Ekonomisie

Ekonomisie

Dlaczego polscy ekonomiści nie liczą się na świecie
Polska gospodarka ma się dobrze, polska ekonomia – jako nauka – jest od dwudziestu lat w stanie zapaści. Polscy ekonomiści nie są znani na świecie. Poza nielicznymi wyjątkami publikują bardzo mało lub wcale w uznanych międzynarodowych czasopismach naukowych. Z krajową mizerią silnie kontrastują sukcesy polskich ekonomistów, którzy zdobyli doktoraty na najlepszych uczelniach amerykańskich i tam pozostali. Jaki jest stan polskiej ekonomii? Co się powinno zmienić?Ekonomiczna prowincja
Bardzo smutną lekturą jest publikacja prof. Wojciecha Charemzy, który dokonał analizy bibliometrycznej dorobku polskich ekonomistów w międzynarodowych renomowanych czasopismach naukowych ma tle innych krajów europejskich. Duży dystans, który dzieli nas od czołowych krajów postkomunistycznych (Rosja, Czechy czy Węgry), pogłębia się, a od przeciętnych pod względem publikacji ekonomicznych rozwiniętych krajów europejskich (Austria, Finlandia) dzieli nas prawdziwa przepaść. Nieliczni polscy naukowcy odnoszą sukcesy, ale w obszarach na pograniczu ekonomii.
W rankingu publikacji ekonomicznych w okresie minionych dziesięciu lat bezapelacyjne pierwsze miejsce należy do profesora Jacka Osiewalskiego z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, który zajmuje się ekonometrią bajesowską, a na drugim miejscu plasuje się profesor Aleksander Welfe z Uniwersytetu Łódzkiego, również publikujący w dziedzinie ekonometrii. W latach 2001-2006 liderem jest profesor Lesław Gajek zajmujący się ubezpieczeniami, który obecnie nadzoruje ten obszar w Komisji Nadzoru Finansowego. Na liście prawie zupełnie brakuje ekonomistów głównego nurtu. Jedną z niewielu osób o znaczącym dorobku międzynarodowym w głównym nurcie ekonomii jest dr hab. Andrzej Cieślik z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego, zajmujący się ekonomią międzynarodową.
Profesor Charemza zauważa, że znaczący międzynarodowy dorobek publikacyjny nie ma praktycznie żadnego przełożenia na karierę zawodową polskiego ekonomisty. Tymczasem w wielu innych krajach taki dorobek przekłada się na eksponowane stanowiska, szybką karierę zawodową i wysokie dochody.
Świetnym i niestety mało znanym w Polsce przykładem sukcesu jest Andrzej Skrzypacz, który pracuje na Uniwersytecie Stanforda i w wieku 35 lat został niedawno członkiem Rady Edytorów jednego z najbardziej poważanych na świecie pism ekonomicznych, czyli „American Economic Review". Przy obecnym stanie polskiej ekonomii i obecnym systemie bodźców nie ma żadnych szans, żeby najlepsi polscy ekonomiści odnoszący sukcesy za granicą (a jest to obecnie grupa około 20 osób) wrócili do kraju i stworzyli masę krytyczną zmian. Nic dziwnego, że w obszarze nauk społecznych polskich uczelni w ogóle nie ma w rankingach, a na ogólnej liście szanghajskiej, obejmującej 500 najlepszych uczelni świata, na dalekich miejscach plasują się tylko Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Warszawski.

Hipoteza, czyli dogmat
W połowie 2007 r. przeprowadziłem ankietę wśród 55 młodych polskich ekonomistów pracujących w Narodowym Banku Polskim (i jednocześnie często na najlepszych polskich uczelniach ekonomicznych) oraz wśród ekonomistów rynków finansowych. Metodologia była wzorowana na znanych badaniach Colandera, przeprowadzonych dwukrotnie w latach 1983-1995 i 2001-2003 wśród studentów studiów doktoranckich na najlepszych uczelniach amerykańskich. Poza wypełnieniem ankiet poprosiłem ekonomistów o opisowe określenie stanu polskiej ekonomii.
Wyniki badania były bardzo zaskakujące. Po pierwsze, polscy ekonomiści okazali się o wiele bardziej przywiązani do założeń teorii ekonomii niż ich amerykańscy koledzy – nawet bardziej od tych, którzy pochodzą z uczelni, w których dana część teorii ekonomii powstała. Zaskakujące było również to, że polskich młodych ekonomistów cechuje o wiele większa niż amerykańskich niechęć do ingerencji państwa w mechanizmy rynkowe, na przykład w odniesieniu do polityki fiskalnej. Ponadto charakteryzuje ich niska skłonność do egalitaryzmu; na przykład tylko 9 proc. ankietowanych zgadza się z tezą, że rozkład dochodów w krajach rozwiniętych powinien być bardziej równomierny, podczas gdy w oryginalnym badaniu Colandera ten odsetek wynosił 32 proc. Jeszcze większe różnice dotyczyły kwestii płacy minimalnej. Na uczelniach amerykańskich tylko 33 proc. ankietowanych zgodziło się z tezą, że podwyżka płacy minimalnej zwiększa bezrobocie wśród osób młodych i niewykwalifikowanych, podczas gdy w mojej ankiecie ten odsetek wyniósł aż 65 proc. Jeden z komentarzy do tych wyników wskazywał, że większe przywiązanie polskich ekonomistów do hipotez ekonomicznych może wynikać z niepełnego wykształcenia. Autor komentarza wskazywał, że w Stanach Zjednoczonych uczą hipotez, a następnie krytyki tych hipotez, a w Polsce proces edukacji często nie obejmuje krytyki ważnych hipotez ekonomicznych.

Nadęty profesor
Zapytałem naszych młodych ekonomistów, co ich zdaniem odróżnia ekonomistów polskich od amerykańskich. Odpowiedzi były bardzo stanowcze: wskazywano na słabą w wypadku Polski znajomość teorii ekonomii i matematyki, wskazywano na różnice pokoleniowe w wykształceniu. Wskazywano na brak publikacji polskich ekonomistów w międzynarodowych czasopismach naukowych oraz na odtwórczy charakter polskich publikacji. W obszarze cech zawodu ekonomisty były liczne głosy wskazujące brak kreatywności, brak aktywności na forach międzynarodowych, niską jakość debaty ekonomicznej, czego wyrazem jest również to, że wszelkie uwagi traktowane są jako osobista krytyka.
Były również głosy wskazujące na „kolesiostwo", „kółka wzajemnej adoracji", „zacietrzewienie” i „zadęcie” środowiska polskich ekonomistów, chociaż jedna osoba wskazywała, że „kolesiostwo” w Polsce jest i tak mniejsze niż w innych krajach postkomunistycznych. Bardzo krytyczne głosy dotyczyły systemu bodźców i kwestii systemowych. Wskazywano na zbytnie obłożenie pracą dydaktyczną i system bodźców, który zniechęca do prowadzenia badań na wysokim poziomie. Wskazywano na bardzo niskie wynagrodzenia, co powoduje, że trzeba sobie „dorobić” albo prowadzić bardzo dużo zajęć, przez co na poważne badania nie ma już czasu, a to wpływa negatywnie na jakość wykładów. To zaś uniemożliwia kształcenie na najwyższym poziomie i błędne koło się zamyka.
W ankiecie pojawiło się bardzo niewiele pozytywnych opinii o polskim środowisku ekonomistów – w zasadzie jedyne pozytywne wskazywały na umiejętność rozwiązywania problemów w wypadku, gdy dostępne są bardzo małe zbiory danych.

Syndrom ciepłej posadki
Bardzo niepokojące były odpowiedzi dotyczące atrybutów sukcesu ekonomisty. Zdecydowana większość zgodziła się, że najważniejszym atrybutem sukcesu są publikacje w pismach naukowych stojących wysoko w międzynarodowych rankingach. Ale niemal wszyscy zauważyli, że tylko bardzo nieliczni polscy ekonomiści faktycznie publikują w takich pismach. Zaskakujące było to, że pełnienie ważnych funkcji publicznych (na przykład ministra) oraz stopień doktora habilitowanego zostały zdecydowanie odrzucone jako atrybut sukcesu ekonomisty. Jeżeli do tego dołożymy fakt, że wymarzonym miejscem pracy ekonomisty są międzynarodowe instytucje finansowe (jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy) i bardzo mało ekonomistów chciałoby pracować w instytucjach rządowych, to otrzymujemy dosyć przygnębiający obraz.
W ankiecie pytałem również, jakie umiejętności i doświadczenie będą potrzebne, aby ekonomista w przyszłości odniósł sukces. Najwięcej osób wskazywało na kreatywność, umiejętność łączenia wiedzy z wielu dziedzin, ale także na doktorat na uczelni stojącej wysoko w rankingach międzynarodowych oraz zdolność do nawiązania kontaktu lub współpracy ze znanymi ekonomistami (zagranicznymi). Wśród pokrewnych dziedzin wiedzy, które trzeba znać, aby odnieść sukces jako ekonomista, wyraźnie przoduje matematyka, zdecydowanie wyprzedzając socjologię i psychologię. Na tym tle z niepokojem trzeba odnotować pogarszający się poziom nauczania matematyki w szkołach średnich w ostatnich latach, do czego przyczynia się z pewnością to, iż matematyka nie jest obowiązkowa na maturze.

Koniec polskiej ekonomii
Zarówno wyniki przedstawione w artykule prof. Charemzy, jak i wyniki przeprowadzonej przeze mnie ankiety wskazują jednoznacznie na to, że polska ekonomia znalazła się w kryzysie i wymaga zmian. Najlepiej ilustruje to jedna z wypowiedzi w ankiecie: „Brak poważnych osiągnięć naukowych na skalę międzynarodową, od czasu Kaleckiego i Langego nikt nie słyszał o polskich ekonomistach". Wydaje się również, że młode pokolenie ekonomistów nie akceptuje obecnego systemu wartości, chcą publikować w międzynarodowych pismach naukowych, ale nie mają do tego warunków ani czasu, a jak już komuś się uda, to nie wpływa to w żaden sposób na jego karierę zawodową w Polsce.
Pierwsza edycja badań Davida Colandera w USA ujawniła wiele słabości amerykańskiego systemu edukacji ekonomicznej. Dlatego powstała specjalna komisja, do której powołano wielu znanych ekonomistów, w tym laureatów Nagrody Nobla z ekonomii, by dokonali oceny i przedstawili raport wskazujący na konieczność zmian. Niepokojący stan polskiej ekonomii wskazuje na konieczność powołania podobnej komisji w Polsce, która powinna dokonać analogicznej analizy i przedstawić rekomendacje. W skład komisji powinny wejść osoby o największym dorobku publikacyjnym w uznanych międzynarodowych pismach naukowych, powinniśmy do niej doprosić także wybitnych polskich ekonomistów pracujących na zagranicznych uczelniach.
Jakość prowadzonej polityki gospodarczej zależy od jakości wykształcenia osób, które tę politykę projektują. Wskazywane wyżej słabości polskiej ekonomii wpływają również negatywnie na jakość proponowanych rozwiązań i przez to ograniczają możliwości rozwoju polskiej gospodarki. Od rozpoczęcia transformacji polskiej gospodarki minęło już 18 lat. Najwyższy czas rozpocząć proces transformacji polskiej ekonomii.
Okładka tygodnika WPROST: 16/2008
Więcej możesz przeczytać w 16/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • jerzygawel@ksa.edu.pl IP
    Ekonomia to nauka wrozenia z fusow. Jesli w innych dziedzinach wiedzy nowe odkrycia maja charakter komplementarny i raczej uzupelniaja dotychczasowa wiedze, to w ekonomii dowodza, ze poprzedni noblista mala glowe mial.
    Niechec polskich ekonomistow do ingerencji panstwa w gospodarke, lub do podwyzszania plac minimalnych jest uzasadniona historycznie. Tylko austriacki Murzyn gada nad lososiem o pomocy socjalnej, polski ekonomista konsultuje z kolega swoje ostatnie posuniecia w funduszach.
    • lynx2003 IP
      A gdzie w rankingu publikacji jest G. Kołodko???

      Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2008 (1321)

      • Na stronie - Rambo Doda 13 kwi 2008, 22:00 Dorota Rabczewska okazała się lepsza od Moniki Olejnik 3
      • Skaner 13 kwi 2008, 22:00 8
      • Dutkiewicz za Kaczyńskiego 13 kwi 2008, 22:00 SondażAż jedna czwarta Polaków rozważyłaby poparcie Rafała Dutkiewicza, gdyby obecny prezydent Wrocławia wystartował w wyborach na prezydenta RP – wynika z sondażu Pentora na zlecenie „Wprost". Mniejszym poparciem... 8
      • Ćwiczebna inwigilacja szefów cba i abw 13 kwi 2008, 22:00 PolicjaŚledzili szefa CBA Mariusza Kamińskiego oraz szefa ABW Bogdana Święczkowskiego, ale byli przekonani, że uczestniczą w ćwiczeniach. Tak wynika z ustaleń „Wprost" w sprawie inwigilacji szefów CBA i ABW przez policję. O... 8
      • Chińska ambasada naciskała na polski Sejm 13 kwi 2008, 22:00 TybetAmbasada Chin chciała na początku 2008 roku zablokować powstanie w Sejmie Parlamentarnego Zespołu na rzecz Tybetu. A później próbowała ingerować w jego prace– dowiedział się „Wprost". – Na to, by zespół nie... 8
      • Sinéad O’Connor w Gdyni 13 kwi 2008, 22:00 KoncertIrlandzka wokalistka Sinéad O’Connor 26 lipca wystąpi w Polsce – na Globaltica World Culture Festival w Gdyni – dowiedział się „Wprost". – Zaprosiliśmy ją, bo to gwiazda światowego formatu i... 8
      • Córka Leppera u ministra sprawiedliwości 13 kwi 2008, 22:00 KadryCórka Andrzeja Leppera robi aplikację radcowską pod opieką Andrzeja Kalwasa – ustalił „Wprost". Kalwas był ministrem sprawiedliwości w rządzie Marka Belki. Małgorzata Lepper, absolwentka prawa na Uniwersytecie... 8
      • „Wprost" liderem 13 kwi 2008, 22:00 MediaW lutym 2008 r. „Wprost" był najczęściej cytowanym tygodnikiem opinii i czwartym medium pod tym względem w Polsce – wynika z raportu Instytutu Monitorowania Mediów. Na nasze publikacje powoływano się 400 razy –... 8
      • Elton John poparł Hillary 13 kwi 2008, 22:00 WyboryElton John włączył się w kampanię prezydencką Hillary Clinton. Brytyjski muzyk był gwiazdą zorganizowanego w ubiegłym tygodniu w nowojorskiej Radio City Music Hall koncertu poparcia dla Hillary. W czasie koncertu Elton przyznał,... 8
      • SLD chce reperować Polskę 13 kwi 2008, 22:00 LewicaNiemal dwa lata ma zająć specjalnemu zespołowi powołanemu przez szefa SLD Wojciecha Olejniczaka opracowanie programu naprawy Polski. Jego pracami kieruje prof. Janusz Reykowski, były przewodniczący zespołu ds. reform politycznych... 8
      • Pulitzer dla Dylana 13 kwi 2008, 22:00 USABob Dylan jako pierwszy w historii rockman otrzymał w ubiegłym tygodniu Pulitzera. To najbardziej prestiżowa amerykańska nagroda literacka przyznawana dziennikarzom, twórcom literatury, dramatu i muzyki. Jury nagrody chciało docenić w... 8
      • Dossier 13 kwi 2008, 22:00 „Ludzie prędzej czy później zrozumieją, w czym dzieło, i wyrzucą tę czarownicę" Lech Wałęsa w radiu TOK FM o przyszłości ojca Rydzyka w Radiu Maryja„Pan prałat jest już starszą osobą i nie zawsze ma dobre... 8
      • PYTANIA NIEPOLITYCZNE- Pomylono mnie z prezydentem Kaczyńskim 13 kwi 2008, 22:00 Rozmowa z Ryszardem Czarneckim, europosłem i reportażystą amatorem 8
      • Ludzie 13 kwi 2008, 22:00 Kochanowski ignoruje WielgusaJanusz Kochanowski nie wysłał swojego zastępcy na jedną z konferencji naukowych na KUL. To protest rzecznika praw obywatelskich przeciw nagrodzie Towarzystwa Naukowego KUL dla abp. Stanisława Wielgusa. Jak... 8
      • Z celi do kariery 13 kwi 2008, 22:00 Show-biznes„Do aresztu śledczego wsadził mnie miejscowy boss. Nie mogłem patrzeć, jak znęcał się nad 18-letnim chłopcem. Bił go, aż chłopak upadł. Potem go skopał i stanął mu butem na twarzy. To wyprowadziło mnie z... 8
      • Sawka czatuje 13 kwi 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
      • Zapytaj Wprost - Jan Rokita 13 kwi 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jan Rokita. 14
      • Poczta 13 kwi 2008, 22:00 Złodzieje skarbu Wzwiązku z poruszeniem przez autora artykułu „Złodzieje skarbu" (nr 13) sprawy zabużan chciałbym poinformować, że niektórzy z nich, czując się nieusatysfakcjonowani działaniami władz państwowych, zgodnie... 16
      • Playback 13 kwi 2008, 22:00 16
      • Wprost przeciwnie - Mowa do pingwinów na Antarktydzie 13 kwi 2008, 22:00 Gdyby nie PiS, rząd musiałby się podać do dymisji 18
      • Fotoplastykon 13 kwi 2008, 22:00 19
      • Z życia koalicji 13 kwi 2008, 22:00 Nadworną pieśniarkę premiera, pannę Dodę Elektrodę, spotkał despekt. Pewien warszawski deweloper, kiedy dowiedział się, kto zacz, nie chciał jej sprzedać mieszkania, bo to porządny dom i porządna okolica. No cóż, deweloper już w... 20
      • Z życia opozycji 13 kwi 2008, 22:00 Jarosław Kaczyński spotkał się z samorządowcami i podczas tego spotkania zagrzmiał, że PO upartyjnia samorządy. Gdybyśmy nie wiedzieli, że tako rzecze Kaczor, pomyślelibyśmy, że to Mazowiecki albo Wielowieyski, bo to labiedzenie... 21
      • Kto zabija państwo 13 kwi 2008, 22:00 Krzysztof Olewnik zginął, bo jego rodzina nie chciała się podporządkować mafijnemu układowi z Mazowsza. 22
      • Bezradność zaskórniaków 13 kwi 2008, 22:00 Nie trzeba należeć do układu, by nie być w stanie z nim walczyć. Wystarczy mieć coś na sumieniu. 30
      • Ostatnia szansa prezydenta 13 kwi 2008, 22:00 Kancelaria prezydenta chce upublicznić raport o stanie zdrowia prezydenta 32
      • Zombi z WSI 13 kwi 2008, 22:00 Ludzie dawnych wojskowych tajnych służb manipulują mediami 34
      • Komandosi z Brukseli 13 kwi 2008, 22:00 Lobbyści uciekli z Warszawy do stolicy UE 38
      • Podwójny generał - abp Sławoj Leszek Głódź 13 kwi 2008, 22:00 Był 1 kwietnia 2008 r. W Gdańsku trwała dyskusja na temat przyszłości Kościoła. – Wiem, kto zostanie następcą metropolity gdańskiego abp. Tadeusza Gocłowskiego. To biskup warszawsko--praski Sławoj Leszek Głódź! –... 40
      • Wprost z blogu 13 kwi 2008, 22:00 Ameryka bez wizjiJakub Osina; www.usa2008.blox.plCzym tak naprawdę różni się dwoje kandydatów do nominacji demokratów w listopadowych wyborach prezydenckich? Niczym – o ich porażce lub zwycięstwie nie zdecydują kwestie programowe,... 42
      • Ciemność w Szczecinie 13 kwi 2008, 22:00 Mamy najbardziej awaryjną sieć energetyczną w Europie 44
      • Kłamstwo edukacyjne 13 kwi 2008, 22:00 Im bardziej reformujemy edukację, tym jest ona w gorszym stanie 48
      • Trójka bez sternika 13 kwi 2008, 22:00 52
      • Odkupienie Blidy 13 kwi 2008, 22:00 Człowiek honoru strzelała do siebie, gdy był winny 52
      • Baryłka bez dna 13 kwi 2008, 22:00 Ropa będzie drożeć, dopóki Fed będzie ratował świat finansowy drukując dolary 52
      • Mosty porozumienia 13 kwi 2008, 22:00 Antysemityzm w Polsce to patologia i powód do wstydu - przyznała premier Tusk 52
      • Ryba po polsku - Kordon parlamentarny 13 kwi 2008, 22:00 Optymalne byłoby niewpuszczanie do Sejmu posłów 53
      • Giełda 13 kwi 2008, 22:00 54
      • Polacy chcą wyższych podatków 13 kwi 2008, 22:00 Aż 85 proc. Polaków chce reformy systemu podatkowego – wynika z badań CBOS. Nasze wyobrażenie o tym, jak powinny wyglądać podatki, jest jednak odmienne od tego, co zapowiada rząd Donalda Tuska. Dwie trzecie badanych uważa, że... 54
      • Zysk w dżungli 13 kwi 2008, 22:00 Chcesz zarabiać i jednocześnie pomagać środowisku? Zainwestuj w Canopy Capital. Ten brytyjski fundusz kupił w 2007 r. kawałek lasu tropikalnego Iwokrama w Gujanie i dziś płaci za jego zachowanie. W zamian w przyszłości będzie miał... 54
      • Największy bank 13 kwi 2008, 22:00 Brytyjski bank HSBC Holdings znalazł się na pierwszym miejscu tegorocznej listy 2000 największych firm świata amerykańskiego „Forbesa". Twórcy rankingu wzięli pod uwagę wyniki sprzedaży, zyski, aktywa i wartość rynkową... 54
      • Inflacja grozi konfliktami 13 kwi 2008, 22:00 Czy inflacja zagrozi pokojowi na świecie? John Holmes, zastępca sekretarza generalnego ONZ ds. humanitarnych, ostrzegł, że wzrost cen żywności może doprowadzić do niepokojów i destabilizacji na całym świecie. Do zamieszek doszło już w... 54
      • Żona na etacie 13 kwi 2008, 22:00 Siedemnaście godzin pracy w domu tygodniowo oznacza małżeństwo dla przeciętnej Amerykanki – wyliczyli naukowcy z University of Michigan. Niezamężne panie spędzają na pracach w domu tylko 10 godzin tygodniowo. Pocieszeniem dla... 54
      • Pałac w bloku 13 kwi 2008, 22:00 Moskwa to miasto o najbardziej absurdalnych cenach mieszkań na świecie. Metr kwadratowy kosztuje tam prawie pięć razy więcej niż w Berlinie, podczas gdy PKB na mieszkańca w Rosji jest dwa i pół razy mniejsze niż w Niemczech. Za... 54
      • Narodowy Bank Tuska 13 kwi 2008, 22:00 Premier próbuje ubezwłasnowolnić władze NBP 58
      • Nowoczesny jak Polak 13 kwi 2008, 22:00 Dogoniliśmy Czechów – prymusów epoki socjalizmu 60
      • Ekonomisie 13 kwi 2008, 22:00 Dlaczego polscy ekonomiści nie liczą się na świecie 64
      • Król Wall Street 13 kwi 2008, 22:00 Jamie Dimon uratował amerykański system finansowy 68
      • 2x2=4 - Świat w autobusie 13 kwi 2008, 22:00 W szkołach za mało jest wiedzy o realiach, a za duży nacisk kładzie się na rozmaite klasyfikacje 70
      • Know-How 13 kwi 2008, 22:00   72
      • Ptaki na diecie 13 kwi 2008, 22:00 Ptaki wiedzą, co dobre dla zdrowia. Pokrzewki czarnołbiste, pospolite w Europie leśne ptaki żywiące się owadami i owocami, potrafią wybierać te maliny, jeżyny czy porzeczki, które są najbogatsze w antyoksydanty. Związki te gwarantują... 72
      • Zapach geja 13 kwi 2008, 22:00 Homoseksualiści rozpoznają się po zapachu – dowodzi Charles Wysocki, genetyk z University of Pennsylvania. Badani przez niego geje i lesbijki za najatrakcyjniejszy uważali zapach potu homoseksualnych osób tej samej płci. Uczeni ze... 72
      • Alzheimer w brzuchu 13 kwi 2008, 22:00 Im większy mamy brzuch, tym bardziej zagraża nam demencja – dowodzą uczeni z Kaiser Permanente w Oakland. Dotyczy to przede wszystkim osób w średnim wieku. Czterdziestolatki, które nie miały nadwagi, ale ich tkanka tłuszczowa była... 72
      • Seks z ośmiornicą 13 kwi 2008, 22:00 Wbrew powszechnym poglądom nie są nieromantycznymi samotnicami, których obyczaje godowe sprowadzają się do aktu kopulacji. Ośmiornice mają bogaty repertuar zachowań seksualnych. Ośmioramienne pary flirtują i obejmują się czule, a... 72
      • Zbrodnie matczynej miłości 13 kwi 2008, 22:00 Niektóre matki tak bardzo boją się o zdrowie swego dziecka, że unikają kontaktu ze służbą zdrowia. Niebezpieczniejszy  jest  coraz powszechniejszy  przeniesiony  zespół  Münch-hausena. ... 72
      • Placebo z supermarketu 13 kwi 2008, 22:00 Oszustwo stało się dźwignią handlu 74
      • Rządzić powinny kobiety 13 kwi 2008, 22:00 Rozmowa z Desmondem Morrisem, zoologiem, autorem bestsellerowej książki „Naga małpa” 80
      • Kod wielkiego mistrza 13 kwi 2008, 22:00 Co nam mówią szczątki krzyżackich przywódców odnalezione w katedrze w Kwidzynie 84
      • Pierwsze powstanie warszawskie 13 kwi 2008, 22:00 W 1943 r. Polacy wspierali Żydów, a w 1944 r. – Żydzi Polaków 88
      • Bez granic 13 kwi 2008, 22:00 92
      • Wolniej na autostradach 13 kwi 2008, 22:00 Niemcy po raz pierwszy wprowadzili limit prędkości na autostradach. Ograniczenie do 120 km/h na wszystkich odcinkach autostrad w ubiegłym tygodniu zarządziły władze landu Brema. Reinhard Loske, minister środowiska landu, tłumaczył tę... 92
      • Islandia rozrywkowa 13 kwi 2008, 22:00 Islandia to kraj, w którym wydatki na kulturę, rozrywkę i rekreację są najwyższe na świecie (w stosunku do PKB). Według badań przygotowanych dla OECD, na te cele przeznacza się aż 10 proc. PKB. Ponad połowę wydatków na rozrywki... 92
      • KOMENTARZ - Pejzaż z meczetem 13 kwi 2008, 22:00 Fabrizio Tassinarianalityk z Centrum Studiów nad Polityką Europejską w BrukseliW ciągu kilkunastu najbliższych lat liczba muzułmańskich imigrantów w Brukseli przewyższy liczbę niemuzułmanów. Dane te powinny uświadomić unii, że czas... 92
      • Prawdziwy rząd Europy 13 kwi 2008, 22:00 Dyktatorzy Unii Europejskiej stanowią monolit nie do przebicia 94
      • Religia Kremla 13 kwi 2008, 22:00 Prawosławie zastąpiło marksizm jako państwowa ideologia rosyjskiego imperium 98
      • Układ moskiewski 13 kwi 2008, 22:00 Mitem jest przekonanie, że Niemcy i Francuzi myślą w kategoriach ponadnarodowych 100
      • Jesteśmy stąd 13 kwi 2008, 22:00 Rozmowa z Szymonem Peresem, prezydentem Izraela 102
      • Porwanie Europy - Pobojowisko brukselskie 13 kwi 2008, 22:00 Unia nie chce się rozszerzać ze względu na coraz silniejsze sprzeczności interesów między państwami 104
      • Pasaż 13 kwi 2008, 22:00 106
      • Wzmacniacze sił 13 kwi 2008, 22:00 Madonna, poza „pakowaniem" na siłowni, zażywa ruchu na świeżym powietrzu. Nabiera sił przed trasą koncertową promującą album „Hard Candy". Przedstawiamy nowości, które pozwolą się wzmocnić nie tylko królowej popu. 106
      • Jacht na medal 13 kwi 2008, 22:00 Angelina Jolie i Brad Pitt chętnie spędzają czas na swoim wielkim jachcie. W krótszy rejs mogliby popłynąć jachtem polskiej firmy Galeon, który potrafi przetrwać najsilniejsze huragany. Galeon 260 Cruiser, choć nie jest kolosem, ma... 106
      • Komfort bez szwów 13 kwi 2008, 22:00 Katie Holmes wzięła udział w nowojorskim maratonie, ale lubi biegać także mniej wyczynowo. Przydadzą się jej buty Reeboka Smoothfit HexRide – pierwsze na świecie bez szwów, całkowicie gładkie wewnątrz i na zewnątrz. Ich podeszwa... 106
      • Ładowarka w kołnierzu 13 kwi 2008, 22:00 Matthew McConaughey uwielbia sport na świeżym powietrzu. Podczas ćwiczeń aktor słucha muzyki z iPoda. Żeby urządzenie nie rozładowało się w czasie treningu, dom mody Zegna zaprojektował kurtkę Solar JKT. Doładowuje ona iPoda,... 106
      • Trener komórkowy 13 kwi 2008, 22:00 Firmy Adidas i Samsung stworzyły telefon komórkowy miCoach, który jest elektronicznym trenerem osobistym. Podczas ćwiczeń komórka mierzy czas, tętno, dystans, prędkość i spalone kalorie. Potrafi zanalizować te dane oraz dostosować plan... 106
      • Rower od NASA 13 kwi 2008, 22:00 Firma Dahon California to największy producent rowerów składanych. Jej jednoślady zaprojektował dr David Hon, fizyk, który pracował dla NASA. Pierwszy składak skonstruował w związku z kryzysem paliwowym w USA. Z okazji 25-lecia firmy... 106
      • Laser 13 kwi 2008, 22:00 110
      • Wydarzenie tygodnia: 65. rocznica powstania w getcie warszawskim 13 kwi 2008, 22:00 Warszawa pamiętaPoza oficjalnymi uroczystościami z udziałem prezydentów Izraela i Polski zaplanowano m.in.: 15 kwietnia o godzinie 20.00 Izraelska Orkiestra Filharmoniczna pod batutą Zubina Mehty da koncert w Teatrze Wielkim o północy przed... 110
      • Magia liczb 13 kwi 2008, 22:00 Powstanie wybuchło o 4 rano 19 kwietnia 1943 r. W 2008 r. w symboliczny sposób tego dnia spotykają się dwa kalendarze – gregoriański i hebrajski. Na wyjątkową datę 65. rocznicy wybuchu powstania w getcie przypada 1. dzień święta... 110
      • Bohaterowie ’43 13 kwi 2008, 22:00 – Nie wyobrażałem sobie, że będę jeszcze istniał 65 lat po powstaniu w getcie. Te tragiczne i żywe wspomnienia splatają się z moim osobistym szczęściem, bo jestem jednym z ostatnich żyjących powstańców. Jestem niezwykle... 110
      • 2008 – Rok Polski w Izraelu 13 kwi 2008, 22:00 W oczach Izraelczyków Polska ma wreszcie szanse zmienić stereotyp kraju wyłącznie obozów Zagłady, których śladami jeździ izraelska młodzież. – Powinni zobaczyć, że to także nowoczesny i ciekawy kraj – powiedział Donald... 110
      • Pokolenie J 13 kwi 2008, 22:00 Najsłynniejszy polski festiwal rockowy ukształtował dzisiejsze gwiazdy sceny i mediów 112
      • Strój bojowy 13 kwi 2008, 22:00 Kurtka, beret, a nawet nazwa firmy odzieżowej manifestują poglądy polityczne 118
      • Wencel gordyjski - Schizofrenia kibica 13 kwi 2008, 22:00 Jak proroczo mawia prezes Michał Listkiewicz, „ZSRR upadł, ale PZPN nie upadnie” 120
      • Ueorgan Ludu 13 kwi 2008, 22:00 Przyjaźń amerykańsko-rosyjska na terytorium Polski. * Wolny Tybet. A co z wolną Polską? * Kaczyński idzie drogą Leppera. * Komputerem w pekiński reżym 121
      • Krótko po wolsku - Życie to nie bajka 13 kwi 2008, 22:00 Ciekawe wyniki przyniosła ankieta rozpisana wśród Polaków, którzy mieli odpowiedzieć na pytanie, z jakimi bohaterami znanych bajek kojarzą im się nasi politycy. Osobiście jestem zaskoczony, że moi rodacy obsadzili Tuska w roli... 121
      • Skibą w mur - Rów imienia Kasi Cichopek 13 kwi 2008, 22:00 W zakłamanym świecie afer wielkie mogą być już tylko liczby, a nie ludzie 122

      ZKDP - Nakład kontrolowany