Archeologia detektywistyczna

Archeologia detektywistyczna

Dodano:   /  Zmieniono: 2
Ponad 200 lat po śmierci gen. Kazimierza Pułaskiego wiemy wreszcie, gdzie spoczywają jego szczątki
Przed kilkoma tygodniami odbył się w Savannah uroczysty pogrzeb Kazimierza Pułaskiego. Na uroczystość stawili się ambasador Polski w USA Janusz Reiter, przedstawiciele Polonii amerykańskiej i miejscowych władz. Nie ma tylko pewności, czy faktycznie pochowano zwłoki Pułaskiego. Generał, który po klęsce konfederacji barskiej uciekł do Ameryki w 1772 r. i brał udział w walkach o niepodległość USA, zginął w 1779 r. wskutek rany odniesionej podczas oblężenia Savannah. Zmarł na okręcie, który miał przewieźć umierającego do Charlestonu. Nie wiadomo jednak, co się stało ze zwłokami. Według relacji dwóch oficerów, którzy towarzyszyli Pułaskiemu, pochowano je w morzu. Zachowały się jednak zapiski właściciela plantacji nieopodal Savannah, Williama P. Bowena, z 1855 r., z których wynika, że jego babka i ciotka widziały, jak grzebano ciało generała na terenie plantacji.
W 1854 r. domniemane szczątki Pułaskiego zabrano z tego miejsca i złożono pod pomnikiem poległych w Savannah. Tam, w skrzyni z napisem: "Brigadier general Casimir Pulaski", "odkrył je" kilka lat temu Edward Pinkowski, amerykański historyk polskiego pochodzenia. Szczątki ekshumowano i poddano badaniom genetycznym. Jako materiał porównawczy posłużyły tkanki zmarłej ponad 100 lat temu Teresy Witkowskiej, prasiostrzenicy generała (wydobyte w 1998 r. z grobowca w Promnej). Próbki były jednak mało wartościowe, bo znajdujące się w nich DNA uległo zniszczeniu. Badacze dotarli do żyjącego potomka rodziny Pułaskich, zamieszkałego w Krakowie, ale i te badania dały niejednoznaczny wynik. W tej sytuacji antropolodzy zrekonstruowali wygląd mężczyzny, którego szkielet ekshumowano spod pomnika w Savannah. Analiza czaszki i kości szkieletu potwierdziła, że zmarły mógł mieć około 30 lat (w tym wieku zginął Pułaski), a także wzrost i rysy generała. Zaleczone złamanie prawej ręki na szkielecie odpowiada kontuzji, o której sam Pułaski wspominał w liście. Wypukłość na czole mogła zaś pochodzić od rany, którą odniósł jeszcze w Polsce podczas walk z wojskami carskimi. Amerykański specjalista James C. Metts uważa, że "prawie na pewno" są to szczątki generała Pułaskiego, ale pewności nie ma.

Błąd Kopernika
Wciąż nie jest znane miejsce pochówku wielu sławnych ludzi. Od dwóch lat ekipa archeologów kierowana przez prof. Jerzego Gąssowskiego z Wyższej Szkoły Humanistycznej w Pułtusku szuka w katedrze we Fromborku grobu Mikołaja Kopernika. Archeolodzy kontynuują badania rozpoczęte już w 1802 r. przez Warszawskie Towarzystwo Naukowe. Kopernik zmarł 24 maja 1543 r. we Fromborku na skutek wylewu krwi do mózgu. Tradycja nakazywała, aby kanonicy (wielki astronom był duchownym) byli chowani w pobliżu ołtarzy, nad którymi sprawowali za życia opiekę. W wypadku Kopernika mógł to być ołtarz św. Wacława lub św. Krzyża. Kłopot polega na tym, że grób Kopernika nie był oznaczony. Astronom w testamencie zapisał majątek swoim siostrom i nie przekazał pieniędzy na własną tablicę nagrobną. Jedyna możliwość potwierdzenia tożsamości szczątków to rekonstrukcja twarzy na podstawie kształtu czaszki astronoma i porównanie jej z portretami z epoki. Dotychczas jednak nie odnaleziono szczątków, które mogłyby należeć do Kopernika. Nawet badania kodu genetycznego, który w precyzyjny sposób może zidentyfikować pogrzebaną osobę, nie zawsze gwarantują odkrycie tożsamości zmarłego.

Pochówek sobowtórów
W lipcu 1991 r. ekipa archeologów i ekspertów kryminalistyki wykopała z grobu niedaleko Jekaterynburga dziewięć ludzkich szkieletów i ponad tysiąc fragmentów kości. Testy mitochondrialnego DNA (dziedziczonego w linii żeńskiej) przeprowadzone w 1993 r. potwierdziły pokrewieństwo między czterema pochowanymi kobietami i brytyjskim księciem Filipem. Badania ustaliły też genetyczny związek zwłok dorosłego mężczyzny z ekshumowanym ciałem brata cara Mikołaja, Gieorgija - obaj mieli rzadką mutację mitochondrialnego DNA. Testy pozwoliły także stwierdzić związek między dwiema dorosłymi i trzema młodymi kobietami, prawdopodobnie córkami pary. Naukowcy nie mieli wątpliwości, że odkopane ciała należały do cara Mikołaja, carycy Aleksandry, spokrewnionej z brytyjską rodziną królewską, oraz ich dzieci. Pozostałe zwłoki należały prawdopodobnie do lekarza i służących zamordowanych razem z carską rodziną. W czerwcu 1993 r. badacze zajmujący się identyfikacją DNA szczątków, Paweł Iwanow i Peter Gill, ogłosili, że szczątki należą do Romanowów z prawdopodobieństwem 98,5 proc.
17 lipca 1998 r. car i jego rodzina zostali pochowani z honorami w krypcie katedry św. Piotra i Pawła w Petersburgu. Wkrótce jednak badacze z Uniwersytetu Stanforda i Rosyjskiej Akademii Nauk uznali, że podczas badań DNA doszło do zanieczyszczenia próbek współczesnym materiałem genetycznym. Badacze twierdzą też, że DNA ze zwłok znalezionych koło Jekaterynburga było w stanie zaawansowanego rozkładu i nie nadawało się do szczegółowych analiz. Oliwy do ognia dolał prof. Tatsuo Nagan z tokijskiego Instytutu Mikrobiologii, który porównał DNA ze zwłok z Jekaterynburga z materiałem genetycznym od krewnych cara oraz z DNA z cząsteczek potu zachowanych w odzieży cara. Jego zdaniem, szczątki odkryte pod Jekaterynburgiem nie należały do Romanowów. Wielu badaczy podejrzewa, że osoby pochowane w katedrze św. Piotra i Pawła były sobowtórami carskiej rodziny! Car zatrudniał takie osoby. W Suchumi mieszkał Siergiej Dawidowicz Bierieskin, uderzająco podobny do Mikołaja II. Jego żona, Aleksandra Fiodorowna Surowcewa, była kopią carycy, a córki sobowtórami księżniczek.

Kremacja Filipa
Podobny błąd popełnił archeolog prof. Manolis Andronikos, który sądził, że odkryty w latach 70. grobowiec w Verginie należał do króla Filipa II, ojca Aleksandra Wielkiego. Dziś ta teza coraz częściej podawana jest w wątpliwość. Identyfikację miejsca pochówku Filipa przeprowadzono na podstawie antropologicznej analizy szczątków. Mimo że zwłoki zostały skremowane, znaleziono na kościach uszkodzenia, które nie mogły powstać na stosie pogrzebowym. Najważniejsze było uszkodzenie czaszki w okolicy prawego oczodołu. Według przekazów historyków, Filip stracił oko podczas oblężenia Metony w 354 r. p.n.e., gdy trafiła go strzała. Wielu antropologów nie zgadza się jednak z tą identyfikacją. Problemem okazały się skrócone kości lewej łydki. Przekazy informują, że Filip kulał na skutek uszkodzenia uda (prawdopodobnie prawego!), a nie łydki; kalectwo powstało wskutek uszkodzenia mięśni i nie powinno być zauważalne w materiale kostnym.
Antropolog Antonis Bartsiokas z uniwersytetu w Voula wysnuł przypuszczenie, że w grobie pochowany został Filip Arridajos, przyrodni brat Aleksandra Wielkiego. Świadczy o tym dobry - mimo kremacji - stan zachowania kości, co może dowodzić, że na stosie złożono szkielet niemal pozbawiony mięśni. Kiedy pali się kompletne zwłoki, kości w większości kruszą się pod wpływem ognia. Zwłoki Filipa Arridajosa, prawdopodobnie zamordowanego przez matkę Aleksandra, Olimpias, zostały wiele lat po śmierci wydobyte z grobu, skremowane i ponownie pochowane. Być może Filip II, jego żona Kleopatra oraz ich córka Europa zostali pochowani w innym grobie w Verginie, który uważano za miejsce pochówku ojca Filipa, Amyntasa III.

Grobowiec Imhotepa
Epokowego odkrycia być może dokonali polscy archeolodzy w Egipcie. Ekipa kierowana przez prof. Karola Myśliwca z Instytutu Archeologii UW zakończyła sezon prac w Sakkarze odsłonięciem niszy, obok której może się znajdować grobowiec jednej z najsłynniejszych postaci Egiptu - architekta i lekarza Imhotepa. Po zachodniej stronie piramidy wzniesionej w XXVII wieku p.n.e. dla faraona III dynastii Dżesera archeolodzy odsłonili wykutą w skale rampę i korytarz, a za nimi wnękę. Pomieszczenie prawdopodobnie służyło jako miejsce kultu - znaleziono tam setki naczyń ofiarnych.
Imhotep od dawna fascynował egiptologów. W latach 20. XX wieku Cecil Firth odkrył niedaleko piramidy Dżesera posąg z imieniem starożytnego architekta. Podekscytowany rozpoczął poszukiwania grobu Imhotepa, które trwały aż do śmierci badacza w 1932 r. Jego kolega, Walter Emery, postanowił kontynuować te prace. Choć przypadły mu w udziale odkrycia grobowców królów z I dynastii, nie udało się wyjaśnić tajemnicy Imhotepa. Gdyby się to udało polskim archeologom, byłoby to odkrycie takiej rangi jak znalezienie grobowca Tutanchamona w Dolinie Królów.

Czaszka Mozarta
Przechadzając się po wiedeńskim cmentarzu Zentralfriedhof, można obejrzeć grób Wolfganga Amadeusza Mozarta. Grobowiec kompozytora znajduje się jednak także na innym wiedeńskim cmentarzu, St. Marx Friedhof. Żaden z nich nie kryje kości Mozarta. Nie ma dziś szans na odkrycie jego grobu, który został zniszczony podczas reorganizacji St. Marx Friedhof. Mimo to w 1901 r. Mozarteum w Salzburgu otrzymało domniemaną czaszkę kompozytora. Jej właścicielami była rodzina Josepha Rothmayera, który w 1801 r. miał ocalić czaszkę Mozarta podczas reorganizacji działki cmentarnej. Antropolodzy i kryminolodzy francuscy potwierdzili, że szczątki mogą należeć do kompozytora. Ustalili też przyczynę śmierci: był nią krwiak, powstały prawdopodobnie w rezultacie upadku. Krwiak mógł wywoływać depresję i zawroty głowy, na które uskarżał się Mozart. Kierownictwo Mozarteum zdecydowało, by badacze z Instytutu Kryminalistyki w Wiedniu ekshumowali szkielety członków rodziny Mozarta z grobowca w Salzburgu. Spróbują pobrać z kości materiał genetyczny, który będzie można porównać z DNA z czaszki w Mozarteum. Kryminolodzy spodziewają się uzyskać najlepsze wyniki podczas badań szczątków siostrzenicy Mozarta, Jeanette. Ponieważ pokrewieństwo przebiega w linii żeńskiej, badacze będą mogli sprawdzić, czy uda się uzyskać z kości Jeanette i czaszki z Mozarteum podobne sekwencje mitochondrialnego DNA.

Więcej możesz przeczytać w 44/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 2
  • czacho   IP
    I co się okazało ? Jego czaszka ?

    Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2005 (1196)

    • Dodatek specjalny - Test Orwella 6 lis 2005 Jeśli nie dbasz o zdrowie, mniej zarabiasz! 1
    • Dodatek specjalny - Pigulariusz jesienny 6 lis 2005 Pięć sposobów na infekcję 1
    • Dodatek specjalny - 200 powodów kichnięcia 6 lis 2005 Zarazki przeziębienia mogą się ukrywać w płucach nawet przez wiele miesięcy 1
    • Dodatek specjalny - Grypa biurowa 6 lis 2005 Na klawiaturze komputera znajduje się pięćset razy więcej zarazków niż na desce sedesowej! 1
    • Dodatek specjalny - Kłucie na zimę 6 lis 2005 Szczepionki na grypę i zapalenie płuc chronią przed zawałami i udarem mózgu 1
    • Dodatek specjalny - Alergia na aurę 6 lis 2005 Przy złej pogodzie dwa razy częściej wzywamy pogotowie! 1
    • Dodatek specjalny - Herbata na gorączkę 6 lis 2005 Gorąca kąpiel zamiast tabletek 1
    • Dodatek specjalny - Inwazja superbakterii 6 lis 2005 W wielu krajach rozwiniętych - także w Polsce - antybiotyki są zażywane niemal tak często jak witaminy, głównie w okresie jesienno-zimowym. Od grudnia do lutego ich sprzedaż zwiększa się trzy, cztery razy. Lekarze niepotrzebnie przepisują je co trzeciej osobie cierpiącej na... 1
    • Dodatek specjalny - Mróz na receptę 6 lis 2005 Bóle reumatyczne nie mają żadnego związku z pogodą 1
    • Dodatek specjalny - Rozcieńczanie złudzeń 6 lis 2005 Czysta woda ma właściwości lecznicze! 1
    • Dodatek specjalny - Ewolucja talerza 6 lis 2005 Nawet srogą zimę można przetrwać, nie jedząc mięsa 1
    • Dodatek specjalny - Zegar życia 6 lis 2005 W ostatnich 100 latach czas przeznacz ony na sen skróciliśmy o pięć godzin 1
    • Dodatek specjalny - Eliksir urody 6 lis 2005 Zimno nie zawsze szkodzi urodzie 1
    • Wprost od czytelników 6 lis 2005 Czas na trening Najlepszy piłkarz wśród polityków właśnie zademonstrował wszystkim, jak pięknie przegrywać. Udowodnił, że na politycznego piłkarza jest jeszcze zbyt szlachetny. Może jest jeszcze zbyt naiwny i jako... 3
    • Na stronie 6 lis 2005 Leczenie paradoksu Kaczyńskich za pomocą janosikowego eksperymentu Kaczyńskich to drakońska kuracja 3
    • Skaner 6 lis 2005 ŚWIAT - POLSKA Gabinet Marcinkiewicza Mniejszościowy rząd PiS jest wyraźnie stworzony pod Platformę Obywatelską. Chodzi o to, żeby partia Donalda Tuska poparła gabinet w sejmowym głosowaniu nad wotum zaufania, a po kilku miesiącach... 8
    • Sawka czatuje 6 lis 2005 10
    • Poczta 6 lis 2005 Gaz się ulatnia Polskie Górnictwo Naftowe i Gazowe w roku 2003 ogłosiło dwa przetargi na zakup gazu - 4 i 23 czerwca, a nie - jak napisano w artykule "Gaz się ulatnia" (nr 21) - dopiero w lipcu i sierpniu. Z kolei Marek... 14
    • Playback 6 lis 2005 14
    • Okiem barbarzyńcy - Prawa ubeka - prawa obywatela 6 lis 2005 Chcesz wiedzieć, kto był kim w PRL? Trzeba było zostać funkcjonariuszem SB albo chociaż agentem 15
    • Z życia koalicji 6 lis 2005 POPiSali się. Jeśli cokolwiek można porównać do wyczynów kwartetu Kaczyński, Dorn, Tusk, Rokita, to tylko masowe samobójstwa wielorybów. Ale, szanowni panowie, was, w przeciwieństwie do waleni, nikt nie będzie... 16
    • Z życia opozycji 6 lis 2005 Józefa Oleksego znowu uznano za kłamcę lustracyjnego. Chłopina jako agent wojskowy miał być zrzucony na Danię. Pewnie wziąłby pod lupę przemysł pornograficzny. Tenże Oleksy wyznał, że w wyborach prezydenckich głosował na... 17
    • Nałęcz 6 lis 2005 Przerywanie obrad Sejmu w dowolnej chwili to prosta droga do sparaliżowania prac parlamentu 18
    • Fotoplastykon 6 lis 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
    • Tylko siąść i płakać! 6 lis 2005 Rozmowa z Lechem Wałęsą 20
    • Czuję wielki żal 6 lis 2005 Rozmowa z Bogdanem Borusewiczem, marszałkiem Senatu 22
    • Droga do zatracenia 6 lis 2005 Warunkiem kompromisu PiS z PO może być ofiarowanie platformie stanowiska premiera 24
    • Ekonomia zawiści 6 lis 2005 PiS chce zbudować koalicję zwolenników "życia z ręką w kieszeni sąsiada" 28
    • Moralność niemiecka 6 lis 2005 Gdy obcy kapitał kupuje jedną niemiecką gazetę - to źle, gdy Niemcy opanowują całe rynki za granicą - to dobrze 34
    • Hieny pogrzebowe 6 lis 2005 Najbardziej skorumpowany w Europie jest polski rynek usług pogrzebowych 36
    • Giełda 6 lis 2005 Hossa Świat Mittal ukraiński Za 24,2 mld hrywien, czyli ponad 4,8 mld USD, koncern Mittal Steel kupił Kryworiżstal. Ponowny przetarg na zakup ukraińskiego kombinatu górniczo-hutniczego był transmitowany na żywo przez dwa kanały... 42
    • Jak powstało cesarstwo biznesu 6 lis 2005 Czerwone superkapitalistyczne diabły wygrały z Czerwoną Książeczką 44
    • 75 lat do kapitalizmu 6 lis 2005 Rozmowa z Miltonem Friedmanem, laureatem Nagrody Nobla z ekonomii 60
    • Alan drugi? 6 lis 2005 Bernanke chce być Greenspanem Busha 64
    • Supersam 6 lis 2005 66
    • Egeus niepospolitus 6 lis 2005 Nazwa wydaje się nieco ekscentryczna, choć wdzięczna. Zresztą samo auto też zaskakuje. Renault przenosi się nim do najwyższej klasy. Prototyp przedstawiono podczas targów we Frankfurcie, ale według zapowiedzi, seryjna wersja nie powinna... 66
    • Pieczenie parą 6 lis 2005 Już co trzeci Polak uznaje gotowanie na parze za najzdrowszy sposób przyrządzania posiłków - wynika z tegorocznych badań TNS OBOP. Ta forma gotowania ma też szansę być najbardziej popularną, bo zaledwie 1 proc. badanych stwierdził, że... 66
    • Wenus z morza 6 lis 2005 Morskie woreczki firmy Phytomer - podgrzewane "sakiewki" z kwiatami lawendy i kryształami soli morskiej, którymi wykonuje się masaż nóg, ramion, pleców i brzucha - to kolejne po preparatach z alg czy kremach ze sproszkowanymi... 66
    • Rozrywkowy komputer 6 lis 2005 Dwaj najpotężniejsi wizjonerzy branży IT i odwieczni konkurencji Steve Jobs i Bill Gates niemal równocześnie wypuścili na rynek bliźniacze produkty. Obaj postanowili przenieść komputery z biurek w miejsce, gdzie w salonie stoi zazwyczaj... 66
    • Uzależnieni od tabloidów 6 lis 2005 Jedynym osiągnięciem większości polskich bohaterów bulwarówek jest to, że się w nich obnażają 68
    • Konserwatywny sznyt 6 lis 2005 Klasyczny strój niepodzielnie rządzi rynkiem męskiej mody 72
    • Przeboje szos 6 lis 2005 Rynkowymi hitami są samochody, które najlepiej wożą nasze... marzenia 76
    • Pierwsza armia III wojny światowej 6 lis 2005 Patrzymy na tę formację wyłącznie z perspektywy zbrodni popełnionych na polskiej ludności 78
    • Know-how 6 lis 2005 Monopol na altruizm Pomaganie innym to cecha wyłącznie ludzi - twierdzą antropolodzy z University of California w Los Angeles. Szympansy nie są skłonne do działania na rzecz swoich towarzyszy, nawet jeśli pomagając im, nie ponoszą... 81
    • Zawał osobowości 6 lis 2005 To, jak reagujemy na stresy, może zdecydować o tym, jak długo będziemy żyć 82
    • Czarna wietnamka 6 lis 2005 Ptasia grypa zaatakuje z Afryki! 86
    • Archeologia detektywistyczna 6 lis 2005 Ponad 200 lat po śmierci gen. Kazimierza Pułaskiego wiemy wreszcie, gdzie spoczywają jego szczątki 88
    • Bez granic 6 lis 2005 Atak na Izrael "Każdy, kto uznaje Izrael, spłonie w ogniu gniewu muzułmańskiego narodu, a każdy islamski przywódca, który uznaje syjonistyczny reżim, uznaje tym samym podległość i porażkę islamskiego świata. Izrael... 94
    • Młot na Busha 6 lis 2005 Partia Republikańska przeżywa kryzys drugiej kadencji 96
    • Wzywam do reformacji islamskiej 6 lis 2005 Rozmowa z pisarzem Salmanem Rushdiem 99
    • Prasowa egzekucja 6 lis 2005 Europejczykom przekazano mrożące krew w żyłach wieści o Lechu Kaczyńskim, skrajnie prawicowym antysemicie 102
    • Długi cień Yasukuni 6 lis 2005 W Azji II wojna światowa jeszcze się nie skończyła 104
    • Bardzo dziki wschód 6 lis 2005 Demokracja, której nie ma, w kraju, którego nie ma 106
    • Menu 6 lis 2005 WYDARZENIE TYGODNIA Nie tylko zagłada Pod lufami czołgów drużyna izraelskich chłopców walczy z palestyńskimi rówieśnikami o prawo do zabawy na prowizorycznym boisku. Ta alegoryczna historia, w której dzieci... 108
    • Recenzje 6 lis 2005 110
    • Artyzm bez nudy 6 lis 2005 **** To film bardzo kameralny, powolny, wyciszony. Przeciwieństwo produkcji pełnych spektakularnych scen i dużej dawki rozrywki. Ale to jednocześnie film, który wcale nie musi zostać na marginesie filmów niszowych, niedochodowych i słabo... 110
    • Fruwające noże, ukryte uczucia 6 lis 2005  ****Każdy, kto widział wcześniejszy film Yimou Zhanga, wie, czego się można spodziewać. O ile jednak w "Hero" liczyły się przede wszystkim linki, na których fruwali aktorzy, to w "Domu Latających Sztyletów"... 110
    • Warunek z Moskwy 6 lis 2005 ***** Zwał, gnój, paw - te trzy słowa przez ostatnie lata stały się symbolami współczesnej polskiej prozy. Nic dziwnego, że sięgając po książkę Eustachego Rylskiego "Warunek", można było mieć pewne obawy. Że pisarz... 110
    • Powrót Gibraltaru 6 lis 2005 **** "Zamach - tropem zabójców generała Sikorskiego" Tadeusza A. Kisielewskiego to kolejna książka o gibraltarskiej katastrofie. Kisielewski, będąc zwolennikiem tezy wyrażonej w tytule, nie wskazuje jednoznacznie, kto stał za... 110
    • Kosmos teatralny 6 lis 2005 Giorgio Armani zaprojektował kostiumy do warszawskiego spektaklu Roberta Wilsona, ale cały sezon teatralny nie będzie miał takiego sznytu 112
    • Piękna zgnilizna 6 lis 2005 Świetne obrazy Moneta, van Gogha, Picassa, Warhola czy Pollocka wydobyto z podziemia... w Iranie 114
    • Apokalipsa według Pink Floyd 6 lis 2005 Pink Floyd jest najbardziej inspirującym kolejne rockowe pokolenia brytyjskim zespołem po The Beatles 116
    • Samotność w Tokio 6 lis 2005 Bohaterowie Murakamiego to mieszanka delikatności i okrucieństwa, co odpowiada wymieszaniu konformizmu i dyscypliny w japońskim społeczeństwie 118
    • Ueorgan Ludu 6 lis 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 44 (159) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 31 października 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Wymierny wzrost zaufania do rządów PiS... 120
    • Skibą w mur 6 lis 2005 Polski kaczy wirus jest silniejszy i szybszy od azjatyckiego syfu 122