Wspiera nas 10 milionów - polemika

Wspiera nas 10 milionów - polemika

  • WSPIERA NAS 10 MILIONÓW

    Polemika: Winiecki zieje nienawiścią do organizacji pozarządowych

    Jan Winiecki podważa sens aktywności obywatelskiej i zarzuca organizacjom pozarządowym, jednemu z filarów demokracji, "nienawiść do naszej zachodniej cywilizacji", rozpowszechnianie kłamstw i "zajmowanie się dyrdymałami" ("Rząd nad rządami", nr 41). W swoim zacietrzewieniu autor zapomina niestety o sprawdzeniu podstawowych faktów i posługuje się zwykłymi kłamstwami. Materiał można by było pominąć milczeniem jako żenujący przykład nierzetelności dziennikarskiej, ponieważ jednak wprowadza w błąd czytelników "Wprost", a jednocześnie obraża miliony ludzi zaangażowanych w działania społeczne, zdecydowaliśmy się podjąć z nim polemikę.

    Nie wzięliśmy ani złotówki
    W swoim artykule pan Winiecki próbuje deprecjonować organizacje pozarządowe na różne sposoby. Stwierdza m.in. autorytatywnie, że "nie reprezentują właściwie nikogo". Zadziwiająca opinia, jeśli wziąć pod uwagę, że tylko trzy wymienione przez autora NGOs: Amnesty International, Greenpeace i WWF są wspierane każdego roku dotacjami prawie 10 mln ludzi. Kolejne miliony ludzi na całym świecie są zaangażowane w wolontariacką pomoc i współpracę z tymi organizacjami. Brak szacunku do NGOs można wybaczyć, ale obrażanie rzesz ludzi, dla których nasza działalność jest jedyną dostępną formą wpływania na otaczającą rzeczywistość, jest niegodne dziennikarza.
    Podobnie absurdalny charakter ma zarzut, że wszystko, czym zajmują się organizacje pozarządowe, jest finansowane "z pieniędzy podatników". Zarówno Amnesty International, jak i Greenpeace nie przyjmują żadnych pieniędzy pochodzących z budżetu państwa. Pieniądze z rządowych funduszy (jak na przykład NFOŚiGW) to 6 proc. dochodów WWF. Działania organizacji są więc finansowane przez dobrowolne składki i darowizny osób prywatnych, a także prywatne fundusze. Pan Winiecki może być spokojny, nie wzięliśmy od niego nigdy ani złotówki.

    Sąd nad pandą
    W swoim zacietrzewieniu autor pisze dalej, że: "...Jeśli organizacje te ogłaszają cokolwiek, to można a prori przyjąć, że jest to albo bzdura, albo kłamstwo". Problem w tym, że "te organizacje" piszą wyłącznie to, co wcześniej napisali w swoich raportach uznani naukowcy. Jakim prawem pan profesor znieważa dziesiątki instytucji naukowych (jak choćby PAN czy Państwowy Zakład Higieny w Warszawie), których analizy podajemy do wiadomości publicznej?
    "Ale czy takie organizacje (...) rzeczywiście budują cokolwiek pożytecznego w przestrzeni publicznej?" - pyta Winiecki. Może ochrona ginących gatunków zwierząt, na przykład pandy wielkiej czy tygrysa syberyjskiego, walka o czystą wodę, ograniczenie zanieczyszczeń powietrza, a także o prawo do sprawiedliwego sądu dla każdego - to rzeczy mało istotne z perspektywy portfela pana profesora. Nie wszyscy się jednak z nim zgadzają.
    W 1977 r. Amnesty International otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla za "wkład w umacnianie podstaw wolności, sprawiedliwości, a tym samym pokoju na całym świecie". ONZ właśnie pod wpływem inspiracji organizacji pozarządowych w 2000 r. uznała walkę z głodem i biedą na świecie za jeden z podstawowych celów milenijnych. NGOs na całym świecie zajmują się dostarczaniem żywności, leków, niwelowaniem skutków patologii społecznych, zapobieganiem klęskom żywiołowym czy wreszcie rozwijaniem programów walki z ubóstwem.

    "Cudowny" ryż
    Listę przykładów rozmijania się autora z prawdą można by ciągnąć długo. Chociażby pisząc o cudownym genetycznie modyfikowanym ryżu, autor zapomina wspomnieć, że człowiek musiałby go zjeść dziennie 3,7 kg, żeby przyswoić wymaganą dawkę witaminy A. Rozpisując się na temat dramatu, jakim było dla świata wycofanie toksycznego DDT, pomija fakt, że substancja ta jest bardzo niebezpieczna dla człowieka, może uszkadzać układ immunologiczny, zakłócać działanie hormonów, wywoływać raka czy przedwczesne porody.
    Czy ten kompromitujący artykuł jest konsekwencją braku pomysłu na artykuł? Czy raczej próbą poszukiwania rozgłosu przez rozpowszechnianie absurdalnych poglądów? A może był potrzebny, aby pomóc w realizacji interesów kogoś, komu działalność organizacji pozarządowych jest nie na rękę? Tego nie wiemy. Ale bylibyśmy wdzięczni, gdyby pan Winiecki nie stosował tak niskich standardów w swoich artykułach, sprawdzał informacje, o których pisze, i nie wprowadzał więcej w błąd czytelników "Wprost".

    Magdalena Dul, WWF
    Mirella Panek, Amnesty International
    Jacek Winiarski, Greenpeace


  • RING EKO-OSZOŁOMÓW

    Winiecki odpowiada: NGOs zieją nienawiścią do cywilizacji zachodu

    Jan Winiecki

    Kuriozalny list przedstawicieli trzech NGOs pełen jest wycieczek osobistych, zarzutów niekompetencji czy wręcz kłamstwa (któż to, ach któż to, uciekając, woła "łap złodzieja"?). Jest to sposób opisany przez filozofa Schopenhauera. Wskazywał on miałkich dyskutantów, którzy z braku argumentów ad rem stosują argumenty ad personam. Idącym w zaparte autorom jednak odpowiem, odnosząc się do ich ogólnych zaprzeczeń i szczegółowych kłamstw lub typowych dla tego towarzystwa zastępczych fałszywek (które mają zwekslować dyskusję na mniej niewygodne, tory).

    "Przyjaciele Zachodu"
    Odżegnują się oni od tego, jakoby ludzie organizacji pozarządowych byli owładnięci nienawiścią do cywilizacji zachodniej. Z braku miejsca pozwolę sobie jedynie na kilka cytatów. Maurice Strong, jeden z czołowych ekooszołomów współczesnego świata, sekretarz generalny oenzetowskiej konferencji Szczyt Ziemi w Rio w 1992 r., stwierdził: "Czyż jedyną nadzieją naszej planety nie jest załamanie cywilizacji przemysłowej? I czy naszym obowiązkiem nie jest spowodowanie tego załamania?". Lester Brown, autor bezsensownych raportów o "stanie świata", pisze, że radykalnych - czyli ekooszołomskich - zmian "nie da się szybko (...) osiągnąć bez rewolucji". Jakiej rewolucji? Judi Bari, lider ekooszołomów z "Earth First!", pisze bez osłonek: "Myślę, że nie uwolnimy świata od zagrożeń ekologicznych, dopóki nie obalimy kapitalizmu. Według mnie, tylko w socjalizmie może istnieć społeczeństwo z ekologicznie zdrową gospodarką". W tym, co czytelnicy przeczytali, prawdą jest to, że Bari pisze. Zaś nieprawdą, że myśli. Chciałbym przypomnieć prawdomównym przyjaciołom Zachodu, że wystarczy sprawdzać statystyki. Już w latach 80. "Aura" podawała np. dane o wytwarzaniu dwutlenku siarki (SO2) w krajach Europy. Wtedy to antykapitalistyczna, socjalistyczna NRD wytwarzała na mieszkańca pięć razy więcej SO2 niż Niemcy kapitalistyczne, produkując przy tym jedną trzecią zachodnioniemieckiego PKB per capita. Podobnie wyglądały proporcje Czechosłowacji i Austrii. Inne statystyki zanieczyszczeń środowiska (opublikowane i niezafałszowane przez komunistów) pokazywały cały tragizm sytuacji ekologicznej w tych krajach. Wystarczy?

    Oczy szeroko zamknięte
    Raport AI, w którym krytykuje się USA za naruszenia praw człowieka na równi z ludobójcami z Sudanu, zapominając lub marginalizując państwa prowadzące politykę ludobójstwa czy wręcz "państwa bandyckie", jest kolejnym przykładem nienawiści do zachodniej cywilizacji. Wypowiedzi przedstawicieli tej organizacji z jej sekretarz generalną Irene Khan, porównujących więźniów z bazy Guantanamo z ofiarami gułagu, są oburzające. Porównanie pojmanych z bronią w ręku terrorystów z bezbronnymi ofiarami gułagu, których miliony zginęły z głodu i wycieńczenia nieludzkimi warunkami pracy, jest skandaliczne! Ci, którzy gułag przeżyli, oraz ich krewni powinni odmawiać podania ręki temu towarzystwu. A jest nas co najmniej kilkadziesiąt milionów. Nie powinno być amnestii dla Amnesty International!
    Radziłbym być ostrożnym z chwaleniem się Pokojową Nagrodą Nobla. Przyznanie jej szefowi organizacji, której głównym osiągnięciem jest trzymanie "oczu szeroko zamkniętych" na atomowe gry "krajów bandyckich", wskazuje, że komitet tej instytucji staje się częścią rakowatej tkanki na cywilizacji zachodniej, a nie samej cywilizacji.

    Kogo słuchać, komu wierzyć?
    Najtrudniej jest dyskutować na temat wyolbrzymień i kłamstw ekooszołomów, gdyż zawsze wymkną się, rzucając kolejne (z reguły fałszywe) dane, z którymi trzeba znów prowadzić polemikę. Skoncentruję się na dwóch kwestiach, zaczynając od strasznych zanieczyszczeń na dnie Bałtyku. WWF wydało raport o skażeniach środowiska Bałtyku, wywołujących okropne konsekwencje. Wicedyrektor Morskiego Instytutu Rybackiego z Gdyni nazywał raport manipulacją. Prawdomówni obrońcy środowiska oparli ów raport na zrobionych 10 lat wcześniej (!!!) analizach dotyczących kilku miejsc na Bałtyku w pobliżu szwedzkich papierni. Równie dobrze WWF mogłoby stanąć za moim volvo, gdy czekam w korku, i pobrać próbkę powietrza z rury wydechowej, a następnie ogłosić mrożący krew w żyłach raport o straszliwym skażeniu powietrza w Warszawie... W dodatku, twierdzili, iż MIR nie prowadzi badań skażeń ryb chemikaliami, a dyr. Karnicki stwierdza, że prowadzą takie badania od lat i nie wykazują przekroczenia norm. WWF twierdzi, że raport mówi prawdę, ale to już nikogo, kto czytał prawdziwych naukowców, nie przekona. Trzeba poczekać parę lat, by znowu można było puścić mrożącą krew w żyłach fałszywkę. Może wtedy nikt z fachowców nie zabierze głosu.
    Nie mam wątpliwości, komu wierzyć w wypadku genetycznie modyfikowanego ryżu, który mógłby pomagać w walce ze ślepotą w biednych krajach. Autorzy polemiki piszą, że trzeba by zjeść go 3,75 kg, aby przyswoić sobie dawkę witaminy A. To typowa ucieczka z jednych danych w inne, które znowu trzeba sprawdzać. Mając do wyboru znanego uczonego genetyka i towarzystwo moich polemistów, wierzę temu pierwszemu!

    Prawda w ringu
    Znany sędzia bokserski opowiadał mi, jak został potraktowany na olimpiadzie w Helsinkach w 1952 r. przez sowieckiego pułkownika z ekipy "krajów demokracji ludowej". Gdy skrytykowany za to, że dał zwycięstwo bokserowi z kraju kapitalistycznego, odpowiedział, że wymagała tego obiektywna prawda, usłyszał: "Obiektywnie prawdziwe jest to, co jest zgodne z interesami ZSRR". Ta opowieść wraca w mej pamięci, gdy czytam i słucham ekooszołomów. Mam też długą listę wypowiedzi ludzi z tego środowiska, którzy ujawniają swój stosunek do prawdy.
    Otóż prof. Stephen Schneider napisał: "Aby opanować wyobraźnię publiczności, musimy składać uproszczone i dramatyczne oświadczenia i nie wspominać o naszych wątpliwościach. Każdy musi znaleźć właściwą równowagę między skutecznością działania i uczciwością". Prof. Schneider ją znalazł i kłamie na temat spowodowanego przez ludzi efektu cieplarnianego. Podobnie jak dr Luhman, który stwierdził, że "Wiadomość jest prawdziwa wtedy, gdy jest przekazywana w dobrych intencjach i jest dobrze przyjmowana przez odbiorców". Czyli kiedy jest dobrze spreparowanym kłamstwem. Chciałbym przypomnieć panu doktorowi innego Niemca, też doktora, który też miał podobny stosunek do prawdy. Skończył nie najlepiej. Cytatów mam jeszcze niemało. Ale miejsca na rozszerzanie polemiki brakuje. Antoni Słonimski, od którego zapożyczyłem tytuł felietonu "Załatwione odmownie", mawiał, że napisze ci taki jakieś brednie czy łgarstwa w jednym akapicie, a ja muszę to potem prostować na sześciu stronach...
Okładka tygodnika WPROST: 45/2005
Więcej możesz przeczytać w 45/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2005 (1197)

  • Wprost od czytelników 13 lis 2005 PIERWSZA ARMIA III WOJNY ŚWIATOWEJ Z zainteresowaniem przeczytałem artykuł "Pierwsza armia III wojny światowej" (nr 44). Polska prasa temat stosunków polsko-ukraińskich w czasie II wojny traktuje dość powierzchownie.... 3
  • Na stronie - Jarosław Bismarckczyński 13 lis 2005 Kaczyński powinien pamiętać, że Bismarck przegrał, bo się zadławił coraz większą władzą 3
  • Poczta 13 lis 2005 LENIWY ORLEN Autor notki "Leniwy Orlen" (Giełda, nr 42) zarzuca PKN Orlen, jakoby nie wykorzystywał w pełni mocy przerobu ropy i zamiast rzekomo możliwych 17 mln ton ropy rocznie przerabia jedynie 12,5 mln t/r., pozbawiając tym... 3
  • Znak od Kisiela - Nagrody Kisiela 2005 13 lis 2005 Ludzie Kisiela 2005: Lech Wałęsa, Ryszard Krauze, Tomasz Lis 8
  • Skaner 13 lis 2005 (SKANER-POLSKA) CIA Terroryści lądowali w Polsce Samoloty CIA z terrorystami na pokładzie rzeczywiście lądowały w Polsce. Co więcej - nadal lądują. Nie oznacza to jednak, że w Polsce są tajne więzienia dla członków al-Kaidy.... 10
  • Dossier 13 lis 2005 KAZIMIERZ MARCINKIEWICZ premier "Mam nadzieję, że wszyscy święci wstawiają się i za tym rządem, i za poszczególnymi ministrami" Program III PR MAREK JUREK marszałek Sejmu "Odwieczną zasadą cywilizacji zachodniej... 11
  • Sawka czatuje 13 lis 2005 12
  • Playback 13 lis 2005 16
  • Ryba po polsku - Pozwolenie na walenie 13 lis 2005 Liderzy PO mają tylko jedną wadę - nie są politykami w arystotelesowskim rozumieniu tego bytu 17
  • Z życia koalicji 13 lis 2005 WSZYSCY RZUCILI SIĘ NA KOALICJĘ PiS i Samoobrony, która na razie istnieje w głowach polityków PO i tekstach dziennikarzy (co skądinąd jest tożsame, bo nasze media wolność słowa rozumieją jako prawo do pisania tego, co... 18
  • Z życia opozycji 13 lis 2005 POSEŁ FILIPEK AWANSOWAŁ. Nie dość, że w telewizji gada prawie tak często jak Dziewulski, to jeszcze zmienił pozycję przy przewodniczącym. Jak pamiętamy, Filipek stał zazwyczaj za plecami najsłynniejszego Mulata. Teraz jest ulokowany po... 19
  • Nałęcz - Sojusz z Tatarami 13 lis 2005 Premier Kazimierz Marcinkiewicz sojuszników musi się bać jeszcze bardziej niż wrogów 20
  • Fotoplastykon 13 lis 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Naczelnik IV Rzeczypospolitej 13 lis 2005 Czy Jarosław Kaczyński chce być drugim Piłsudskim? 22
  • Oszustwo władzy 13 lis 2005 Czy wolno sprawować władzę, formalnie jej nie mając? 28
  • Czworokąt Kaczyńskiego 13 lis 2005 Liderzy PiS traktują całkowicie instrumentalnie idee, programy i swoich potencjalnych partnerów 32
  • Negocjacje z pałą w ręku 13 lis 2005 Rozmowa z Donaldem Tuskiem, przewodniczącym Platformy Obywatelskiej 36
  • Konstytucja dla prokuratury 13 lis 2005 Wyjaśnienie największych zagadek kryminalnych to za mało do usprawnienia prokuratury 40
  • Giełda 13 lis 2005 Hossa Świat Tlen dla Telefoniki Aż 31,45 mld USD chce zapłacić hiszpański telekom Telefonica za O2, brytyjskiego operatora komórkowego. Byłaby to jedna z największych transakcji na świecie w tym roku. Hiszpanie za każdą akcję O2... 44
  • 100 tysięcy milionerów 13 lis 2005 Polacy są jednymi z najszybciej bogacących się ludzi w Europie 46
  • Japończycy Europy 13 lis 2005 Skandynawska gospodarka - trzmiel z odrzutowym dopalaczem 52
  • Żelazna księżniczka 13 lis 2005 Marina Berlusconi przejmuje majątek ojca 56
  • Wspiera nas 10 milionów - polemika 13 lis 2005 WSPIERA NAS 10 MILIONÓW Polemika: Winiecki zieje nienawiścią do organizacji pozarządowych Jan Winiecki podważa sens aktywności obywatelskiej i zarzuca organizacjom pozarządowym, jednemu z filarów demokracji, "nienawiść... 60
  • 2 x 2 = 4 - Cuchnie centralizmem 13 lis 2005 Program PiS to program makrokorupcji, czyli przekupywania społeczeństwa 64
  • Supersam 13 lis 2005 66
  • Brazylia na wybiegu 13 lis 2005 Na projektantów mody z Ameryki Łacińskiej stawiają obecnie eksperci światowego rynku odzieżowego. Po sukcesach Caroliny Herrery z Wenezueli i Oscara de la Renty z Dominikany przyszedł czas na kreatorów z Sa~o Paulo, m.in. na Carlosa Miele... 66
  • Pod włos 13 lis 2005 Polacy coraz bardziej dbają o włosy. Z badań SMG/KRC wynika, że co trzeci Polak regularnie stosuje odżywki do włosów, a co czwarty - żele i pianki. Ponadto co druga kobieta farbuje włosy, a 41 proc. używa lakierów. Tempo wzrostu... 66
  • Światowe czasy 13 lis 2005 Mainflingen obok Frankfurtu, podlondyńskie Rugby, Fort Collins w stanie Kolorado i Mt. Haganeyama w Japonii - nadajniki znajdujące się w tych czterech miejscach przesyłają synchronizujące sygnały radiowe do specjalnych anten wbudowanych w... 66
  • W kolorach miedzi i oberżyny 13 lis 2005 Piosenkarka Kylie Minogue i supermodelka Naomi Campbell wyznaczyły w tym sezonie trendy makijażu. Zimą ma on być utrzymany w kolorach miedzi, zieleni, złotej pomarańczy i oberżyny. Tak jak w wypadku nowej gamy produktów marki Bell odcienie... 66
  • Zmysłowy lexus 13 lis 2005 Czy luksus może być cnotą? W wypadku lexusa GS trzeciej generacji niechybnie tak. Auto nie tylko koi zmysły (już z zewnątrz robi niesamowite wrażenie, a wyposażeniem wnętrza po prostu zniewala), ale daje też poczucie rozkoszy (startuje... 66
  • Wolne miasto Poznań 13 lis 2005 "Poznań - to jest Europa. Po przyjeździe z Warszawy czuję się, jakbym wyjechał głęboko na Zachód" - pisał przed wojną wybitny komik Antoni Fertner 68
  • Skarb Piemontu 13 lis 2005 Dodatek trufli zamieni w kulinarne arcydzieło nawet jajecznicę 74
  • Lenin miał rację 13 lis 2005 Młodzi Rosjanie kochają sowiecką przeszłość 80
  • Leczenie lekarzy 13 lis 2005 W dużych miastach nie ma już szpitala, któremu nie wytoczono by procesu 84
  • Bliźniacza siła 13 lis 2005 Co siódma ciąża na początku jest bliźniacza, ale potem jeden z zarodków czy płodów obumiera 88
  • Wykop krakowski 13 lis 2005 Największe wykopaliska w Europie pozwolą wkrótce odtworzyć wygląd Krakowa sprzed XIII wieku 90
  • Bez granic 13 lis 2005 Wizyta sponsorowana Książę Karol, następca brytyjskiego tronu, i jego żona, księżna Kornwalii Camilla, udali się z ośmiodniową wizytą do USA. To ich pierwsza wspólna podróż. I od razu mocno uderzy po kieszeniach... 94
  • Tragarz kontra cień 13 lis 2005 Matthias Platzeck, nowy szef SPD, zna Polskę najlepiej ze wszystkich niemieckich polityków 96
  • Powstanie paryskie 13 lis 2005 Do 70 tys. aktów "przemocy miejskiej" doszło już w tym roku we Francji 100
  • Wszyscy hipokryci Saddama Husajna 13 lis 2005 Zbrodniarze z Azji i Afryki kupują sobie poparcie ONZ 102
  • Syryjska ośmiornica 13 lis 2005 Prezydent Syrii Baszar Asad nie przejmuje się ani śle dztwem, ani Radą Bezpieczeństwa, ani Ameryką 104
  • Menu 13 lis 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Repertuar Do wszystkiego można podejść optymistycznie lub pesymistycznie, a to, czy opisane zdarzenia są tragedią, czy komedią, zależy od charakteru twórcy. Zastanowiłem się, jak zawirowania na naszej scenie... 108
  • Recenzje 13 lis 2005 110
  • Skuci lodem 13 lis 2005 **** Kilka tygodni temu w telewizyjnych stacjach muzycznych pojawił się klip do ostrego jak brzytwa utworu "Benzin". Panowie w potężnej ciężarówce przy akompaniamencie muzyki, jakiej nie powstydziłby się sam książę... 110
  • Romans współczesny 13 lis 2005 *** Najnowsza książka warszawskiego historyka idei Dariusza Gawina "Polska, wieczny romans" nosi podtytuł "O związkach literatury i polityki w XX wieku". Opowiadając m.in. o Prusie, Sienkiewiczu, Reymoncie czy Żeromskim,... 110
  • Pomarańczowa demokracja 13 lis 2005 **** Prawie zawsze walczymy o inną Rzeczpospolitą niż ta, którą udaje się wywalczyć. Potem nieszczęśliwi przymierzamy ją do swoich wcześniejszych marzeń, pomstując na rodaków, którzy oczywiście kolejny raz nie dorośli do kolejny... 110
  • Taniec z trupem księżniczki 13 lis 2005 *** Bracia Grimm jako para oszustów, żerujących na ciemnocie i zabobonności wieśniaków, to wspaniały pomysł na film. Wpadł na niego Terry Gilliam - autor niezapomnianych animacji do "Latającego cyrku Monty`ego Pythona", ale... 110
  • Piszę, bo czytam 13 lis 2005 Pięć nowych gwiazd współczesnej literatury światowej 112
  • Podwójny przekręt 13 lis 2005 Sting go wykreował, Madonna ciągnie na dno 116
  • Potęga stresu 13 lis 2005 Hey trafił do serc polskiej publiczności, nie schlebiając masowym gustom 118
  • Ueorgan Ludu 13 lis 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 45 (160) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 7 listopada 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza ŚMIAŁE PLANY DALSZEGO WZROSTU DEFICYTU Ministrowie... 120
  • Skibą w mur - Morda w kubeł! 13 lis 2005 Istnieją słowa, które mogą spowodować furię polityków PiS, a co za tym idzie, zagrozić bezpieczeństwu państwa 122

ZKDP - Nakład kontrolowany