Mojżesz kina - Krzysztof Kieślowski

Mojżesz kina - Krzysztof Kieślowski

Dodano:   /  Zmieniono: 1
"Ciarki przechodzą po grzbiecie i ma się wrażenie, że ktoś jeszcze przez Kieślowskiego przemawia" - mówi o "Dekalogu" Robert De Niro
Dwanaście razy oglądałem "Krótki film o miłości" Krzysztofa Kieślowskiego i wciąż mi mało - stwierdził włoski reżyser Michelangelo Antonioni. Gdy odwiedził Polskę przy okazji premiery filmu "Po tamtej stronie chmur", kazał się zawieść na ursynowskie osiedle - pod okna wieżowca, w którym kręcone były najważniejsze sceny filmu. "Dekalog" Kieślowskiego znalazł się na drugim miejscu na liście najlepszych tytułów w historii światowego kina tygodnika "Time". Wyżej od filmów polskiego reżysera umieszczono tylko tryptyk wspomnianego Antonioniego ("Przygoda", "Noc", "Zaćmienie"). Wśród dziesięciu najważniejszych filmów XX wieku wymieniają "Dekalog" Martin Scorsese i Ingmar Bergman. Najbardziej ceniona na świecie witryna filmowa - amerykańska Internet Movie Database - opatruje "Dekalog" komentarzem: "dzieło mistrzowskie" i przyznaje 9 gwiazdek (w skali 1-10). Najważniejsze encyklopedie filmowe na świecie (na przykład Ephraima Katza, Nicholasa Thomasa czy Ralpha Singletona i Jamesa Conrada) "Dekalog" umieszczają pod hasłem "arcydzieła kina".
Obsypany nagrodami na festiwalach całego świata cykl filmów Kieślowskiego do scenariuszy Krzysztofa Piesiewicza po 16 latach od pierwszej telewizyjnej emisji w Polsce doczekał się specjalnego wydania na płytach DVD (pod patronatem "Wprost"). Wydawnictwo wzbogacono o rozmowy z współtwórcami cyklu oraz komentarze teologów i socjologów. Do zestawu dołączono unikatową płytę z materiałami z telewizyjnego archiwum - od wywiadów z reżyserem poczynając, na wypowiedziach przyjaciół i znawców kina kończąc. Zarówno polska, jak i anglojęzyczna oraz opatrzona francuskimi napisami wersja serialu trafią na europejski rynek w połowie listopada. W Stanach Zjednoczonych "Dekalog" od lat dostępny jest w każdej większej wypożyczalni wideo.
Dotychczas wydawało się, że twórca "Dekalogu" jest w USA dobrze znany tylko w uniwersyteckich kampusach. Annette Insdorf, autorka pierwszej monografii Kieślowskiego (znamienne, że napisał ją krytyk amerykański, a nie polski), dowodzi, że jest on kultowym twórcą kina także poza kampusami. To właściwie jedyny poza Romanem Polańskim znany i ceniony polski filmowiec - w przeciwieństwie do Andrzeja Wajdy, którego filmy znają tylko specjaliści. Jak napisała Insdorf, "Dekalog" jest dziełem "ujawniającym niespotykaną jedność życia artysty i jego sztuki". Być może w tej jedności tkwi tajemnica sukcesu cyklu niełatwych w końcu filmów.

Raj utracony
Najcelniejszą recenzję filmowego "Dekalogu" wygłosił przed laty ksiądz prof. Józef Tischner, mówiąc: "To opowieść o pamięci raju utraconego - tego czasu, kiedy dziesięć przykazań miało jeszcze sens, bo człowiek potrafił wybierać między dobrem i złem". Sam Kieślowski, pytany o rodowód serii, mówił: "Wciąż spotykam ludzi, którzy nie wiedzą, po co żyją. Próbowałem poszukać odpowiedzi".
Ci, którzy się spodziewali po Kieślowskim banalnej ilustracji Mojżeszowych przykazań albo dydaktyzmu, zostali zaskoczeni. Kieślowski i Piesiewicz opowiedzieli poruszające współczesne historie: przykazania są w nich obecne bardzo dyskretnie - jak znak wodny na banknotach. Nie widać go na pierwszy rzut oka, ale nie da się wywabić czy usunąć. Twórcy stronią w "Dekalogu" od doraźnej publicystyki, nadając swoim opowieściom uniwersalną wymowę - akceptowaną przez widza, bez względu na przekonania religijne i światopogląd. Innym walorem filmowego cyklu Kieślowskiego jest połączenie realizmu i metafizyki. "Trzeba szukać cudownego w tym, co zwyczajne" - zwykł mawiać Kieślowski. I zwyczajność w jego interpretacji nabierała znamion niezwykłości.
Ksiądz Jan Sikorski, komentując teologiczną wymowę cyklu, dodaje: "To kino mówiące o hierarchii wartości".

Guru KieŚlowski
Od "Dekalogu" zaczęła się międzynarodowa kariera Krzysztofa Kieślowskiego uwieńczona Złotym Lwem w Wenecji i dwiema nominacjami do Oscara (za "Trzy kolory"). Były to ostatnie tej rangi wyróżnienia w dziejach polskiej kinematografii. Spośród dziesięciu części "Dekalogu" tylko dwie trafiły do kin - "Krótki film o miłości" (z wielkimi rolami Grażyny Szapołowskiej i Olafa Lubaszenki) oraz "Krótki film o zabijaniu" (z życiową kreacją Mirosława Baki). Wszyscy aktorzy grający w "Dekalogu" uważają swój udział w tym przedsięwzięciu za przełomowy dla swoich karier. Choć, niestety, były to kariery tylko na krajowym podwórku. Międzynarodową gwiazdą został tylko Kieślowski.
Jego filmy trafiły w swój czas. Stały się przeciwwagą dla eskapistycznych produkcji, których bohaterowie nie przeżywali żadnych rozterek moralnych, a wszelkie problemy rozwiązywali uderzeniem pięści i strzałem z pistoletu. Dziś o tych filmach mało kto pamięta, a zrealizowany za śmieszne pieniądze serial polskiego reżysera wciąż jest wyświetlany w wielkomiejskich kinach studyjnych na całym świecie. Dla młodych ludzi - od USA przez Rosję po Japonię - Kieślowski stał się guru porównywanym do twórców wielkich religii. W Japonii nazwano go wręcz "Mojżeszem kina". Opowiada o rzeczach na pozór banalnych, ale w taki sposób, że - jak mówi Robert De Niro - "ciarki przechodzą po grzbiecie i ma się wrażenie, że ktoś jeszcze przez Kieślowskiego przemawia".
Więcej możesz przeczytać w 46/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2003 (1094)

  • Wprost od czytelników 16 lis 2003 Terminator Hausner Zgadzam się z Michałem Zielińskim, autorem artykułu "Terminator Hausner" (nr 42). Moim zdaniem, zmiany oszczędnościowe muszą być głębsze i póki czas należy: zmniejszyć liczbę powiatów o 50... 3
  • Na stronie - Europka 16 lis 2003 Różnica między Warszawą a warszawką jest taka jak między mózgiem a móżdżkiem na grzance. 3
  • Peryskop 16 lis 2003 Pytania do Kwaśniewskiego Prezydent Kwaśniewski odmówił stawienia się przed komisją śledczą w sprawie Rywina. Zapytaliśmy członków komisji, jakie pytania zadaliby Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, gdyby zjawił się na... 8
  • Dossier 16 lis 2003 Jolanta KWAŚNIEWSKA "Wierzcie mi, państwo, że jeżeli podejmę decyzję o kandydowaniu na urząd prezydenta, to możecie być pewni, że będę jednym z najlepiej przygotowanych kandydatów" PAP Bronisław KOMOROWSKI poseł... 9
  • Poczta 16 lis 2003 KONKURS na reportaż Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego i Studenckie Koło Naukowe Językoznawców ogłaszają konkurs na najlepszy reportaż prasowy, radiowy i telewizyjny "Reportaż na staż". Konkurs przeznaczony... 11
  • Kadry 16 lis 2003 Zdjęcia: K. Jarczewski/Forum, K. Mikula 11
  • M&M 16 lis 2003  PRZYŚPIEWKA PREZYDENCKA Prezydentem jestem. Oj da dana, dana. Mogę śpiewać, tańczyć do białego rana, lecz po co?... Odpowiem Jego Ekscelencji: to niezłe zajęcie po końcu kadencji. 12
  • Playback 16 lis 2003 12
  • Szpieg Rob Roy 16 lis 2003 Upadł mit Rob Roya MacGregora, szkockiego bohatera narodowego, którego wyczyny spopularyzował sir Walter Scott, brytyjski pisarz romantyczny. 12
  • Z życia koalicji 16 lis 2003 Zdetronizowany baron ŚwiĘtokrzyski, bohater afery starachowickiej, poseł Henryk Długosz zrezygnował niedawno z członkostwa w SLD, ale nie rezygnuje z dbałości o maniery. Konkretnie, o maniery fotoreporterów, którzy... 14
  • Z życia opozycji 16 lis 2003 Prezydent stolicy Lech Kaczyński pogonił - bardzo zresztą słusznie - Jana Parysa z należącej do miasta korporacji taksówkowej. Ciekawe, czy wysłał mu urzędowe pismo ze zdaniem "spieprzaj, dziadu!". NastĄpi straszliwy... 15
  • Fotoplastykon 16 lis 2003 16
  • Rodzinna misja bojowa 16 lis 2003 Wszystkie myślimy to samo: żeby tym pierwszym nie był mój mąż - mówiły nam kilka dni przed śmiercią Hieronima Kupczyka żony polskich żołnierzy 18
  • Kisielem w mur 16 lis 2003 Nagrody Kisiela 2003: Roman Kluska, Jan Rokita, Janusz Majcherek 22
  • Rzeczpospolita Atlantycka 16 lis 2003 Czym jest polska racja stanu 26
  • Klony Gierka 16 lis 2003 Dziś brakuje pieniędzy na ochronę zdrowia, jutro zabraknie na emerytury, a pojutrze kryzys ogarnie całe państwo 30
  • Okopy Kwiatkowskiego 16 lis 2003 TVP jest i pozostanie pod kontrolą "grupy trzymającej władzę" 32
  • Gazeta dla woźnicy 16 lis 2003 Know-how niemieckich wydawców prasy 34
  • Nałęcz - Po czternastu latach 16 lis 2003 Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem, jakiego nie zaznała niemal od 400 lat 36
  • Zawracanie gitary - Kamień rządowy 16 lis 2003 Rządowi zawsze wiatr w oczy wieje. Czy to z kraju, czy z Brukseli 36
  • Giełda i wektory 16 lis 2003 Hossa Świat Zbliżenie W dobie kryzysu w berlińskich domach publicznych za przykładem pubów zostały wprowadzone tak zwane happy hours. W godzinach promocji z usług przybytków rozkoszy można korzystać za połowę ceny.... 40
  • Gorączka naftowa 16 lis 2003 Łukoil i Jukos uciekają przed Putinem do Polski 42
  • Zjednoczone Emiraty Rosyjskie 16 lis 2003 XXI wiek na rynku ropy naftowej będzie wiekiem Rosji 46
  • Trzymamy się ziemi 16 lis 2003 Eksperci ekonomiczni PO i PiS odpowiadają Michałowi Zielińskiemu, który w artykule "Żaglowa łódź podwodna" (nr 45) zarzucił obu partiom brak programu gospodarczego. Komentarz autora zamieścimy w następnym numerze. 48
  • Łódź nawodna 16 lis 2003 Dla PiS niepodważalne są zasady wolnego rynku i prywatnej własności 48
  • Stopa zysku 16 lis 2003 Możemy się stać trzecim producentem butów w Europie 52
  • Załatwione odmownie - Pupening antyglobalistyczny 16 lis 2003 Naiwnym marzy się kapitalizm socjalistyczny, w którym kapitalizm byłby w sklepie, a socjalizm w robocie 56
  • Supersam 16 lis 2003 Mężczyzna jak malowany Znany projektant Jean-Paul Gaultier wprowadził na rynek coś, czego jeszcze nie było - serię kosmetyków o nazwie Tout Beau (Jaki Piękny) do makijażu dla... mężczyzn. Puder brązujący wyrównuje koloryt... 58
  • Imperium Matrix 16 lis 2003 "Matrix" to nie film, lecz popkulturowy, multimedialny holding 62
  • Śmierć w Bikini 16 lis 2003 Znowu żyje atol Bikini, który na wieki miał pozostać atomowym grobowcem 66
  • Mądra głupota 16 lis 2003 Nagrody Stelli, czyli najbardziej wariackie pozwy sądowe. 70
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Margaryna z pierwszego tłoczenia 16 lis 2003 Piotrusiu! Piszę do ciebie, z trudem formułując myśli i zdania, bowiem wściekłość czarnym welonem przesłania mi oczy i powoduje dokuczliwe drgania w mózgu. Oto przed chwilą chciałem przygotować chłopcom i sobie kolację. Nic wielkiego, jajka na szynce. W tym celu wyjąłem z... 72
  • Ekran osobisty - Ejcz-bi-oł 16 lis 2003 Dziś produkuje się wszystko w małych, podobnych do siebie kawałeczkach: wiadomości, sondy, ciekawostki, porady, recenzje 73
  • Polonia restituta 16 lis 2003 Porównanie II i III RP wystawia marne świadectwo współczesnej Polsce 74
  • Know-how 16 lis 2003 Ötzi z Tyrolu Człowiek lodu, którego doskonale zachowane szczątki sprzed 5300 lat znaleziono w 1991 r. w dolinie Ötzi na granicy Włoch i Austrii, prawdopodobnie urodził się w Tyrolu Południowym, w miejscu, gdzie dziś... 77
  • Diagnostyka śmierci 16 lis 2003 Wyniki 30 proc. badań USG można w Polsce wyrzucić do kosza! 78
  • Bombowe bąble 16 lis 2003 Tajemnica katastrof w trójkącie bermudzkim wyjaśniona? 82
  • Fizyk na giełdzie 16 lis 2003 Od Kopernika, przez Newtona, Bacheliera, Einsteina i Smoluchowskiego, do ekonofizyki 84
  • Prezerwatywa w zastrzyku 16 lis 2003 Opracowano dwie nowe metody antykoncepcyjne dla mężczyzn 86
  • Bez granic 16 lis 2003 Umrzeć za Bagdad Od 1 maja, kiedy prezydent USA George W. Bush ogłosił zakończenie działań bojowych w Iraku, zginęło tam ponad czterystu żołnierzy koalicji, a ponad dwa tysiące zostało rannych. Największe straty ponieśli Amerykanie... 88
  • Hańba europejska 16 lis 2003 W krajach UE rozpowszechnia się antyizraelizm, antyszaronizm i antyamerykanizm - Tomasz Lis dla "Wprost". 90
  • Kryptoantysemityzm 16 lis 2003 Niektórzy intelektualiści w Polsce czują się urażeni lub wręcz obrażeni oskarżeniami pod adresem Europy, w tym również moimi (w esejach "Monolog polsko-żydowski"), ale nawet ja nie przypuszczałem, że pół wieku po Hitlerze prawie dwie trzecie Europy podziela jego poglądy. 94
  • Powrót do Rapallo 16 lis 2003 Tworzy się koalicja Francji, Niemiec i Rosji, skierowana przeciwko Stanom Zjednoczonym 96
  • Organizacja Narodów Zależnych 16 lis 2003 ONZ przypomina firmę zarządzaną przez 184 dyrektorów, z których każdy ma bezrobotnego szwagra 99
  • Długi cień Miloševicia 16 lis 2003 Rozmowa z Vojislavem Koštunicą, byłym prezydentem Jugosławii, liderem Demokratycznej Partii Serbii 102
  • Menu 16 lis 2003 Świat Wiwat Karol! Dawno nie było takiego spotkania" - powiedział 4 listopada Jan Paweł II do artystów i pielgrzymów. Prawie 7 tys. osób przybyło wieczorem do Auli Pawła VI na koncert z okazji imienin papieża. W... 104
  • Rywin na West Endzie 16 lis 2003 Gdyby afera Rywina zdarzyła się w Anglii, w Londynie już dawno grano by sztukę na ten temat 106
  • Wielka trójka muzyczna 16 lis 2003 Demarczyk i Niemena słuchają dziadkowie i wnuki 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 16 lis 2003 ROD STEWART As Time Goes By - The Great American Songbook Volume 2 Kolekcjoner zachrypniętych hitów, życiowych partnerek i sentymentalnych standardów przemówił ponownie. Starzejący się efektownie i w efektownym... 111
  • Mojżesz kina - Krzysztof Kieślowski 16 lis 2003 "Ciarki przechodzą po grzbiecie i ma się wrażenie, że ktoś jeszcze przez Kieślowskiego przemawia" - mówi o "Dekalogu" Robert De Niro 112
  • Sława i chała 16 lis 2003 KsiĄŻkI Ekstaza myślenia Carl Sagan nie dożył XXI wieku, ale święcie wierzył, że nowe stulecie przyniesie odpowiedzi na większość pytań, które zadajemy sobie od niepamiętnych czasów. A przynajmniej od chwili, gdy... 114
  • Nowowizja - Co się komu wydaje? 16 lis 2003 No więc mnie się wydaje, że zapowiada się płodny rok, jeśli idzie o publikacje książkowe. 116
  • System idiotele - Polski Murphy 16 lis 2003 Prawo Murphy'ego mówi, że jeśli tylko coś może pójść źle, to pójdzie źle na pewno. 116
  • Organ Ludu 16 lis 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 46 (59) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 10 listopada 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 13 listopada - strajku nie będzie PaŁac - gabinet wzajemne poparcie W piątek odbyła się Rada Gabinetowa... 117
  • Skibą w mur - Stare zagrania, nowe podania 16 lis 2003 Podanie, jak sama nazwa wskazuje, polega na dawaniu czegoś pod czymś. W Polsce zwykle podaje się pod stołem 118