Wenus na stosie

Wenus na stosie

Dodano:   /  Zmieniono: 
Botticelli najpierw uwolnił malarstwo od religijnego brzemienia, a potem jeszcze silniej mu się poddał
Walka renesansu z gotykiem" - tak powinna być zatytułowana wielka wystawa Sandro Botticellego. Otwarto ją kilka dni temu w siedzibie francuskiego senatu - paryskim Pałacu Luksemburskim. Oficjalnie wystawa nosi nazwę "Botticelli: od Wawrzyńca Wspaniałego do Savonaroli". Te dwie postacie - Medyceusza rozkochanego w sztuce i fanatycznego mnicha - ukształtowały życie i sztukę mistrza z Florencji.

Wielka trójca z Florencji
Sandro Botticelli urodził się w 1446 r. w rodzinie garbarza. Nosił nazwisko Alessandro di Mariano Filipepi. Do historii sztuki wszedł jednak pod przydomkiem "beczułka". Trzy lata później w rodzinie Medyceuszy urodził się chłopiec, który przeszedł do historii jako Wawrzyniec Wspaniały. Za następne trzy lata na świecie pojawił się Hieronim Savonarola. Losy tych trzech postaci splotły się w dorosłym życiu. W latach ich dzieciństwa Florencja była jednym z najciekawszych i najważniejszych miejsc ówczesnego świata. Medyceusz Kosma Starszy doprowadził miasto do wyjątkowej potęgi. To on zainicjował otaczanie opieką artystów. Za jego czasów pojawiają się w mieście twórcy tej klasy co Brunelleschi, Donatello czy  Fra Angelico.
Młody Sandro trafił do pracowni Filippo Lippiego. Wśród tematów jego obrazów na początku dominowały wątki religijne, później inspirował się klasyczną starożytnością. W tym czasie brat Hieronim czytał dzieła starożytnych: najpierw Platona, potem Arystotelesa. Ostatecznie stał się gorącym admiratorem anielskiego doktora z Paryża, czyli św. Tomasza. Z kolei młody Wawrzyniec pobierał nauki sprawowania władzy na dworze swego dziadka Kosmy.
Rok po przejęciu władzy przez Wawrzyńca Medyceusza (w 1470 r.) Sandro otworzył własną pracownię. Malował głównie Madonny. Pokazywane na paryskiej wystawie kolejne ich wizerunki sugerują, że Botticelli chciał się stać kimś w rodzaju gotyckiego mistrza jednego tematu. Z czasem jednak zaczął tworzyć wyobrażenia Marii, jakich świat dotychczas nie wiedział. Madonna na jego obrazach z posągowej Królowej Niebios przemieniła się w piękną młodą dziewczynę. Jej rysy znajdziemy potem w najbardziej znanych obrazach - "Narodzinach Wenus" i "Primaverze" (niestety, nie pokazywanych w Pałacu Luksemburskim).

Piętno Savonaroli
W 1481 r. Botticelli wyjechał do Rzymu, by tam przyozdobić freskami Kaplicę Sykstyńską, co oznaczało, że miał już wtedy status uznanego mistrza, bo tylko takim dawano zlecenia tego rodzaju. Głównym motywem znowu były Madonny. Równocześnie malował freski w Villi Pucci - inspirując się "Dekameronem" Boccaccia. Także Hieronim Savonarola zrobił karierę: został przeorem klasztoru dominikanów we Florencji. Na jego kazania zaczęły przychodzić tłumy. Mnich wzywał wiernych do ascezy, co jednoznacznie odczytywano jako sprzeciw wobec rządów rozkochanego w przepychu Medyceusza. Kazań mnicha słucha też Botticelli - robią na nim wielkie wrażenie. W 1493 r. Wawrzyniec zmarł nagle, a władzę przejął jego syn Piero. Savonarola tak podgrzewał nastroje, że w 1494 r. Piera wygnano. Rządy we Florencji przejął mnich kaznodzieja. Botticelli opowiada się po jego stronie, ale boi się Savonaroli. Tę ewolucję pokazuje odwrót od tematów niereligijnych. W ostatnich ze znanych obrazów niereligijnych - "Kalumni Apellesa" - w lewym rogu widać nagą kobietę do złudzenia przypominającą postać z "Narodzin Wenus". "Kalumnię" można oglądać na wystawie w Paryżu, innych "świeckich" obrazów z tego czasu już nie - przypuszczalnie mistrz sam rzucił je na stos rozpalony przez tzw. piagnoni, czyli płaczki Savonaroli.
Wystawa w Pałacu Luksemburskim zaprzecza powszechnemu przekonaniu, że pod wpływem Savonaroli Botticelli kompletnie zmienił styl. W "Scenach z życia św. Zenobiego" wyraźnie widać to samo światło, które rozjaśniało "Primaverę". Do końca życia Botticelli używał tych samych wenusjańskich barw, które potem zachwyciły prerafaelitów. To oni na nowo odkryli mistrza Sandro, zmarłego w zapomnieniu w 1510 r. Jego duchowy mistrz dwanaście lat wcześniej z wyroku papieża spłonął na stosie, podobnym do tych, na których wcześniej płonęły nieprawomyślne książki i dzieła sztuki.
Więcej możesz przeczytać w 42/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2003 (1090)

  • Wprost od czytelników19 paź 2003Zwyczajni ludzie Jestem pełen uznania dla postaci przywołanych w artykule "Zwyczajni ludzie" (nr 39). Nie są to jednak zwyczajni ludzie - jak pisze Szewach Weiss - ale jednostki wybijające się w świecie. Powinno się stworzyć...3
  • Na stronie - Cogito ergo sumuję19 paź 2003Kupienie portfela za ostatnie pieniądze to najlepsza decyzja u progu bankructwa.3
  • Peryskop19 paź 2003Rolandem w Millera? 1 października Polscy żołnierze znajdują w pobliżu miejscowości Hilla w Iraku cztery rakiety typu Roland produkcji francusko-niemieckiej i detonują je. "Wiadomości" TVP informują, że pociski trafiły do...8
  • Dossier19 paź 2003Adam MICHNIK redaktor naczelny "Gazety Wyborczej" Marek BEYLIN publicysta "Gazety Wyborczej" "Projekt podziału władzy w europejskiej konstytucji przywraca Francji i Niemcom dominującą pozycję w unii. Co gorsza,...9
  • Poczta19 paź 2003Strefa wstydliwa Fotoplastykon Henryka Sawki o strefach odpowiedzialności w Iraku (nr 40) znakomicie komentuje zjawisko pijaństwa w wojsku. Z problemem alkoholizmu stykałem się wielokrotnie podczas służby. Chcę jednak podkreślić, że są...11
  • Kadry19 paź 200311
  • M&M19 paź 2003PRAWDA CZASU, PRAWDA EKRANU Przesłuchiwani oraz nie przesłuchiwani, rządzący i rządzeni, trzeźwi i "nachlani", wszyscy kłamią. Więc nie chcę z tobą gadać, wybacz, ty tam w lustrze... No, chyba że golniesz wykrywacz.12
  • Playback19 paź 200312
  • Kurnik kłamie19 paź 2003Roman Kurnik, były doradca szefa MSWiA Krzysztofa Janika, podał nieprawdziwe informacje w oświadczeniu majątkowym - uznała warszawska prokuratura i wszczęła śledztwo.12
  • Z życia koalicji19 paź 2003Potrzebny nie lada fachowiec, bo szef Narodowego Funduszu Zdrowia musi na zdrowiu się znać i na finansach, no i być menedżerem. Twardy orzech do zgryzienia... Właściwie jedyni, jacy nam przychodzą do głowy, to Jamroży i Wieczerzak: i...14
  • Z życia opozycji19 paź 2003Na gruzach ekologicznej frakcji Unii Wolności powstała nowa partia. Zwie się Zieloni 2004. W jej skład wchodzą nie tylko ekologowie, ale też feministki oraz mniejszości seksualne. By ustrzec się dyskryminacji, wszelkie władze partii...15
  • Fotoplastykon19 paź 200316
  • Terminator Hausner19 paź 2003W październiku 2003 r. socjalizm w Polsce wszedł w tę fazę choroby, która kończy się śmiercią18
  • Rada biznesu19 paź 2003Rozmowa z dr. Janem Kulczykiem, prezesem Polskiej Rady Biznesu21
  • Gilotyna budżetowa19 paź 2003Albo zmniejszymy dług publiczny, albo wynagrodzenia budżetówki i emerytury będą niższe o 20 proc.22
  • Gambit Kurczuka19 paź 2003Strzelając w Sobotkę przeciwnicy Millera w SLD celują w niego samego.24
  • Marsjanie atakują!19 paź 2003Z partią Zieloni 2004 będzie głupiej, ale za to szykowniej26
  • Pomniejszanie mniejszości19 paź 2003Niemcy nie wypełniają zobowiązań przyjętych wobec polskiej mniejszości30
  • Pralka filmowa II19 paź 2003Sporami o rzeczy drugorzędne TVP chce się wykpić od odpowiedzialności za tuczenie firmy Lwa Rywina34
  • Nałęcz - Spalona ziemia19 paź 2003Właściciel Tele-Foniki w barbarzyński sposób niszczy fabrykę w Ożarowie36
  • Zawracanie gitary - Kobieta ze służby19 paź 2003Pomysł uczłowieczenia socjalizmu trafił w sedno partyjnego zamówienia36
  • Giełda i wektory19 paź 2003Hossa Świat Państwo JukosSibnieft Rosyjskie koncerny paliwowe Jukos i Sibnieft poinformowały o sfinalizowaniu fuzji. W jej wyniku powstanie JukosSibnieft. Firmy połączyły się, wymieniając 72 proc. i jedną akcję Sibnieftu na 26,01 proc....38
  • Kabel u szyi19 paź 2003Ożarów ciągnie na dno Bogusława Cupiała, a on sam - banki40
  • Hydrocud prywatyzacji19 paź 2003Jak przemienić pół tablicy Mendelejewa w wodę do picia44
  • Kokosy z hektara19 paź 2003Mannę z Brukseli i naszych kieszeni załatwia rolnikom rząd46
  • Po liczydło do głowy19 paź 2003Jak legalnie ograć zbyt pazernego fiskusa48
  • Kuczmokracja19 paź 2003Odejście obecnego prezydenta Ukrainy zapoczątkuje wojnę domową oligarchów52
  • Załatwione odmownie - Kłopoty z pamięcią19 paź 2003"Fachowcy" z SLD sięgnęli po to, czego nie zdążyli zapomnieć z czasów PRL - po centralizację56
  • Supersam19 paź 2003Fulvia - reaktywacja 40 lat po debiucie pierwszej generacji lancii fulvii i 31 lat po zwycięstwie tego auta w Rajdzie Monte Carlo na rynku może się pojawić nowa fulvia coupé. Na razie jest to samochód koncepcyjny, ale już...58
  • Narodowy Test Inteligencji19 paź 2003Zbadaj swoje IQ!62
  • Ekran osobisty - Piękni i niemi19 paź 2003Polacy wierzą w to, iż uroda daje szczęście, ale zapominają, że przystojni ludzie to osoby z grupy wysokiego ryzyka71
  • Zabójcze państwo opiekuńcze19 paź 2003Państwo socjalne wychowało egoistów, których we Francji nazywa się eufemistycznie indywidualistami72
  • Czerwone cienie papieża19 paź 2003Jan Paweł II na celowniku mordercy księdza Popiełuszki74
  • Know-how19 paź 2003Ochrona przed zawałem Lek stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego może w ciągu czterech lat nawet o 65 tys. zmniejszyć w Polsce liczbę zawałów serca i zgonów spowodowanych chorobami sercowo-naczyniowymi. - To kolejny...79
  • Schabowy najwyższego ryzyka19 paź 2003Dieta Kwaśniewskiego grozi zawałem serca i udarem mózgu80
  • Nadprzewodnicy nauki19 paź 2003Aż sześciu z siedmiu badaczy uhonorowanych Nagrodą Nobla w medycynie i naukach ścisłych ma obywatelstwo amerykańskie84
  • Bez granic19 paź 2003Stringi, które dzielą W reklamach od dawna wykorzystywane są nagość i seks. Sposób, w jaki swoje majtki zareklamowała firma Triumph, zbulwersował jednak zwykle tolerancyjnych w tych sprawach Francuzów. Reklamą nowej...88
  • Chiracoschröderoland19 paź 2003Powstanie EWG bis i wyrzucenie projektu eurokonstytucji do kosza leży w naszym narodowym interesie90
  • Mister Kalifornia19 paź 2003Nie udało się demokratom uczynić ze Schwarzeneggera szwarccharakteru94
  • Gra w Nobla19 paź 2003Dlaczego papieżowi nie przyznano Pokojowej Nagrody Nobla?98
  • Führer z kołchozu19 paź 2003Na nowej granicy Europy Wprost i The Times100
  • Menu19 paź 2003Polska Z "Opentańcem" na podbój świata Chcę opętać tym spektaklem całą Europę - mówi producent "Opentańca" Marcin Perzyna. "Opentaniec" to musical zrealizowany z rozmachem, którego nie...104
  • Piekło pod habitem19 paź 2003Kościół czeka na swego Giulianiego, który ogłosi "zero tolerancji" dla zła dziejącego się w parafiach i diecezjach106
  • Wenus na stosie19 paź 2003Botticelli najpierw uwolnił malarstwo od religijnego brzemienia, a potem jeszcze silniej mu się poddał110
  • Na każdy temat19 paź 2003Widzowie, a nie nadawcy, będą układać program telewizyjny112
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego19 paź 2003Adrianna Biedrzyńska Ada - Debiut Połówka romantyczno-fiskalnego duetu ze sfer show- -biznesowych przemówiła fonograficznie w znakomitym momencie. Dziś każdy Polak wie, kim jest pani Ada. Słowiańska wersja Bonnie i Clyde'a lub...113
  • Seksopera19 paź 2003Biografia Billa Clintona przegrywa z autobiografią jego żony114
  • Nowowizja - Gazeta w niebezpieczeństwie19 paź 2003Do typowych scen w kryminałach typu chandlerowskiego należy wstępna rozmowa detektywa i klienta, w której bohater, przyjmując zlecenie, zastrzega, że jeśli raz podejmie się jakiejś sprawy, to doprowadzi ją do końca niezależnie od tego, czy będzie...116
  • Szkiełko w oku - Paluch boży19 paź 2003Jeremi Przybora powiedział kiedyś: "Kobieta to największy przyjaciel człowieka"116
  • Organ Ludu19 paź 2003TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 42 (55) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 13 października 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Emeryci i renciści popierają nowe propozycje rządu Plan Hausnera - szansą dalszego wzrostu! Rząd...117
  • Skibą w mur - Poezja pożera przestrzeń19 paź 2003Błok, Majakowski, Broniewski, podani w tramwaju z samego rana, mogą się okazać lepsi niż piwo czy piguły na kaca118