Robaki na owady

Robaki na owady

Dodano:   /  Zmieniono: 
Szrotówek kasztanowcowiaczek najpewniej przywędrował do Europy z Chin lub Indii


Kasztanowce białe sprowadzone w XVI wieku do Europy Środkowej z Półwyspu Bałkańskiego przez stulecia były ozdobą książęcych ogrodów i parków. Tak było jeszcze kilka lat temu, dopóki za kasztanowcami nie przywędrował z Bałkanów szrotówek kasztanowcowiaczek. W Berlinie ten niewielki motyl zniszczył już większość spośród 48 tys. kwitnących na biało kasztanowców. Szkody spowodowane usuwaniem martwych drzew i sadzeniem nowych szacowane są na 235 mln euro. W Polsce groźny owad został wykryty pod koniec lat 90. w Wojsławicach koło Wrocławia, a wkrótce potem zaczął masowo niszczyć drzewa w innych regionach kraju. Dotychczas nie pomogły żadne metody ratowania drzew. - Pierwszym na świecie skutecznym sposobem może być wykorzystanie pasożytów z gromady nicieni niszczących szkodliwe dla wielu gatunków drzew owady - mówi dr Henryk Skrzypek z Katedry Zoologii i Ekologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Szrotówek kasztanowcowiaczek ma zaledwie 3,5 mm długości. Przenosi się głównie z wiatrem lub na środkach transportu. Jest niezwykle odporny na niekorzystne warunki zewnętrzne. Jego poczwarki zimują w opadłych liściach kasztanowca i wytrzymują temperaturę do minus 25 C. Szrotówek błyskawicznie się rozmnaża - w kilogramie suchych liści może się znajdować nawet 4500 poczwarek. Na przełomie kwietnia i maja z poczwarek wyrastają motyle i gromadzą się na pniach drzew. Kiedy kasztanowce zaczynają kwitnąć (szrotówek żeruje też na kasztanowcach krwistych, żółtych i czerwonych), samice składają na górnej stronie liści jaja (jeden motyl składa około 30 jaj). Larwy, które się z nich wylęgają, wygryzają miękisz liści. Liście szybko brązowieją i przedwcześnie opadają - już w lipcu, najpóźniej sierpniu. Osłabione drzewa są mniej odporne na susze, mrozy i choroby, a w końcu obumierają.



We Włoszech, Niemczech, Czechach i USA dla ratowania kasztanowców stosowano szczepienia drzew. Polegają one na wywierceniu w pniu drzewa kilku otworów i wprowadzeniu do nich środka zwalczającego szkodnika. Preparat przedostaje się naczyniami transportującymi wodę do liści. Jeśli larwa zje trochę miąższu, przestaje żerować i ginie z głodu. Do niszczenia szrotówka próbowano też wykorzystać wyjadające go sikorki. Ta metoda jest jednak mało skuteczna, bo sikorki niszczą zaledwie 4 proc. larw i poczwarek szkodnika.
Lepsze efekty daje grabienie i palenie lub kompostowanie liści z zimującymi w nich poczwarkami. Dzięki temu można zniszczyć około 50 proc. motyli, ale palenie liści, tak jak rozpylanie środków chemicznych, niszczy też naturalnych wrogów szrotówka. W niektórych krajach Unii Europejskiej stosuje się tzw. pułapki feromonowe. Wabią one szkodniki bezwonnymi feromonami i powodują, że owady wpadają na opaski nasączone klejem. Ten sposób nie zapobiega jednak przedwczesnemu opadaniu liści z kasztanowców przy alejach i w parkach, wymaga częstej wymiany pułapek i jest dość kosztowny (cena pułapki może przekraczać 100 zł).
Naukowcy z KUL już wiele lat temu zauważyli, że pasożytnicze błonkówki z rodziny Eulophidae żywią się larwami szrotówka i w pierwszym roku potrafią zniszczyć 2 proc. populacji motyla, a w kolejnych latach 4 proc. i 6 proc. Potem odkryli kilka szczepów nicieni, które jeszcze skuteczniej zwalczają larwy chrabąszczy, opuchlaków i bielinka kapustnika, a także szrotówka. Wystarczy "zaszczepić" robaki w ziemię pod drzewem. Larwa inwazyjna (jedno ze stadiów rozwojowych nicienia) wyszukuje poczwarki szrotówka i przedostaje się do ich wnętrza. Tam uwalnia przenoszone w swoim przewodzie pokarmowym bakterie, które w ciągu dwóch dni zabijają owada. W martwym ciele rozwijają się nicienie, które pożerają szrotówka, a potem dziesiątki tysięcy larw przedostają się do gleby i uśmiercają kolejne szkodniki. Badania laboratoryjne dowiodły, że nicienie mogą zniszczyć nawet 40 proc. poczwarek szrotówka. - Właściwie stosowane nicienie szybko niszczą szkodniki, ale nie unicestwiają wszystkiego, co żyje w roślinie, i nie szkodzą środowisku. Znacznie ograniczają jednak populację szkodników i doprowadzają do stanu biologicznej równowagi - wyjaśnia dr Skrzypek. Wykazała to pierwsza próba zwalczania szrotówka w Lublinie.
Najtrudniej zwalczyć szkodniki pochodzące z innych stref klimatycznych. W nowym środowisku są bardziej agresywne i mają niewielu naturalnych wrogów. Szrotówek kasztanowcowiaczek najprawdopodobniej przywędrował do Europy z Chin lub Indii. Na naszym kontynencie pierwszy raz zauważono go w 1985 r. na Półwyspie Bałkańskim (skąd właśnie pochodzą kasztany), głównie w Macedonii nad Jeziorem Ohrydzkim (stąd nazwa łacińska motyla Cameraria ohridella). Od tego czasu przemieszczał się w tempie 100 km w ciągu sezonu i rozprzestrzenił się w całej Europie, łącznie z Wyspami Brytyjskimi i Skandynawią.
Groźne pasożyty często są sprowadzane do Europy z innych rejonów świata z nasionami egzotycznych roślin. Tak dostał się do Polski znamionek, owad z rzędu błonkoskrzydłych, który poważnie zagraża naszym lasom. Atakuje aż 28 gatunków europejskich roślin iglastych oraz 43 gatunki drzew i krzewów sprowadzonych z innych regionów świata. Epidemie wśród roślin na całym naszym kontynencie wywołują korniki, powodując, że w wielu regionach padają całe lasy.
Z powodu groźnych dla drzew zarazków przenoszonych przez owady bliska wyginięcia jest też populacja niektórych gatunków europejskiego wiązu. W Wielkiej Brytanii niedawno pojawiła się groźna odmiana grzyba niszczącego dęby. Jeśli ekspansji importowanych szkodników nie uda się zahamować, może ona doprowadzić do ujednolicenia ekosystemów, czyli - jak mówią ekolodzy - do "zanieczyszczenia biologicznego".

Więcej możesz przeczytać w 15/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2005 (1167)

  • Testament Jana Pawła II 18 gru 2006, 14:00 Testament z dnia 6 III 1979 (i dodatki późniejsze) 2
  • Na stronie 18 gru 2006, 14:00 Zstąpił duch Jana Pawła II i odnawia oblicze tej ziemi 3
  • Świat i jego święty 18 gru 2006, 14:00 Jana Pawła II kanonizowano w piątek przez aklamację 4
  • Stąd do wieczności 18 gru 2006, 14:00 Największym zwycięstwem papieża jest wytworzenie w ludziach niepojętego poczucia wspólnoty 14
  • Jan Paweł Polski 18 gru 2006, 14:00 Karol Wojtyła był kwintesencją polskości 16
  • Kontrrewolucjonista 18 gru 2006, 14:00 Jan Paweł II wkładał swój papieski but i sprawiał, że raz otwartych drzwi nie dawało się już zatrzasnąć 21
  • Wielki 18 gru 2006, 14:00 Wyobrażam sobie frustrację, z jaką Jan Paweł II powie św. Piotrowi, że nie dano mu czasu na rozwiązanie problemu tysiącletniego podziału Kościoła 26
  • Jan Paweł III 18 gru 2006, 14:00 Laicyzacja Europy sprawiła, że serce Kościoła katolickiego bije dziś w krajach Trzeciego Świata 28
  • Koniec monarchii absolutnej 18 gru 2006, 14:00 Papieży się wybiera, a nie klonuje. Rozmowa z Marco Politim, watykanistą włoskiego dziennika "La Repubblica" 36
  • Ojciec wolności 18 gru 2006, 14:00 Prezydent Reagan żywił głębokie przekonanie, że Jan Paweł II pomoże zmienić świat 38
  • Trójkąt śmierci 18 gru 2006, 14:00 Czy zamach na Jana Pawła II był częścią operacji "Triangolo" tajnych służb peerelowskich? 43
  • Giełda 18 gru 2006, 14:00 Aż siedem z dziesięciu najbogatszych mieszkańców Wielkiej Brytanii to cudzoziemcy - wynika z zestawienia przygotowanego przez tygodnik "Sunday Times" 48
  • EUNRON 18 gru 2006, 14:00 Unijny budżet jest jak otwarty dla wszystkich sejf wypełniony gotówką 50
  • Szanghaj nad Bałtykiem 18 gru 2006, 14:00 Polacy przenoszą produkcję do Chin, Chińczycy - do Polski 56
  • Optymizm i wyzwania 18 gru 2006, 14:00 Największym sukcesem totalitaryzmu w Polsce jest bierność ludzi odzwyczajonych od obywatelskiej aktywności 64
  • Supersam 18 gru 2006, 14:00 66
  • Elektronika dla laika 18 gru 2006, 14:00 Powszechna opinia, że zestaw kina domowego wymaga pięciu głośników, jest już nieaktualna. Amerykańska firma Bose wprowadziła właśnie na rynek zestaw 3-2-1, w którym liczbę głośników zredukowała do trzech przy zachowaniu takich... 66
  • Miejskie inspiracje 18 gru 2006, 14:00 Światowe metropolie i kurorty stały się źródłem inspiracji projektantów mody. Przy tworzeniu najnowszej kolekcji Zegna kreator Ermenegildo Zegna inspirował się aż czterema miastami. Rzym reprezentuje sportowy szyk i łączenie skóry z... 66
  • Lew na ścianie 18 gru 2006, 14:00 Jedna z najnowszych tendencji we wzornictwie RTV to dążenie do tego, by telewizor możliwie jak najbardziej przypominał wyglądem monitor komputerowy. Tak jest w wypadku nowego telewizora Loewe Xelos A 42. Jego plazmowy ekran z matrycą o... 66
  • Słońce w żelu 18 gru 2006, 14:00 Od czasu gdy Coco Chanel wylansowała w wyższych sferach modę na opaleniznę, przyciemnione słońcem ciało jest ciągle en vogue. Co roku jednak 200 tysięcy ludzi cierpi na choroby skóry wywołane przesadnym opalaniem. Kompromisem są... 66
  • Pożegnanie z Paryżem 18 gru 2006, 14:00 Francja traci monopol na ekskluzywne kosmetyki, tak jak wcześniej straciła go na modę czy wino 70
  • Piętno urodzenia 18 gru 2006, 14:00 Pierworodni to urodzeni przywódcy, młodsze rodzeństwo to często outsiderzy i buntownicy 72
  • Dalej niż koniec świata 18 gru 2006, 14:00 Magia dawno zrezygnowała z ofiar z dzieci, zastępując je kurami, kogutami i jagniętami 76
  • Sen o ojcu 18 gru 2006, 14:00 "Zostawił mnie bez przygotowania na zewnętrzny świat, który czasami może być zły" 82
  • Know - how 18 gru 2006, 14:00 Firma Pifzer wycofała ze sprzedaży w Stanach Zjednoczonych i Europie preparat przeciwbólowy bextra 86
  • Pomieszanie zmysłów 18 gru 2006, 14:00 Synestezja poprawia pamięć i zwiększa kreatywność 88
  • Robaki na owady 18 gru 2006, 14:00 Szrotówek kasztanowcowiaczek najpewniej przywędrował do Europy z Chin lub Indii 92
  • Atlantyda u stóp Himalajów 18 gru 2006, 14:00 Miasto starsze niż Jerycho znajduje się u wybrzeży Indii? 94
  • Bez granic 18 gru 2006, 14:00 Zmarł książę Monako Rainier III, najstarszy i najdłużej panujący monarcha w Europie. 98
  • Dyktatura demokracji 18 gru 2006, 14:00 Niemcy będą mieli bliskich sojuszników w Europie, póki sąsiedzi będą ich uznawać za wystarczająco słabych 100
  • Organizacja Narodów Złupionych 18 gru 2006, 14:00 Reforma ONZ ma odwrócić uwagę od afer wybuchających wokół Kofiego Annana 106
  • Mężowie stanu z Nicei 18 gru 2006, 14:00 Członkostwo w Unii Europejskiej było tylko strategią, a nie celem naszej polityki 108
  • Mugabeland 18 gru 2006, 14:00 Blair to pedał, Condi to dziewczyna, która zapomniała, skąd pochodzi, a Bush - nawiedzona wiedźma 110
  • Menu 18 gru 2006, 14:00 Rzeźba z białego marmuru autorstwa Antonio Canovy została sprzedana w domu aukcyjnym Rempex za 1,3 mln zł 112
  • Kasztelan XXI wieku 18 gru 2006, 14:00 Gdyby nie profesor Andrzej Rottermund, w Zamku Królewskim w Warszawie straszyłyby upiory 114
  • Kobiety do piór! 18 gru 2006, 14:00 Polscy literaci już powinni zacząć się bać fali piszących pań 118
  • Ironista z Chicago 18 gru 2006, 14:00 Saul Bellow był obdarzony cholerycznym temperamentem, kochliwy, krewki i wyjątkowo skąpy 120
  • Poczta 18 gru 2006, 14:00 Wizja kinematografii międzywojennej, jaką prezentuje nam autorka artykułu "Hollywood w Warszawie" (nr 11), i tezy, że polskie filmy tamtego okresu były "niezłe", są nieco zabawne. 122