Placebo z supermarketu

Placebo z supermarketu

Oszustwo stało się dźwignią handlu
DO niedawna jedynie homeopaci przekonywali, że woda może mieć właściwości lecznicze. Dziś podobnie twierdzą producenci żywności. Zwykła woda nie gasi już tylko pragnienia. Jeśli wierzyć reklamom, woda mineralna wzmacnia organizm, a woda gazowana dodaje wigoru i poprawia samopoczucie. Podobnie działają napoje, które „dodają skrzydeł". Produkty spożywcze wzmacniają odporność, a kosmetyki odmładzają i leczą z kompleksów.
Jeszcze niedawno efekt placebo był kojarzony wyłącznie z lekami i medycyną. Niepostrzeżenie „oszustwo, które leczy" zadomowiło się w marketingu wielu produktów i stało się dźwignią handlu. Nie wystarczy już przekonywać klientów, że w jednym szamponie można otrzymać dwa, a nawet trzy szampony. Znacznie lepiej i znacznie drożej sprzedają się produkty obiecujące nadzwyczajne, wręcz magiczne właściwości. Wprowadzane na polski rynek nowe generacje soków i nektarów koncernu Coca-Cola są ponoć zdrowsze, bo zawierają większe ilości flawonoidów niszczących w organizmie wolne rodniki. A jogurty nie są jedynie cennym źródłem wapnia, bo tzw. biojogurty wzmacniają siły obronne organizmu i chronią przed przeziębieniami.

Woda ognista
Skuteczność działania leku nie zależy wyłącznie od zawartej w nim substancji chemicznej. Równie ważny jest kształt, kolor, a nawet rozmiar pigułek i kapsułek. U dzieci działanie leku jest tym silniejsze, im większa jest tabletka (odwrotnie niż dorośli, którzy uważają, że lepsze są małe pigułki). Owalny kształt jest bardziej akceptowany niż trójkątny. Nie ma czarnych tabletek, bo taki kolor znacznie częściej wywołuje niepożądane działania leków. Najbardziej akceptowane są pigułki czerwone i różowe. Białe wykazują raczej słabsze działanie. Ponieważ ważna jest zarówno marka producenta, jak i kraj, z którego pochodzą farmaceutyki, amerykańskie leki wykazują w Polsce silniejsze działanie niż krajowe.
Podobne jak w wypadku leków chwyty marketingowe wykorzystują producenci dóbr konsumpcyjnych. Kolor niebieski na opakowaniu ma sugerować, że napój działa orzeźwiająco, z kolei kolor czerwony powinien wyzwalać przypływ energii. Jeszcze lepsze efekty uzyskuje się, gdy produkt działa jednocześnie na kilka zmysłów klienta, co eksperci nazywają multisensory enhancement. Decyduje o tym zarówno kolor opakowania i napisów, jak też kształt butelki oraz sposób jej otwierania. Woda nawet z najlepszego źródła nie doda wigoru, jeśli będzie sprzedawana w szarej butelce. Takie opakowanie może jedynie wywołać niechęć lub wręcz obrzydzenie. Znacznie lepszy efekt daje umieszczenie na opakowaniu wielkimi literami napisów, takich jak „Power" albo „Burn".
W odpowiednio skomponowanej butelce nawet zwykłą wodę można sprzedać jako alkohol. Nie ma w tym żadnej przesady. Uczeni z University of Washington wykazali, że wystarczy tylko odpowiednio zmanipulować konsumenta. Podczas badań jednej grupie osób serwowali oni wódkę z tonikiem, innej jako wódkę podawali jedynie tonik z lodem. Bez względu na to, kto co pił, wszyscy badani byli przekonani, że opróżniają drinki z alkoholem. Wszyscy też podobnie się zachowywali – byli jednakowo towarzyscy i rozbawieni, jak po drinku. Nie ma w tym nic magicznego. Działanie placebo nie ogranicza się wyłącznie do sugestii i poprawy samopoczucia. Wiara w cenne walory produktu – podobnie jak przekonanie o właściwościach leczniczych – nawet jeśli jest nim cukier w tabletkach, u wielu osób wywołuje w całym organizmie zmiany biochemiczne, a nie tylko psychologiczne, jak dotychczas sądzono.

Tajemnica Pembertona
O działaniu placebo już 120 lat temu wiedział John Pemberton, twórca coca-coli, który zadbał o legendę swego napoju. Kiedy wprowadzał coca-cole na rynek, twierdził, że jest „wyborna, ożywiająca, rozweselająca i orzeźwiająca". Przekonywał nawet, że zastosował w niej wynalezioną przez siebie tajemniczą mieszankę, którą nazwał 7X. Coca-Cola do dziś utrzymuje, że tylko dwóch jej przedstawicieli zna tajemnicę tej receptury. Trzydzieści lat temu koncern wolał nawet zaniechać sprzedaży coli w Indiach, niż ujawnić „tajemniczą miksturę".
John Emsley w książce „Galeria cząsteczek" nie ma wątpliwości, że jest to jedynie sprytnie pomyślany i kultywowany chwyt marketingowy. Jego zdaniem, jeśli można mówić o jakieś tajemnicy, to może być nią jedynie kolejność mieszania powszechnie znanych składników, takich jak olejki cytrynowe i pomarańczowe oraz gałka muszkatołowa i cynamon. Ten trik jednak się opłacił, podobnie jak znakomita reklama „Coca-cola to jest to". Kiedy konsumenci nie wiedzieli podczas badań, jaki napój piją, bardziej smakowała im jednak pepsi niż cola. Potwierdziły to badania mózgu z użyciem rezonansu magnetycznego – u badanych osób pepsi wywoływała aż pięciokrotnie silniejszą reakcję ośrodka nagrody.

Smak luksusu
Na zadowolenie z konsumpcji jakiegoś produktu wpływają zakodowane w naszej podświadomości oczekiwania, a nie tylko walory smakowe. Bardziej smakuje nam droższe wino, mięso lub czekoladki, bo po wyższej cenie oczekujemy produktu lepszej jakości, co wcale nie musi być prawdą. O tym, że tak reagujemy, przekonują badania prof. Antonio Rangela z California Institute of Technology. Serwował on badanym osobom, jak twierdził, pięć gatunków win, każde w innej cenie. Faktycznie były to jedynie trzy rodzaje wina, przy czym dwóm przypisano różną cenę, choć były jednakowe. Jedno z tych win ochotnicy degustowali dwukrotnie – raz, kiedy miało kosztować 5 dolarów, a drugi – 45 dolarów za litr. Podobnie postąpiono z drugim winem, które „kosztowało" 10 dolarów i 90 dolarów. Gdy zapytano badanych, które wino najbardziej im smakowało, wszyscy zgodnie oświadczyli, że to za 90 dolarów, mimo że było takie samo jak wino dziewięciokrotnie tańsze. Ceną przy ocenie wina sugerowali się nawet członkowie klubu degustatorów Uniwersytetu Stanforda. Potwierdziły to badania mózgu. U wszystkich osób pijących najdroższe wino najbardziej aktywna była kora środkowa przedczołowa odpowiedzialna za subiektywne odczucie przyjemności.
Prof. Antonio Rangel prowadzi badania, które mają wykazać, czy na satysfakcję ze spożywania jogurtów i soków prozdrowotnych wpływa nie tylko cena, ale również ich marka. Z wcześniejszych badań wiadomo, że klienci chętniej wybierają produkty znanej i sprawdzonej firmy, nawet jeśli są droższe. Siła brandu z pewnością działa równie skutecznie, jak efekt ceny. Wskazują na to badania z udziałem pacjentów. Podczas zabiegów odczuwają oni tym większy ból, im bardziej przykre były ich wcześniejsze doświadczenia ze służbą zdrowia, szczególnie w tej samej klinice lub szpitalu.
U pacjentów poprawa samopoczucia nie zależy tylko od tego, czy są przekonani, że pomoże im przepisany przez lekarza lek. Na jego skuteczność znaczny wpływ ma również cena farmaceutyku. Dr Dan Ariely z Duke University w Karolinie Północnej podawał pacjentom jako placebo te same środki przeciwbólowe, ale w różnej cenie - 10 centów oraz 2,5 dolara. Oba uśmierzały ból powodowany elektrowstrząsami, ale skuteczniejsze okazały się leki droższe. To tłumaczy, dlaczego w Polsce pacjenci chętniej kupują oryginalne leki zagraniczne niż polskie generyki, które mają ten sam skład chemiczny, ale są kilkakrotnie tańsze.

Opcja zerowa
Polacy są podatni na reklamy zachwalające suplementy żywności, które mają chronić przed infekcjami, wzmacniać włosy czy łagodzić objawy menopauzy. W 2007 r. sprzedaż takich dodatków wzrosła u nas aż o 25 proc., choć nie ma potrzeby ich stosowania, jeśli tylko prawidłowo się odżywiamy. Jeszcze chętniej są kupowane preparaty „zapobiegające starzeniu się", „poprawiające samopoczucie", „przyspieszające spalanie tłuszczu" i „wzmacniające siły witalne". Geriavit za 70 zł dostają w prezencie lub kupują emeryci, których nie stać na wykupienie bardziej im potrzebnych leków przepisanych przez lekarza.
Większość osób zażywa preparaty i stosuje kosztowne kuracje na wszelki wypadek. Powszechne jest bowiem przekonanie, że nie zaszkodzą, a mogą pomóc, nawet jeśli nie ma potwierdzających to badań ani choćby podstaw naukowych. To magiczne myślenie jest głęboko zakorzenione w naszej mentalności i wywodzi się z epoki kamiennej, gdy leczyli wyłącznie szamani i czarownice. Unia Europejska postanowiła nawet zmusić producentów żywności, by zachwalali jedynie poparte badaniami naukowymi zdrowotne zalety produktu. Unijne dyrektywy nie zmienią jednak ludzi, którzy łatwiej przyjmują, że coś jest prawdziwe niż fałszywe. W XVII wieku filozof Baruch Spinoza zauważył, że gdy ledwie zrozumiemy treść jakiegoś zdania, od razu milcząco przyjmujemy je za prawdziwe. Uznanie jakiegoś twierdzenia za fałszywe wymaga bowiem dodatkowego wysiłku – aktu odrzucenia.
Przed kilku laty uczeni odkryli, że kłamstwo łatwo wykryć za pomocą badania mózgu, gdyż wymaga większej koncentracji, a zatem wzmożonej aktywności mózgu. Podobnie jest z fałszywymi twierdzeniami. Eksperymenty neurobiologów z University of California w Los Angeles wykazały, że badani szybciej uznawali zdania za prawdziwe niż za fałszywe lub nierozstrzygnięte. Okazało się nawet, że ocena zdań jako fałszywych jest bardziej bolesna. Odbywa się w tych samych ośrodkach mózgu odpowiedzialnych za odczuwanie bólu oraz wstrętu, szczególnie w odniesieniu do wrażeń smaku i zapachu. Nic dziwnego, że sceptycyzm jest rzadkością nawet wśród naukowców.
Przestrzeganie tzw. zasady opcji zerowej, czyli powstrzymywanie się przed uznaniem czegokolwiek za prawdziwe, dopóki nie zostanie udowodnione, jest sprzeczne z naszą naturą. Większość ludzi stara się unikać wątpliwości i woli przyjmować wiele rzeczy choćby na wiarę. Spece od neuromarketingu coraz lepiej potrafią to wykorzystać. Kryształową kulę zastępują skanery mózgu. 
Małpa w markecie. Pułapki na klienta
Sprzedawcy sklepów odzieżowych powinni przymierzać ubrania, które oferują klientom. Prof. Jennifer Argo z University of Alberta podczas symulowanych transakcji zauważyła, że jest to najlepszy sposób, by zwiększyć sprzedaż. Jeśli T-shirt był przymierzany przez atrakcyjnego sprzedawcę, najlepiej płci przeciwnej, klient nie tylko chętnie go kupował, ale był też gotów nawet więcej za niego zapłacić. Im bardziej atrakcyjna była modelka, tym wyżej wyceniano wartość koszulki.
Do supermarketów
nie warto wchodzić w złym nastroju. Z badań w USA wynika, że osoby smutne i skupione głównie na sobie kupują droższe towary, i to nawet trzykrotnie. Takie osoby mają nie tylko zaniżone poczucie własnej wartości, niewłaściwie oceniają również wartość towarów na sklepowych półkach. Podobnie się zachowują, gdy podejmują ważne decyzje
finansowe, na przykład na giełdzie. Są bardziej narażone na straty.
Niektóre osoby
są bardziej skłonne do impulsywnego robienia zakupów. Prof. Chuck Martin z University of New Hampshire uważa, że są to ludzie wykazujący się elastycznością myślenia, ale z niskim stopniem panowania nad sobą. Takie osoby łatwo adaptują się do nowych warunków i szybko potrafią zmienić decyzję. Te cechy mogą być jednak wadą podczas robienia zakupów, gdyż tacy ludzie łatwo ulegają sugestii sprzedawców i są podatni na wszelkie przeceny i promocje.
Wielu klientów
ocenia wartość towaru po opakowaniu i dotknięciu go. W wypadku napojów w ocenie smaku szczególnie ważna jest solidność kubka lub butelki – wykazały badania Aradhny Krishny z University of Michigan oraz Maureen Morrin z Rutgers University. To dlatego tak wiele osób musi dotknąć produktu, zanim podejmie decyzje o jego kupnie. Tak robią szczególnie osoby wrażliwe na dotyk, odczuwające większą
przyjemność w dotykaniu przedmiotów.
Grafika nie musi
być powiązana z produktem, by się dobrze sprzedawał. Etykietę z jakimś zwierzęciem ma co piąte wino, bo konsumenci lepiej przyswajają obrazy, szczególnie takie, z którymi już się zetknęli. Żubr może więc skutecznie reklamować piwo.

 

Okładka tygodnika WPROST: 16/2008
Więcej możesz przeczytać w 16/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • seba538021@wp.pl IP
    Bardzo dobry artykuł

    Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2008 (1321)

    • Na stronie - Rambo Doda 13 kwi 2008, 22:00 Dorota Rabczewska okazała się lepsza od Moniki Olejnik 3
    • Skaner 13 kwi 2008, 22:00 8
    • Dutkiewicz za Kaczyńskiego 13 kwi 2008, 22:00 SondażAż jedna czwarta Polaków rozważyłaby poparcie Rafała Dutkiewicza, gdyby obecny prezydent Wrocławia wystartował w wyborach na prezydenta RP – wynika z sondażu Pentora na zlecenie „Wprost". Mniejszym poparciem... 8
    • Ćwiczebna inwigilacja szefów cba i abw 13 kwi 2008, 22:00 PolicjaŚledzili szefa CBA Mariusza Kamińskiego oraz szefa ABW Bogdana Święczkowskiego, ale byli przekonani, że uczestniczą w ćwiczeniach. Tak wynika z ustaleń „Wprost" w sprawie inwigilacji szefów CBA i ABW przez policję. O... 8
    • Chińska ambasada naciskała na polski Sejm 13 kwi 2008, 22:00 TybetAmbasada Chin chciała na początku 2008 roku zablokować powstanie w Sejmie Parlamentarnego Zespołu na rzecz Tybetu. A później próbowała ingerować w jego prace– dowiedział się „Wprost". – Na to, by zespół nie... 8
    • Sinéad O’Connor w Gdyni 13 kwi 2008, 22:00 KoncertIrlandzka wokalistka Sinéad O’Connor 26 lipca wystąpi w Polsce – na Globaltica World Culture Festival w Gdyni – dowiedział się „Wprost". – Zaprosiliśmy ją, bo to gwiazda światowego formatu i... 8
    • Córka Leppera u ministra sprawiedliwości 13 kwi 2008, 22:00 KadryCórka Andrzeja Leppera robi aplikację radcowską pod opieką Andrzeja Kalwasa – ustalił „Wprost". Kalwas był ministrem sprawiedliwości w rządzie Marka Belki. Małgorzata Lepper, absolwentka prawa na Uniwersytecie... 8
    • „Wprost" liderem 13 kwi 2008, 22:00 MediaW lutym 2008 r. „Wprost" był najczęściej cytowanym tygodnikiem opinii i czwartym medium pod tym względem w Polsce – wynika z raportu Instytutu Monitorowania Mediów. Na nasze publikacje powoływano się 400 razy –... 8
    • Elton John poparł Hillary 13 kwi 2008, 22:00 WyboryElton John włączył się w kampanię prezydencką Hillary Clinton. Brytyjski muzyk był gwiazdą zorganizowanego w ubiegłym tygodniu w nowojorskiej Radio City Music Hall koncertu poparcia dla Hillary. W czasie koncertu Elton przyznał,... 8
    • SLD chce reperować Polskę 13 kwi 2008, 22:00 LewicaNiemal dwa lata ma zająć specjalnemu zespołowi powołanemu przez szefa SLD Wojciecha Olejniczaka opracowanie programu naprawy Polski. Jego pracami kieruje prof. Janusz Reykowski, były przewodniczący zespołu ds. reform politycznych... 8
    • Pulitzer dla Dylana 13 kwi 2008, 22:00 USABob Dylan jako pierwszy w historii rockman otrzymał w ubiegłym tygodniu Pulitzera. To najbardziej prestiżowa amerykańska nagroda literacka przyznawana dziennikarzom, twórcom literatury, dramatu i muzyki. Jury nagrody chciało docenić w... 8
    • Dossier 13 kwi 2008, 22:00 „Ludzie prędzej czy później zrozumieją, w czym dzieło, i wyrzucą tę czarownicę" Lech Wałęsa w radiu TOK FM o przyszłości ojca Rydzyka w Radiu Maryja„Pan prałat jest już starszą osobą i nie zawsze ma dobre... 8
    • PYTANIA NIEPOLITYCZNE- Pomylono mnie z prezydentem Kaczyńskim 13 kwi 2008, 22:00 Rozmowa z Ryszardem Czarneckim, europosłem i reportażystą amatorem 8
    • Ludzie 13 kwi 2008, 22:00 Kochanowski ignoruje WielgusaJanusz Kochanowski nie wysłał swojego zastępcy na jedną z konferencji naukowych na KUL. To protest rzecznika praw obywatelskich przeciw nagrodzie Towarzystwa Naukowego KUL dla abp. Stanisława Wielgusa. Jak... 8
    • Z celi do kariery 13 kwi 2008, 22:00 Show-biznes„Do aresztu śledczego wsadził mnie miejscowy boss. Nie mogłem patrzeć, jak znęcał się nad 18-letnim chłopcem. Bił go, aż chłopak upadł. Potem go skopał i stanął mu butem na twarzy. To wyprowadziło mnie z... 8
    • Sawka czatuje 13 kwi 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
    • Zapytaj Wprost - Jan Rokita 13 kwi 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jan Rokita. 14
    • Poczta 13 kwi 2008, 22:00 Złodzieje skarbu Wzwiązku z poruszeniem przez autora artykułu „Złodzieje skarbu" (nr 13) sprawy zabużan chciałbym poinformować, że niektórzy z nich, czując się nieusatysfakcjonowani działaniami władz państwowych, zgodnie... 16
    • Playback 13 kwi 2008, 22:00 16
    • Wprost przeciwnie - Mowa do pingwinów na Antarktydzie 13 kwi 2008, 22:00 Gdyby nie PiS, rząd musiałby się podać do dymisji 18
    • Fotoplastykon 13 kwi 2008, 22:00 19
    • Z życia koalicji 13 kwi 2008, 22:00 Nadworną pieśniarkę premiera, pannę Dodę Elektrodę, spotkał despekt. Pewien warszawski deweloper, kiedy dowiedział się, kto zacz, nie chciał jej sprzedać mieszkania, bo to porządny dom i porządna okolica. No cóż, deweloper już w... 20
    • Z życia opozycji 13 kwi 2008, 22:00 Jarosław Kaczyński spotkał się z samorządowcami i podczas tego spotkania zagrzmiał, że PO upartyjnia samorządy. Gdybyśmy nie wiedzieli, że tako rzecze Kaczor, pomyślelibyśmy, że to Mazowiecki albo Wielowieyski, bo to labiedzenie... 21
    • Kto zabija państwo 13 kwi 2008, 22:00 Krzysztof Olewnik zginął, bo jego rodzina nie chciała się podporządkować mafijnemu układowi z Mazowsza. 22
    • Bezradność zaskórniaków 13 kwi 2008, 22:00 Nie trzeba należeć do układu, by nie być w stanie z nim walczyć. Wystarczy mieć coś na sumieniu. 30
    • Ostatnia szansa prezydenta 13 kwi 2008, 22:00 Kancelaria prezydenta chce upublicznić raport o stanie zdrowia prezydenta 32
    • Zombi z WSI 13 kwi 2008, 22:00 Ludzie dawnych wojskowych tajnych służb manipulują mediami 34
    • Komandosi z Brukseli 13 kwi 2008, 22:00 Lobbyści uciekli z Warszawy do stolicy UE 38
    • Podwójny generał - abp Sławoj Leszek Głódź 13 kwi 2008, 22:00 Był 1 kwietnia 2008 r. W Gdańsku trwała dyskusja na temat przyszłości Kościoła. – Wiem, kto zostanie następcą metropolity gdańskiego abp. Tadeusza Gocłowskiego. To biskup warszawsko--praski Sławoj Leszek Głódź! –... 40
    • Wprost z blogu 13 kwi 2008, 22:00 Ameryka bez wizjiJakub Osina; www.usa2008.blox.plCzym tak naprawdę różni się dwoje kandydatów do nominacji demokratów w listopadowych wyborach prezydenckich? Niczym – o ich porażce lub zwycięstwie nie zdecydują kwestie programowe,... 42
    • Ciemność w Szczecinie 13 kwi 2008, 22:00 Mamy najbardziej awaryjną sieć energetyczną w Europie 44
    • Kłamstwo edukacyjne 13 kwi 2008, 22:00 Im bardziej reformujemy edukację, tym jest ona w gorszym stanie 48
    • Trójka bez sternika 13 kwi 2008, 22:00 52
    • Odkupienie Blidy 13 kwi 2008, 22:00 Człowiek honoru strzelała do siebie, gdy był winny 52
    • Baryłka bez dna 13 kwi 2008, 22:00 Ropa będzie drożeć, dopóki Fed będzie ratował świat finansowy drukując dolary 52
    • Mosty porozumienia 13 kwi 2008, 22:00 Antysemityzm w Polsce to patologia i powód do wstydu - przyznała premier Tusk 52
    • Ryba po polsku - Kordon parlamentarny 13 kwi 2008, 22:00 Optymalne byłoby niewpuszczanie do Sejmu posłów 53
    • Giełda 13 kwi 2008, 22:00 54
    • Polacy chcą wyższych podatków 13 kwi 2008, 22:00 Aż 85 proc. Polaków chce reformy systemu podatkowego – wynika z badań CBOS. Nasze wyobrażenie o tym, jak powinny wyglądać podatki, jest jednak odmienne od tego, co zapowiada rząd Donalda Tuska. Dwie trzecie badanych uważa, że... 54
    • Zysk w dżungli 13 kwi 2008, 22:00 Chcesz zarabiać i jednocześnie pomagać środowisku? Zainwestuj w Canopy Capital. Ten brytyjski fundusz kupił w 2007 r. kawałek lasu tropikalnego Iwokrama w Gujanie i dziś płaci za jego zachowanie. W zamian w przyszłości będzie miał... 54
    • Największy bank 13 kwi 2008, 22:00 Brytyjski bank HSBC Holdings znalazł się na pierwszym miejscu tegorocznej listy 2000 największych firm świata amerykańskiego „Forbesa". Twórcy rankingu wzięli pod uwagę wyniki sprzedaży, zyski, aktywa i wartość rynkową... 54
    • Inflacja grozi konfliktami 13 kwi 2008, 22:00 Czy inflacja zagrozi pokojowi na świecie? John Holmes, zastępca sekretarza generalnego ONZ ds. humanitarnych, ostrzegł, że wzrost cen żywności może doprowadzić do niepokojów i destabilizacji na całym świecie. Do zamieszek doszło już w... 54
    • Żona na etacie 13 kwi 2008, 22:00 Siedemnaście godzin pracy w domu tygodniowo oznacza małżeństwo dla przeciętnej Amerykanki – wyliczyli naukowcy z University of Michigan. Niezamężne panie spędzają na pracach w domu tylko 10 godzin tygodniowo. Pocieszeniem dla... 54
    • Pałac w bloku 13 kwi 2008, 22:00 Moskwa to miasto o najbardziej absurdalnych cenach mieszkań na świecie. Metr kwadratowy kosztuje tam prawie pięć razy więcej niż w Berlinie, podczas gdy PKB na mieszkańca w Rosji jest dwa i pół razy mniejsze niż w Niemczech. Za... 54
    • Narodowy Bank Tuska 13 kwi 2008, 22:00 Premier próbuje ubezwłasnowolnić władze NBP 58
    • Nowoczesny jak Polak 13 kwi 2008, 22:00 Dogoniliśmy Czechów – prymusów epoki socjalizmu 60
    • Ekonomisie 13 kwi 2008, 22:00 Dlaczego polscy ekonomiści nie liczą się na świecie 64
    • Król Wall Street 13 kwi 2008, 22:00 Jamie Dimon uratował amerykański system finansowy 68
    • 2x2=4 - Świat w autobusie 13 kwi 2008, 22:00 W szkołach za mało jest wiedzy o realiach, a za duży nacisk kładzie się na rozmaite klasyfikacje 70
    • Know-How 13 kwi 2008, 22:00   72
    • Ptaki na diecie 13 kwi 2008, 22:00 Ptaki wiedzą, co dobre dla zdrowia. Pokrzewki czarnołbiste, pospolite w Europie leśne ptaki żywiące się owadami i owocami, potrafią wybierać te maliny, jeżyny czy porzeczki, które są najbogatsze w antyoksydanty. Związki te gwarantują... 72
    • Zapach geja 13 kwi 2008, 22:00 Homoseksualiści rozpoznają się po zapachu – dowodzi Charles Wysocki, genetyk z University of Pennsylvania. Badani przez niego geje i lesbijki za najatrakcyjniejszy uważali zapach potu homoseksualnych osób tej samej płci. Uczeni ze... 72
    • Alzheimer w brzuchu 13 kwi 2008, 22:00 Im większy mamy brzuch, tym bardziej zagraża nam demencja – dowodzą uczeni z Kaiser Permanente w Oakland. Dotyczy to przede wszystkim osób w średnim wieku. Czterdziestolatki, które nie miały nadwagi, ale ich tkanka tłuszczowa była... 72
    • Seks z ośmiornicą 13 kwi 2008, 22:00 Wbrew powszechnym poglądom nie są nieromantycznymi samotnicami, których obyczaje godowe sprowadzają się do aktu kopulacji. Ośmiornice mają bogaty repertuar zachowań seksualnych. Ośmioramienne pary flirtują i obejmują się czule, a... 72
    • Zbrodnie matczynej miłości 13 kwi 2008, 22:00 Niektóre matki tak bardzo boją się o zdrowie swego dziecka, że unikają kontaktu ze służbą zdrowia. Niebezpieczniejszy  jest  coraz powszechniejszy  przeniesiony  zespół  Münch-hausena. ... 72
    • Placebo z supermarketu 13 kwi 2008, 22:00 Oszustwo stało się dźwignią handlu 74
    • Rządzić powinny kobiety 13 kwi 2008, 22:00 Rozmowa z Desmondem Morrisem, zoologiem, autorem bestsellerowej książki „Naga małpa” 80
    • Kod wielkiego mistrza 13 kwi 2008, 22:00 Co nam mówią szczątki krzyżackich przywódców odnalezione w katedrze w Kwidzynie 84
    • Pierwsze powstanie warszawskie 13 kwi 2008, 22:00 W 1943 r. Polacy wspierali Żydów, a w 1944 r. – Żydzi Polaków 88
    • Bez granic 13 kwi 2008, 22:00 92
    • Wolniej na autostradach 13 kwi 2008, 22:00 Niemcy po raz pierwszy wprowadzili limit prędkości na autostradach. Ograniczenie do 120 km/h na wszystkich odcinkach autostrad w ubiegłym tygodniu zarządziły władze landu Brema. Reinhard Loske, minister środowiska landu, tłumaczył tę... 92
    • Islandia rozrywkowa 13 kwi 2008, 22:00 Islandia to kraj, w którym wydatki na kulturę, rozrywkę i rekreację są najwyższe na świecie (w stosunku do PKB). Według badań przygotowanych dla OECD, na te cele przeznacza się aż 10 proc. PKB. Ponad połowę wydatków na rozrywki... 92
    • KOMENTARZ - Pejzaż z meczetem 13 kwi 2008, 22:00 Fabrizio Tassinarianalityk z Centrum Studiów nad Polityką Europejską w BrukseliW ciągu kilkunastu najbliższych lat liczba muzułmańskich imigrantów w Brukseli przewyższy liczbę niemuzułmanów. Dane te powinny uświadomić unii, że czas... 92
    • Prawdziwy rząd Europy 13 kwi 2008, 22:00 Dyktatorzy Unii Europejskiej stanowią monolit nie do przebicia 94
    • Religia Kremla 13 kwi 2008, 22:00 Prawosławie zastąpiło marksizm jako państwowa ideologia rosyjskiego imperium 98
    • Układ moskiewski 13 kwi 2008, 22:00 Mitem jest przekonanie, że Niemcy i Francuzi myślą w kategoriach ponadnarodowych 100
    • Jesteśmy stąd 13 kwi 2008, 22:00 Rozmowa z Szymonem Peresem, prezydentem Izraela 102
    • Porwanie Europy - Pobojowisko brukselskie 13 kwi 2008, 22:00 Unia nie chce się rozszerzać ze względu na coraz silniejsze sprzeczności interesów między państwami 104
    • Pasaż 13 kwi 2008, 22:00 106
    • Wzmacniacze sił 13 kwi 2008, 22:00 Madonna, poza „pakowaniem" na siłowni, zażywa ruchu na świeżym powietrzu. Nabiera sił przed trasą koncertową promującą album „Hard Candy". Przedstawiamy nowości, które pozwolą się wzmocnić nie tylko królowej popu. 106
    • Jacht na medal 13 kwi 2008, 22:00 Angelina Jolie i Brad Pitt chętnie spędzają czas na swoim wielkim jachcie. W krótszy rejs mogliby popłynąć jachtem polskiej firmy Galeon, który potrafi przetrwać najsilniejsze huragany. Galeon 260 Cruiser, choć nie jest kolosem, ma... 106
    • Komfort bez szwów 13 kwi 2008, 22:00 Katie Holmes wzięła udział w nowojorskim maratonie, ale lubi biegać także mniej wyczynowo. Przydadzą się jej buty Reeboka Smoothfit HexRide – pierwsze na świecie bez szwów, całkowicie gładkie wewnątrz i na zewnątrz. Ich podeszwa... 106
    • Ładowarka w kołnierzu 13 kwi 2008, 22:00 Matthew McConaughey uwielbia sport na świeżym powietrzu. Podczas ćwiczeń aktor słucha muzyki z iPoda. Żeby urządzenie nie rozładowało się w czasie treningu, dom mody Zegna zaprojektował kurtkę Solar JKT. Doładowuje ona iPoda,... 106
    • Trener komórkowy 13 kwi 2008, 22:00 Firmy Adidas i Samsung stworzyły telefon komórkowy miCoach, który jest elektronicznym trenerem osobistym. Podczas ćwiczeń komórka mierzy czas, tętno, dystans, prędkość i spalone kalorie. Potrafi zanalizować te dane oraz dostosować plan... 106
    • Rower od NASA 13 kwi 2008, 22:00 Firma Dahon California to największy producent rowerów składanych. Jej jednoślady zaprojektował dr David Hon, fizyk, który pracował dla NASA. Pierwszy składak skonstruował w związku z kryzysem paliwowym w USA. Z okazji 25-lecia firmy... 106
    • Laser 13 kwi 2008, 22:00 110
    • Wydarzenie tygodnia: 65. rocznica powstania w getcie warszawskim 13 kwi 2008, 22:00 Warszawa pamiętaPoza oficjalnymi uroczystościami z udziałem prezydentów Izraela i Polski zaplanowano m.in.: 15 kwietnia o godzinie 20.00 Izraelska Orkiestra Filharmoniczna pod batutą Zubina Mehty da koncert w Teatrze Wielkim o północy przed... 110
    • Magia liczb 13 kwi 2008, 22:00 Powstanie wybuchło o 4 rano 19 kwietnia 1943 r. W 2008 r. w symboliczny sposób tego dnia spotykają się dwa kalendarze – gregoriański i hebrajski. Na wyjątkową datę 65. rocznicy wybuchu powstania w getcie przypada 1. dzień święta... 110
    • Bohaterowie ’43 13 kwi 2008, 22:00 – Nie wyobrażałem sobie, że będę jeszcze istniał 65 lat po powstaniu w getcie. Te tragiczne i żywe wspomnienia splatają się z moim osobistym szczęściem, bo jestem jednym z ostatnich żyjących powstańców. Jestem niezwykle... 110
    • 2008 – Rok Polski w Izraelu 13 kwi 2008, 22:00 W oczach Izraelczyków Polska ma wreszcie szanse zmienić stereotyp kraju wyłącznie obozów Zagłady, których śladami jeździ izraelska młodzież. – Powinni zobaczyć, że to także nowoczesny i ciekawy kraj – powiedział Donald... 110
    • Pokolenie J 13 kwi 2008, 22:00 Najsłynniejszy polski festiwal rockowy ukształtował dzisiejsze gwiazdy sceny i mediów 112
    • Strój bojowy 13 kwi 2008, 22:00 Kurtka, beret, a nawet nazwa firmy odzieżowej manifestują poglądy polityczne 118
    • Wencel gordyjski - Schizofrenia kibica 13 kwi 2008, 22:00 Jak proroczo mawia prezes Michał Listkiewicz, „ZSRR upadł, ale PZPN nie upadnie” 120
    • Ueorgan Ludu 13 kwi 2008, 22:00 Przyjaźń amerykańsko-rosyjska na terytorium Polski. * Wolny Tybet. A co z wolną Polską? * Kaczyński idzie drogą Leppera. * Komputerem w pekiński reżym 121
    • Krótko po wolsku - Życie to nie bajka 13 kwi 2008, 22:00 Ciekawe wyniki przyniosła ankieta rozpisana wśród Polaków, którzy mieli odpowiedzieć na pytanie, z jakimi bohaterami znanych bajek kojarzą im się nasi politycy. Osobiście jestem zaskoczony, że moi rodacy obsadzili Tuska w roli... 121
    • Skibą w mur - Rów imienia Kasi Cichopek 13 kwi 2008, 22:00 W zakłamanym świecie afer wielkie mogą być już tylko liczby, a nie ludzie 122

    ZKDP - Nakład kontrolowany