła się historia polskiej piłki nożnej (jego asystent stworzył najstarszy klub - Cracovię). Ogrody Jordana budziły podziw u uważających się za wyższych cywilizacyjnie Niemców. Podobnie dziś podziwiani są na świecie Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy i jej dyrygent.
Więcej możesz przeczytać w 1/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2005 (1153)

  • Na stronie - Człowiek na pętaków 9 lis 2005, 14:00 Nikomu z naszych Ludzi Roku nie trzęsły się portki ani spódnice 3
  • Dzika lustracja Kieresa i Balcerowicza - Skaner 9 lis 2005, 14:00 Dzikiej lustracji prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa i szefa Narodowego Banku Polskiego prof. Leszka Balcerowicza dokonał na początku 2002 r 8
  • Dossier 9 lis 2005, 14:00 Mówienie, że lewica to skrzynka zdrowych gruszek, w której jest tylko czapka zgniłych, to nieprawda "Gazeta Wyborcza" WŁODZIMIERZ CIMOSZEWICZ minister spraw zagranicznych  Jestem politykiem dla ludzi. Kocham ludzi... 9
  • Sawka 9 lis 2005, 14:00 Henryk Sawka 10
  • Kadry 9 lis 2005, 14:00 11
  • Playback 9 lis 2005, 14:00 13
  • Poczta 9 lis 2005, 14:00 List do redakcji 13
  • M&M 9 lis 2005, 14:00 Z ŻYCIA GRZYBÓW (DUSZONYCH)-wiersz Marka Majewskiego 13
  • Nałęcz - Odór ekshumacji 9 lis 2005, 14:00 Liderzy LPR w swoich działaniach obsesyjnie nawiązują do ciemnych kart polskiej historii 14
  • Ryba po polsku - Pytia domowa, czyli Nostradamus dla każdego 9 lis 2005, 14:00 Sejm przegłosuje poprawkę uznającą Józefa Oleksego za dożywotni, konstytucyjny i nieusuwalny organ państwa 15
  • Z życia koalicji 9 lis 2005, 14:00 Odejdzie, nie odejdzie? Naród wstrzymał oddech, bo Józef się wahał. W końcu Józef zdecydował: dla dobra narodu może ewentualnie odejść z funkcji marszałka Sejmu, ale pod warunkiem że go bardzo poproszą, a nowym... 16
  • Z życia opozycji 9 lis 2005, 14:00 Drodzy państwo, czas traktować nas poważniej! Od dawna piszemy o narkotycznych skłonnościach LPR i wszyscy myśleli, że to żarty. Tymczasem w Brukseli eurodeputowani ligi, z Bogdanem Pękiem na czele, poparli bardzo liberalną strategię... 17
  • Fotoplastykon 9 lis 2005, 14:00 18
  • Wiktoria Wiktora 9 lis 2005, 14:00 Piętnaście lat po polskim "okrągłym stole", po "aksamitnej rewolucji" w Pradze i po upadku muru berlińskiego bez zdziwienia czytaliśmy sondaże wskazujące, że coraz więcej obywateli krajów Europy Środkowej tęskni za "dobrymi czasami komuny". Ostatnie tygodnie 2004 r. przełamały... 20
  • Przebudzenie Ukrainy 9 lis 2005, 14:00 Rozmowa z WIKTOREM JUSZCZENKĄ, prezydentem elektem Ukrainy 22
  • Hetman wolności 9 lis 2005, 14:00 Wiktor Juszczenko był już faszystą, zdrajcą, agentem CIA, a nawet mesjaszem. To ostatnie miano nadali mu spece od czarnej propagandy, najęci w Moskwie przez obóz władzy, który za wszelką cenę próbował zatrzymać marsz kandydata opozycji do ukraińskiej prezydentury. Rosjanie... 24
  • Prezydent obywateli 9 lis 2005, 14:00 LECH WAŁĘSA były prezydent RP, Człowiek Roku 1995 Wiktor Juszczenko zasługuje na tytuł Człowiek Roku "Wprost", bo ożywił ukraińskie społeczeństwo i doprowadził do tego, że zaprotestowało ono przeciwko łamaniu... 34
  • Deteczkizacja 9 lis 2005, 14:00 Opublikujmy teczki Służby Bezpieczeństwa w Internecie 38
  • Grzech grubej kreski 9 lis 2005, 14:00 Oskarżani o współpracę z bezpieką często postępują tak, jakby nic się nie stało, a akta były sfałszowane 40
  • Od hitu do kitu 9 lis 2005, 14:00 HossaŚwiat Bankowa wyprzedaż Mimo dnia wolnego od pracy brytyjski bank HSBC otworzył 28 grudnia 90 z 1,5 tys. swoich oddziałów. Wzorem domów towarowych bank postanowił tego dnia zorganizować wyprzedaże, oferując tanie kredyty... 42
  • Alfabet Friedmana 9 lis 2005, 14:00 W 2005 r. rozpoczyna się ogólnoświatowa hossa. Ameryka Wkroczyła w nowy okres rozwoju po krótkiej i płytkiej recesji odziedziczonej po administracji poprzedniego prezydenta, demokraty Billa Clintona. 44
  • Plan H 9 lis 2005, 14:00 Hausner i Hartz kontra państwo opiekuńcze 48
  • Wielka Finlandia - mała Ameryka Europy 9 lis 2005, 14:00 Mała Ameryka Europy - Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Słowacja, Czechy, Węgry i Słowenia razem 52
  • Niepotrzebna nauka? 9 lis 2005, 14:00 Nawet najlepszym autorom zdarzają się czasem nietrafione teksty. Do takich z przykrością zaliczam artykuł prof. Leszka Balcerowicza "Renta zacofania" ("Wprost", 49/2004) o roli badań naukowych w Polsce. Teza artykułu przedstawiona jest czytelnie i dobitnie - czas skończyć z... 56
  • Centrum doskonałości 9 lis 2005, 14:00 Oczekiwana od lat ustawa o innowacyjności znalazła się wreszcie w Sejmie i wiele wskazuje na to, że po latach dreptania w miejscu nauka stanęła przed realną szansą rozwinięcia skrzydeł. 57
  • Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne 9 lis 2005, 14:00 Przyszłość Polski zależy od tego, ilu ludzi powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki 60
  • 2 x 2 = 4 - Róbmy lepsze interesy 9 lis 2005, 14:00 Polska klasa polityczna odwraca się tyłem do gospodarki 61
  • Supersam 9 lis 2005, 14:00 62
  • Nauka i relaks 9 lis 2005, 14:00  System SITA umożliwia szybką naukę języka obcego - w ciągu tygodnia zapamiętuje się 1000 słów i zwrotów. Istotą metody jest połączenie nauki z relaksem, gdyż w stanie odprężenia półkule mózgowe pracują synchronicznie, co... 62
  • Whisky na kulig 9 lis 2005, 14:00 Johnnie Walker Green Label jest mieszanką najszlachetniejszych gatunków słodowej whisky - każdy z nich leżakował co najmniej 15 lat w dębowej beczce. Jak doradzają kiperzy Green Label, whisky powinno się pić na świeżym powietrzu, w... 62
  • Irena dla mężczyzn 9 lis 2005, 14:00  Nowość Dr Ireny Eris Moister-gel do twarzy o właściwościach kojących zawiera wyciąg z agawy i cytryny. Można go stosować wraz z Protectorem - balsamem po goleniu z filtrem SPF 8 opóźniającym efekty starzenia. Zawarty w nim... 62
  • Torebka a la Bolonia 9 lis 2005, 14:00  Torby z rączkami zdobionymi perłami to najnowszy pomysł bolońskiej firmy galanteryjnej Furla. W kolekcji wiosna - lato oprócz pereł dominują detale stylizujące torby codzienne na wieczorowe, m.in. jedwab i kryształy Svarowskiego. Do... 62
  • Poszaleć z głową 9 lis 2005, 14:00  Kosmetyki Tecni.art Professionnel firmy L'Oreal pozwalają uzyskać różne rodzaje fryzur i pozostawiają włosy lekkie i puszyste. W skład serii wchodzą żele, pianki i spraye. Nowością jest A-head Fever, kremowy żel dający efekt... 62
  • Hipisowski busik 9 lis 2005, 14:00  Koncepcyjny projekt Volkswagena - westfalia - o estetyce flower-power, nawiązujący do mikrobusa Westfalia z 1973 r. powstał przy współpracy stylistów z firmy Veridier. Od początku założono, że busik może stanowić wakacyjny dom na... 62
  • Dyrygent dobroczynności 9 lis 2005, 14:00 Fenomen Owsiaka to połączenie menedżerskiej precyzji Billa Gatesa z estradową charyzmą Bono 64
  • Ujawniacze i donosiciele 9 lis 2005, 14:00 Pierwszy Nadwiślański Ranking Ujawnień 68
  • Skopany futbol 9 lis 2005, 14:00 Problemy futbolu z pieniędzmi biorą się stąd, że przez dziesiątki lat nie myślano o piłce w kategoriach interesu 72
  • Deser królowej Karoliny 9 lis 2005, 14:00 Jabłka w sosie waniliowym 74
  • Aleksander 9 lis 2005, 14:00 Aleksander Wielki do końca życia nie mógł się wyzbyć kompleksu Edypa 75
  • Zaproszenie do Jałty 9 lis 2005, 14:00 O przyszłość swojej przeszłości Polacy muszą zadbać sami 76
  • Know-how 9 lis 2005, 14:00 Siwizna rodzicielska Samcom amerykańskich pleszek Setophaga ruticilla, zwanych w USA ptakami bożonarodzeniowymi, ojcostwo nie służy. Naukowcy z Queens University i Smithsonian Institution odkryli, że jeśli ptaki pod koniec lata zajmują się... 79
  • Boska cząstka na celowniku 9 lis 2005, 14:00 Pigułka na otyłość i zderzenie sondy NASA z kometą - to hity naukowe 2005 roku 80
  • Superniewypał 9 lis 2005, 14:00 Leki na reumatyzm są tak samo skuteczne jak placebo!Nowej generacji leki przeciwbólowe na reumatyzm reklamowano jako największe osiągnięcie farmakoterapii od czasu odkrycia aspiryny. Zaledwie po pięciu latach stosowania okazały się jedynie największym w dziejach medycyny... 82
  • Potop 9 lis 2005, 14:00 Przed nami 10-20 lat silnych trzęsień ziemi i tsunami 84
  • Oswajanie hinduskiego lwa 9 lis 2005, 14:00 Pomimo zniszczeń po niedawnym tsunami Indie stają się światowym mocarstwem 92
  • Kapitan dziurawego kajaka 9 lis 2005, 14:00 Wystarczyły niespełna dwa miesiące, by Mahmud Abbas, czyli Abu Mazen, stał się symbolem palestyńskiego sukcesu. Udało mu się wygrać wybory długo przed ustawieniem pierwszej urny wyborczej. 94
  • Saddam na kozetce 9 lis 2005, 14:00 We własnych oczach był dziedzicem Nabuchodonozora i Saladyna 96
  • Menu Wydarzenia 9 lis 2005, 14:00 Felieton 100
  • Polański atakuje 9 lis 2005, 14:00 Najciekawsze wydarzenia kulturalne 2005 roku 104
  • Opera za trzy grosze 9 lis 2005, 14:00 Gdyby nie śpiewacy z zagranicy, polska opera przestałaby istnieć 108
  • Potwornie miły potwór 9 lis 2005, 14:00 Godzilla skończyła 50 lat. Jest najbardziej rozpoznawalną gwiazdą japońskiego kina - większą niż Toshiro Mifune i Akira Kurosawa. 110
  • Płyn do zmywania grzechów 9 lis 2005, 14:00 Jezus będzie najsilniejszym orężem Zachodu w walce z wojowniczym islamem 112
  • Ueorgan Ludu 9 lis 2005, 14:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (118) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 3 stycznia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Cała nadzieja w planetoidzie Nadzieję na to, by Józef Oleksy przestał byś marszałkiem, daje pewna... 113
  • Skibą w mur -  Szpiedzy rządzą światem! 9 lis 2005, 14:00 Dziś, jeśli ktoś chce być trendy, organizuje bale szpiegowskie lub imprezy w stylu "Ałganow party" 114