Spisek na Bajkowego Króla

Spisek na Bajkowego Króla

Czy władca Bawarii Ludwik II został zamordowany?
Czy król Bawarii Ludwik II rzeczywiście popełnił samobójstwo? 121 lat po jego śmierci ujawniono dowody sugerujące, że król mógł paść ofiarą morderstwa, a towarzyszący mu dr Bernhard von Gudden zginął, bo był niewygodnym świadkiem.Detlev Utermöhle, 60-letni bankier z Monachium, twierdzi w zeznaniu złożonym w ubiegłym miesiącu pod przysięgą, że w dzieciństwie widział na własne oczy świadectwa dowodzące zamordowania króla. Jako dziesięciolatek udał się wraz z matką z wizytą do hrabiny Josephine von Wrbna-Kaunitz, która opiekowała się pamiątkami rodziny Wittelsbachów. Hrabina w najgłębszej tajemnicy pokazała gościom płaszcz, który Ludwik miał podobno na sobie podczas ostatniej przechadzki. Na plecach widniały dwie wyraźne dziury po kulach. Pytanie tylko, czy po upływie pół wieku można ufać pamięci dziesięciolatka? Skąd wiadomo, że był to płaszcz należący do króla? I wreszcie: jeśli płaszcz od 60 lat leżał w skrzyni na ubrania, może po prostu pocięły go mole?

Krew z ust Ludwika
Okoliczności śmierci Ludwika II, nazywanego Bajkowym Królem, od początku budziły wątpliwości. 13 czerwca 1886 r. o 22.30 odkryto dwa ciała w płytkich przybrzeżnych wodach jeziora Starnberg. Zegarek króla zatrzymał się na godzinie 18.54. Jeszcze do niedawna historycy przypuszczali, że przyczyną śmierci króla było utonięcie. Podejrzewano, że Ludwik w depresji po utracie tronu chciał popełnić samobójstwo, a von Gudden, na którego czole znaleziono ranę od uderzenia, zginął przypadkowo, próbując go powstrzymać. Podejrzewano nawet, że król, który był więźniem rządu bawarskiego w alpejskim zamku Berg, utonął podczas próby ucieczki wpław na drugą stronę jeziora. Tam, w hotelu Strauch w Possenhofen, mieszkała bliska przyjaciółka Ludwika, cesarzowa austriacka Elżbieta, zwana przez poddanych Sissi. Jak jednak mogło dojść do utonięcia, skoro król był znakomitym pływakiem, a woda w miejscu, gdzie znaleziono ciała, sięgała zaledwie do pasa? W oficjalnym raporcie z pospiesznie przeprowadzonej obdukcji nie ma ani słowa o wodzie w płucach króla. Ten argument ma zresztą najmniejszą wagę, bo badania zwłok króla przeprowadzono w tajemnicy, a opublikowano jedynie te wyniki, które były wygodne dla bawarskiego rządu. Na brzegu jeziora odkryto ślady walki i stóp ślizgających się w błocie. Niewykluczone, że król, który miał sporą nadwagę, dostał ataku serca podczas szamotaniny z von Guddenem podczas próby ucieczki lub samobójstwa. A może bronił się przed zamachowcami? Nowych argumentów przemawiających za morderstwem Ludwika dostarczył bawarski historyk sztuki Siegfried Wichmann. Opublikował nieznane dotychczas fotografie portretu króla namalowanego zaledwie kilka godzin po jego śmierci. Widać na nich krew sączącą się z kącika ust Ludwika. Jak jednak do tego doszło?

Ekscentryk, nie szaleniec
Chęć przejęcia władzy raczej nie była motywem zamordowania Ludwika. Nie wydaje się, żeby podporządkowany ministrom i uzależniony od decyzji niemieckich kanclerzy marionetkowy tron Bawarii mógł pociągać żądnych władzy członków rodziny Wittelsbachów. Takich zresztą brakowało. Brat Ludwika, Otto, który formalnie przejął po nim tron, nigdy faktycznie nie sprawował władzy: jeszcze za panowania Ludwika został zamknięty w zakładzie dla umysłowo chorych. Regentem zgodził się zostać, acz niechętnie, wuj Ludwika, 60-letni już wówczas Luitpold. Jak zresztą pokazała historia, nie trzeba było zabijać króla, żeby pozbawić go władzy. Wystarczyło obwołać go szaleńcem.
Ludwik od dzieciństwa był chorobliwie nieśmiały, na balach ukrywał się za koszami kwiatów i żądał, żeby muzyka zagłuszała rozmowy towarzyskie. Konieczność uczestniczenia w oficjalnych obiadach tak go denerwowała, że koił nerwy kilkunastoma kieliszkami szampana. Spędzał dużo czasu wśród wieśniaków i swoich sług, ale nigdy nie miał chwili dla ministrów. W późniejszych latach życia, kiedy czuł się samotny, miał zwyczaj jadać w towarzystwie portretów Ludwika XVI i Marii Antoniny. Ponieważ cierpiał na bezsenność, zamienił tryb życia z dziennego na nocny i po zmierzchu często urządzał przejażdżki saniami po okolicy. Miał także ponoć, naśladując opiewane przez Wagnera starogermańskie rytuały, składać hołdy jednemu z drzew w swojej posiadłości.
Plotki, że król cierpiał na halucynacje, nigdy nie zostały potwierdzone. Ludwik był jedynie do tego stopnia zafascynowany dziełami Wagnera, że utożsamiał się z bohaterami starogermańskich podań, głównie z tajemniczym Lohengrinem, rycerzem – według legendy – wysłanym w łodzi ciągniętej przez łabędzie, by ocalić pannę, której nie wolno było pytać o jego tożsamość. W raporcie lekarskim, który był uzasadnieniem detronizacji Ludwika, nie było rzetelnych badań psychiatrycznych, a jedynie plotki, które krążyły o królu wśród jego służących i mieszkańców okolicy. Nawet cesarzowa Sisi twierdziła: „Ludwik nie jest szaleńcem, tylko ekscentrykiem żyjącym w świecie marzeń sennych". Raport został podpisany przez profesora psychiatrii, dyrektora monachijskiego szpitala psychiatrycznego Bernharda von Guddena, który jednak osobiście nigdy nie zbadał władcy. Paranoja (dzisiaj nazwana paranoidalną schizofrenią) była pretekstem do usunięcia Ludwika z tronu Bawarii. Król poddał się decyzji rządu i wbrew radom Bismarcka nie wykorzystał swojej niesłabnącej popularności wśród poddanych i nie pojawił się publicznie w Monachium, co mogłoby pomóc mu ocalić tron. Ludwik został pojmany i zamknięty w zamku Berg, na wschodnich brzegach jeziora Starnberg.

Zakochany w Wagnerze
Ludwik, adorowany przez kobiety, nigdy się nie ożenił. Pod presją rodziny Wittelsbachów oczekującej na pojawienie się dziedzica tronu 22 stycznia 1867 r. zaręczył się z księżniczką bawarską Sophie Charlottą, siostrą cesarzowej Sissi. Termin ślubu przekładano jednak tak wiele razy, że w końcu sama Sophie napisała do Ludwika list z prośbą o zerwanie zaręczyn. Król przyjął jej oświadczenie z ulgą – wcześniej wielokrotnie twierdził, że wołałby utopić się w którymś z alpejskich jezior, niż się ożenić. Wydarzenia tego roku utwierdziły króla w przekonaniu o własnym homoseksualizmie, ponieważ jednak Ludwik był gorliwym katolikiem, nie mógł się pogodzić z własnymi upodobaniami. W dzienniku, który król prowadził od 1869 r., zachowały się informacje o fascynacji Ludwika młodymi mężczyznami, m.in. dworskim koniuszym Richardem Hornigiem, węgierskim aktorem Jozefem Kainem i dworzaninem Alfonsem Weberem, ale także o jego walce z własnymi pragnieniami. Prawdopodobnie erotyczne było także zauroczenie Ludwika Richardem Wagnerem. Podczas niesławnych zaręczyn król pisał do kompozytora: „Ach, gdybym tylko miał czarodziejski dywan, który mógłby przenieść mnie do Tribschen [domu Wagnera w okolicy Lucerny w Szwajcarii], choćby na godzinę lub dwie…". Wewnętrzne rozdarcie potęgowało tylko izolację króla. Brakuje jednak jakichkolwiek poszlak wskazujących, że mordercą Ludwika mógł być któryś z młodych mężczyzn z jego otoczenia. Przeciwnie, do końca zachowali oni lojalność wobec władcy. Richard Hornig, który towarzyszył Ludwikowi przez ponad 20 lat, nie zgodził się powtórzyć żadnych dworskich plotek, by zamieszczono je w niesławnym raporcie lekarskim, i ustąpił tylko w obliczu gróźb.

Baśniowy zamek
Król, pozbawiony złudzeń co do zakresu swojej władzy, walczący z miłosnymi rozczarowaniami i coraz bardziej oddalony od rzeczywistości, skierował całą swoją energię na działalność budowlaną. Tu jego fantazja nie znała granic. Najsłynniejszy zamek Ludwika, Neuschwanstein, pojawia się w czołówce filmów Disneya, a jego repliki stworzono w Disneylandach w Kalifornii, na Florydzie, we Francji i w Japonii. Neuschwanstein był hołdem złożonym Wagnerowi. Ściany i sufity udekorowano scenami z oper, a dominujący motyw – łabędź z „Lohengrina" – był wyhaftowany na poduszkach, wymalowany na porcelanie i zdobił nawet klamki u drzwi oraz kurki do wody w łazience króla. Łukowate okna otwierały widok na zapierający dech w piersiach pejzaż górskich szczytów i dolin. Dziś krytykujemy gust króla jako przesłodzony i naiwny, zapominając, że Ludwik celowo wzniósł dla siebie pałac z baśni, aby jak najdalej uciec od znienawidzonej rzeczywistości. Neuschwanstein nie był jedynym dziełem Ludwika. W Linderhofie koło Oberammergau urządził grotę Wenus z cementowymi stalaktytami i jeziorem, po którym można było pływać łodzią w kształcie muszli. Z kolei Herrenchiemsee był miniaturową repliką Wersalu. Król planował także budowę twierdzy Falkenstein, czyli sokolej skały, romantycznie usytuowanej na górskim szczycie, oraz chińskiego pałacu w Austrii i ogromnego, kapiącego od złota pałacu bizantyńskiego. Te plany naprawdę przeraziły bawarski rząd. Budowle Ludwika pochłonęły fortunę. Złoto i pozłacane detale, najlepsza porcelana, wielkie lustra, doskonałe tkaniny, wymyślne meble. Tylko drewniane zdobienia sypialni króla w Neuschwanstein czternastu cieśli wykonywało przez cztery i pół roku.
W początkach 1886 r. Ludwik, którego roczne dochody wynosiły 5,5 mln marek, zaciągnął już u rządu bawarskiego dług w wysokości 13 mln marek. Pół roku później, w chwili śmierci króla, dług wynosił już 21 mln marek, a ukończono zaledwie jedną trzecią zamku Neuschwanstein. Członkowie rodziny Wittelsbachów i przedstawiciele rządu nie mogli spokojnie patrzeć, jak król w ciągu jednego pokolenia wydaje fortunę rodzinną gromadzoną przez osiemset lat. Żadna z sugestii członków gabinetu, żeby król zechciał ograniczyć swoje wydatki, nie poskutkowała. Ludwik po prostu nie rozumiał wartości pieniądza, żył w idealnym świecie, gdzie takie problemy jak niewypłacalność nie istniały. Kiedy rząd odmówił mu kolejnej pożyczki, Ludwik wysłał zaufanych ludzi do cesarza Austrii, króla Norwegii i Szwecji, sułtana Konstantynopola i szacha Teheranu z prośbą o pieniądze. Część posłańców zatrzymana przez rząd bawarski nigdy nie dotarła do adresatów. Król próbował nawet znaleźć włamywaczy, którzy obrobiliby dla niego banki w Berlinie, Frankfurcie i Paryżu. Ogłoszenie niepoczytalności króla mogło być więc jedynym ratunkiem dla mocno już uszczuplonej fortuny Wittelsbachów i skarbca Bawarii. Gdyby jednak Ludwikowi udało się zbiec z miejsca odosobnienia i schronić wśród przyjaciół i wiernych poddanych, nie dałoby się już zahamować odpływającego strumienia pieniędzy. Może więc ktoś podjął decyzję o ostatecznym pozbyciu się niewygodnego króla.

Król stulecia
Ludwika pochowano w krypcie kościoła św. Michała w Monachium. Berliński historyk Peter Glowasz wraz ze szwajcarskim lekarzem Michaelem Thalim, szefem Instytutu Medycyny Sądowej na uniwersytecie w Bernie, opracowali projekt przebadania ciała króla tomografem komputerowym. Ta procedura nie wymagałaby nawet dotykania zwłok, a obraz na tomografie powinien pokazać ślady po kulach, jeśli Ludwik rzeczywiście padł ofiarą morderstwa. Dotychczas rodzina Wittelsbachów nie udzieliła jednak zgody na ekshumację i przeprowadzenie badań, które mogłyby ostatecznie wyjaśnić tajemnicę śmierci władcy nazwanego przez poetę Paula Verlaine’a „jedynym prawdziwym królem tego stulecia". Zamek Neuschwanstein, którego budowa być może kosztowała Ludwika życie, jest dzisiaj największą i – o ironio – najbardziej dochodową atrakcją turystyczną Bawarii. Sam Ludwik zaś powiedział kiedyś: „Chcę pozostać wieczną tajemnicą dla siebie i dla innych". Być może wieczną tajemnicą pozostanie też jego śmierć.

Ludwik, pierwsze dziecko Maksymiliana II i księżniczki pruskiej Marii, wstąpił na tron w wieku 18 lat. Poważnie potraktował obowiązki. I poniósł klęskę. W 1866 r. wybuchła wojna między Austrią i Prusami. Bawaria związana z Austrią stanęła po stronie Wiednia, który przegrał konflikt. Bawaria utraciła większość niezależności. Ludwik, nakłoniony przez kanclerza Bismarcka, napisał list do króla pruskiego Wilhelma I, uznając go za władcę Niemiec. Otrzymał wsparcie finansowe, ale stracił złudzenia co do zasięgu swojej władzy. Kolejną porażką była afera z Wagnerem. Ludwik był wielbicielem kompozytora. Po objęciu tronu odnalazł go i sprowadził do Monachium. Spłacał liczne długi kompozytora i urządził mu komfortową willę. Bawarska arystokracja nie dzieliła jednak fascynacji Ludwika muzyką i samą osobą kompozytora, którego powszechnie uważano za bezczelnego aroganta nadużywającego wpływu na króla. Osiemnaście miesięcy po zaproszeniu Wagnera do Monachium kompozytor został wydalony z miasta i z Bawarii. Ludwik po raz kolejny się przekonał, jak niewielką ma władzę.

Okładka tygodnika WPROST: 51/52/2007
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2007 (1304)

  • Na stronie - List otwarty do psychiatry 16 gru 2007, 22:00 Polityczno-emocjonalny kicz staje się dominującym sposobem bycia 3
  • Skaner 16 gru 2007, 22:00 8
  • Sukcesy i klęski roku 2007 16 gru 2007, 22:00 Donald Tusk jest największym wygranym, a Jarosław Kaczyński największym przegranym 2007 r. – wynika z sondażu przeprowadzonego przez Pentor na zlecenie „Wprost”. 8
  • Poseł PO zamyka IPN dla dziennikarzy 16 gru 2007, 22:00 Lustracja 8
  • Pitera: Kamiński złamał prawo 16 gru 2007, 22:00 Raport 8
  • Rządzenie nie szkodzi Tuskowi 16 gru 2007, 22:00 Partie 9
  • Nowe trunki prałata Jankowskiego 16 gru 2007, 22:00 Alkohole 9
  • Dossier 16 gru 2007, 22:00 Jest pan dziobakiem polskiej sceny politycznej. Pan bez przerwy dziobie i żeby panu ten dziób nie odpadł od dziobaniaMichał Kamiński o krytykującym PiS Stefanie Niesiołowskim w programie „Kawa na ławę" w TVN 24Głosowali, jak... 10
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Prowadzę akcję promocji kolęd 16 gru 2007, 22:00 Rozmowa z Tadeuszem Cymańskim, posłem PiS 10
  • Ludzie 16 gru 2007, 22:00 Kraczkowski odlatuje Poseł PiS Maks Kraczkowski z powodu braku Samoobrony i LPR w nowym Sejmie najwyraźniej cierpi na deficyt adrenaliny i zamierza uzupełniać ją w chmurach. Jak dowiedział się „Wprost", poseł zdaje niebawem... 11
  • Zabaw się z gwiazdą! 16 gru 2007, 22:00 Sylwester 11
  • Coraz bardziej wierzymy 16 gru 2007, 22:00 Wyznania 12
  • Kaczmarek poświadczył nieprawdę? 16 gru 2007, 22:00 Śledztwo 12
  • Schumacher taksówkarzem 16 gru 2007, 22:00 Niemcy 14
  • Szachy z prezerwatywą 16 gru 2007, 22:00 Reklama 14
  • Płód anorektyczny 16 gru 2007, 22:00 Choroby 14
  • Sawka czatuje 16 gru 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 14
  • Poczta 16 gru 2007, 22:00 Jubileuszowy kalendarz „Wprost"Doczęści egzemplarzy naszego jubileuszowego kalendarza z ilustracjami Rafała Olbińskiego, który dołączyliśmy do poprzedniego wydania „Wprost", wkradł się chochlik drukarski. Błędnie... 16
  • Playback 16 gru 2007, 22:00 Premier Polski Donald Tusk i kanclerz Niemiec Angela MerkelFot. R. Gardziński/Fotorzepa 16
  • Wprost przeciwnie - Jak dobrze mieć sąsiada 16 gru 2007, 22:00 Jedyną nadzieją Polski na dobrosąsiedztwo jest zagrożenie z kosmosu 18
  • Fotoplastykon 16 gru 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 20
  • Alfabet koalicji 16 gru 2007, 22:00 Beger taśmy – co rok muszą być jakieś. Na tegorocznych Pierwsza Dama Wolnego Słowa kupuje podpisy pod listami poparcia dla Samoobrony, używając przy tym brzydkiego słowa na k. Powiedziała: koalicja. Podobno w przyszłym roku... 22
  • Alfabet opozycji 16 gru 2007, 22:00 Alkohol – substancja, z którą nie ma problemu Aleksander Kwaśniewski. Po jego występach na Ukrainie i w Szczecinie moglibyśmy sądzić co innego, ale na szczęście sprawę wyjaśniła Aleksandra Kwaśniewska w programie „Dzień... 24
  • Wydarzenia Polska 16 gru 2007, 22:00 Styczeń – marzec Grzech arcybiskupaPod wpływem zarzutów o współpracę z SB abp Stanisław Wielgus zrezygnował z funkcji metropolity warszawskiego. Następcą został abp Kazimierz Nycz.Luty Szafa MacierewiczaPrezydent Lech Kaczyński... 26
  • Wydarzenia Świat 16 gru 2007, 22:00 Styczeń Adopcja europejska Bułgaria i Rumunia zostały członkami Unii Europejskiej, zwiększając liczbę państw UE do 27.Luty Szantaż kremlaPrezydent Rosji skrytykował w Monachium amerykańskie plany rozmieszczenia w Europie tarczy... 28
  • Gra w Kaczyńskiego 16 gru 2007, 22:00 Pięć politycznych środowisk toczy bój o zaufanie prezesa Prawa i Sprawiedliwości 30
  • Płaczki polityczne 16 gru 2007, 22:00 Media korzystają z zawodowych żałobników, ale politycy, którzy dają się w taką rolę wpisać, źle na tym wychodzą 34
  • Nowe zamknięcie 16 gru 2007, 22:00 Premier Tusk pokazał w Berlinie, że nie ma pojęcia, jak otworzyć „nowy rozdział” w stosunkach z Niemcami 36
  • Taśmy Krauzego 16 gru 2007, 22:00 Ryszard Krauze załatwiał z Andrzejem Lepperem obsadę stanowisk – wynika z podsłuchów, którymi dysponuje prokuratura 38
  • Damski napęd Tuska 16 gru 2007, 22:00 Gabinet Donalda Tuska to najbardziej sfeminizowany rząd w historii Polski 40
  • Nasza wielka stabilizacja 16 gru 2007, 22:00 Polski okręt od 1989 r. płynie jednym kursem i zapewne w najbliższej przyszłości tak pozostanie 48
  • Wdzięczni niewdzięcznicy 16 gru 2007, 22:00 Radek Sikorski powinien dziękować Annie Fotydze, a Donald Tusk – Jarosławowi Kaczyńskiemu 52
  • Wojna mitologiczna 16 gru 2007, 22:00 Sposób, w jaki reagujemy na nazwiska Michnik, Wałęsa czy Macierewicz, określa naszą polityczną tożsamość 54
  • Cnota lustracji 16 gru 2007, 22:00 O prawdę i słowo „przepraszam” toczy się spór w polskim społeczeństwie i polskim Kościele 58
  • Honor gangstera 16 gru 2007, 22:00 Polscy mafiosi nie przestrzegają zasad, które sami wymyślili 60
  • Ryba po polsku - Prezenta na święta 16 gru 2007, 22:00 Z okazji Bożego Narodzenia Liga Ateistów i Wolnomyślicieli wyda orędzie dla niewierzących. Astronomowie europejscy sprawdzą, czy pierwsza gwiazdka nie jest jednak pięcioramienna. Nowe kierownictwo Ministerstwa Zdrowia ma dla Polaków miłą... 62
  • Giełda 16 gru 2007, 22:00 66
  • Szybcy 16 gru 2007, 22:00 Tempo rozwoju gospodarczego (w proc. PKB rocznie)Azerbejdżan imponujące tempo rozwoju zawdzięcza wzrostowi cen ropy. Wydobycie tego surowca stanowi 70 proc. produkcji kraju. Podobnie dzieje się w Gwinei Równikowej. Malediwy rozwijają się z... 66
  • Wielcy 16 gru 2007, 22:00 Produkt krajowy brutto na mieszkańca (w tys. USD)Luksemburg bogactwo zawdzięcza sektorowi bankowemu, Gwinea Równikowa – ropie naftowej, a Zjednoczone Emiraty Arabskie – i bankowości, i ropie. O ile jednak bogactwo Luksemburga i ZEA... 66
  • Turniej miast 16 gru 2007, 22:00 Najbogatsze metropolie świata według wielkości PKB (w mld USD)O jedną trzecią zmniejszy się do 2020 r. różnica między zamożnością dwóch najbogatszych dziś miast świata – Tokio i Nowego Jorku. Szósty obecnie Londyn wyprzedzi... 66
  • Demograficzny niewypał 16 gru 2007, 22:00 Liczba dzieci przypadających na kobietę 66
  • Pracowici 16 gru 2007, 22:00 Bezrobocie (w proc.)W kilku krajach, takich jak Monako czy Andora, bezrobocie nie istnieje. Ich mieszkańcy mogą znaleźć zatrudnienie po drugiej stronie ulicy – we Francji. Dużo gorzej mają mieszkańcy Nauru. Jeszcze ćwierć wieku temu... 66
  • Tani 16 gru 2007, 22:00 Inflacja (w proc.)Występująca w Vanuatu deflacja to wynik problemów tego kraju ze zbytem wyprodukowanych w nim towarów. Z kolei w Zimbabwe brak towarów na rynku spowodował, że inflacji nie da się wyliczyć, można ją jedynie oszacować na... 66
  • HOSSA 16 gru 2007, 22:00 Fiacik rokuProdukowany jedynie w Tychach nowy Fiat 500 został uznany za samochód roku 2007. Zainteresowanie następcą legendarnej „pięćsetki" produkowanej w latach 1957-1975 jest tak duże, że na zamówione auto trzeba czekać... 66
  • BESSA 16 gru 2007, 22:00 Domy w dółO 4,5 proc. spadły ceny domów w USA w trzecim kwartale 2007 roku, to największy spadek od 19 lat. Wcześniej zbankrutowało kilka instytucji udzielających pożyczek hipotecznych, a dziesiątki następnych zanotowały... 66
  • Duża bańka 16 gru 2007, 22:00 Jak długo pracują na milion dolarów 66
  • Polak w liczbach 16 gru 2007, 22:00 Na stu Polaków… 66
  • Mocni 16 gru 2007, 22:00 Największe gospodarki świata według globalnego PKB po uwzględnieniu parytetu siły nabywczej (w mld USD)Unia Europejska 130801. Stany Zjednoczone 130602. Chiny 102103. Japonia 42184. Indie 41645. Niemcy 26326. Wielka Brytania 19287. Francja... 66
  • Alfabet Hillary Clinton 16 gru 2007, 22:00 Co się dzieje, a co się dziać powinno w Ameryce i na świecie 70
  • Trylogia winiarska 16 gru 2007, 22:00 1. Mit w butelce, czyli jak francuscy winiarze walczą o życie 2. Rewolucja kalifornijska, czyli jak butelka wina za dwa dolary podbiła rynek 3. Winny napęd, czyli jak Chilijczycy stali się mistrzami w produkcji wina 78
  • Biedni bogacze 16 gru 2007, 22:00 Zmniejszanie się nierówności w globalnym podziale bogactwa to efekt niezwykłego wzrostu dochodów Chińczyków i Hindusów 84
  • Nasze drogie święta 16 gru 2007, 22:00 IV Indeks Krakusa „Wprost” 88
  • 2x2=4 Traktat o życzeniach 16 gru 2007, 22:00 Pobożne życzenia mają mało wspólnego z pobożnością, a dużo z nieznajomością realiów 91
  • Know-how 16 gru 2007, 22:00 92
  • Śpiew na wodzie 16 gru 2007, 22:00 Kolędnicy, pijcie dużo wody! – radzi prof. Joseph Spiegel, laryngolog z Thomas Jefferson University Hospital. Ta rada dotyczy zwłaszcza tych osób, które chcą śpiewać na zewnątrz. Suche i zimne powietrze wysusza gardło, nie pomaga... 92
  • Siła spisku 16 gru 2007, 22:00 Wirus HIV nie wydostał się z laboratorium, w którym pracowano nad nową bronią biologiczną. Za wypadkiem lady Diany nie kryją się tajne służby. Im usilniej jednak specjaliści o tym przekonują, tym więcej pojawia się zwolenników... 92
  • Demon Judasz 16 gru 2007, 22:00 Judasz był zaufanym uczniem Jezusa – przekonywał „National Geographic". Wywnioskowano to z odkrytego rok temu rękopisu „Ewangelii Judasza". Po ponownym przełożeniu dokumentu, okazuje się, że Judasz nie był... 92
  • Ptasia ludzka grypa 16 gru 2007, 22:00 Po śmierci z powodu ptasiej grypy 24-letniego Chińczyka chorobę tę wykryto u jego ojca. Czy wirus H5N1 zaczął się roznosić między ludźmi? Takie podejrzenia pojawiły się już wcześniej m.in. w Hongkongu i Wietnamie. WHO bada te... 92
  • Gitara samostrojka 16 gru 2007, 22:00 Gitara może się nastroić sama. Firma Gibson wyprodukowała gitary elektryczne, których struny w ciągu kilku sekund osiągają właściwy ton. Naciąg strun reguluje urządzenie sterowane przez komputer. Taki instrument przyda się nie tylko... 92
  • Choinka alzacka 16 gru 2007, 22:00 Tradycja przynoszenia choinek do domów i ozdabiania ich narodziła się w Alzacji w XVI wieku. Do Polski dotarła na przełomie XVIII i XIX. Choinka zastąpiła u nas podłaźniczkę – tradycyjną polską ozdobę świąteczną. Był to... 92
  • Człowiek z butli 16 gru 2007, 22:00 Naukowcy już wiedzą, jak ożywić dinozaury i wyhodować sztucznych ludzi 94
  • Kod umysłu 16 gru 2007, 22:00 Rozmowa z prof. Stevenem Pinkerem, psychologiem ewolucyjnym z Uniwersytetu Harvarda 100
  • Kosmici z amoniaku 16 gru 2007, 22:00 Na naszej planecie mogą się ukrywać organizmy przybyłe z innych rejonów Wszechświata 104
  • Spacerujące węgorze 16 gru 2007, 22:00 Niektóre ryby potrafią przeżyć bez wody nawet kilka miesięcy 108
  • Spisek na Bajkowego Króla 16 gru 2007, 22:00 Czy władca Bawarii Ludwik II został zamordowany? 110
  • Kryptonim „Watażka” 16 gru 2007, 22:00 Generał Władysław Anders był legendą z którą komuniści nie mogli dać sobie rady 114
  • Górna półka - Na tropie księdza 16 gru 2007, 22:00 Maciej UrbanowskiHistoryk literatury polskiej, krytyk literacki, współzałożyciel i redaktor dwumiesięcznika "Arcana"Licealista, pytany o „bohaterów w habitach", wymieni mnichów z „Monachomachii", ks. Robaka z... 118
  • Bez granic 16 gru 2007, 22:00 120
  • Rower dla Busha 16 gru 2007, 22:00 Politycy i głowy państw też mają święta. I też dostają prezenty. Ale co można ofiarować najpotężniejszemu człowiekowi na świecie? Prezenty dla George’a W. Busha nie są zbyt wyszukane i koncentrują się głównie wokół jego... 120
  • Prezenty George’a W. Busha 16 gru 2007, 22:00 Anders Fogh Rasmussen – premier Danii podarował biało-czerwony golf do jazdy na rowerze – na plecach widniał napis George W. Bush- Ferenc Gyurcsány – premier Węgier ofiarował buty do jazdy na rowerze marki Huszár- Nouri... 120
  • Wojny republikańskie 16 gru 2007, 22:00 Mitt Romney, mormon i kandydat na prezydenta USA, oskarżył swego republikańskiego rywala Michaela Huckabee o obrazę uczuć religijnych. Huckabee, baptysta, w czasie telewizyjnej debaty w stanie Iowa skrytykował mormonów za to, że wierzą,... 120
  • Różowa minister 16 gru 2007, 22:00 Rachida Dati, francuska minister sprawiedliwości, naraziła się prawnikom sesją zdjęciową dla magazynu „Paris Match". Dati wystąpiła w niej w różowej sukience Diora i wysokich szpilkach. Sesja zbiegła się w czasie z protestem... 120
  • Cytat tygodnia 16 gru 2007, 22:00 „Wyrażając gotowość kandydowania na prezydenta Rosji, zwracam się do niego z prośbą, aby wyraził wstępną zgodę na objęcie funkcji szefa rządu po wybraniu nowego prezydenta naszego kraju"Dmitrij Miedwiediew, pierwszy... 120
  • Supermocarstwo Europa 16 gru 2007, 22:00 Unia Europejska nie może pomylić popularności z potęgą 122
  • Wzloty i upadki 2007 16 gru 2007, 22:00 Sarkozy najwięcej zyskał, Bush najwięcej stracił 126
  • Wampiry Putina 16 gru 2007, 22:00 Władimir Putin obdarzył władzą głównie byłych pracowników "organów siłowych". 6 tysięcy "czekistów" zajęło wpływowe pozycje w państwie 132
  • Nowy niebezpieczny świat 16 gru 2007, 22:00 Realistyczny pokój można osiągnąć tylko siłą 136
  • Polska mnie interesuje 16 gru 2007, 22:00 Rozmowa z Haraldem Schmidtem, telewizyjnym showmanem 140
  • Pasaż 16 gru 2007, 22:00 142
  • Amerykańskie polskie święta 16 gru 2007, 22:00 Polacy coraz bardziej upodabniają się do Amerykanów. Na Boże Narodzenie nie tylko ubierają choinkę, ale dekorują cały dom – wieszają girlandy, stroiki i zmieniają firanki na bardziej „gwiazdkowe". Zdarza się, że nawet... 142
  • Renifer stołowy 16 gru 2007, 22:00 Projektanci manufaktury Goebel wychodzą z założenia, że na świątecznym stole nie można postawić zwykłej solniczki. Ich propozycja to porcelanowa solniczka renifer ze złotym porożem. Naczynie może równie dobrze służyć jako... 142
  • Wigilia kompletna 16 gru 2007, 22:00 Projektanci marki Habitat stworzyli kompletną kolekcję gwiazdkową. Znajdziemy w niej wszystko, co potrzebne, by stworzyć w domu świąteczny nastrój: ozdoby choinkowe, świeczniki (np. czerwony Lab), stroik na drzwi Meribel, drzewka... 142
  • Bombka eksportowa 16 gru 2007, 22:00 Polskie bombki cieszą się ogromną popularnością na świecie. Zwłaszcza w USA, gdzie kupuje się je nie tylko z okazji Bożego Narodzenia. Fascynację polskimi bombkami łatwo zrozumieć, oglądając ofertę warszawskiego sklepu Bombkarnia.... 142
  • Na siano 16 gru 2007, 22:00 Pod obrusem musi być siano, ale jaki ma być sam obrus? Sklep internetowy Wdobrymstylu.pl proponuje na gwiazdkę obrusy Andropol z typowo bożonarodzeniowym wzorem. Zaprojektowali je młodzi polscy designerzy z grupy projektowej Ebba, którzy... 142
  • Gwiazdka z Versace 16 gru 2007, 22:00 Versace Christmas to świąteczna kolekcja porcelany, ozdobiona wzorem zaprojektowanym przez twórcę słynnego domu mody, nieżyjącego już Gianniego Versace. Złoto-karminowe naczynia powinny ucieszyć fanów marki, a są wśród nich takie... 142
  • Zgoda klas 16 gru 2007, 22:00 Maciej Popowicz, twórca portalu nasza-klasa.pl, otrzymał tytuł Człowieka Roku polskiego internetu 2007. Ta pierwsza jego inwestycja biznesowa wymagała zaledwie 200 zł 146
  • Laser 16 gru 2007, 22:00 150
  • Krótko po Wolsku - Małżeństwo humanistyczne 16 gru 2007, 22:00 Liczne media w entuzjastycznym tonie doniosły o pierwszym w Polsce małżeństwie humanistycznym. Zrazu podejrzewałem literówkę i przestraszyłem się, że być może pani prezydent Warszawy pobłogosławiła małżeństwo... 150
  • 25 lat pędzlem Olbińskiego 16 gru 2007, 22:00 Kalendarz „Wprost"Koniec komunizmu, inwazja telefonów komórkowych, powstanie tanich linii lotniczych, wynalezienie viagry. To tylko kilka z najważniejszych przemian politycznych i cywilizacyjnych minionego ćwierćwiecza, którymi... 150
  • Cytroneta na plaży 16 gru 2007, 22:00 FotografiaNajpierw był Zbigniew Kosycarz, niestrudzony kronikarz życia na Pomorzu. Kontynuatorem pracy nieżyjącego już ojca jest uznany fotograf Maciej Kosycarz. Kiedy w zeszłym roku odbyła się prezentacja pierwszej części albumu... 150
  • Dziesiątka na piątkę 16 gru 2007, 22:00 Najważniejsze wydarzenia kulturalne roku 2007 154
  • Nie kręcę współczesnych historii 16 gru 2007, 22:00 Rozmowa z Angiem Lee, zdobywcą Oscarów za filmy „Przyczajony tygrys, ukryty smok” i „Tajemnica Brokeback Mountain” 160
  • Świąteczny kanał 16 gru 2007, 22:00 Dlaczego Polacy tak lubią oglądać telewizję w Boże Narodzenie 162
  • Kalendarz Sawki 16 gru 2007, 22:00 164
  • Wencel gordyjski - Dzień króliczka 16 gru 2007, 22:00 Zwierzęta są przerażone akcją „Lepiej nago niż w futrze” 166
  • Ueorgan Cudów - Kolęda obywatelska w wykonaniu grupy kolędniczej w składzie: ob. Klawe i ob. Paulukiewicz 16 gru 2007, 22:00 Dzisiaj w Warszawie, dzisiaj w Warszawie Wesoła nowina Że Tusk z Schetyną, że Tusk z Schetyną Rządzić rozpoczyna PO nadchodzi - nas oswobodzi Media w to grają, chórem witają Elity śpiewają, niektórzy klękają Cuda, cuda ogłaszają 168
  • Skibą w mur - Ostatnia nadzieja satyry 16 gru 2007, 22:00 Rzadko się zdarza, by żona tak znanego polityka zrobiła sobie z niego kotylion na kapeluszu 170

ZKDP - Nakład kontrolowany