Centrum doskonałości

Centrum doskonałości

Dodano:   /  Zmieniono: 
Oczekiwana od lat ustawa o innowacyjności znalazła się wreszcie w Sejmie i wiele wskazuje na to, że po latach dreptania w miejscu nauka stanęła przed realną szansą rozwinięcia skrzydeł.
Sporo ostatnio mówiono i pisano na temat nauki i jej roli w modernizacji gospodarki. Zaczęło się od batalii o utrzymanie w budżecie państwa nakładów na naukę na rok 2005 na poziomie roku 2004. Z tym większym zdziwieniem przeczytałem artykuł prof. Leszka Balcerowicza "Renta zacofania". Już sam tytuł tych rozważań może niepokoić, bo czy naprawdę istnieje coś takiego jak renta, a więc korzyść, którą dałoby się czerpać z zacofania? Zacofanie zawsze jest nieszczęściem, a doszukiwanie się w nim jakichś dobrych stron czy korzyści jest niebezpieczną iluzją. Jedyną strategią pozwalającą zaradzić zacofaniu jest własna wytężona praca, w tym także praca naukowa. Polska potrzebuje jeszcze większego wysiłku badawczego i nie zastąpi go żadna droga na skróty.
Niestety, stwierdzenie wyeksponowane w podtytule omawianego artykułu jest właśnie propozycją takiej drogi na skróty: "To nie nauce, lecz transferowi gotowych technologii zawdzięczamy wzrost gospodarczy". Obawiam się, że mamy tu do czynienia ze złudzeniem. Nie zgadzam się z tezą, że trwały i szybki rozwój można dziś uzyskać głównie poprzez import technologii i zakup licencji. Kraje, na które powołuje się prof. Balcerowicz (Japonia, Finlandia), a także wiele innych (Szwecja, Chiny, Indie, Tajwan, Izrael), łączą import technologii z ogromnymi nakładami na własne badania naukowe. Z kolei stabilność rozwoju krajów, które oparły swą gospodarkę głównie na imporcie przy niskim udziale badań własnych, jest bardzo dyskusyjna (casus Arabii Saudyjskiej).
Nie zgadzam się też ze zdaniem, że nakłady na badania naukowe "ograniczają możliwości finansowania innych celów, gdzie osiągnięto by może większe efekty". W praktyce bywa odwrotnie. Wiadomo przecież, że nikt chętnie nie sprzeda nam przyszłościowych i najnowszych technologii ani też licencji mogących zapewnić nabywcy przewagę na międzynarodowych rynkach. Nie ma też żadnego powodu, aby rezygnować z zatrudnienia u siebie naszych naukowców, którzy wielokrotnie dowiedli, że stać ich na wymierne osiągnięcia, jeśli tylko stworzy im się należyte warunki.
Obecnie jesteśmy świadkami zmiany dotychczasowych paradygmatów naukowych. Warto pod tym kątem spojrzeć na zmiany polityki naukowej Unii Europejskiej. Po przejściowej fascynacji perspektywą natychmiastowych wdrożeń technologicznych (lansowano to w V i VI programie ramowym) UE realizuje koncepcję instytucjonalnego wspierania badań naukowych o charakterze podstawowym. Tworzy się nowa instytucja European Research Council, a w jej obrębie będą funkcjonować zintegrowane wokół wybranej tematyki platformy badawcze (z łącznym budżetem 2,5-3 mld euro), które wykorzystując kryterium doskonałości naukowej, stworzą odpowiednie systemy grantowe.
Powinniśmy też więcej czerpać nie tylko z europejskich wzorów, ale i z organizacji badań naukowych w innych przodujących państwach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Z niezwykle efektywnego, wolnego od przerostów biurokratycznych systemu amerykańskiego korzystają w coraz większym stopniu na przykład kraje azjatyckie, w szczególności zaś Japonia, Chiny, Tajwan i Korea Południowa.
Nie ulega wątpliwości, że nauka w Polsce może być lepsza i efektywniej zorganizowana. Co więcej, wkrótce mogłaby się stać - obok kultury - jedną z naszych narodowych specjalności. Co skłania mnie do takiego optymizmu, mimo zniechęcającej opinii ojca polskiej transformacji gospodarczej prof. Leszka Balcerowicza? Po pierwsze, liczący się w skali międzynarodowej potencjał badawczy Polski z kilkudziesięcioma "centrami doskonałości" i zaawansowanej technologii w wybranych obszarach nauk przyrodniczych i obliczeniowych. Po drugie, obecność w pracowniach sporej liczby (choć ciągle zbyt szczupłej) nowocześnie wyszkolonych badaczy średniej i młodej generacji. Po trzecie wreszcie, choć być może nie wszyscy podzielają ten argument, coraz wyższy stopień zintegrowania środowisk naukowych, których rozproszenie było jedną z większych ułomności nauki w naszym kraju.
A słabości naszej nauki? Rzecz jasna, jest ich ciągle sporo i nie należy o nich zapominać. Ale czy receptą na rozmaite niedomogi naszego życia naukowego może być wyłącznie import gotowych technologii, który uczyniłby z Polski kolonię krajów wysoko rozwiniętych? Mam nadzieję, że również prof. Leszek Balcerowicz sprzeciwiłby się takiemu odczytaniu jego propozycji. Aż prosi się, by przypomnieć mądre zdanie wybitnego polskiego ekonomisty: "Należy wystrzegać się absurdalnego przeciwstawiania polskiej i zagranicznej myśli technicznej. Sukces osiągniemy wtedy, gdy pozwolimy pracować zagranicznej wiedzy dla Polski, a polskiej myśli - rozwijać się w kontakcie z zagranicą". Zdanie to napisał sam Leszek Balcerowicz w książce "Państwo w przebudowie" (Znak 1999, str. 54).
Więcej możesz przeczytać w 1/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2005 (1153)

  • Na stronie - Człowiek na pętaków9 lis 2005, 14:00Nikomu z naszych Ludzi Roku nie trzęsły się portki ani spódnice3
  • Dzika lustracja Kieresa i Balcerowicza - Skaner9 lis 2005, 14:00Dzikiej lustracji prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa i szefa Narodowego Banku Polskiego prof. Leszka Balcerowicza dokonał na początku 2002 r8
  • Dossier9 lis 2005, 14:00Mówienie, że lewica to skrzynka zdrowych gruszek, w której jest tylko czapka zgniłych, to nieprawda "Gazeta Wyborcza" WŁODZIMIERZ CIMOSZEWICZ minister spraw zagranicznych  Jestem politykiem dla ludzi. Kocham ludzi...9
  • Sawka9 lis 2005, 14:00Henryk Sawka10
  • Kadry9 lis 2005, 14:0011
  • Playback9 lis 2005, 14:0013
  • Poczta9 lis 2005, 14:00List do redakcji13
  • M&M9 lis 2005, 14:00Z ŻYCIA GRZYBÓW (DUSZONYCH)-wiersz Marka Majewskiego13
  • Nałęcz - Odór ekshumacji9 lis 2005, 14:00Liderzy LPR w swoich działaniach obsesyjnie nawiązują do ciemnych kart polskiej historii14
  • Ryba po polsku - Pytia domowa, czyli Nostradamus dla każdego9 lis 2005, 14:00Sejm przegłosuje poprawkę uznającą Józefa Oleksego za dożywotni, konstytucyjny i nieusuwalny organ państwa15
  • Z życia koalicji9 lis 2005, 14:00Odejdzie, nie odejdzie? Naród wstrzymał oddech, bo Józef się wahał. W końcu Józef zdecydował: dla dobra narodu może ewentualnie odejść z funkcji marszałka Sejmu, ale pod warunkiem że go bardzo poproszą, a nowym...16
  • Z życia opozycji9 lis 2005, 14:00Drodzy państwo, czas traktować nas poważniej! Od dawna piszemy o narkotycznych skłonnościach LPR i wszyscy myśleli, że to żarty. Tymczasem w Brukseli eurodeputowani ligi, z Bogdanem Pękiem na czele, poparli bardzo liberalną strategię...17
  • Fotoplastykon9 lis 2005, 14:0018
  • Wiktoria Wiktora9 lis 2005, 14:00Piętnaście lat po polskim "okrągłym stole", po "aksamitnej rewolucji" w Pradze i po upadku muru berlińskiego bez zdziwienia czytaliśmy sondaże wskazujące, że coraz więcej obywateli krajów Europy Środkowej tęskni za "dobrymi czasami komuny"....20
  • Przebudzenie Ukrainy9 lis 2005, 14:00Rozmowa z WIKTOREM JUSZCZENKĄ, prezydentem elektem Ukrainy22
  • Hetman wolności9 lis 2005, 14:00Wiktor Juszczenko był już faszystą, zdrajcą, agentem CIA, a nawet mesjaszem. To ostatnie miano nadali mu spece od czarnej propagandy, najęci w Moskwie przez obóz władzy, który za wszelką cenę próbował zatrzymać marsz kandydata opozycji do...24
  • Prezydent obywateli9 lis 2005, 14:00LECH WAŁĘSA były prezydent RP, Człowiek Roku 1995 Wiktor Juszczenko zasługuje na tytuł Człowiek Roku "Wprost", bo ożywił ukraińskie społeczeństwo i doprowadził do tego, że zaprotestowało ono przeciwko łamaniu...34
  • Deteczkizacja9 lis 2005, 14:00Opublikujmy teczki Służby Bezpieczeństwa w Internecie38
  • Grzech grubej kreski9 lis 2005, 14:00Oskarżani o współpracę z bezpieką często postępują tak, jakby nic się nie stało, a akta były sfałszowane40
  • Od hitu do kitu9 lis 2005, 14:00HossaŚwiat Bankowa wyprzedaż Mimo dnia wolnego od pracy brytyjski bank HSBC otworzył 28 grudnia 90 z 1,5 tys. swoich oddziałów. Wzorem domów towarowych bank postanowił tego dnia zorganizować wyprzedaże, oferując tanie kredyty...42
  • Alfabet Friedmana9 lis 2005, 14:00W 2005 r. rozpoczyna się ogólnoświatowa hossa. Ameryka Wkroczyła w nowy okres rozwoju po krótkiej i płytkiej recesji odziedziczonej po administracji poprzedniego prezydenta, demokraty Billa Clintona.44
  • Plan H9 lis 2005, 14:00Hausner i Hartz kontra państwo opiekuńcze48
  • Wielka Finlandia - mała Ameryka Europy9 lis 2005, 14:00Mała Ameryka Europy - Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Słowacja, Czechy, Węgry i Słowenia razem52
  • Niepotrzebna nauka?9 lis 2005, 14:00Nawet najlepszym autorom zdarzają się czasem nietrafione teksty. Do takich z przykrością zaliczam artykuł prof. Leszka Balcerowicza "Renta zacofania" ("Wprost", 49/2004) o roli badań naukowych w Polsce. Teza artykułu przedstawiona jest czytelnie...56
  • Centrum doskonałości9 lis 2005, 14:00Oczekiwana od lat ustawa o innowacyjności znalazła się wreszcie w Sejmie i wiele wskazuje na to, że po latach dreptania w miejscu nauka stanęła przed realną szansą rozwinięcia skrzydeł.57
  • Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne9 lis 2005, 14:00Przyszłość Polski zależy od tego, ilu ludzi powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki60
  • 2 x 2 = 4 - Róbmy lepsze interesy9 lis 2005, 14:00Polska klasa polityczna odwraca się tyłem do gospodarki61
  • Supersam9 lis 2005, 14:0062
  • Nauka i relaks9 lis 2005, 14:00 System SITA umożliwia szybką naukę języka obcego - w ciągu tygodnia zapamiętuje się 1000 słów i zwrotów. Istotą metody jest połączenie nauki z relaksem, gdyż w stanie odprężenia półkule mózgowe pracują synchronicznie, co...62
  • Whisky na kulig9 lis 2005, 14:00Johnnie Walker Green Label jest mieszanką najszlachetniejszych gatunków słodowej whisky - każdy z nich leżakował co najmniej 15 lat w dębowej beczce. Jak doradzają kiperzy Green Label, whisky powinno się pić na świeżym powietrzu, w...62
  • Irena dla mężczyzn9 lis 2005, 14:00 Nowość Dr Ireny Eris Moister-gel do twarzy o właściwościach kojących zawiera wyciąg z agawy i cytryny. Można go stosować wraz z Protectorem - balsamem po goleniu z filtrem SPF 8 opóźniającym efekty starzenia. Zawarty w nim...62
  • Torebka a la Bolonia9 lis 2005, 14:00 Torby z rączkami zdobionymi perłami to najnowszy pomysł bolońskiej firmy galanteryjnej Furla. W kolekcji wiosna - lato oprócz pereł dominują detale stylizujące torby codzienne na wieczorowe, m.in. jedwab i kryształy Svarowskiego. Do...62
  • Poszaleć z głową9 lis 2005, 14:00 Kosmetyki Tecni.art Professionnel firmy L'Oreal pozwalają uzyskać różne rodzaje fryzur i pozostawiają włosy lekkie i puszyste. W skład serii wchodzą żele, pianki i spraye. Nowością jest A-head Fever, kremowy żel dający efekt...62
  • Hipisowski busik9 lis 2005, 14:00 Koncepcyjny projekt Volkswagena - westfalia - o estetyce flower-power, nawiązujący do mikrobusa Westfalia z 1973 r. powstał przy współpracy stylistów z firmy Veridier. Od początku założono, że busik może stanowić wakacyjny dom na...62
  • Dyrygent dobroczynności9 lis 2005, 14:00Fenomen Owsiaka to połączenie menedżerskiej precyzji Billa Gatesa z estradową charyzmą Bono64
  • Ujawniacze i donosiciele9 lis 2005, 14:00Pierwszy Nadwiślański Ranking Ujawnień68
  • Skopany futbol9 lis 2005, 14:00Problemy futbolu z pieniędzmi biorą się stąd, że przez dziesiątki lat nie myślano o piłce w kategoriach interesu72
  • Deser królowej Karoliny9 lis 2005, 14:00Jabłka w sosie waniliowym74
  • Aleksander9 lis 2005, 14:00Aleksander Wielki do końca życia nie mógł się wyzbyć kompleksu Edypa75
  • Zaproszenie do Jałty9 lis 2005, 14:00O przyszłość swojej przeszłości Polacy muszą zadbać sami76
  • Know-how9 lis 2005, 14:00Siwizna rodzicielska Samcom amerykańskich pleszek Setophaga ruticilla, zwanych w USA ptakami bożonarodzeniowymi, ojcostwo nie służy. Naukowcy z Queens University i Smithsonian Institution odkryli, że jeśli ptaki pod koniec lata zajmują się...79
  • Boska cząstka na celowniku9 lis 2005, 14:00Pigułka na otyłość i zderzenie sondy NASA z kometą - to hity naukowe 2005 roku80
  • Superniewypał9 lis 2005, 14:00Leki na reumatyzm są tak samo skuteczne jak placebo!Nowej generacji leki przeciwbólowe na reumatyzm reklamowano jako największe osiągnięcie farmakoterapii od czasu odkrycia aspiryny. Zaledwie po pięciu latach stosowania okazały się jedynie...82
  • Potop9 lis 2005, 14:00Przed nami 10-20 lat silnych trzęsień ziemi i tsunami84
  • Oswajanie hinduskiego lwa9 lis 2005, 14:00Pomimo zniszczeń po niedawnym tsunami Indie stają się światowym mocarstwem92
  • Kapitan dziurawego kajaka9 lis 2005, 14:00Wystarczyły niespełna dwa miesiące, by Mahmud Abbas, czyli Abu Mazen, stał się symbolem palestyńskiego sukcesu. Udało mu się wygrać wybory długo przed ustawieniem pierwszej urny wyborczej.94
  • Saddam na kozetce9 lis 2005, 14:00We własnych oczach był dziedzicem Nabuchodonozora i Saladyna96
  • Menu Wydarzenia9 lis 2005, 14:00Felieton100
  • Polański atakuje9 lis 2005, 14:00Najciekawsze wydarzenia kulturalne 2005 roku104
  • Opera za trzy grosze9 lis 2005, 14:00Gdyby nie śpiewacy z zagranicy, polska opera przestałaby istnieć108
  • Potwornie miły potwór9 lis 2005, 14:00Godzilla skończyła 50 lat. Jest najbardziej rozpoznawalną gwiazdą japońskiego kina - większą niż Toshiro Mifune i Akira Kurosawa.110
  • Płyn do zmywania grzechów9 lis 2005, 14:00Jezus będzie najsilniejszym orężem Zachodu w walce z wojowniczym islamem112
  • Ueorgan Ludu9 lis 2005, 14:00TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (118) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 3 stycznia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Cała nadzieja w planetoidzie Nadzieję na to, by Józef Oleksy przestał byś marszałkiem, daje pewna...113
  • Skibą w mur -  Szpiedzy rządzą światem!9 lis 2005, 14:00Dziś, jeśli ktoś chce być trendy, organizuje bale szpiegowskie lub imprezy w stylu "Ałganow party"114