Polska, Rosja, Europa

Polska, Rosja, Europa

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Europa rosyjskiej polityki nie miała, nie ma i nie będzie miała.
Wszystko się zmienia i nic się nie zmienia. Z okazji wybrania nowego/starego prezydenta Władimira Putina spójrzmy na stosunki europejsko-rosyjskie, w tym na rolę Polski. Polacy od co najmniej trzech stuleci obserwowali i oceniali relacje z Rosją, a w XIX w. kilku z nich, jak Zygmunt Krasiński czy Henryk Kamieński, miało wiele mądrego do  powiedzenia. Tyle że nikt nie słuchał. Nawet wtedy, kiedy Europa była w  stanie wojny lub silnego konfliktu z Rosją, polskie propozycje nie były dla niej interesujące.

W Europie, w centrum Europy, które kiedyś wyznaczały Londyn, Paryż, Mediolan i Amsterdam, a potem także zachodnia część Niemiec, zawsze stosunek do Rosji był oparty na jednej fascynacji i jednej obawie. Fascynacji ogromem terytorium Rosji, jej majestatyczną kulturą oraz  nieprzeniknioną duszą. Obawie przed tymże ogromem, przed Rosją niestabilną, przed Rosją, która może wejść do Europy i nic jej nie  powstrzyma. I fascynacja pozostała, i obawa pozostała.

Naturalnie, w  czasopismach europejskich czytamy pełne podziwu wypowiedzi na temat demokratycznych dążeń w Rosji, wyrazy potępienia dla niedemokratycznych wewnętrznych działań rosyjskich, ale przecież to wszystko jest wyraz poczciwej liberalnej sympatii, ale nie stanowczej politycznej opinii. W  gruncie rzeczy Europa, jej marni obecnie polityczni przywódcy, ale też przywódcy niegdysiejsi, którzy wydawali się politycznymi kolosami, wszyscy zawsze byli za tym, żeby w Rosji panował spokój. Dlatego Putin stanowi dla Europy doskonałe rozwiązanie, z czego zdaje on sobie doskonale sprawę i nie obawia się specjalnie wewnętrznej opozycji. Owszem, Europa ucieszyłaby się z demokratyzacji Rosji, ale pod warunkiem że odbyłaby się ona pokojowo, bez rozlewu krwi i zakłóceń w stosunkach międzynarodowych. Innymi słowy: Europa ucieszyłaby się, gdyby władza w  Rosji przeszła w ręce całkowicie demokratycznych sił, ale nie kiwnie w  tym celu palcem. Wszystkie, przecież liczne opinie znakomitych europejskich myślicieli, którzy dostrzegali w Rosji zło, demoniczną siłę czy też zagrożenie dla cywilizacji europejskiej, były czytane, czasem podziwiane – jak Astolphe’a de Custine’a czy niedawno Alaina Besanćona –  i odkładane do lamusa.

Powiedzmy więc jasno: Europa rosyjskiej polityki nie miała, nie ma i nie będzie miała. Co więcej, nie ma żadnych poważnych prób sformułowania takiej polityki, a im słabsza jest Europa w  koncercie światowym, tym mniejsze szanse na zmianę tej sytuacji. Gdzie znajduje się w takiej sytuacji Polska?

Od trzech stuleci Polska chciała być pośrednikiem czy też tłumaczem między Rosją a Europą, zawsze bez powodzenia. Czasem polska polityka była antyrosyjska, czasem, rzadziej, prorosyjska, ale większych zmian z tego tytułu nie było ani nie będzie. Dla polskich interesów stosunki względnie znośne, jak teraz, są w sumie najkorzystniejsze.

Zwolennicy obrażania się na Rosję – jak bracia Kaczyńscy – nie zwojowali nigdy nic, szkodzili polskim interesom handlowym, a przez sąsiada byli lekceważeni. Zwolennicy radykalnie ugodowej polityki wobec Rosji także nic nie zwojowali, tylko kompromitowali się w oczach polskiego społeczeństwa, bywali potępieni przez historię, ale ich petycji, apeli ani „adresów" kierowanych do  carów czy potem do przywódców Związku Radzieckiego, a potem znowu Rosji, nikt w tym kraju nie czytał.

Polska nie jest dla Rosji całkowicie obojętna. Rosja, jak każdy, woli względny spokój, więc poprawne stosunki z Polską sobie ceni, ale nieprzesadnie. Nie chce ani Polski połknąć, ani się z nią zaprzyjaźnić na śmierć i życie. A ponadto lekceważy, kiedy chodzi jej o własny interes, jak to wiemy na podstawie budowy Nord Streamu. W tym przypadku możemy mieć słuszne pretensje do Niemiec, ale  oskarżenia wobec Rosji przypominają głos wołającego na puszczy.

Czyżby z  tego wynikało, że mamy się przestać ciekawić tym, co się dzieje w Rosji? Naturalnie, że nie, ale warto zdawać sobie sprawę z tego, że można nieco niektóre wątki w polsko-rosyjskich stosunkach poprawiać, ale zasadniczej zmiany, bez zmiany postawy Europy, nie ma się co spodziewać. Kiedyś spotykałem w Stanach Zjednoczonych dziesiątki uczonych, którzy zajmowali się tak zwaną sowietologią, i było mi ich serdecznie żal, gdyż cała ich umysłowa produkcja (najczęściej zresztą mizerna) szła na marne. Potem ich z uniwersytetów przegoniono lub wymarli. Teraz od dwu dekad powstają znakomite prace naukowe na temat Rosji, ale na temat fragmentów historii rdzennej Rosji i terenów w różnych okresach przez nią okupowanych. Nikt poważny kremlinologią już się nie zajmuje. I tylko trzeba postawić jasno pytanie: czy jest to wyrazem siły, czy słabości Zachodu? Sądzę, że  słabości, na którą na razie nie ma rady.

Więcej możesz przeczytać w 10/2012 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 10/2012 (1516)

  • Kwestia klasy4 mar 2012, 12:00Faulujący i tak przechodzą do historii jako faulujący. Jakiekolwiek sukcesy by w życiu odnieśli.4
  • Zmęczony kanclerz kontratakuje4 mar 2012, 12:00Dla PO Donald Tusk jest jak mityczny baron Münchhausen. Ilekroć jego partia zaczyna grzęznąć w sondażowym bagnie, premier chwyta koleżeństwo za włosy i wyciąga z tarapatów.9
  • Mamy pecha4 mar 2012, 12:00Odbyła się gala Viva Comet, nagród muzycznych przyznawanych przez telewizję Viva. Nagrodę dla Artysty Roku odebrał niejaki Łuszczykiewicz Wojciech, lider zespołu Video. Wszystko fajnie, z tym że zespół Video lubi na Facebooku jakieś 8...10
  • Smuda kontra cały świat4 mar 2012, 12:00Już niedługo poczucie dumy narodowej milionów Polaków zależeć będzie od jednej osoby – Franciszka Smudy, selekcjonera narodowej jedenastki. Na jego głowie, i w nogach jego piłkarzy, spoczywa znaczna część odpowiedzialności za powodzenie...14
  • Smuda kontra cały świat4 mar 2012, 12:00Już niedługo poczucie dumy narodowej milionów Polaków zależeć będzie od jednej osoby – Franciszka Smudy, selekcjonera narodowej jedenastki. Na jego głowie, i w nogach jego piłkarzy, spoczywa znaczna część odpowiedzialności za...14
  • Kaczyński powinien trzymać kciuki4 mar 2012, 12:00Zostaliśmy z PiS wyrzuceni. Rozstania nie są łatwe i budzą emocje. Chcemy się różnić z PiS pięknie i wyciągamy dłoń do prezesa Kaczyńskiego. Wspieramy w parlamencie wszystkie sensowne projekty jego partii – mówi Zbigniew Ziobro.20
  • Dworek z widokiem na elektrownię4 mar 2012, 12:00Złośliwi twierdzą, że Krzysztof Kilian został oddelegowany do Polskiej Grupy Energetycznej, by zrobić tam porządek z ludźmi Schetyny i Pawlaka. Życzliwi dziwią się, że dopiero teraz, bo PGE to spółka pełna nierozwiązanych sprzeczności, a Kilian to...24
  • Dworek z widokiem na elektrownie4 mar 2012, 12:00Złośliwi twierdzą, że Krzysztof Kilian został oddelegowany do Polskiej Grupy Energetycznej, by zrobić tam porządek z ludżmi Schetyny i Pawlaka. Życzliwi dziwią się, że dopiero teraz, bo PGE to spółka pełna nierozwiązanych...24
  • Czerwony harcerz od Urbana4 mar 2012, 12:00Był już ręką. Konkretnie prawą ręką Jerzego Urbana. Dziś jest ustami partii Janusza Palikota.26
  • Czerwony harcerz od Urbana4 mar 2012, 12:00Był już ręką. Konkretnie prawą ręką Jerzego Urbana. Dziś jest ustami partii Janusza Palikota. 1. Andrzej Rozenek wstąpił po cichu. Z rana. Po cichu, bo konferencja pod tytułem „Oficjalne wstąpienie Andrzeja Rozenka do partii Ruch...26
  • Fajny już byłem4 mar 2012, 12:00Ta władza jest naprawdę pewna siebie. Bo chyba tylko dlatego na liście leków refundowanych nie ma leku na przesadny optymizm. Chory na to minister zdrowia nie zapowiada powrotu do zdrowia.30
  • Fajny już byłem4 mar 2012, 12:00Ta władza jest naprawdę pewna siebie. Bo chyba tylko dlatego na liście leków refundowanych nie ma leku na przesadny optymizm. Chory na to minister zdrowia nie zapowiada powrotu do zdrowia. PIOTR NAJSZTUB: Mówię „Kopacz”, a pan...31
  • Pozorny wybór Szumilas4 mar 2012, 12:00Jak władza mówi, że sześciolatki poradzą sobie w szkołach, to… mówi. Ale któż by się czepiał, skoro inni za władzą powtarzają? A jeśli wszyscy mówią to samo, to nie może być przecież inaczej.36
  • Pozorny wybór Szumilas4 mar 2012, 12:00Jak władza mówi, że sześciolatki poradzą sobie w szkołach, to… mówi. Ale któż by się czepiał, skoro inni za władzą powtarzają? A jeśli wszyscy mówią to samo, to nie może być przecież inaczej. Ze spotkania w szkole żona...36
  • Męski, żeński, nijaki4 mar 2012, 12:00Językiem możemy manipulować, używając go zgodnie z tradycją i nawykami. A tradycja pokazuje świat, który jest stworzony i zdominowany przez mężczyzn.40
  • Polska, Rosja, Europa4 mar 2012, 12:00Europa rosyjskiej polityki nie miała, nie ma i nie będzie miała.42
  • Psycholog na kozetce4 mar 2012, 12:00Zdrowy rozsądek podpowiada, że polską psychologię należałoby dziś zdiagnozować jako niepoczytalną. Bo czy poczytalne jest leczenie dorosłych przy pomocy duchów? A czy ktoś świadomy swoich czynów metodycznie podduszałby dzieci? Albo bez podstaw...44
  • Produkt solopodobny4 mar 2012, 12:00Dotychczas sól była tylko solą. Jednak tydzień temu dowiedzieliśmy się, że oprócz tej zwykłej, spożywczej, jest jeszcze sól wypadowa. I że tej drugiej nie wolno jeść. A jedlibyśmy ją nadal, gdyby solnej afery nie ujawnił reporter...48
  • Uzależnienie od zakupowego orgazmu4 mar 2012, 12:00Nie potrafią przejść obojętnie obok sklepowych witryn. Mają wszystko, ale wciąż potrzebują więcej. Za zakupy płacą kartą kredytową, a przy kasie czują dreszcz rozkoszy. Gdy dociera do nich, że mają problem, często płaczą. W szpitalu w Brzesku...50
  • Wojna postu z karnawałem4 mar 2012, 12:00Polityczny karnawał w Rosji dobiega końca. Putin będzie chciał twardo rządzić, a opozycja – wymusić na Kremlu reformy.54
  • Nękać Putina, nie Rosjan4 mar 2012, 12:00To Rosja może wprowadzić embargo wobec Europy – a nie odwrotnie. Zresztą nic by ono nie dało, poza nękaniem ludzi i tak pognębionych izolacją kraju od reszty świata – mówi Borys Niemcow, były wicepremier Rosji, lider opozycyjnego...57
  • Unia kontra portfel Łukaszenki4 mar 2012, 12:00Prezydent Białorusi wściekł się, gdy za radą Polski Unia chciała zabronić wjazdu oligarchom zarządzającym jego pieniędzmi ulokowanymi na zagranicznych kontach. I tak zaczęła się wojna.60
  • Kup sobie rząd. Na Słowacji4 mar 2012, 12:00Polityczna generacja, która zapyziały kraj przemieniła w prymusa Europy Środkowej, odchodzi w niebyt okryta hańbą korupcji.63
  • Wiosna islamistów4 mar 2012, 12:00Arabskie rewolty ograniczyły wpływy Iranu w krajach muzułmańskich. Potrząsanie rakietami w cieśninie Ormuz ma przypomnieć, że to ajatollahowie mają pochodnię, od której może spłonąć Bliski Wschód.64
  • Kto pierwszy sięgnie dna?4 mar 2012, 12:00Dwaj milionerzy i słynny reżyser filmowy rywalizują w wyścigu na dno głębokiego na 11 km Rowu Mariańskiego.68
  • Tory, tony i rock'n'roll4 mar 2012, 12:00Niemcy z Deutsche Bahn mieli ją dobiĆ. Teraz ona zagraża Niemcom. Polska państwowa firma stała się ważnym graczem na rynku europejskiego transportu kolejowego. Czy utrzyma tę pozycję?70
  • Reklama na premierze4 mar 2012, 12:00Ponad milion złotych warte są usługi reklamowe, jakie wyświadczył premier Donald Tusk takim markom jak Puma, Nike, Adidas czy Ermenegildo Zegna. Produktów tych firm premier używa codziennie, pracując, odpoczywając czy występując publicznie i...73
  • Hiszpańska fuzja4 mar 2012, 12:00W jednej z reklam sprzed paru lat kilkuletni syn pytał ojca: „Jak jest dom po hiszpańsku?”, „Mieszkanie?”, „A samochód?”. Odpowiedź za każdym razem brzmiała: „Santander”. Teraz...76
  • Tulipanowe żniwa4 mar 2012, 12:00Polscy badylarze trzymają się mocno. Gnębią ich wysokie koszty energii i import z Afryki, ale nadal utrzymują silną pozycję na kwiaciarskiej mapie Europy. 8 marca to ich najlepszy dzień w roku.78
  • Koncernom muzycznym już dziękujemy4 mar 2012, 12:00ACTA, o które jest taka awantura, to nic innego jak kolejna próba przedłużenia życia starych modeli zarabiania na twórczości przez duże koncerny wydawnicze i fonograficzne.81
  • Król Francji4 mar 2012, 12:00Nad Sekwaną kochano go miłością bezwarunkową. Reszta świata dopiero zaczyna dostrzegać jego wielkość. O fenomenie autora „Je t’aime... moi non plus” wszystkim, którzy po francusku potrafią powiedzieć tylko „merci”,...82
  • Pstrykamy, nie kasujemy4 mar 2012, 12:00Jeszcze niedawno ich kadry były peryferiami sztuki. Dziś nikt nie odmawia im miejsca w galeriach. Wystawa prac jednego z nich – Rafała Milacha – ruszyła właśnie w warszawskiej Zachęcie. Oglądajcie i uczcie się.86
  • Sklepy mięsne4 mar 2012, 12:00Takie czasy, że o własnej śmierci dowiadujemy się z nekrologów. Ale przed każdym końcem świata, nawet malutkim, warto podlać kwiaty i odwieźć dziecko do przedszkola.89
  • Walczący z wiatrakami4 mar 2012, 12:00Terry Gilliam zamierza wrócić na plan „The man who killed Don Quixote” – ta wiadomoŚĆ zelektryzowała niejednego fana kina. Bo od filmów, które powstały, ciekawsze bywają losy produkcji nieukończonych. Dowodzi tego choćby...90
  • Szok4 mar 2012, 12:00Przeżyłem kilka dni temu szok. Pierwszy raz od słynnej ucieczki Aleksandra Kwaśniewskiego z Sejmu po drabinie posłowie umykali przed dziennikarzami. Byli to posłowie PiS. Bali się banalnych, przyznacie, pytań. – Czy pan jest...96
  • Pomyśl, ile mamy z nich pożytku?4 mar 2012, 12:00Prowadzę sobie audycję w Radiu Tu, prowadzę na tak zwanym żywo, dzwonią słuchacze, bo co ma w końcu Polak do roboty wieczorami, kiedy telewizja taka nudna, a tu dzwoni... Służbiście wstaję!96
  • Strzał po premierze4 mar 2012, 12:00Próby do spektaklu trwały wyjątkowo długo. Być może działo się tak dlatego, że w roli Hamleta reżyser obsadził czajnik elektryczny. Aktorzy tego teatru widzieli już różne eksperymenty. Dyrekcja, otwarta na nowinki w sztuce, często...98