Bądź polecony!

Bądź polecony!

Rekomendacja staje się ważniejsza niż dyplom
Kto pana rekomenduje?" - pytają obecnie pracodawcy. Mniej uwagi zwracają na CV, bo wyliczone w nich umiejętności nie muszą być umiejętnościami rzeczywistymi. Rekomendacja jest powszechnie stosowanym narzędziem rekrutacji w państwach anglosaskich i w Skandynawii. W krajach tych dominuje protestantyzm, który współtworzył wysokie standardy funkcjonowania kapitalizmu. To sprawia, że rekomendacja nie jest tam oceną naginaną, lecz certyfikatem wystawianym przez osoby publicznego zaufania. W Polsce stała się popularna pod koniec XIX wieku i była powszechnie uznawana w międzywojennym dwudziestoleciu. Jan Nowak-Jeziorański wspomina, jak rekomendacja pomogła mu podjąć studia u prof. Edwarda Taylora. W PRL rekomendację zastąpiła protekcja, czyli załatwianie posad dzięki wpływom bądź przekupstwu.

Ile jest warta rekomendacja?
Firmy mające wysoką pozycję na rynku dzięki systemowi rekomendacji oszczędzają do 30 proc. wydatków na nowych pracowników, bo podejmują mniej nietrafnych decyzji - wynika z raportu OECD "Zatrudnienie w firmach globalnych". - Gdy zaczynaliśmy tworzyć firmę, prawie wszyscy byli zatrudniani na podstawie rekomendacji. Większość tych osób pracuje u nas do dziś, i to na stanowiskach menedżerskich - opowiada Grzegorz Grzelak, prezes grupy Atlas.
- Rekomendacje pozwalają mi nie popełniać pomyłek przy zatrudnianiu pracowników - mówi Wiesław Uchański, prezes Iskier. Monika Bednarek, dyrektor generalny Eurozetu, wymaga, żeby rekomendacje pochodziły z kilku źródeł, bo to eliminuje subiektywne oceny. Rafał Wierusz-Kowalski z doradczej firmy Deloitte & Touche uważa, że wiarygodna rekomendacja daje więcej przy ocenie kandydata niż wielokrotne spotkania. Lucyna Wiskowska z Motorola Poland podkreśla, że rekomendacja jest gwarancją ustrzeżenia się przed wyborem osób konfliktowych. Michał Danielewski, dyrektor generalny ComputerLandu, traktuje rekomendację jak poręczenie. Marek Kołakowski, prezes Mebelplastu, dzięki rekomendacjom nie musi długo sprawdzać umiejętności pracownika. W firmie Hewlett-Packard Polska rekomendacje pozwalają w wybranych przypadkach zrezygnować z usług headhunterów. - Zaoszczędzone pieniądze przeznaczane są na nagrody dla pracownika, który daną osobę z sukcesem zarekomendował - mówi Andrzej Dopierała, prezes zarządu Hewlett-Packard Polska.
Rekomendacja jest często stosowana w środowiskach artystycznych. W III RP na rynku pojawili się artyści bez dyplomów i akademickiej przeszłości. Rekomendacja oznacza dla nich często możliwość wystawiania czy sprzedaży prac w galeriach. - Wielu artystów, z dyrektorem Muzeum Narodowego włącznie, dzwoni do mnie, rekomendując różne osoby. Profesjonaliści rzadko mylą się w ocenie - opowiada Katarzyna Napiórkowska, właścicielka galerii sztuki. Rekomendacje to codzienność dla Jerzego Gudejki. Do jego agencji aktorów i modelek można się dostać tylko dzięki poleceniu przez znanego twórcę.

Gdzie nie powinno się uwzględniać rekomendacji?
Rekomendacje nie powinny być uwzględniane w administracji publicznej - mówi Grażyna Kopińska, kierująca w Fundacji im. Stefana Batorego programem Przeciw Korupcji. - Tam wszystko musi być oparte na przejrzystych zasadach konkursów - mówi Kopińska. - Jeśli mamy dwóch równie dobrych kandydatów, o wyborze powinien zadecydować dodatkowy egzamin, a w ostateczności losowanie. Na rekomendację nie ma tu miejsca, bo zbyt duże jest ryzyko korupcji - dodaje prof. Antoni Kamiński, socjolog.
W szkołach anglosaskich rekomendacja nie budzi podejrzeń o nepotyzm czy korupcję. W Polsce tak nie jest. Głównie dlatego, że w czasach PRL wiele osób dostawało się na studia wskutek protekcji. W warunkach wolnej konkurencji na edukacyjnym rynku rekomendacja przestaje być czymś wstydliwym i zakazanym. Wielu znanych akademików przyznaje, że rekomenduje młodych ludzi, którzy dobrze rokują. Tak zrobił ks. prof. Michał Czajkowski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Również prof. Antoni Kamiński polecił członkom komisji egzaminacyjnej kandydata, którego znał i wysoko cenił.

Kiedy powstał system rekomendacji?
W antycznej Grecji wykształcony mężczyzna mógł wybrać dorastającego chłopca i edukować go. Chłopiec, oficjalnie nazywany protegowanym, obserwował swojego mentora, przemawiającego na zgromadzeniu lub w sądzie. Pomagał mu też w wypełnianiu obowiązków publicznych. Mistrz udzielał mu rekomendacji, gdy uczeń starał się o publiczne stanowisko.
Znany współcześnie system rekomendacji rozwinął się w latach 70. XIX wieku w krajach anglosaskich, kiedy firmy gwałtownie zwiększały zatrudnienie i kiedy powstawała nowoczesna administracja publiczna. Znaczenie rekomendacji wzrosło w latach 80. XX wieku, gdy pojawiły się przedsiębiorstwa globalne. Biddy Fisher z brytyjskiego Sheffield Hallam University, teoretyk systemów organizacji pracy i zarządzania, twierdzi, że rekomendacja jest w firmach globalnych efektywniejsza i bardziej przyjazna dla kandydata niż system bezosobowych testów i egzaminów. Z kolei wdzięczność wobec osoby rekomendującej często bywa silnym bodźcem motywującym do dobrej pracy.

Rekomendacja, czyli towar
W Polsce rekomendacja nie ma takiego znaczenia jak w krajach protestanckich, bo nie jest do końca wiarygodna. Często trudno ją odróżnić od protekcji. Kiedy - tak jak obecnie - trudno jest o pracę, rekomendacja bywa wystawiana na wyrost bądź z powodów humanitarnych - żeby pracownik zwolniony w jednym przedsiębiorstwie w ogóle miał pracę. Aby wyeliminować takie mało wiarygodne rekomendacje, niektóre firmy, na przykład PricewaterhouseCoopers, płacą za ich wystawienie. Wówczas osoba wystawiająca rekomendacje bardziej waży słowa, dbając o to, by się nie skompromitować. Rekomendacja jest wtedy towarem. Ktoś, kto sprzeda bubel, będzie po prostu eliminowany z rynku.

Czy rekomendacja powinna decydować o przyjęciu do pracy?
TAK NIE
ADAM BIELAN
poseł Prawa i Sprawiedliwości
Rekomendacja powinna być ważnym elementem procesu rekrutacji, ponieważ życiorys nie zawiera wielu ważnych informacji na temat pracownika. Rekomendujący bierze osobistą odpowiedzialność za osobę polecaną. Będzie mu więc zależeć, by do firmy trafiła osoba godna zaufania. W USA rekomendacja jest często spotykana i nikt nie widzi w tym nic złego.
MACIEJ GRELOWSKI
prezes Orbisu SA
Rekomendacja powinna być istotnym, ale nie jedynym elementem. Nie gwarantuje ona sukcesu, bo zdarza się, że osoba rekomendowana nie potrafi się odnaleźć w nowej firmie lub gorzej współpracuje z nowym szefem. Często trudno jest uchwycić granicę między rekomendacją a protekcją.
MACIEJ BEDNARKIEWICZ
adwokat
W ostatnim czasie można zauważyć renesans rekomendacji. Jest to wiarygodny sposób sprawdzenia, czy ktoś jest osobą godną zaufania i odpowiednią na dane stanowisko. Dlatego też pisemna opinia o kimś powinna być traktowana jako bardzo ważne świadectwo moralności kandydata.
ANDRZEJ BLIKLE
prezes firmy A. Blikle
Rekomendacja nie powinna być czynnikiem, który decyduje o przyjęciu kogoś do pracy. Ważniejsza jest rozmowa z kandydatem i poznanie takiej osoby. Czasami zdarza się, że opinie o kimś nie są do końca wiarygodne. Dlatego do rekomendacji należy podchodzić bardzo ostrożnie i nie wierzyć we wszystko, co jest napisane.

Kultura protekcji
W średniowiecznej Europie rozwinęła się specyficzna forma rekomendacji, czyli nepotyzm. Pierwotnie nepotyzm oznaczał faworyzowanie krewnych przez rodzinę papieską, później dotyczył krewnych wszelkich wpływowych rodów. Mistrzami nepotyzmu byli na przykład Borgiowie. Nepotyzm i protekcja, popularne od XV wieku w Europie, w XVI wieku dotarły do Polski. Umieszczanie na urzędach powinowatych niezdolnych do sprawnego zarządzania doprowadziło do zadłużenia wielu dworów książęcych w całej Europie. W 1566 r. w samych Prusach Książęcych straty wynikłe z nieudolności rządców, którzy otrzymali stanowiska wskutek protekcji, wyniosły 385 tysięcy grzywien, co stanowiło połowę wartości całego długu księcia Albrechta Starszego. W wiekach XVII i XVIII, kiedy rozrosły się dwory królewskie, płatna protekcja była podstawowym źródłem utrzymania wielu dworzan. Dopiero pod koniec XIX wieku pojawiły się ustawy zwalczające protekcję - zakazujące łączenia interesów prywatnych z funkcjami publicznymi.
Okładka tygodnika WPROST: 3/2003
Więcej możesz przeczytać w 3/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • waw IP
    tak, dzięki temu pracują meżowie i żony...

    Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2003 (1051)

    • Wprost od cztelników 19 sty 2003 Listy od czytelników 3
    • Atak klonów 19 sty 2003 Zamiast powoływać specjalną komisję sejmową do zbadania afery Rywina, powinniśmy zaprosić do Polski agentów Muldera i Scully z "Archiwum X". 3
    • Peryskop 19 sty 2003 Obrońca prokurator Jeżeli dane uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje" - stanowi... 8
    • Dossier 19 sty 2003 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI, prezydent RP "Gdybym ja do prokuratora szedł z każdą zasłyszaną plotką, to pół Warszawy miałoby już kłopoty. Gdybym mówił to, co słyszę o różnych sytuacjach rodzinnych, to ćwierć... 9
    • Z życia koalicji 19 sty 2003 Nie ma co, kto mieczem wojuje, ten od miecza ginie. Jeśli prawdą jest, że za aferą Rywina stoi ta osoba, co to wszyscy wiedzą, że z panem premierem bardzo się lubi, to dostanie za swoje. Po Warszawie krąży plotka, którą chce... 10
    • Z życia opozycji 19 sty 2003 Boski Tadeo Iwiński narzekał w TVN 24, jakie to teraz straszne czasy nadejdą. Po tym jak Michnik ujawnił kasetę z nagranym potajemnie Rywinem. - Oj, strasznie będzie - frasował się Tadeo. - Ludzie nie będą sobie ufać, będzie szukanie... 11
    • SPISKOWA TEORIA DZIEJÓW 19 sty 2003 Felieton Marka majewskiego 12
    • Playback 19 sty 2003 12
    • Niebezpieczny Watykan 19 sty 2003 Watykan, najmniejsze państwo na świecie (527 obywateli), jest krajem o jednym z najwyższych wskaźników przestępczości. Większość popełnianych tu przestępstw to kradzieże, tyle że ponad 90 proc. z nich nie jest zgłaszana albo... 12
    • Fotoplastykon 19 sty 2003 14
    • Poczta 19 sty 2003 Polski model grecki? Słuchając medialnych doniesień o efektach rozmów w Kopenhadze w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej przeciętny obywatel może dojść do wniosku, że w kraju jest tylko jedna licząca się grupa... 16
    • Kadry 19 sty 2003 17
    • Kontratak kanclerza 19 sty 2003 Kto chce obalić Leszka Millera? 18
    • Porywacze Europy 19 sty 2003 Ludzie Człowieka Roku 2002: Leszek Miller i Günter Verheugen 22
    • Porywacze Europy - zdjęcia 19 sty 2003 Zdjęcia: Z. Furman, K. Mikuła, K. Pacuła, M. Stelmach 22
    • Terror City 19 sty 2003 Ponad sto miejscowości w Polsce terroryzują lokalne gangi 26
    • Ranking komend policji 19 sty 2003 Najlepiej pracuje policja w Poznaniu, Wrocławiu, Gdańsku i Lublinie 28
    • Bolszewicy sejmowi 19 sty 2003 Niech posłowie sfinansują mieszkania zastępcze dla tych, którzy nie będą płacić czynszu 32
    • Ryzykowna licytacja 19 sty 2003 Liderzy prawicy muszą w jakiś sposób odwojować przynajmniej część swego europejskiego ojcostwa 35
    • Giełda i wektory 19 sty 2003 Hossa Świat John Wayne Wall Street Eliot Spitzer, prokurator stanu Nowy Jork, został Człowiekiem Roku tygodnika "Sunday Times". Spitzer oskarżył o nadużycia m.in. Merrill Lynch, Credit Suisse First Boston, Citigroup, Morgan Stanley... 36
    • Biobubel 19 sty 2003 Po 1 lipca 2003 r. polscy rolnicy zaczynają objeżdżać mercedesami paliwonośne pola rzepaku i żyta. Sto, trzysta, siedemset tysięcy bezrobotnych, którzy znaleźli pracę na wsi, głosuje na PSL. Do budżetu co roku płynie dodatkowe 3 mld zł z podatków od 12 tys. nowo powstałych... 38
    • Krew, pot i maybach 19 sty 2003 Dlaczego nie da się zreformować Kołodki i naszego systemu podatkowego 46
    • Orły i sępy 19 sty 2003 Najlepsi i najgorsi menedżerowie świata według magazynu "Business Week" 50
    • Silnik i demokracja 19 sty 2003 Ustawa o biopaliwach to przykład, jak doraźna parlamentarna większość nie liczy się z większością społeczeństwa 54
    • Degrengolada stronnictwa 19 sty 2003 PSL odcina wieś od rynku 55
    • Supersam 19 sty 2003 Słodka Rossellini "Isabella" kusi swoją energią, jest ucieleśnieniem bogactwa i nowoczesności - opisuje swój nowy zapach aktorka Isabella Rossellini. Ta słodka, kwiatowo-orientalna kompozycja pachnie tajemnicą, w sam raz na... 56
    • Bądź polecony! 19 sty 2003 Rekomendacja staje się ważniejsza niż dyplom 58
    • Biblia dla naiwnych 19 sty 2003 Poradniki przedstawiają sztuczny świat ze sztucznymi problemami i w taki sam sposób jerozwiązują 62
    • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Czciciele bloku 19 sty 2003 Drogi Przyjacielu! Jak co roku prasa gwiazdkowo-noworoczna przyniosła wiele ciekawych wiadomości, a między innymi tę, że ulubionym deserem ministra Jerzego Szmajdzińskiego jest blok waniliowy. Ciekaw jestem, czy miałeś kiedykolwiek do czynienia z tym niezwykłym produktem,... 64
    • Jubileusz salonów 19 sty 2003 To dobrze, że w kraju Leppera wychodzą "Zeszyty Literackie" z podpisem "Warszawa - Paryż 65
    • Terenowe limuzyny 19 sty 2003 SUV-y to najlepiej sprzedające się obecnie samochody na świecie 66
    • Babcioterapia 19 sty 2003 Wnuki wychowywane przez babcie żyją dłużej 68
    • Druga płeć - Augusta National Golf Club 19 sty 2003 Jeśli są już "Monologi waginy", to i przeforsowanie teorii warg sromowych wydaje się możliwe. Tylko po co? 69
    • Hetman śmierci 19 sty 2003 Wiosną 1653 r. na pogrążone w wojnie domowej wschodnie kresy Rzeczypospolitej wkroczyła ośmiotysięczna polska dywizja. Na najechanej przez Polaków Bracławszczyźnie nie było jednak większych oddziałów Bohdana Chmielnickiego ani tatarskich czambułów. 70
    • Know-how 19 sty 2003 Słoneczna politechnika Fasada gmachu Wydziału Elektroniki Politechniki Warszawskiej zostanie wkrótce pokryta powłoką fotowoltaiczną. Utworzą ją moduły przetwarzające promienie słoneczne na prąd elektryczny. Na świecie ilość... 73
    • Zabójca w głowie 19 sty 2003 Złość, gniew i wrogość grożą śmiercią. Stres prowadzi do licznych chorób: zapalenia stawów, nadciśnienia i nowotworów. 74
    • Do DNA ludzkości 19 sty 2003 Pojęcie "rasa" zyskało podstawy naukowe 78
    • Hartowanie kurzem 19 sty 2003 Częste infekcje służą zdrowiu 80
    • Bez granic 19 sty 2003 Europa poniżej zera Fala mrozów przetoczyła się przez całą Europę. We Włoszech i Francji z zimna zmarło kilkanaście osób. Hiszpanie przygotowują się na wielkie śnieżyce. Na Ukrainie kilkadziesiąt miejscowości zostało... 82
    • Wojna światów 19 sty 2003 Trzeba zadbać o to, by każde życie poświęcone terroryzmowi było życiem zmarnowanym 84
    • Trojański koń saudyjski 19 sty 2003 Atak na Irak może nastąpić dopiero po powrocie z Mekki dwóch milionów muzułmanów 88
    • Pastwisko czarnej owcy 19 sty 2003 W poszerzonej Unii Europejskiej możemy udawać Greka 90
    • Książątka kapitalizmu 19 sty 2003 Dzieci chińskich komunistów zdobywają na Zachodzie doświadczenie, by w przyszłości przeistoczyć się z dzieci prominentów w prawdziwych kapitalistów. 92
    • Prezydent akrobata 19 sty 2003 Moskiewski trop Przeciwnicy nowego prezydenta, między innymi były premier Andrius Kubilius, oskarżają go o finansowanie kampanii wyborczej z rosyjskiego kapitału. 94
    • Cytat dyplomatyczny - Tak i nie 19 sty 2003 Program polityczny środowiska Radia Maryja nie jest "pochodną", lecz raczej zaprzeczeniem Ewangelii 95
    • Menu 19 sty 2003 Polska Janda jubileuszowa Pięćdziesiąte urodziny i 25-lecie pracy zawodowej Krystyna Janda uczciła rolą Arkadiny w "Mewie" Czechowa. Gra utalentowaną aktorkę, gwiazdę, co obie panie niewątpliwie łączy. Dlaczego jednak Arkadina... 96
    • Steczkowska szoł 19 sty 2003 Sylwester Latkowski obnaża miernotę estradowego towarzystwa wzajemnej adoracji 100
    • Płyty Kuby Wojewódzkiego 19 sty 2003 BETH GIBBONS & RUSTIN MAN Out of Season Wokalistka Portishead, formacji wiecznie nienasyconej w poszukiwaniach, oraz jeden z dźwiękowych malarzy bajkowej grupy Talk Talk, to musi być uczta dla zmysłów. I choć album sprzedaje się... 103
    • Sztuka cierpienia 19 sty 2003 Teatr i film pomagają zrozumieć chorobę i uzależnienie 104
    • Perły do lamusa? 19 sty 2003 "Porozmawiaj z nią" mówi nam: jest rodzaj miłości, uważany za nienormalny, który może być prawdziwą miłością 106
    • Co-media - Kliknijcie i módlcie się 19 sty 2003 Niedawno pewna moja znajoma stwierdziła, że w jednej chwili stała się bezideowa, bo zgubiła telefon tej właśnie sieci. I w gruncie rzeczy ta blondynka miała rację. W dawnych czasach ludzie różnili się wyznawanymi religiami, dziś różnią się przynależnością do sieci telefonii... 108
    • Ściganci 19 sty 2003 Mrozy przyszły takie, jakich od lat nie pamiętam, a zimy na Mazurach za mojego dzieciństwa były takie, że pękały drzewa w sadach i lasach 108
    • Organ Ludu 19 sty 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 109
    • Gangsta rap, czyli zmniejszanie 19 sty 2003 Płyta z głosem Rywina i ostro rapującym Michnikiem mogłaby się okazać hitem karnawału. Niestety, nagrania wysłucha tylko prokurator 110

    ZKDP - Nakład kontrolowany