Śmierć w Bikini

Śmierć w Bikini

Znowu żyje atol Bikini, który na wieki miał pozostać atomowym grobowcem
Nagle z nieba zaczęły spadać białe płatki. Dzieci pomyślały, że to śnieg, o którym czytały w książkach, choć dziwiły się, bo na atolu Rongelap śnieg nigdy nie padał. Chwytały płatki w dłonie. Po kilku godzinach zaczęły odczuwać swędzenie, potem zaczęły im łzawić oczy, miały mdłości i wymioty. Płatki śniegu zamieniły się w maź, której nie sposób było usunąć ze skóry. Śnieg okazał się radioaktywnym pyłem powstałym podczas wybuchu jądrowego zwanego eksperymentem Bravo (1 marca 1954 r.). Bomba wybuchła na odległym o 161 km atolu Bikini. Miała siłę 15 tysięcy megaton, czyli była tysiąckrotnie silniejsza niż ta, którą zrzucono na Hiroszimę. Po wybuchu powstał krater o średnicy 1,5 km i głębokości 70 m. Mieszkańcy Rongelap otrzymali dawkę napromieniowania ponad dwa tysiące razy przekraczającą roczną normę. Część napromieniowanych mieszkańców Rongelap stanowili przesiedleńcy z Bikini. Amerykanie zrzucili na wyspy Pacyfiku 67 bomb, w tym kilka wodorowych o ogromnej sile.

Powrót do Życia
O Bikini głośno stało się znowu 27 maja 1956 r., kiedy zdetonowano tam pierwszą na świecie tzw. bombę trójfazową. Na przełomie lat 60. i 70. mieszkańcy powrócili na Bikini, ale w 1978 r. ponownie nakazano im opuścić wyspę, bo radioaktywność znowu przekroczyła normy. Na początku lat 90. Kongres USA przeznaczył 90 mln dolarów na zlikwidowanie skażenia. Na atol Bikini wrócili nie tyle dawni mieszkańcy, ile ich dzieci i wnuki. Zdarto tam i usunięto piętnastocalową warstwę ziemi. Ustalono, że wolno zjadać najwyżej jednego miejscowego kokosa tygodniowo - na wszelki wypadek, bo przecież trwają tam nieustanne kontrole napromieniowania gleby i ludzi. Od Jacka Niedenthala, przedstawiciela władz atolu Bikini w Dalap-Uliga-Darrit (stolicy Republiki Wysp Marshalla), dowiedziałem się, że ziemia i woda są już całkowicie czyste, więc on sam z rodziną odwiedza wyspę bez lęku (Jack, Amerykanin z Pensylwanii, ma żonę pochodzącą z Bikini, więc jest uznawany za "swojego").
W 1985 r. na Majuro utworzono sąd (Nuclear Claims Tribunal) zajmujący się odszkodowaniami za amerykańskie testy atomowe i usuwanie skutków tych eksperymentów. Wciąż wykrywane są nowe przypadki chorób nowotworowych, prowadzone są kosztowne prace przy oczyszczaniu ziemi i raf koralowych. Na wszystko to potrzeba dziesiątków milionów dolarów i te pieniądze się znajdują. Trudno się jednak oprzeć wrażeniu, że otwarcie Bikini dla masowej turystyki jest próbą stłumienia złej pamięci. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej oświadczyła przecież w 1996 r.: "Radioaktywność na atolu Bikini jest nadal wyższa niż w innych rejonach Wysp Marshalla, ale nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Nie ma radiologicznego zagrożenia dla odwiedzających wyspę lub lagunę. Nie wykryto radioaktywnego cezu w faunie morskiej. Istnieje pewne ryzyko w wypadku spożywania lokalnych roślin i owoców. Wyspa może być jednak zamieszkana".

"Saratoga" i barakudy
Lagunę Bikini zaliczono właśnie do dziesięciu najciekawszych miejsc do nurkowania na świecie. Woda jest tu wyjątkowo czysta, a pod nią cała armada amerykańskich i japońskich okrętów i statków, które spoczywają dość płytko na dnie. Są tam między innymi flagowy okręt wojenny imperialnej Japonii "Nagato" (z jego pokładu admirał Yamamoto prowadził atak na Pearl Harbor), okręt wojenny "Arkansas", japoński krążownik "Sakawa" czy łódź podwodna "Apogon".
Najciekawszym wrakiem spoczywającym w atolu Bikini jest lotniskowiec "USS Saratoga" (300 m długości, większy od "Titanica"), który zaczął służbę w marynarce w 1927 r. i był drugim w historii amerykańskim lotniskowcem. Kiedy Japończycy zaatakowali Pearl Harbor (7 grudnia 1941 r.), "Saratoga" była akurat na Pacyfiku. W styczniu 1942 r. została trafiona torpedą. Podczas remontu jednostkę unowocześniono. Wróciła do służby w czerwcu 1942 r., a pod koniec sierpnia została ponownie trafiona torpedą. W styczniu i lutym 1944 r. brała udział w inwazji na Wyspy Marshalla. 21 lutego 1945 r. trafiło w nią kilku japońskich kamikadze. Od września 1945 r. "Saratoga" transportowała żołnierzy powracających z rejonu Pacyfiku do USA. Na początku 1946 r. zdecydowano, by była celem ataku jądrowego podczas prób przeprowadzanych na atolu Bikini. "Saratoga" przetrwała pierwszy wybuch (1 lipca 1946 r.), ale zatonęła po drugim (25 lipca 1946 r.).
Bikini to także fantastyczne łowisko ryb. Mark Stege, ekspert od nurkowania i ryb, zachwala takie gatunki, jak błękitny i czarny marlin, wacha, mahi-mahi, ryby latające, barakuda, Giant Trevally czy pospolity tuńczyk.

Dwa sŁoŃca
Mieszkańcy Wysp Marshalla pamiętają, jak przerzucano ich z wyspy na wyspę, pamiętają strach, głód, zakazy. Pamiętają, że po eksplozji Bravo zaświeciły dwa słońca. Mieszkańcy Bikini nie zapomną osiedlenia ich na bezludnej wyspie Rongerik, na której - jak głosiły miejscowe legendy - gnieździły się diabły, w tym demon wszelkich trucizn Litobara. Na krótko przeniesiono ich na atol Ujelung, wyspę Kwajalein i wyspę Kili. Byli jak towar, który przesuwa się z magazynu do magazynu. Jeszcze pod koniec lat 70. stwierdzano w wodach przybrzeżnych atolu Bikini małe ilości cezu-137. Stront-90 znajdowano w roślinach, a pluton-239 i 240 u ludzi. Radioaktywne były też kraby.
To już przeszłość. W swoje dawne strony powrócili (po 1980 r.) nawet mieszkańcy południowej części Eniwetok, gdzie niegdyś dokonano eksplozji 43 bomb. Powrót był możliwy po oczyszczeniu ziemi. Tylko nasiąknięta plutonem, oddalona o 16 kilometrów na północ od Eniwetok wyspa Runit pozostanie niedostępna dla ludzi, może nawet przez najbliższe 50 tysięcy lat. Tam osiadały radioaktywne pyły z Eniwetok, tam - w tzw. kaktusowym kraterze - zmagazynowano radioaktywny gruz.
Jack Niedenthal przypomina, że kiedy usuwano mieszkańców atolu Bikini, przygotowując się do zrzucenia dwóch bomb (w ramach operacji "Skrzyżowanie dróg") wielkości tej, która wybuchła nad Nagasaki, w akcji uczestniczyły 242 jednostki pływające, 156 samolotów, 42 tys. ludzi, a także... 5,4 tys. szczurów, kóz i świń.

Czary groŹniejsze od promieniowania
Na lotnisku w Majuro spotkałem Buda Johnsona. Leciał do Honolulu. Z jego bagażu podręcznego wystawały rozmaite rurki, wędki oraz inne metalowe i plastikowe akcesoria. Wracał z Bikini, gdzie spędził tydzień (za około 3 tys. dolarów). Opowiadał mi, jak niesamowite wrażenie robi wrak "Saratogi", na którego pokładzie nadal stoją samoloty wyglądające jak gotowe do startu. A obok przepływają rekiny mieszkające w rafie koralowej. Przez chwilę sądziłem, że Buda wynajęto w charakterze żywej reklamy Bikini, ale nagle zaczął mówić o handlowaniu na Wyspach Marshalla ludzkim nieszczęściem, o wyciąganiu z kieszeni amerykańskich podatników miliardów za prawdziwe lub rzekome krzywdy. "Oni tutaj głęboko wierzą, że nie umiera się na żadne choroby, choćby popromienne, lecz, że każda śmierć jest wynikiem czarów".
Wyspy Marshalla
Republika Wysp Marshalla to 1225 wysepek rozrzuconych na zachodnim Pacyfiku (w Mikronezji), na terenie o powierzchni ponad miliona kilometrów kwadratowych. Mieszka tam 53 tys. osób. Łączna powierzchnia lądu wynosi zaledwie 181 km2. W skład archipelagu wchodzą dwa ciągi wysp: Ralik i Ratak powstałych wokół podwodnych wulkanów, z lagunami pośrodku. Największe atole to Kwajalein i Jaluit (średnica ponad 100 km). Rosną tam głównie palmy kokosowe i chlebowiec. Klimat wysp jest podrównikowy, gorący i wilgotny: średnie miesięczne temperatury powietrza wynoszą 27-28°C, roczna suma opadów w części północnej - 1500-2000 mm, w południowej - do 4500 mm.
Wyspy Marshalla odkrył w 1529 r. hiszpański żeglarz Alvaro de Saavedra. Nazwę otrzymały od nazwiska kapitana marynarki brytyjskiej Johna Marshalla, który w 1788 r. prowadził tam badania przyrodnicze. Do początku lat 20. XIX wieku wyspy uznawano za nieprzyjazne ludziom i nie nadające się do zamieszkania. Pierwszymi Europejczykami, którzy na nich zamieszkali, byli niemieccy misjonarze protestanccy. Za nimi przyjechali inni niemieccy osadnicy. W 1886 r. kontrolę nad archipelagiem oficjalnie przejął rząd Niemiec, ogłaszając go swoją kolonią. Na początku I wojny światowej Wyspy Marshalla zostały zajęte przez Japończyków. Po wojnie Liga Narodów przejęła je jako swoje terytorium mandatowe, ale pozostawiła administrację japońską. W 1944 r. wyspy opanowała armia amerykańska, która zarządzała nimi do 1947 r. Następnie przekazano je pod zarząd ONZ. Amerykańska marynarka nigdy jednak nie opuściła swych baz na wyspach (zajmuje je do dzisiaj). W 1979 r. uzyskały one autonomię wewnętrzną, a w 1983 r. - niepodległość; państwo jest jednak stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi. Prawie 80 proc. wpływów budżetu stanowią dotacje i opłaty z USA.
Okładka tygodnika WPROST: 46/2003
Więcej możesz przeczytać w 46/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 4
  • Artur IP
    A ja dodam komentarz - Panie redaktorze, nie chciałby Pan, aby wybuch w wielkości podanej przez Pana nastąpił - proszę poczytać o Car Bombie i sile jej detonacji - niewiele brakowało, aby wpłynęła na orbitę Ziemi - i porównać z tymi tysiącami megaton, które niby zostały detonowane. Ja wiem, że poloniści są na bakier z fizyką, matematyką i innymi technikaliami, ale proszę mi uwierzyć, to razi tak samo, jak was np zdanie \"żeka bżegi ma nie ruwne\" . Pozdrawiam i proszę o dokładniejsze sprawdzanie tekstów.
    • witja IP
      Bez komentarza...

      Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2003 (1094)

      • Wprost od czytelników 16 lis 2003 Terminator Hausner Zgadzam się z Michałem Zielińskim, autorem artykułu "Terminator Hausner" (nr 42). Moim zdaniem, zmiany oszczędnościowe muszą być głębsze i póki czas należy: zmniejszyć liczbę powiatów o 50... 3
      • Na stronie - Europka 16 lis 2003 Różnica między Warszawą a warszawką jest taka jak między mózgiem a móżdżkiem na grzance. 3
      • Peryskop 16 lis 2003 Pytania do Kwaśniewskiego Prezydent Kwaśniewski odmówił stawienia się przed komisją śledczą w sprawie Rywina. Zapytaliśmy członków komisji, jakie pytania zadaliby Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, gdyby zjawił się na... 8
      • Dossier 16 lis 2003 Jolanta KWAŚNIEWSKA "Wierzcie mi, państwo, że jeżeli podejmę decyzję o kandydowaniu na urząd prezydenta, to możecie być pewni, że będę jednym z najlepiej przygotowanych kandydatów" PAP Bronisław KOMOROWSKI poseł... 9
      • Poczta 16 lis 2003 KONKURS na reportaż Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego i Studenckie Koło Naukowe Językoznawców ogłaszają konkurs na najlepszy reportaż prasowy, radiowy i telewizyjny "Reportaż na staż". Konkurs przeznaczony... 11
      • Kadry 16 lis 2003 Zdjęcia: K. Jarczewski/Forum, K. Mikula 11
      • M&M 16 lis 2003  PRZYŚPIEWKA PREZYDENCKA Prezydentem jestem. Oj da dana, dana. Mogę śpiewać, tańczyć do białego rana, lecz po co?... Odpowiem Jego Ekscelencji: to niezłe zajęcie po końcu kadencji. 12
      • Playback 16 lis 2003 12
      • Szpieg Rob Roy 16 lis 2003 Upadł mit Rob Roya MacGregora, szkockiego bohatera narodowego, którego wyczyny spopularyzował sir Walter Scott, brytyjski pisarz romantyczny. 12
      • Z życia koalicji 16 lis 2003 Zdetronizowany baron ŚwiĘtokrzyski, bohater afery starachowickiej, poseł Henryk Długosz zrezygnował niedawno z członkostwa w SLD, ale nie rezygnuje z dbałości o maniery. Konkretnie, o maniery fotoreporterów, którzy... 14
      • Z życia opozycji 16 lis 2003 Prezydent stolicy Lech Kaczyński pogonił - bardzo zresztą słusznie - Jana Parysa z należącej do miasta korporacji taksówkowej. Ciekawe, czy wysłał mu urzędowe pismo ze zdaniem "spieprzaj, dziadu!". NastĄpi straszliwy... 15
      • Fotoplastykon 16 lis 2003 16
      • Rodzinna misja bojowa 16 lis 2003 Wszystkie myślimy to samo: żeby tym pierwszym nie był mój mąż - mówiły nam kilka dni przed śmiercią Hieronima Kupczyka żony polskich żołnierzy 18
      • Kisielem w mur 16 lis 2003 Nagrody Kisiela 2003: Roman Kluska, Jan Rokita, Janusz Majcherek 22
      • Rzeczpospolita Atlantycka 16 lis 2003 Czym jest polska racja stanu 26
      • Klony Gierka 16 lis 2003 Dziś brakuje pieniędzy na ochronę zdrowia, jutro zabraknie na emerytury, a pojutrze kryzys ogarnie całe państwo 30
      • Okopy Kwiatkowskiego 16 lis 2003 TVP jest i pozostanie pod kontrolą "grupy trzymającej władzę" 32
      • Gazeta dla woźnicy 16 lis 2003 Know-how niemieckich wydawców prasy 34
      • Nałęcz - Po czternastu latach 16 lis 2003 Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem, jakiego nie zaznała niemal od 400 lat 36
      • Zawracanie gitary - Kamień rządowy 16 lis 2003 Rządowi zawsze wiatr w oczy wieje. Czy to z kraju, czy z Brukseli 36
      • Giełda i wektory 16 lis 2003 Hossa Świat Zbliżenie W dobie kryzysu w berlińskich domach publicznych za przykładem pubów zostały wprowadzone tak zwane happy hours. W godzinach promocji z usług przybytków rozkoszy można korzystać za połowę ceny.... 40
      • Gorączka naftowa 16 lis 2003 Łukoil i Jukos uciekają przed Putinem do Polski 42
      • Zjednoczone Emiraty Rosyjskie 16 lis 2003 XXI wiek na rynku ropy naftowej będzie wiekiem Rosji 46
      • Trzymamy się ziemi 16 lis 2003 Eksperci ekonomiczni PO i PiS odpowiadają Michałowi Zielińskiemu, który w artykule "Żaglowa łódź podwodna" (nr 45) zarzucił obu partiom brak programu gospodarczego. Komentarz autora zamieścimy w następnym numerze. 48
      • Łódź nawodna 16 lis 2003 Dla PiS niepodważalne są zasady wolnego rynku i prywatnej własności 48
      • Stopa zysku 16 lis 2003 Możemy się stać trzecim producentem butów w Europie 52
      • Załatwione odmownie - Pupening antyglobalistyczny 16 lis 2003 Naiwnym marzy się kapitalizm socjalistyczny, w którym kapitalizm byłby w sklepie, a socjalizm w robocie 56
      • Supersam 16 lis 2003 Mężczyzna jak malowany Znany projektant Jean-Paul Gaultier wprowadził na rynek coś, czego jeszcze nie było - serię kosmetyków o nazwie Tout Beau (Jaki Piękny) do makijażu dla... mężczyzn. Puder brązujący wyrównuje koloryt... 58
      • Imperium Matrix 16 lis 2003 "Matrix" to nie film, lecz popkulturowy, multimedialny holding 62
      • Śmierć w Bikini 16 lis 2003 Znowu żyje atol Bikini, który na wieki miał pozostać atomowym grobowcem 66
      • Mądra głupota 16 lis 2003 Nagrody Stelli, czyli najbardziej wariackie pozwy sądowe. 70
      • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Margaryna z pierwszego tłoczenia 16 lis 2003 Piotrusiu! Piszę do ciebie, z trudem formułując myśli i zdania, bowiem wściekłość czarnym welonem przesłania mi oczy i powoduje dokuczliwe drgania w mózgu. Oto przed chwilą chciałem przygotować chłopcom i sobie kolację. Nic wielkiego, jajka na szynce. W tym celu wyjąłem z... 72
      • Ekran osobisty - Ejcz-bi-oł 16 lis 2003 Dziś produkuje się wszystko w małych, podobnych do siebie kawałeczkach: wiadomości, sondy, ciekawostki, porady, recenzje 73
      • Polonia restituta 16 lis 2003 Porównanie II i III RP wystawia marne świadectwo współczesnej Polsce 74
      • Know-how 16 lis 2003 Ötzi z Tyrolu Człowiek lodu, którego doskonale zachowane szczątki sprzed 5300 lat znaleziono w 1991 r. w dolinie Ötzi na granicy Włoch i Austrii, prawdopodobnie urodził się w Tyrolu Południowym, w miejscu, gdzie dziś... 77
      • Diagnostyka śmierci 16 lis 2003 Wyniki 30 proc. badań USG można w Polsce wyrzucić do kosza! 78
      • Bombowe bąble 16 lis 2003 Tajemnica katastrof w trójkącie bermudzkim wyjaśniona? 82
      • Fizyk na giełdzie 16 lis 2003 Od Kopernika, przez Newtona, Bacheliera, Einsteina i Smoluchowskiego, do ekonofizyki 84
      • Prezerwatywa w zastrzyku 16 lis 2003 Opracowano dwie nowe metody antykoncepcyjne dla mężczyzn 86
      • Bez granic 16 lis 2003 Umrzeć za Bagdad Od 1 maja, kiedy prezydent USA George W. Bush ogłosił zakończenie działań bojowych w Iraku, zginęło tam ponad czterystu żołnierzy koalicji, a ponad dwa tysiące zostało rannych. Największe straty ponieśli Amerykanie... 88
      • Hańba europejska 16 lis 2003 W krajach UE rozpowszechnia się antyizraelizm, antyszaronizm i antyamerykanizm - Tomasz Lis dla "Wprost". 90
      • Kryptoantysemityzm 16 lis 2003 Niektórzy intelektualiści w Polsce czują się urażeni lub wręcz obrażeni oskarżeniami pod adresem Europy, w tym również moimi (w esejach "Monolog polsko-żydowski"), ale nawet ja nie przypuszczałem, że pół wieku po Hitlerze prawie dwie trzecie Europy podziela jego poglądy. 94
      • Powrót do Rapallo 16 lis 2003 Tworzy się koalicja Francji, Niemiec i Rosji, skierowana przeciwko Stanom Zjednoczonym 96
      • Organizacja Narodów Zależnych 16 lis 2003 ONZ przypomina firmę zarządzaną przez 184 dyrektorów, z których każdy ma bezrobotnego szwagra 99
      • Długi cień Miloševicia 16 lis 2003 Rozmowa z Vojislavem Koštunicą, byłym prezydentem Jugosławii, liderem Demokratycznej Partii Serbii 102
      • Menu 16 lis 2003 Świat Wiwat Karol! Dawno nie było takiego spotkania" - powiedział 4 listopada Jan Paweł II do artystów i pielgrzymów. Prawie 7 tys. osób przybyło wieczorem do Auli Pawła VI na koncert z okazji imienin papieża. W... 104
      • Rywin na West Endzie 16 lis 2003 Gdyby afera Rywina zdarzyła się w Anglii, w Londynie już dawno grano by sztukę na ten temat 106
      • Wielka trójka muzyczna 16 lis 2003 Demarczyk i Niemena słuchają dziadkowie i wnuki 110
      • Płyty Kuby Wojewódzkiego 16 lis 2003 ROD STEWART As Time Goes By - The Great American Songbook Volume 2 Kolekcjoner zachrypniętych hitów, życiowych partnerek i sentymentalnych standardów przemówił ponownie. Starzejący się efektownie i w efektownym... 111
      • Mojżesz kina - Krzysztof Kieślowski 16 lis 2003 "Ciarki przechodzą po grzbiecie i ma się wrażenie, że ktoś jeszcze przez Kieślowskiego przemawia" - mówi o "Dekalogu" Robert De Niro 112
      • Sława i chała 16 lis 2003 KsiĄŻkI Ekstaza myślenia Carl Sagan nie dożył XXI wieku, ale święcie wierzył, że nowe stulecie przyniesie odpowiedzi na większość pytań, które zadajemy sobie od niepamiętnych czasów. A przynajmniej od chwili, gdy... 114
      • Nowowizja - Co się komu wydaje? 16 lis 2003 No więc mnie się wydaje, że zapowiada się płodny rok, jeśli idzie o publikacje książkowe. 116
      • System idiotele - Polski Murphy 16 lis 2003 Prawo Murphy'ego mówi, że jeśli tylko coś może pójść źle, to pójdzie źle na pewno. 116
      • Organ Ludu 16 lis 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 46 (59) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 10 listopada 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 13 listopada - strajku nie będzie PaŁac - gabinet wzajemne poparcie W piątek odbyła się Rada Gabinetowa... 117
      • Skibą w mur - Stare zagrania, nowe podania 16 lis 2003 Podanie, jak sama nazwa wskazuje, polega na dawaniu czegoś pod czymś. W Polsce zwykle podaje się pod stołem 118

      ZKDP - Nakład kontrolowany