Pastwisko czarnej owcy

Pastwisko czarnej owcy

W poszerzonej Unii Europejskiej możemy udawać Greka

16 kwietnia na Akropolu mają zostać podpisane traktaty otwierające 10 krajom drogę do Unii Europejskiej. Unijny enfant terrible stanie się akuszerem kolejnego rozszerzenia wspólnoty, które doda splendoru greckiej prezydencji. Gdy poprzednio (w 1994 r.) Grecja przejmowała rotacyjne przewodnictwo w unii, o splendorze nie było mowy, odezwały się za to głosy sprzeciwu. Grecja była pierwszym krajem w Unii Europejskiej, o którym mówiono, że może zostać z niej wyrzucony. W 1990 r. Jacques Delors, były przewodniczący Komisji Europejskiej, powątpiewał w sens pozostania praojczyzny Platona w rodzinie państw europejskich. Dziś ten sam Delors mówi, że Grecja to w unii "przypadek sukcesu".

Greków ziemia obiecana
Historia ponad 20 lat integracji kraju, który właśnie przejął przewodnictwo w UE, dowodzi, że strumień finansowej pomocy płynący z Brukseli nie wystarczy, by dogonić państwa lepiej rozwinięte. Grekom zaczęło się to udawać dopiero wtedy, gdy zrozumieli, że przede wszystkim sami muszą się ostro zabrać do roboty. Realna groźba pozostania za burtą zmobilizowała ich do zmian. Grecja wciąż jest najbiedniejszym państwem piętnastki, należy jednak do strefy euro, a jej wzrost gospodarczy (około 4 proc. w ubiegłym roku) jest dwa razy wyższy od unijnej średniej. Inwestorzy zagraniczni przestali się obawiać nagłych zmian w polityce gospodarczej czy wahań kursu waluty po tym, jak euro zastąpiło nie budzącą zaufania drachmę. Analitycy giełdowi, maklerzy i bankowcy zaczynają nadawać ton w życiu gospodarczym kraju, usuwając w cień działaczy związkowych z wielkich państwowych zakładów.
Przystąpienie do unii walutowej było niczym "wejście do ziemi obiecanej monetarnej stabilności i solidnej polityki gospodarczej, nie wspominając o czysto politycznych korzyściach bycia członkiem zaawansowanej eurostrefy" - twierdzi prof. George Pagoulatos z Wydziału Międzynarodowych i Europejskich Studiów Ekonomicznych Ateńskiego Uniwersytetu Ekonomii i Biznesu, a zarazem autor raportu poświęconego Grecji u progu jej prezydencji w unii. Zdaniem prof. Pagoulatosa, Unia Europejska stała się najważniejszą siłą sprawczą greckiej transformacji społeczno-politycznej, gospodarczej i instytucjonalnej. O sukcesie tego państwa najlepiej świadczy głosowanie nogami: głównie w ostatnim dziesięcioleciu do kraju, który był tradycyjnie eksporterem siły roboczej, napłynęło prawie milion imigrantów!

Rachuby na mannę z Brukseli
Przez wiele lat od czasu przystąpienia w 1981 r. do zjednoczonej Europy (wówczas Wspólnot Europejskich) Grecja uchodziła za czarną owcę w gronie integrujących się państw. Kilka miesięcy po wejściu do wspólnoty władzę objął rząd socjalisty Andreasa Papandreu, prowadzący politykę kwestionowania zasad integracji. Grecy naiwnie liczyli, że członkostwo przyniesie im mannę z nieba. Bez żenady wyciągali rękę po kolejne miliardy ecu (poprzednika euro) z brukselskiej wspólnej kasy, ignorując zalecenia Komisji Europejskiej o konieczności reform i przyjmowania unijnych standardów. Potraktowali wspólną Europę jak darmowe pastwisko, gdzie można się najeść do syta, nie dbając o to, co będzie z nim dalej. Zaspokajanie doraźnych potrzeb wzięło górę nad strategią długofalowego rozwoju gospodarczego, zupełnie inaczej niż w Hiszpanii, która przystąpiła do unii pięć lat po Grecji, startując z podobnego pułapu, ale szybko ją wyprzedziła pod względem rozwoju. Ateny zresztą szantażowały Brukselę i w zamian za zgodę na przystąpienie Hiszpanii oraz Portugalii otrzymały dodatkowe miliardy ecu pomocy.
Dotacje unijne (3-4 proc. netto greckiego PKB rocznie) Grecy po prostu konsumowali. Mimo pieniędzy z funduszy pomocowych grecka gospodarka nie tylko nie doganiała unijnej, ale dystans zaczął się powiększać. Miliardy przeznaczano na ochronę nierentownych przedsiębiorstw przed szokiem unijnej konkurencji. Sporo pieniędzy wydano na podtrzymanie skrajnie scentralizowanego systemu rządzenia państwem. Rozkwitała nieudolna biurokracja, korupcja i klientelizm, który ma w Grecji głębokie kulturowe podłoże. Liczący się politycy mają setki chrześniaków, a urzędy publiczne trudno uwolnić od rozmaitych pociotków wpływowych osób.
Grecy zasłynęli w unii specyficznym sposobem realizacji publicznych inwestycji: dyskutować tak długo nad projektem, aż pieniądze na ten cel wyparują gdzieś w tajemniczy sposób. W sektorze prywatnym nie było lepiej. Szara strefa wciąż obejmuje ponad 35 proc. gospodarki. W greckich firmach, jak zauważa autor mającej się ukazać książki o Grecji dr Tadeusz Czekalski, historyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Studiów Bałkanistycznych, nie ma kultu przedsiębiorczości. "O awansie znacznie częściej decyduje stopień zaufania do danej osoby niż jej kompetencje, doświadczenie czy wydajność" - twierdzi Czekalski. Poradniki dla zagranicznych inwestorów zalecają cierpliwość wobec marnotrawienia czasu. Właściciele sklepów często zamykają je na kilka godzin, by w tym czasie spokojnie dyskutować ze znajomymi w pobliskim kafenionie.

Euroodprawa
Otrzeźwienie przyszło, gdy w końcu ubiegłej dekady Grecji odmówiono prawa wejścia do strefy euro, co groziło pogorszeniem konkurencyjności gospodarki i utratą resztek zaufania zagranicznych inwestorów. Żaden inny kraj spośród tych, które zgłosiły chęć przystąpienia do unii walutowej, nie spotkał się z taką odprawą, choć nie tylko Grecy mieli problemy z dotrzymaniem warunków gospodarczych. Ostatecznie Grecy przystąpili do strefy euro dwa lata później niż inni, po gruntownej zmianie polityki gospodarczej. Rząd premiera Kostasa Simitisa zreformował finanse publiczne (zdusił inflację i deficyt budżetowy), prywatyzował państwowe firmy, skuteczniej ściągał podatki i zaczął uzdrawiać system wykorzystywania unijnej pomocy.

Niechciane dziecko UE
Grecja - obok Portugalii - pozostaje najbiedniejszym krajem unii, ale jej wzrost gospodarczy jest dwa razy większy niż średnia w pozostałych państwach członkowskich. Często mówiono, że Grecy nie pasują do Europy Zachodniej ze swym prawosławnym dziedzictwem, zgodnie z granicami cywilizacji, jakie wyrysował Huntington. Co bardziej złośliwi wypominali im nawet, że są "biali, ale nie całkiem". Zdaniem prof. Pagoulatosa, Grecy nauczyli się już identyfikować swój narodowy interes z silną, pokojową i dobrze prosperującą unią.
Jak przyznaje Nikolas Vakakis, sekretarz ambasady greckiej w Brukseli, jego krajowi trudno było się pozbyć wizerunku niechcianego dziecka unii. Właściwie, kraj nadal jest na cenzurowanym. Podstawy wzrostu gospodarczego mogą się okazać nietrwałe - zależy on w głównej mierze od funduszy z Brukseli (tyle że lepiej niż dawniej wykorzystywanych), które zmniejszą się po roku 2006, gdy część pieniędzy zostanie przeznaczona na wspomaganie nowych członków. Drugim motorem rozwoju jest napływ inwestycji w związku z Igrzyskami Olimpijskimi w Atenach w 2004 r. Tymczasem rząd ma jeszcze parę twardych orzechów do zgryzienia, wśród których najtwardszym będzie chyba reforma najbardziej szczodrego systemu emerytalnego w Europie, na razie blokowana przez związki zawodowe. Szansę na podtrzymanie koniunktury Grecy widzą w rozwoju regionu - jako jedyny na razie kraj bałkański będący członkiem unii chcą się stać lokomotywą gospodarczą regionu. Już w 2006 r. do unii mogą wejść Bułgaria i Rumunia. Greccy budowlańcy i bankierzy ostrzą sobie zęby na to, by pomóc im wydawać pieniądze, które napłyną z Brukseli. Taki pomysł jeszcze kilka lat temu doprowadziłby Delorsa do białej gorączki, ale dziś Grecy naprawdę już to potrafią.
Okładka tygodnika WPROST: 3/2003
Więcej możesz przeczytać w 3/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2003 (1051)

  • Wprost od cztelników 19 sty 2003 Listy od czytelników 3
  • Atak klonów 19 sty 2003 Zamiast powoływać specjalną komisję sejmową do zbadania afery Rywina, powinniśmy zaprosić do Polski agentów Muldera i Scully z "Archiwum X". 3
  • Peryskop 19 sty 2003 Obrońca prokurator Jeżeli dane uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje" - stanowi... 8
  • Dossier 19 sty 2003 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI, prezydent RP "Gdybym ja do prokuratora szedł z każdą zasłyszaną plotką, to pół Warszawy miałoby już kłopoty. Gdybym mówił to, co słyszę o różnych sytuacjach rodzinnych, to ćwierć... 9
  • Z życia koalicji 19 sty 2003 Nie ma co, kto mieczem wojuje, ten od miecza ginie. Jeśli prawdą jest, że za aferą Rywina stoi ta osoba, co to wszyscy wiedzą, że z panem premierem bardzo się lubi, to dostanie za swoje. Po Warszawie krąży plotka, którą chce... 10
  • Z życia opozycji 19 sty 2003 Boski Tadeo Iwiński narzekał w TVN 24, jakie to teraz straszne czasy nadejdą. Po tym jak Michnik ujawnił kasetę z nagranym potajemnie Rywinem. - Oj, strasznie będzie - frasował się Tadeo. - Ludzie nie będą sobie ufać, będzie szukanie... 11
  • SPISKOWA TEORIA DZIEJÓW 19 sty 2003 Felieton Marka majewskiego 12
  • Playback 19 sty 2003 12
  • Niebezpieczny Watykan 19 sty 2003 Watykan, najmniejsze państwo na świecie (527 obywateli), jest krajem o jednym z najwyższych wskaźników przestępczości. Większość popełnianych tu przestępstw to kradzieże, tyle że ponad 90 proc. z nich nie jest zgłaszana albo... 12
  • Fotoplastykon 19 sty 2003 14
  • Poczta 19 sty 2003 Polski model grecki? Słuchając medialnych doniesień o efektach rozmów w Kopenhadze w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej przeciętny obywatel może dojść do wniosku, że w kraju jest tylko jedna licząca się grupa... 16
  • Kadry 19 sty 2003 17
  • Kontratak kanclerza 19 sty 2003 Kto chce obalić Leszka Millera? 18
  • Porywacze Europy 19 sty 2003 Ludzie Człowieka Roku 2002: Leszek Miller i Günter Verheugen 22
  • Porywacze Europy - zdjęcia 19 sty 2003 Zdjęcia: Z. Furman, K. Mikuła, K. Pacuła, M. Stelmach 22
  • Terror City 19 sty 2003 Ponad sto miejscowości w Polsce terroryzują lokalne gangi 26
  • Ranking komend policji 19 sty 2003 Najlepiej pracuje policja w Poznaniu, Wrocławiu, Gdańsku i Lublinie 28
  • Bolszewicy sejmowi 19 sty 2003 Niech posłowie sfinansują mieszkania zastępcze dla tych, którzy nie będą płacić czynszu 32
  • Ryzykowna licytacja 19 sty 2003 Liderzy prawicy muszą w jakiś sposób odwojować przynajmniej część swego europejskiego ojcostwa 35
  • Giełda i wektory 19 sty 2003 Hossa Świat John Wayne Wall Street Eliot Spitzer, prokurator stanu Nowy Jork, został Człowiekiem Roku tygodnika "Sunday Times". Spitzer oskarżył o nadużycia m.in. Merrill Lynch, Credit Suisse First Boston, Citigroup, Morgan Stanley... 36
  • Biobubel 19 sty 2003 Po 1 lipca 2003 r. polscy rolnicy zaczynają objeżdżać mercedesami paliwonośne pola rzepaku i żyta. Sto, trzysta, siedemset tysięcy bezrobotnych, którzy znaleźli pracę na wsi, głosuje na PSL. Do budżetu co roku płynie dodatkowe 3 mld zł z podatków od 12 tys. nowo powstałych... 38
  • Krew, pot i maybach 19 sty 2003 Dlaczego nie da się zreformować Kołodki i naszego systemu podatkowego 46
  • Orły i sępy 19 sty 2003 Najlepsi i najgorsi menedżerowie świata według magazynu "Business Week" 50
  • Silnik i demokracja 19 sty 2003 Ustawa o biopaliwach to przykład, jak doraźna parlamentarna większość nie liczy się z większością społeczeństwa 54
  • Degrengolada stronnictwa 19 sty 2003 PSL odcina wieś od rynku 55
  • Supersam 19 sty 2003 Słodka Rossellini "Isabella" kusi swoją energią, jest ucieleśnieniem bogactwa i nowoczesności - opisuje swój nowy zapach aktorka Isabella Rossellini. Ta słodka, kwiatowo-orientalna kompozycja pachnie tajemnicą, w sam raz na... 56
  • Bądź polecony! 19 sty 2003 Rekomendacja staje się ważniejsza niż dyplom 58
  • Biblia dla naiwnych 19 sty 2003 Poradniki przedstawiają sztuczny świat ze sztucznymi problemami i w taki sam sposób jerozwiązują 62
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Czciciele bloku 19 sty 2003 Drogi Przyjacielu! Jak co roku prasa gwiazdkowo-noworoczna przyniosła wiele ciekawych wiadomości, a między innymi tę, że ulubionym deserem ministra Jerzego Szmajdzińskiego jest blok waniliowy. Ciekaw jestem, czy miałeś kiedykolwiek do czynienia z tym niezwykłym produktem,... 64
  • Jubileusz salonów 19 sty 2003 To dobrze, że w kraju Leppera wychodzą "Zeszyty Literackie" z podpisem "Warszawa - Paryż 65
  • Terenowe limuzyny 19 sty 2003 SUV-y to najlepiej sprzedające się obecnie samochody na świecie 66
  • Babcioterapia 19 sty 2003 Wnuki wychowywane przez babcie żyją dłużej 68
  • Druga płeć - Augusta National Golf Club 19 sty 2003 Jeśli są już "Monologi waginy", to i przeforsowanie teorii warg sromowych wydaje się możliwe. Tylko po co? 69
  • Hetman śmierci 19 sty 2003 Wiosną 1653 r. na pogrążone w wojnie domowej wschodnie kresy Rzeczypospolitej wkroczyła ośmiotysięczna polska dywizja. Na najechanej przez Polaków Bracławszczyźnie nie było jednak większych oddziałów Bohdana Chmielnickiego ani tatarskich czambułów. 70
  • Know-how 19 sty 2003 Słoneczna politechnika Fasada gmachu Wydziału Elektroniki Politechniki Warszawskiej zostanie wkrótce pokryta powłoką fotowoltaiczną. Utworzą ją moduły przetwarzające promienie słoneczne na prąd elektryczny. Na świecie ilość... 73
  • Zabójca w głowie 19 sty 2003 Złość, gniew i wrogość grożą śmiercią. Stres prowadzi do licznych chorób: zapalenia stawów, nadciśnienia i nowotworów. 74
  • Do DNA ludzkości 19 sty 2003 Pojęcie "rasa" zyskało podstawy naukowe 78
  • Hartowanie kurzem 19 sty 2003 Częste infekcje służą zdrowiu 80
  • Bez granic 19 sty 2003 Europa poniżej zera Fala mrozów przetoczyła się przez całą Europę. We Włoszech i Francji z zimna zmarło kilkanaście osób. Hiszpanie przygotowują się na wielkie śnieżyce. Na Ukrainie kilkadziesiąt miejscowości zostało... 82
  • Wojna światów 19 sty 2003 Trzeba zadbać o to, by każde życie poświęcone terroryzmowi było życiem zmarnowanym 84
  • Trojański koń saudyjski 19 sty 2003 Atak na Irak może nastąpić dopiero po powrocie z Mekki dwóch milionów muzułmanów 88
  • Pastwisko czarnej owcy 19 sty 2003 W poszerzonej Unii Europejskiej możemy udawać Greka 90
  • Książątka kapitalizmu 19 sty 2003 Dzieci chińskich komunistów zdobywają na Zachodzie doświadczenie, by w przyszłości przeistoczyć się z dzieci prominentów w prawdziwych kapitalistów. 92
  • Prezydent akrobata 19 sty 2003 Moskiewski trop Przeciwnicy nowego prezydenta, między innymi były premier Andrius Kubilius, oskarżają go o finansowanie kampanii wyborczej z rosyjskiego kapitału. 94
  • Cytat dyplomatyczny - Tak i nie 19 sty 2003 Program polityczny środowiska Radia Maryja nie jest "pochodną", lecz raczej zaprzeczeniem Ewangelii 95
  • Menu 19 sty 2003 Polska Janda jubileuszowa Pięćdziesiąte urodziny i 25-lecie pracy zawodowej Krystyna Janda uczciła rolą Arkadiny w "Mewie" Czechowa. Gra utalentowaną aktorkę, gwiazdę, co obie panie niewątpliwie łączy. Dlaczego jednak Arkadina... 96
  • Steczkowska szoł 19 sty 2003 Sylwester Latkowski obnaża miernotę estradowego towarzystwa wzajemnej adoracji 100
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 19 sty 2003 BETH GIBBONS & RUSTIN MAN Out of Season Wokalistka Portishead, formacji wiecznie nienasyconej w poszukiwaniach, oraz jeden z dźwiękowych malarzy bajkowej grupy Talk Talk, to musi być uczta dla zmysłów. I choć album sprzedaje się... 103
  • Sztuka cierpienia 19 sty 2003 Teatr i film pomagają zrozumieć chorobę i uzależnienie 104
  • Perły do lamusa? 19 sty 2003 "Porozmawiaj z nią" mówi nam: jest rodzaj miłości, uważany za nienormalny, który może być prawdziwą miłością 106
  • Co-media - Kliknijcie i módlcie się 19 sty 2003 Niedawno pewna moja znajoma stwierdziła, że w jednej chwili stała się bezideowa, bo zgubiła telefon tej właśnie sieci. I w gruncie rzeczy ta blondynka miała rację. W dawnych czasach ludzie różnili się wyznawanymi religiami, dziś różnią się przynależnością do sieci telefonii... 108
  • Ściganci 19 sty 2003 Mrozy przyszły takie, jakich od lat nie pamiętam, a zimy na Mazurach za mojego dzieciństwa były takie, że pękały drzewa w sadach i lasach 108
  • Organ Ludu 19 sty 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 109
  • Gangsta rap, czyli zmniejszanie 19 sty 2003 Płyta z głosem Rywina i ostro rapującym Michnikiem mogłaby się okazać hitem karnawału. Niestety, nagrania wysłucha tylko prokurator 110

ZKDP - Nakład kontrolowany