Krach Chin

Krach Chin

Rozmowa z Jeremym Rifkinem, amerykańskim ekonomistą, założycielem Foundation on Economic Trends w Waszyngtonie
„WPROST": W książce „Europejskie marzenie" nazywa pan Stary Kontynent supermocarstwem. Czy światowy kryzys nie obnażył kruchych podstaw tej mocarstwowości?
Jeremy Rifkin: Nie. Unia Europejska to  obecnie przodujące ekonomicznie mocarstwo świata. Supermocarstwo. PKB 27 krajów członkowskich jest wyższy niż PKB 50 stanów Ameryki. Ponadto unia jest potęgą eksportową i, wreszcie, unia to też przodujący rynek wewnętrzny. Ma 500 mln konsumentów. To największa konsumencka baza świata. Ma też dodatkowych 500 mln potencjalnych konsumentów u  stowarzyszonych partnerów z regionu Morza Śródziemnego i północnej Afryki. I wreszcie waluta. Euro jest globalnie najsilniejszą walutą. O  mocarstwowości unii świadczy także to, że począwszy od traktatu z  Maastricht, potrafiła się stać jednostką polityczną. Tak jak 50 stanów Ameryki jest zarządzanych z Waszyngtonu, tak unia z Brukseli. W Europie jest też większe niż w Stanach Zjednoczonych bezrobocie. Wzrost również zapowiada się marnie.
Bezrobocie będzie rosło zarówno w Europie, jak i w USA. Ale niebawem Ameryka będzie miała więcej bezrobotnych. Trudno dokładnie ocenić ilu. Dużo zależy od tego, co w obecnej sytuacji będzie robił rząd Obamy, Bruksela. Europa ma jednak plan gry i wizję. A Stany Zjednoczone mają na  razie tylko Obamę.
Czyli Europa to przodująca gospodarka świata. A Chiny, które wciąż mają najwyższy wzrost gospodarczy?
Wzrost gospodarczy w Chinach osiągnął szczyt, bo to rozpędzająca się gospodarka. Tak jak Indie i Brazylia. Ale PKB na mieszkańca w Chinach nijak nie da się porównać z PKB na mieszkańca w Unii Europejskiej.
Czy unii nie zabije biurokracja?
Zgadzam się z narzekaniami na biurokrację. Ale to w Stanach Zjednoczonych jest jej więcej. Mieszkam w Waszyngtonie od 37 lat. Liczba zatrudnionych w europejskiej administracji jest nieporównywalnie mniejsza od liczby zatrudnionych w instytucjach USA. Owszem, w Europie są przerosty biurokracji, w Polsce również. I w każdym rządzie. Ale  proszę zwrócić uwagę, jak specyficzna jest unia. To unikatowa sieć, w  której ramach stale szuka się konsensusu. Nikt nie może dominować, żaden przemysł, żaden kraj. Gdy Polska się czemuś sprzeciwia, musiszukać partnerów do porozumienia. To czasochłonne i frustrujące, ale tak działa demokracja. W Stanach Zjednoczonych jest trochę inaczej.
Ale czy nas ta sieciowa demokracja nie paraliżuje? Nie ma wprawdzie traktatu lizbońskiego, ale czy on by cokolwiek zmienił?
Przypadek traktatu lizbońskiego jest niezwykle ciekawy. Irlandczycy powiedzieli „nie". Ale gdybyście ich zapytali, czy chcieliby opuścić unię, miażdżąca większość również odpowiedziałaby „nie". Obserwowałem debaty traktatowe we Francji i Holandii. Głosy sprzeciwu dotyczyły w  istocie ich wewnętrznych sporów.
Czyli, według pana, w referendum postawiono po prostu złe pytanie?
Oczywiście. Gdyby taki 350-stronicowy dokument, z tymi wszystkimi opisami technicznej, zbiurokratyzowanej strony demokracji przedstawić Amerykanom, natychmiast wyrzuciliby go do kosza. Powiedzieliby, że to  absurd, którego nie będą czytać. Co powinniście zrobić? Poddać pod  głosowanie rozdział o podstawowych prawach człowieka, który uważam za  serce całego dokumentu. Niech głosują nad tym. Tak jak my to zrobiliśmy w USA – wszystko uprościliśmy. No bo proszę mi pokazać kraj w Europie, społeczeństwo, które chciałoby wyeliminować to wszystko, czym jest dziś Unia Europejska.
Sceptykami są na przykład Czesi…
Władze. Ale nie społeczeństwo. Opinia publiczna ma inny punkt widzenia. To tak jak w Stanach. Czy większość Amerykanów myślało tak jak administracja Busha?
Traktat lizboński powinien zostać podpisany przez wszystkie kraje?
Tak. I nie należy zwracać uwagi na komentatorów. Zanim został podpisany pierwszy traktat, krytycy pisali, że do tego nie dojdzie. A doszło. Kiedy wprowadzono euro, moi koledzy w Ameryce mówili, że za pół roku będzie to papier toaletowy. A proszę spojrzeć, jak stabilna jest ta  waluta. Zmiany w ramach wielkiej sieci są trudne do przeprowadzenia, ale  nie sądzę, żeby ktoś w Europie chciał zahamować jej rozwój.
Jak więc powinno brzmieć pytanie dla Irlandii?
Tak jak pytanie do rodzica: czy chcesz, żeby twoje dziecko w swym rozwoju było ograniczone granicami terytorialnym? Czy chcesz, żeby mogło korzystać z różnorodności kontynentu? Nie trzeba przecież porzucać na  przykład Polski, żeby być Europejczykiem. Wyłącznie narodowa identyfikacja to w XXI wieku martwa idea.
Czy Polacy, i nie tylko Polacy, mają jednak prawo obawiać się utraty tożsamości i rozmycia wartości w homogenicznej eurokulturze?
To istotne obawy. Ale co sprawia, że na przykład Ameryka jest ciekawa? To, że jest krajem imigrantów, którzy przywieźli tam elementy różnych kultur. Jej siłą jest otwartość. Jeśli Irlandia czy Polska jest świadoma swego dorobku – w kulturze, medycynie, nauce – i kraje te zdają sobie sprawę ze swojej siły, powinny zacząć ją postrzegać jako dar, którym mogą się dzielić, a nie własność, której muszą bronić. Jeśli będą robić to drugie, staną się ksenofobiczne i zamknięte. Poza tym dorobek nie  jest czymś zmumifikowanym. Z każdym pokoleniem podlega zmianom i  przekształceniom. Pokolenie milenium wymienia się poglądami na forum świata. Nie sposób się więc już trzymać XIX-wiecznej idei państw narodowych. Trzeba się dzielić z innymi, by móc czerpać z ich dorobku.
Może to, co się stało z traktatem oznacza, że ludzie nie chcą się integrować politycznie tak szybko. A może boją się dominacji Niemiec czy Francji?
Doradzam wielu szefom państw. Społeczeństwa chcą wiedzieć, że ich tożsamość i kultura są respektowane. Ale młode pokolenie chce jednocześnie poznawać inne kultury, świat. Łatwiej stracić poczucie tożsamości, przyjmując postawę defensywną niż otwartą. Bo kiedy zamyka się bramę, zamyka się ją w obie strony. Nie dajesz – nie dostajesz i nie możesz wzbogacać siebie.
Wieszczy pan kres państw narodowych?
Kraje narodowe to wymysł, twór polityczny. Rozwinęły się w wyniku rewolucji druku. Powstały wówczas języki narodowe, wykreowano tożsamość narodową. Ale świat rozwija się dalej. Kultura to proces.
Chiny wydają się bardzo silnym państwem narodowym i rozwijają się z  niespotykaną wcześniej dynamiką.
Moim zdaniem, Chiny stoją na granicy olbrzymiego kryzysu ekonomicznego i  politycznego. Będzie to efekt globalizacji. Fundamentem globalizacji, która zaczęła się tak naprawdę w późnych latach 80., byli amerykańscy konsumenci. Chcieli kupować wszystko, co jest dostępne na świecie. Ale  to nie był prawdziwy fundament, tylko domek z kart. Siła konsumencka Amerykanów opierała się na kredytach i długach. Co się stało po wielkiej recesji po 1989 r.? Ameryka wyszła z niej na początku lat 90., dając każdemu obywatelowi kartę kredytową. I zaczęło się wydawanie pieniędzy na niespotykaną wcześniej skalę. To spowodowało, że Chiny i Indie zaczęły produkować dobra i usługi. Cena, którą zapłaciliśmy za  globalizację i rozwój na przykład Chin, jest jednak bardzo wysoka. Pozbyliśmy się całych oszczędności i wylądowaliśmy z długami. Zadłużenie amerykańskich gospodarstw domowych wynosi obecnie około 12,5 bln dolarów. Pakiet pomocowy w wysokości około 800 mld dolarów może nam nic nie pomóc. Jesteśmy spłukani.
Na czym będzie polegał ten chiński krach?
Chiny będą musiały skierować swoją produkcję na rynek wewnętrzny, bo  Ameryka nie będzie miała – już nie ma – za co kupować ich produktów. Przestaną też pożyczać USA pieniądze. Nie będą chciały kupować naszych długów. Chiny mają dodatkowo problem z biedą oraz ze skażeniem środowiska.
Klasa średnia w Ameryce jest spłukana. Ale badania mówią, że ci, którzy dotychczas byli biedni, dziś są bogatsi niż dawniej.
Ameryka nie ma pieniędzy. Nasze oszczędności powędrowały do Chin. Gospodarka chińska zwolni. Biedni ludzie, którzy przyjechali pracować do  miast, będą musieli rozeźleni wracać na prowincję.
Czy to znaczy, że Europa najszybciej wyjdzie z kryzysu?
Europa jest w ogóle w lepszej sytuacji niż USA i Chiny. Macie oszczędności, stosunkowo niewielkie deficyty budżetowe, dobre PKB na  mieszkańca. Ale nie jesteście odizolowani od świata. Padły fundamenty globalizacji. W związku z tym trzeba teraz wykreować nową rewolucję ekonomiczną i nową rewolucję energetyczną. Czyli trzecią rewolucję przemysłową.
Rewolucja, o której pan mówi, ma zdecentralizować wytwarzanie i  dystrybucję energii. I to ma być coś, co wesprze rządowe dotacje dla  banków i przemysłu i wyprowadzi nas z kryzysu?
Tak. Zainicjowałem okrągły stół prezesów największych firm światowych, zainteresowanych rozwojem zmierzającym ku trzeciej rewolucji. To ponad 100 osób; są wśród nich szefowie IBM, General Motors, Daimlera itd. Trzeba stworzyć nową ekonomię, która otworzy nowe możliwości biznesowe, pokaże nam nowe sposoby osiągnięcia efektywności itd. Bo samo pompowanie pieniędzy nic nie da. Naszym projektem poważnie zainteresowała się już Bruksela. Hans-Gert Pöttering nazwał trzecią rewolucję jednym z celów, do których unia powinna dążyć do 2050 roku.
Chwali pan unię i Niemcy, a tymczasem europejska prasa atakuje na  przykład kanclerz Merkel, że nie radzi sobie ona z kryzysem.
Doradzam nieformalnie Angeli Merkel i ministrowi Steinmeierowi. I mogę powiedzieć, że pani kanclerz ma ogromne wyczucie tego, co powinna i co musi zmienić Europa. Kilka miesięcy temu jedliśmy lunch razem z  przedstawicielami niemieckiego biznesu. Wyłuszczyłem im zasady trzeciej rewolucji przemysłowej. To nie są tylko puste słowa. To dokładny plan działania.
Niemcy pompują pieniądze w przemysł samochodowy, żeby auta w ogóle produkowano. A zgodnie z tym, co pan mówi, powinny przeznaczyć więcej pieniędzy na produkcję samochodów nowej generacji.
Rozmawiałem o tym z Angelą Merkel. Niemcy w następnych latach wydadzą pół miliarda euro na budowę pojazdów o napędzie wodorowym. Pracują nad tymi m.in. BMW i Opel.
Trzecia rewolucja przemysłowa oznacza, że mimo kryzysu nie powinien nam grozić – tu przytoczę tytuł pańskiej książki – koniec pracy.
To prawda, jeśli będziemy zmierzać w kierunku trzeciej rewolucji przemysłowej, możemy szybko rozwiązać problem bezrobocia, tworząc na  kilkadziesiąt lat miliony miejsc pracy. Ale długofalowo problem pracy musimy przemyśleć od nowa. Kiedy wybudujemy nową infrastrukturę, znowu będziemy mieli problem. Od 2040 r. nie będziemy potrzebować masowego zatrudnienia.
Filozof i socjolog Jürgen Habermas uważa, że Europejczycy są mało aktywni, czekają na to, co zrobi dla nich władza. Więc może nie będzie tak różowo?
To, co mówi Habermas o Europejczykach, ja mogę powiedzieć o Amerykanach. Bo co robimy? Czekamy na to, co zrobi rząd. Uczę w najstarszej biznesowej szkole na świecie ludzi z obu stron Atlantyku. Nie widzę żadnej różnicy, jeśli chodzi o poziom aktywności. Szanuję filozofów, ale  wolałbym, żeby zajęli się nauką i nie wtrącali do biznesu. Poza tym, gdyby Ameryka była taka dobra w ekonomii, nie doprowadzilibyśmy się do  punktu, w którym teraz jesteśmy.
Okładka tygodnika WPROST: 6/2009
Więcej możesz przeczytać w 6/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2009 (1361)

  • Poczta 1 lut 2009, 22:00 Saperzy historiiZ uwagą przeczytałem artykuł Sergiusza Sachny „Saperzy historii" (nr 48). Jestem historykiem z zamiłowania i nie mogę się nadziwić, że czasy się zmieniły, a podejście władz do niektórych tematów nie. W... 4
  • Na stronie - Cyrk naciągaczy 1 lut 2009, 22:00 Dlaczego tak wielu ludzi w czasie kryzysu chce sobie z ochotą za- szkodzić? Co gorsza, sądzą oni, że sobie pomagają, żądając od rządu pakietów antykryzysowych liczonych w dziesiątkach miliardów złotych. To tak, jakby mąż nie chciał zapłacić za coś drogiego dla domu swoją kartą... 5
  • Superkanclerz 1 lut 2009, 22:00 Donald Tusk – Człowiek Roku 2008 Uchodzi za sympatycznego faceta, ale rząd trzyma krótko i po kanclersku. Mimo że wymyślił politykę miłości, sam gra na pograniczu faulu i bez skrupułów. Lubi akcje zespołowe, jednak tylko wtedy, gdy kończą się jego bramkami. Ma zaufanych... 6
  • Przejdziemy kryzys suchą stopą 1 lut 2009, 22:00 Rozmowa z Donaldem Tuskiem, prezesem Rady Ministrów 12
  • Skaner 1 lut 2009, 22:00   16
  • Nieudana seksmisja 1 lut 2009, 22:00 PiS Joanna Kluzik-Rostkowska, Aleksandra Natalli-Świat i Grażyna Gęsicka w nienagannie skrojonych żakietach chwalą się gospodarczymi sukcesami w czasach rządów PiS. Całość podsumowuje uśmiechnięty Jarosław Kaczyński. „Czas na czyny, nie cuda" – przekonuje. Wszystko... 16
  • Zabójczy raport 1 lut 2009, 22:00 Śmierć Papały 17
  • Wotum zaufania 1 lut 2009, 22:00 Rząd 17
  • 25 winnych ludzi 1 lut 2009, 22:00 Kryzys 17
  • Dossier 1 lut 2009, 22:00 „Nie jestem kandydatem na szefa NATO" Radosław Sikorski w Brukseli„Nie zabraknie pieniędzy na emerytów i rencistów, na służbę zdrowia, na pensje. Cięcia nie będą dotykać ludzi"Donald Tusk o cięciach budżetowych... 18
  • Pytania niepolityczne - Horror w kuchni 1 lut 2009, 22:00 Rozmowa z Pawłem Kowalem, posłem PiS, miłośnikiem miłośnikiem gotowania 18
  • Czy należy zmniejszyć liczbę posłów i senatorów? 1 lut 2009, 22:00 Konfrontacje 19
  • Wykrywacz kłamstw 1 lut 2009, 22:00 Jan Vincent-Rostowski (ur. 30 kwietnia 1951 w Londynie), minister finansów w rządzie Donalda Tuska. Magister ekonomii, wykładowca akademicki w Anglii i na Węgrzech. Były doradca wicepremiera Leszka Balcerowicza, doradca prezesa NBP. Doradzał... 19
  • Barometr 1 lut 2009, 22:00 Gra o pałac Donald Tusk nie powinien rezygnować ze stanowiska premiera, by w przyszłym roku ubiegać się o prezydenturę – wynika z sondażu TNS OBOP dla „Wprost". – Połowa respondentów jest zadowolona z premiera i... 20
  • Plus ujemny - Łysa Diana 1 lut 2009, 22:00 Jaka jest różnica między wyznaniem a wyznaniem? Ogromna. Wyznanie się ukrywa, jeśli nie jest się muzułmaninem, a wyznanie głupot w mediach – eksponuje. „Zawsze chciałem zabić Hitlera” – wyznał niedawno Tom Cruise. Cieszy mnie, że nieustannie powiększa... 22
  • Wydarzenia - Polska 1 lut 2009, 22:00 Sprawa gazu pokaże stan integracji europejskiej w „prawdziwym świetle" – powiedział premier Czech Mirek Topolánek, który we Wrocławiu spotkał się z Lechem Kaczyńskim i Wiktorem Juszczenką, by ocenić stan realizacji... 24
  • Wydarzenia - Świat 1 lut 2009, 22:00 W Paryżu i wielu miastach Francji odbyły się masowe manifestacje przeciw polityce rządu, zorganizowane przez osiem czołowych francuskich związków zawodowych. Protestujący domagali się walki z bezrobociem i spadkiem płacy realnej oraz... 26
  • Przegląd prasy zagranicznej 1 lut 2009, 22:00 WATYKAN W OGNIU KRYTYKI Papież zapomniał Cofnięcie ekskomuniki wobec czterech biskupów lefebrystów nie jest łaską, lecz kapitulacją. Nowa era w stosunkach między lefebrystami a Watykanem zaczyna się od kłamstwa, bo wśród tych... 28
  • Puls Gospodarki 1 lut 2009, 22:00 30
  • Gadu-gadu w Davos 1 lut 2009, 22:00 Tegoroczne Światowe Forum Ekonomiczne w Davos przekształciło się w sztab kryzysowy. 2,5 tys. przedstawicieli państw i światowych korporacji dyskutowało o sposobach, kosztach i możliwościach pozyskania pieniędzy na walkę z globalnym... 30
  • SMS 1 lut 2009, 22:00   W 2008 r. zysk Microsoftu spadł aż o 500 mln USD. W ciągu najbliższych 18 miesięcy firma zwolni 5 tys. pracowników, z czego 1,4 tys. w trybie natychmiastowym. Ma to przynieść oszczędności w wysokości 1,5 mld USD. To pierwsze... 30
  • Pętla kredytowa 1 lut 2009, 22:00 Minister finansów zapowiada, że w 2009 r. Polska wstąpi do systemu ERM2 („poczekalnia" przed euro). To zła wiadomość dla posiadaczy kredytów we frankach szwajcarskich. – W ERM2 wahania złotego wobec euro będą... 30
  • Z OFE do ZUS 1 lut 2009, 22:00   Jolanta Fedak, minister pracy, oznajmiła, że w ciągu dwóch miesięcy przedstawi projekt ustawy zmieniającej zasady inwestowania pieniędzy w Otwartych Funduszach Emerytalnych i obniżającej pobierane przez nie opłaty. Kryzys... 30
  • Nieznani krezusi 1 lut 2009, 22:00   Eliodoro Matte Chilijczyk, właściciel Empresas CMPC, a także ogromnych lasów w Chile i Argentynie. Jego majątek jest wart 7,9 mld USD Reinhold Würth Niemiecki miliarder jest właścicielemWürth Group, producenta śrub i wkrętów.... 30
  • Uratowany przez fast food 1 lut 2009, 22:00   O sieciowych firmach gastronomicznych słyszymy zwykle w kontekście wyzysku pracowników i niskich płac. Michael Gill twierdzi zaś, że Starbucks, amerykańska sieć kawiarni, uratował mu życie. Gill pisze, że dostał szansę pracy w... 30
  • Cytat 1 lut 2009, 22:00 „Prezydent Obama na podstawie informacji i wniosków wielu ekonomistów wyraża przekonanie, że Chiny manipulują dolarem" Timothy Geithner, sekretarz skarbu USA 30
  • Polska zamożniejsza 1 lut 2009, 22:00 Polska awansowała z dziewiątej na szóstą pozycję wśród największych gospodarek UE. Jesienią 2008 r. nasz PKB wyniósł ponad 94 mld euro. 30
  • Zapytaj Wprost - Andrzej Czuma 1 lut 2009, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost" odpowiada Andrzej Czuma. Minister sprawiedliwości, polityk PO, prawnik i historyk. Inicjator powstania Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, organizacji antykomunistycznej w... 32
  • Rewolucja Czumy 1 lut 2009, 22:00 Andrzej Czuma ma szanse na zrealizowanie swoich planów, bo może liczyć na poparcie opozycji i prezydenta Przeciwnicy wieszczą jego klęskę, wskazując na brak doświadczenia. Zwolennicy podkreślają jego uczciwość i determinację, przewidując, że stanie się szeryfem bezlitosnym dla... 34
  • Podwójny romans Marcinkiewicza 1 lut 2009, 22:00 Dla polityków obecność na łamach tabloidów jest jak narkotyk: w umiarkowanych dawkach działa korzystnie, poprawiając samopoczucie. Ale tak jak każdy narkotyk uzależnia. Boleśnie przekonał się o tym były premier Kazimierz Marcinkiewicz, któremu gra z tabloidem wymknęła się spod... 36
  • Piękny umysł znad Wisły 1 lut 2009, 22:00 Monika i Bartosz Soćkowie są najlepszymi polskimi szachistami. Zamiłowanie do szachów przekazali trójce swoich dzieci Informatyka, brydż, poker, szachy – to dziedziny, w których Polacy należą do najlepszych na świecie. W tworzeniu strategii, matematycznej precyzji i... 38
  • Ryba po polsku - My jesteśmy krasnoludki 1 lut 2009, 22:00 Zauważyłem ostatnio zmiany w karnacji Europejczyków. Ja- cyś się tacy zrobili żółci. To oczywiście z zawiści, że u siebie mają solidny kryzys – bilionowy, a Polacy tylko mały kryzysik na głupie 17 miliardów. My jesteśmy krasnoludki, pod grzybkami nasze budki. 40
  • Dlaczego nie upadną koncerny samochodowe 1 lut 2009, 22:00 Firmy motoryzacyjne wysyłały pracow- ników na bezpłatne urlopy, a prezesów do stolic z prośbą o państwową pomoc. Sprzedaż nowych aut w Stanach Zjednoczonych dramatycznie spadła, w Europie było niewiele lepiej. 45
  • Susza kredytowa 1 lut 2009, 22:00 Mój rząd nie jest zainteresowany, żeby dawać kasę jakiemuś bankowi. Zakładamy, że to banki są od tego, by udzielać pożyczek i pomocy, a nie odwrotnie – zapowiedział 27 stycznia premier Donald Tusk. 56
  • Jak ugryźć 17 miliardów 1 lut 2009, 22:00 Wiele rządów zadłuża się coraz bardziej, aby zdobyć środki na walkę z kryzysem gospodarczym. Polski rząd – odwrotnie. Premier Donald Tusk i minister finansów Jan Vincent-Rostowski chcą ograniczyć wydatki państwa. Tyle że możliwe szybkie cięcia w budżecie mogą przynieść... 60
  • Skąd się wzięła dziura budżetowa 1 lut 2009, 22:00 Mirosław Barszcz Były wiceminister finansów Zwykłemu obywatelowi na ogół się nie zdarza, by w jego domowym budżecie nagle pojawiła się duża dziura. Co innego w wypadku rządu. Na wydatki tylko w pierwszym półroczu 2009 r. zabrakło 17 mld zł (około 5 proc. zaplanowanych... 61
  • Krach Chin 1 lut 2009, 22:00 Rozmowa z Jeremym Rifkinem, amerykańskim ekonomistą, założycielem Foundation on Economic Trends w Waszyngtonie 62
  • Głos z Ameryki - Pokusa mieszkaniowa 1 lut 2009, 22:00 Slogan, chwytliwy i niekon- kretny – jak to w polityce – spowodował rozkwit rynku nieruchomości, a później jego krach. To hasło „zwiększenia dostępności mieszkań”. Nie wiem, o czym mówią politycy, gdy twierdzą, że obywateli, których nie stać na własne... 65
  • Sztuka ciała 1 lut 2009, 22:00 Aż 84 proc. Polek nie jest zadowolonych z własnego wyglądu. Z usług chirurga plastycznego skorzystałaby co szósta kobieta, gdyby tylko miała dość odwagi i pieniędzy, aby to zrobić – wynika z sondażu TNS OBOP. Zaledwie cztery Polki na sto uważają, że są atrakcyjne. Gorzej... 66
  • Kod perfum 1 lut 2009, 22:00 Kobiety nieświadomie wybierają takie perfumy, które wzmocnią wysyłany do mężczyzn przez ich ciała chemiczny komunikat. To dlatego niechętnie ulegamy modom na zapachy. 72
  • Matka ekspresowa 1 lut 2009, 22:00 Rekord szybkiego powrotu do pracy po urodzeniu dziecka należy do Sarah Palin. Gubernator Alaski urodziła wcześniaka z zespołem Downa. Do obowiązków służbowych wróciła już trzeciego dnia po porodzie. Zamiast urlopu macierzyńskiego postanowiła w razie potrzeby korzystać ze... 74
  • Zatruty rtęcią 1 lut 2009, 22:00 Nie chcę umrzeć jak Tycho Brahe”, żartują Czesi, gdy podczas piwnej biesiady wychodzą do toalety. Nikt nie chciałby umrzeć jak genialny duński astronom. Według najnowszej teorii, mordercą uczonego był jego kuzyn, a zleceniodawcą zbrodni król Danii Christian IV. Duńscy... 78
  • Statek Darwina 1 lut 2009, 22:00 U wybrzeży brytyjskiego hrabstwa Essex Robert Prescott z uniwersytetu St. Andrews odkrył szczątki HMS „Beagle”. To statek, na którym młody i nieznany jeszcze naukowiec Karol Darwin odbył podróż dookoła świata. Obserwacje Darwina zgromadzone podczas pięcioletniej... 81
  • Kosmiczna broń 1 lut 2009, 22:00 Armia Stanów Zjednoczonych przeprowadziła test urządzenia do niszczenia wiązką laserową rakiet balistycznych. Na razie była to symulowana próba naziemna, ale już w 2009 r. po raz pierwszy ma być zniszczony cel w locie. 82
  • KNOW-HOW 1 lut 2009, 22:00   84
  • Europa w kosmosie 1 lut 2009, 22:00 EUROPA W KOSMOSIE Wyniesienie pięciu satelitów na orbitę okołoziemską planuje Europejska Agencja Kosmiczna. Dwa zostaną wyposażone w teleskopy śledzące odległe rejony galaktyki, a trzy będą obserwowały zjawiska zachodzące na Ziemi.... 84
  • Ślepy Galileusz 1 lut 2009, 22:00 Galileusz w listach do przyjaciół skarżył się, że kłopoty ze wzrokiem przeszkadzają mu prowadzić astronomiczne obserwacje. Pod koniec życia całkowicie lub bardzo znacznie stracił wzrok. Przypuszcza się, że przyczyną mogła być wada... 84
  • Książka - Rynkowy umysł 1 lut 2009, 22:00     Czy ekonomia jest racjonalna? Gdyby była, nie doszłoby do największego kryzysu gospodarczego od II wojny światowej. Przekonuje o tym Michael Shermer, współpracownik „Scientifi c American", w książce „Rynkowy... 84
  • Pokusa kobiet 1 lut 2009, 22:00 Mężczyźni łatwiej niż kobiety opierają się pokusie zjedzenia zjedzenia przysmaku. Łatwiej jest im wytrwać na diecie i szybciej chudną. Dzieje się tak dzięki zdolności mężczyzn do do odsuwania myśli o jedzeniu. W efekcie... 84
  • CZŁOWIEK I GADŻET 1 lut 2009, 22:00 Pokolenie MP3 Nazwa MP3 pochodzi od formatu plików, które niegdyś jako jedyne były odtwarzane przez te urządzenia. Dziś standardów zapisu dźwięków i obrazów obsługiwanych przez MP3 jest dużo więcej. Są już dostępne odtwarzacze o... 85
  • Ostatni czeski książę 1 lut 2009, 22:00 Najlepiej czuje się w lesie. Albo w restauracjach serwujących dziczyznę. Uwielbia siedzieć ze szklaneczką dobrej whisky z małej szkockiej gorzelni i rozkoszować się smakiem tytoniu z fajki. Najbliższe pół roku spędzi jednak na salonach Europy. 86
  • Każdy ma swoich lefebrystów 1 lut 2009, 22:00 Katolicy spierają się o Sobór Watykański II. W Anglii walka toczy się przede wszystkim o kapłaństwo i biskupstwo dla kobiet i homoseksualistów. Reformowani spierają się z kolei o ekumenizm. Ale we wszystkich tych sporach fundamentem pozostaje stosunek do nowoczesności. 88
  • Jestem polskim Obamą 1 lut 2009, 22:00 Rozmowa z Wiktorem Forysiem, demokratycznym kandydatem do Izby Reprezentantów z Chicago, na miejsce Rahma Emanuela, nowego szefa administracji Białego Domu. 90
  • Europa i reszta - Jak się zbudzi, to nas zje 1 lut 2009, 22:00 Życie w globalnym świecie toczy się dziś według następującej konwencji: Rosja udaje, że jest militarną potęgą, a Zachód udaje, że w to wierzy. 91
  • DOOKOŁA ŚWIATA 1 lut 2009, 22:00 92
  • Oprah za Obamę 1 lut 2009, 22:00 Oprah Winfrey miałaby zająć stanowisko senatora w stanie Illinois, zwolnione przez prezydenta Obamę. Taką niecodzienną propozycję złożył czarnoskórej gwieździe amerykańskiego talk-show Rod Blagojevich, gubernator stanu Illinois,... 92
  • Cytat tygodnia 1 lut 2009, 22:00 „Chińczycy to chyba jedyni ludzie na świecie, którym zrobiło się przykro po odejściu prezydenta Busha" Kenneth G. Lieberthal, analityk amerykańskiego thinktanku Brookings Institutions, prognozując, że Barack Obama zaostrzy kurs... 92
  • Cameron i kosmici 1 lut 2009, 22:00 David Cameron, przywódca brytyjskich konserwatystów, chce przerwać zmowę milczenia wokół przybyszów z kosmosu. Na partyjnej konferencji torysów zażądał od brytyjskich władz, by w trosce o jawność życia publicznego podawały do... 92
  • Okiem Niemca - Inspirujący Polacy 1 lut 2009, 22:00 Jednym z najbardziej inspirujących Polaków, z jakimi miałem okazję zetknąć się w życiu, jest Stanisław Dziwisz. 93
  • Kwadratura „okrągłego stołu” 1 lut 2009, 22:00 Z „okrągłym stołem” jest jak z pogodą. Każdy ma na ten temat wyrobiony pogląd, choć wiedza większości o tym, co właściwie się wydarzyło przed dwudziestu laty, pozostawia wiele do życzenia. Najczęściej stanowi bowiem odbicie jednej z dwóch uporczywie... 94
  • Egzamin z rocznic 1 lut 2009, 22:00 Rocznica „okrągłego stołu”, pierwszych wolnych (w 30 proc.) wyborów, powstania pierwszego niekomunistycznego (poza resortami siłowymi) rządu i wyboru pierwszego (postkomunistycznego) prezydenta III RP to okazje do wspomnień i świętowania. Ale przede wszystkim do... 98
  • Polska to moja ojczyzna 1 lut 2009, 22:00 Rozmowa z Petrem Zelenką, czeskim reżyserem i scenarzystą 100
  • Jak oni zapowiadają 1 lut 2009, 22:00 Nie matura, lecz chęć szczera, zrobi z ciebie… prezentera. Tyle w skrócie można powiedzieć o osobowościach (bez osobowości), które dorabiają na prowadzeniu imprez i imprezek. Dodajmy – zarabiają krocie. 102
  • RECENZJE 1 lut 2009, 22:00   106
  • Film 1 lut 2009, 22:00 "Ciekawy przypadek Benjamina Buttona", reż. David Fincher  Tegoroczny rekordzista nominacji do Oscarów – „Ciekawy przypadek Benjamina Buttona" – zdobył ich aż 13, m.in. w kategoriach najlepsze: fi lm,... 106
  • Książka 1 lut 2009, 22:00   Fabrice d'Almeida, dyrektor paryskiego Instytutu Historii Najnowszej, stworzył fascynującą opowieść o tym, jak Hitlerowi udało się uwieść elity i jak korzystały one z jego władzy. Autor przypomina np. postać księżnej Viktorii... 106
  • Serial 1 lut 2009, 22:00   HBO robi świetne seriale, ale tym razem coś nie wyszło. „Czysta krew" to opowieść o integracji ludzi z wampirami możliwej dzięki wynalazkowi syntetycznej krwi. Wiele osób wciąż się ich boi, ale nie telepatka Sookie... 106
  • WPROST NA WEEKEND 1 lut 2009, 22:00 „Urodziny Stanleya" reż. Barbara Sass Adaptacja dramatu Harolda Pintera. Stanley jest mieszkańcem pensjonatu, któremu nowo poznani znajomi wyprawiają urodziny. Niespodzianka wywołuje napad paranoi.| PREMIERA: 7 LUTEGO, GDYNIA,... 108
  • Delikatny dotyk Azji 1 lut 2009, 22:00 Ilona Rechnio Krem odmładzający z Japonii, wizyty u tajskiej masażystki i olejki do ciała z nutami jawajskich kwiatów? Statystycznej mieszkance Europy do podstawowej codziennej pielęgnacji wystarczały do niedawna mydło i krem. Ale skoro porcelanowe cery japońskich kobiet... 112
  • EMOcjonalni masochiści 1 lut 2009, 22:00 Jeśli chcesz być fajny, musisz mieć depresję. Smutek i nadwrażliwość to cechy rozpoznawcze fanów emo – subkultury, która robi furorę już nie tylko wśród nastolatków. Daje także nieźle zarobić na charakterystycznej garderobie i gadżetach. 114
  • Galeria Wprost 1 lut 2009, 22:00 KsiążKopodobneMiejsce na książki? Oczywiście. Książki na swoim miejscu? Jak najbardziej! Ale książki nie książki, i to w dziwnych miejscach? Też. Bo motyw oprawnych tomów, a nawet całych bibliotek, to teraz modny deseń. Jak kratka... 118
  • Miasto wolności 1 lut 2009, 22:00 Centrum Kopenhagi. Typowa ulica – trochę kamienic, sklepy i samochody. Uwagę przyciąga ściana jednego z domów pokryta ogromnym malowidłem przedstawiającym wróżki, skrzaty i smoki. To swoiste przejście graniczne. Tu kończy się Dania i zaczyna Wolne Miasto Christiania,... 120
  • Góry, moje góry… 1 lut 2009, 22:00 Cepry nie oburzają się na ironię i przycinki miejscowych. Wielu za wszelką cenę chce się poczuć góralem choćby raz w roku i tylko przez tydzień. Nic dziwnego: polskie góry mają wyrazisty folklor, piękne pejzaże, smaczne sery i niezłe szlaki. Także narciarskie. 123
  • Na miejsca, gotowi, stop 1 lut 2009, 22:00 Gdyby wszyscy kierowcy gasili silniki podczas postoju na światłach i w korkach, zanieczyszczenie powietrza spalinami w dużych aglomeracjach zmniejszyłoby się o 20-30 proc. 124
  • Styliści od Bonda 1 lut 2009, 22:00 Co łączy tak różne auta, jak BMW Z4 coupé, Audi R8, Jaguar XF, Aston Martin, Ford Focus i Tata Indica? W kwestii wyglądu, budowy czy docelowego klienta – nic. Mają jednak pewien wspólny mianownik – do ich powstania walnie przyczynili się Polacy. 126
  • Spokojnie, to tylko kryzys 1 lut 2009, 22:00 Świat sportu w czasach kryzysu jest jak ślimak, który czuje się bezpiecznie w muszli, mimo że nadciągają ołowiane chmury. Tam, gdzie kryzys się rozpoczął, czyli w USA, jest najbezpieczniej. A wszystko przez ufność amerykańskiego społeczeństwa w nadludzkie możliwości prezydenta... 128
  • Wprost z sieci 1 lut 2009, 22:00 130
  • Plotka w cenie 1 lut 2009, 22:00 Nie ma to jak mało oryginalny początek, więc uwaga: od niepamiętnych czasów świat karmił się plotką. Plotkowano za imperium rzymskiego i za Moniki Lewinsky. Plotkowali Piłsudski, Dmowski, z pewnością plotkują Kaczyński, Wałęsa i... 130
  • Blogbox 1 lut 2009, 22:00   Ojciec Rydzyk zarabia nawet przez internet Ojciec Tadeusz Rydzyk ma niesamowity zmysł do robienia interesów. Nie wystarcza mu już radio, uczelnia i poszukiwanie źródeł wód geotermalnych. Postanowił iść z duchem czasu i sprzedawać... 130
  • Człowiek w sieci 1 lut 2009, 22:00 Muzyka dla mas Irlandzka grupa U2 doceniła zalety publikowania własnych nagrań w Internecie. „Get On Your Boots", singiel zapowiadający nową płytę „No Line On The Horizon", można sobie odtwarzać zupełnie legalnie i... 130
  • Intercafé 1 lut 2009, 22:00  Profesor Jerzy Bralczyk Językoznawca, wykłada na Uniwersytecie Warszawskim i w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w WarszawieIle czasu spędza pan w Internecie? Moja praca wymaga siedzenia przy komputerze, a korzystanie z sieci stanowi... 130
  • SŁOWNICZEK 1 lut 2009, 22:00 IDE (INTEGRATED DRIVE ELECTRONICS) – standard interfejsu służącego do połączenia twardego dysku komputera z płytą główną. J2EE (JAVA 2 PLATFORM ENTERPRISE EDITION) – rozbudowane środowisko języka programowania Java 2 dla... 130
  • Antysalon 1 lut 2009, 22:00 CELEBRYCISpełnione marzenieIvana Trump zakochana w Ewie Minge! Widzieliśmy to na własne oczy. Na pokazie haute couture w luksusowym Hôtel de Crillon w Paryżu, podczas którego nasza rodaczka prezentowała swoją kolekcję, pojawiła się... 132
  • Playback 1 lut 2009, 22:00 Zbigniew Ziobro i Jolanta Szczypińska, posłowie Prawa i Sprawiedliwości 134
  • Skibą w mur - Nowa gwiazda 1 lut 2009, 22:00 W tym roku w Polsce ma się zaroić od prawdziwych gwiazd. Chodzą słuchy, że babcia Tina Turner, o ile dożyje, zagra na rocznicy pierwszych wolnych wyborów, a pijacy z Metalliki na rocznicy powstania warszawskiego. 135
  • Z życia koalicji 1 lut 2009, 22:00 Donald Tusk oznajmił, że mamy poważny kryzys. I natychmiast po tym pojechał w Alpy. Ale hola, hola! Premier pojechał w te Alpy do Davos, by własnoręcznie kryzysowi łeb ukręcić. W tej sprawie spotkał się nawet z Putinem, ale jemu... 136
  • Z życia opozycji 1 lut 2009, 22:00 Jarosław Kaczyński nauczył się czesać. W tej sytuacji PiS wykupiło billboardy i kampanię telewizyjną, żeby pokazać narodowi nową umiejętność prezesa. I faktycznie, prezes pięknie ufryzowany i podpieczony lekko na Leppera tudzież... 137
  • Nie tylko dla kobiet - Kto się boi Izraela 1 lut 2009, 22:00 Po każdej interwencji wojsk izraelskich w Strefie Gazy przyby- wa zwolenników kampanii BDS. To skrót od Boycott, Divestment and Sanctions, czyli bojkotu, izolowania i sankcji wobec Izraela. Podobne akcje podejmowano przeciwko RPA w czasach apartheidu. Coraz częściej popierają... 138

ZKDP - Nakład kontrolowany