Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne

Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne

Dodano:   /  Zmieniono: 
Przyszłość Polski zależy od tego, ilu ludzi powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki
Zbierałem się do napisania artykułu podsumowującego miniony rok, ale pomyślałem sobie, że takich tekstów o tej porze roku będzie mnóstwo, może więc lepiej odłożyć ten temat na inną okazję. Czyniąc tak, chciałbym się podzielić z państwem kilkoma obserwacjami o innowacjach w naszym publicznym języku. Mam wrażenie, że dzięki temu możemy co nieco wydedukować o minionym roku, a może nawet o całym piętnastoleciu.

Transformacja nie narodzona
Z tym okresem wiąże się określenie "transformacja". W socjalizmie mówiono o dalszym doskonaleniu (doskonałego ustroju). Z użyciem słowa "transformacja" związane są pewne myślowe pułapki. Zacznę od przykładu: niedawno słyszałem w radiu, jak pani profesor demografii opowiadała o spadku liczby urodzeń w Polsce po 1989 r. "Z czego to wynika?" - zapytał dziennikarz, po czym zasugerował: "Z transformacji?". "Tak" - potwierdziła pani profesor. Jak można rozumieć twierdzenie, że spadek liczby urodzeń w Polsce wynika z transformacji? To oczywiście zależy od tego, jak w ogóle pojmuje się słowo wytrych "transformacja". Moja analiza użycia tego określenia wskazuje, że często oznacza ono wszystko to, co zdarzyło się w Polsce po 1989 r., lub szerzej - w Europie Środkowo-Wschodniej po rozpadzie Związku Radzieckiego. Użyta w tym znaczeniu "transformacja" odnosi się do ostatnich kilkunastu lat zarówno w Polsce, jak i na Białorusi. Przy takim pojmowaniu tego słowa nie mamy do czynienia z żadnym wyjaśnieniem, dlaczego zjawisko X (w naszym przykładzie: spadek liczby urodzeń) wystąpiło po 1989 r., lecz z pseudowyjaśnieniem: "transformacja", czyli okres po 1989 r., jest przyczyną, że dane zjawisko wystąpiło po 1989 r. Ma to mniej więcej tyle sensu, co stwierdzenie, że przyczyną choroby jest ciało.
Słowo "transformacja" jest jednak również rozumiane jako synonim antysocjalistycznych reform, czyli wszelkich zmian prowadzących do wolnego rynku i ograniczonego państwa. Jeśli ktoś tak je pojmuje, to jak zareaguje na tezę, że spadek liczby urodzeń wynika z transformacji? Ano, że polski naród się kurczy, bo zerwaliśmy z socjalizmem. I gotowy następny akt oskarżenia pod adresem wolnorynkowych reform - jak na zamówienie dla naszych prawicowych socjalistów. Ten akt oskarżenia ma jednak zasadniczą słabość: dane empiryczne wskazują, że istnieje jedynie słaba ujemna korelacja między zakresem reform a przyrostem naturalnym w krajach posocjalistycznych. A ponadto u jej podłoża kryje się jeden podstawowy mechanizm: większy zakres reform prowadzi do wyższych dochodów, a wyższe dochody - zgodnie z teorią tzw. transformacji demograficznej - powodują ograniczenie liczby dzieci przypadających na rodzinę (dlatego w bogatych krajach Europy Zachodniej liczba ludności nie rośnie lub nawet spada). Konserwowanie socjalizmu może zatem przeciwdziałać spadkowi liczby urodzin dlatego, że utrzymywałoby społeczeństwo w biedzie. Co do tego, że socjalizm jest gwarancją biedy, nie można mieć wątpliwości - wystarczy porównać sytuację w Polsce i na Białorusi. Można się też rozejrzeć po świecie i zobaczyć, gdzie jeszcze utrzymuje się socjalizm - na Kubie, w Korei Północnej, w Birmie, w wielu krajach Afryki.

Terapia demagogiczna
Nie tylko za pomocą słowa "transformacja" robi się ludziom wodę z mózgu. Innym destruktorem świadomości społecznej było i jest wyrażenie "terapia szokowa". Język potoczny zapożyczył je z żargonu ekonomii, gdzie miało w miarę ścisły i raczej neutralny sens. Gdy jednak trafiło do mowy potocznej, to za sprawą demagogów nabrało złowrogiego wydźwięku. Populiści zagrali na potocznym pojmowaniu słowa "szok" jako nagłego i nieprzyjemnego stanu psychicznego, a cała demagogia oparta na eksploatowaniu owego przykrego skojarzenia była skierowana przeciw strategii szybkiego wychodzenia z galopującej inflacji i zdecydowanych reform, które przełamywałyby siły bezwładu socjalizmu i uruchamiały w ludziach inicjatywę i pracowitość. Dziś wiemy, że te kraje dawnego bloku radzieckiego, które terapii szokowej nie przeprowadziły na początku, pogrążały się w marazmie i musiały ją przeprowadzić później w gorszych warunkach.

Leninowska dwuwładza
Z debat nad pozycją Narodowego Banku Polskiego zapamiętałem m.in. oskarżycielskie słowo "dwuwładza", używane przez leninowsko nastawionych przeciwników niezależności banku. Czy zdawali sobie oni sprawę, że zasada podziału władz, uświęcona w tradycji Zachodu i w naszej konstytucji, prowadzi - o zgrozo - do wielowładzy? I czy taką wielowładzę skłonni są tolerować?
Do językowego dorobku minionego roku trzeba niewątpliwie zaliczyć wyrażenie "najbogatszy Polak". Do absolutnych wyjątków należeli dziennikarze i politycy, którzy nie używali tego określenia w wiadomym znaczeniu. Można tu wręcz mówić o istnym owczym pędzie. Czy jednak - biorąc pod uwagę negatywne emocje, jakie miało wywoływać owo określenie - był to pęd owieczek czy innych, mniej sympatycznych zwierząt?
A skoro wspomniałem o politykach, to na koniec odniosę się i do polityki. Otóż mam wrażenie, że miniony rok, zwłaszcza w parlamencie, stał pod znakiem czystej polityki, to znaczy obliczonej wyłącznie na efekt medialny i zupełnie oderwanej od zasadniczych reform państwa i od reguł porządnego zachowania. Taka czysta polityka bywała, niestety, bardzo brudna. W minionym roku prowadzono gry nie tylko słowne. Nie możemy sobie jednak pozwolić, by jakiekolwiek małe gry zafałszowały nam obraz minionego piętnastolecia. Polska otworzyła sobie drogę do wolności i - na tle innych krajów - nieźle ją wykorzystała. Jak będzie dalej, zależy od tego, ilu ludzi poczuje odpowiedzialność za własne państwo i powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki.
Więcej możesz przeczytać w 1/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2005 (1153)

  • Na stronie - Człowiek na pętaków9 lis 2005, 14:00Nikomu z naszych Ludzi Roku nie trzęsły się portki ani spódnice3
  • Dzika lustracja Kieresa i Balcerowicza - Skaner9 lis 2005, 14:00Dzikiej lustracji prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa i szefa Narodowego Banku Polskiego prof. Leszka Balcerowicza dokonał na początku 2002 r8
  • Dossier9 lis 2005, 14:00Mówienie, że lewica to skrzynka zdrowych gruszek, w której jest tylko czapka zgniłych, to nieprawda "Gazeta Wyborcza" WŁODZIMIERZ CIMOSZEWICZ minister spraw zagranicznych  Jestem politykiem dla ludzi. Kocham ludzi...9
  • Sawka9 lis 2005, 14:00Henryk Sawka10
  • Kadry9 lis 2005, 14:0011
  • Playback9 lis 2005, 14:0013
  • Poczta9 lis 2005, 14:00List do redakcji13
  • M&M9 lis 2005, 14:00Z ŻYCIA GRZYBÓW (DUSZONYCH)-wiersz Marka Majewskiego13
  • Nałęcz - Odór ekshumacji9 lis 2005, 14:00Liderzy LPR w swoich działaniach obsesyjnie nawiązują do ciemnych kart polskiej historii14
  • Ryba po polsku - Pytia domowa, czyli Nostradamus dla każdego9 lis 2005, 14:00Sejm przegłosuje poprawkę uznającą Józefa Oleksego za dożywotni, konstytucyjny i nieusuwalny organ państwa15
  • Z życia koalicji9 lis 2005, 14:00Odejdzie, nie odejdzie? Naród wstrzymał oddech, bo Józef się wahał. W końcu Józef zdecydował: dla dobra narodu może ewentualnie odejść z funkcji marszałka Sejmu, ale pod warunkiem że go bardzo poproszą, a nowym...16
  • Z życia opozycji9 lis 2005, 14:00Drodzy państwo, czas traktować nas poważniej! Od dawna piszemy o narkotycznych skłonnościach LPR i wszyscy myśleli, że to żarty. Tymczasem w Brukseli eurodeputowani ligi, z Bogdanem Pękiem na czele, poparli bardzo liberalną strategię...17
  • Fotoplastykon9 lis 2005, 14:0018
  • Wiktoria Wiktora9 lis 2005, 14:00Piętnaście lat po polskim "okrągłym stole", po "aksamitnej rewolucji" w Pradze i po upadku muru berlińskiego bez zdziwienia czytaliśmy sondaże wskazujące, że coraz więcej obywateli krajów Europy Środkowej tęskni za "dobrymi czasami komuny"....20
  • Przebudzenie Ukrainy9 lis 2005, 14:00Rozmowa z WIKTOREM JUSZCZENKĄ, prezydentem elektem Ukrainy22
  • Hetman wolności9 lis 2005, 14:00Wiktor Juszczenko był już faszystą, zdrajcą, agentem CIA, a nawet mesjaszem. To ostatnie miano nadali mu spece od czarnej propagandy, najęci w Moskwie przez obóz władzy, który za wszelką cenę próbował zatrzymać marsz kandydata opozycji do...24
  • Prezydent obywateli9 lis 2005, 14:00LECH WAŁĘSA były prezydent RP, Człowiek Roku 1995 Wiktor Juszczenko zasługuje na tytuł Człowiek Roku "Wprost", bo ożywił ukraińskie społeczeństwo i doprowadził do tego, że zaprotestowało ono przeciwko łamaniu...34
  • Deteczkizacja9 lis 2005, 14:00Opublikujmy teczki Służby Bezpieczeństwa w Internecie38
  • Grzech grubej kreski9 lis 2005, 14:00Oskarżani o współpracę z bezpieką często postępują tak, jakby nic się nie stało, a akta były sfałszowane40
  • Od hitu do kitu9 lis 2005, 14:00HossaŚwiat Bankowa wyprzedaż Mimo dnia wolnego od pracy brytyjski bank HSBC otworzył 28 grudnia 90 z 1,5 tys. swoich oddziałów. Wzorem domów towarowych bank postanowił tego dnia zorganizować wyprzedaże, oferując tanie kredyty...42
  • Alfabet Friedmana9 lis 2005, 14:00W 2005 r. rozpoczyna się ogólnoświatowa hossa. Ameryka Wkroczyła w nowy okres rozwoju po krótkiej i płytkiej recesji odziedziczonej po administracji poprzedniego prezydenta, demokraty Billa Clintona.44
  • Plan H9 lis 2005, 14:00Hausner i Hartz kontra państwo opiekuńcze48
  • Wielka Finlandia - mała Ameryka Europy9 lis 2005, 14:00Mała Ameryka Europy - Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Słowacja, Czechy, Węgry i Słowenia razem52
  • Niepotrzebna nauka?9 lis 2005, 14:00Nawet najlepszym autorom zdarzają się czasem nietrafione teksty. Do takich z przykrością zaliczam artykuł prof. Leszka Balcerowicza "Renta zacofania" ("Wprost", 49/2004) o roli badań naukowych w Polsce. Teza artykułu przedstawiona jest czytelnie...56
  • Centrum doskonałości9 lis 2005, 14:00Oczekiwana od lat ustawa o innowacyjności znalazła się wreszcie w Sejmie i wiele wskazuje na to, że po latach dreptania w miejscu nauka stanęła przed realną szansą rozwinięcia skrzydeł.57
  • Balcerowicz wprost - Gry nie tylko słowne9 lis 2005, 14:00Przyszłość Polski zależy od tego, ilu ludzi powie "nie" cynikom i szarlatanom garnącym się do polityki60
  • 2 x 2 = 4 - Róbmy lepsze interesy9 lis 2005, 14:00Polska klasa polityczna odwraca się tyłem do gospodarki61
  • Supersam9 lis 2005, 14:0062
  • Nauka i relaks9 lis 2005, 14:00 System SITA umożliwia szybką naukę języka obcego - w ciągu tygodnia zapamiętuje się 1000 słów i zwrotów. Istotą metody jest połączenie nauki z relaksem, gdyż w stanie odprężenia półkule mózgowe pracują synchronicznie, co...62
  • Whisky na kulig9 lis 2005, 14:00Johnnie Walker Green Label jest mieszanką najszlachetniejszych gatunków słodowej whisky - każdy z nich leżakował co najmniej 15 lat w dębowej beczce. Jak doradzają kiperzy Green Label, whisky powinno się pić na świeżym powietrzu, w...62
  • Irena dla mężczyzn9 lis 2005, 14:00 Nowość Dr Ireny Eris Moister-gel do twarzy o właściwościach kojących zawiera wyciąg z agawy i cytryny. Można go stosować wraz z Protectorem - balsamem po goleniu z filtrem SPF 8 opóźniającym efekty starzenia. Zawarty w nim...62
  • Torebka a la Bolonia9 lis 2005, 14:00 Torby z rączkami zdobionymi perłami to najnowszy pomysł bolońskiej firmy galanteryjnej Furla. W kolekcji wiosna - lato oprócz pereł dominują detale stylizujące torby codzienne na wieczorowe, m.in. jedwab i kryształy Svarowskiego. Do...62
  • Poszaleć z głową9 lis 2005, 14:00 Kosmetyki Tecni.art Professionnel firmy L'Oreal pozwalają uzyskać różne rodzaje fryzur i pozostawiają włosy lekkie i puszyste. W skład serii wchodzą żele, pianki i spraye. Nowością jest A-head Fever, kremowy żel dający efekt...62
  • Hipisowski busik9 lis 2005, 14:00 Koncepcyjny projekt Volkswagena - westfalia - o estetyce flower-power, nawiązujący do mikrobusa Westfalia z 1973 r. powstał przy współpracy stylistów z firmy Veridier. Od początku założono, że busik może stanowić wakacyjny dom na...62
  • Dyrygent dobroczynności9 lis 2005, 14:00Fenomen Owsiaka to połączenie menedżerskiej precyzji Billa Gatesa z estradową charyzmą Bono64
  • Ujawniacze i donosiciele9 lis 2005, 14:00Pierwszy Nadwiślański Ranking Ujawnień68
  • Skopany futbol9 lis 2005, 14:00Problemy futbolu z pieniędzmi biorą się stąd, że przez dziesiątki lat nie myślano o piłce w kategoriach interesu72
  • Deser królowej Karoliny9 lis 2005, 14:00Jabłka w sosie waniliowym74
  • Aleksander9 lis 2005, 14:00Aleksander Wielki do końca życia nie mógł się wyzbyć kompleksu Edypa75
  • Zaproszenie do Jałty9 lis 2005, 14:00O przyszłość swojej przeszłości Polacy muszą zadbać sami76
  • Know-how9 lis 2005, 14:00Siwizna rodzicielska Samcom amerykańskich pleszek Setophaga ruticilla, zwanych w USA ptakami bożonarodzeniowymi, ojcostwo nie służy. Naukowcy z Queens University i Smithsonian Institution odkryli, że jeśli ptaki pod koniec lata zajmują się...79
  • Boska cząstka na celowniku9 lis 2005, 14:00Pigułka na otyłość i zderzenie sondy NASA z kometą - to hity naukowe 2005 roku80
  • Superniewypał9 lis 2005, 14:00Leki na reumatyzm są tak samo skuteczne jak placebo!Nowej generacji leki przeciwbólowe na reumatyzm reklamowano jako największe osiągnięcie farmakoterapii od czasu odkrycia aspiryny. Zaledwie po pięciu latach stosowania okazały się jedynie...82
  • Potop9 lis 2005, 14:00Przed nami 10-20 lat silnych trzęsień ziemi i tsunami84
  • Oswajanie hinduskiego lwa9 lis 2005, 14:00Pomimo zniszczeń po niedawnym tsunami Indie stają się światowym mocarstwem92
  • Kapitan dziurawego kajaka9 lis 2005, 14:00Wystarczyły niespełna dwa miesiące, by Mahmud Abbas, czyli Abu Mazen, stał się symbolem palestyńskiego sukcesu. Udało mu się wygrać wybory długo przed ustawieniem pierwszej urny wyborczej.94
  • Saddam na kozetce9 lis 2005, 14:00We własnych oczach był dziedzicem Nabuchodonozora i Saladyna96
  • Menu Wydarzenia9 lis 2005, 14:00Felieton100
  • Polański atakuje9 lis 2005, 14:00Najciekawsze wydarzenia kulturalne 2005 roku104
  • Opera za trzy grosze9 lis 2005, 14:00Gdyby nie śpiewacy z zagranicy, polska opera przestałaby istnieć108
  • Potwornie miły potwór9 lis 2005, 14:00Godzilla skończyła 50 lat. Jest najbardziej rozpoznawalną gwiazdą japońskiego kina - większą niż Toshiro Mifune i Akira Kurosawa.110
  • Płyn do zmywania grzechów9 lis 2005, 14:00Jezus będzie najsilniejszym orężem Zachodu w walce z wojowniczym islamem112
  • Ueorgan Ludu9 lis 2005, 14:00TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 1 (118) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 3 stycznia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Cała nadzieja w planetoidzie Nadzieję na to, by Józef Oleksy przestał byś marszałkiem, daje pewna...113
  • Skibą w mur -  Szpiedzy rządzą światem!9 lis 2005, 14:00Dziś, jeśli ktoś chce być trendy, organizuje bale szpiegowskie lub imprezy w stylu "Ałganow party"114