Mądra głupota

Mądra głupota

Dodano:   /  Zmieniono: 
Nagrody Stelli, czyli najbardziej wariackie pozwy sądowe.
Człowiek, który potknął się w restauracji na leżącej na podłodze butelce z napojem i złamał sobie kość ogonową, zawsze mógł liczyć na odszkodowanie. Podobnie jak ktoś, kto w sklepie złamał nogę w kostce, bo został potrącony przez biegające tam dziecko. Na odszkodowanie mogła także liczyć osoba, której samochód najechał na rękę. Czy jednak odszkodowanie należy się komuś, kto potknął się na butelce, którą sam przed chwilą rzucił w przyjaciela? Czy odszkodowanie należy się kobiecie potrąconej w sklepie przez własnego rozwydrzonego syna? Czy można przyznać rekompensatę złodziejowi, który kradł kołpaki od kół samochodu sąsiada i nie zauważył, że okradane auto właśnie rusza? Amerykański wymiar sprawiedliwości uznał, że tym osobom należą się odszkodowania. Amber Carson z Filadelfii otrzymała więc 113,5 tys. dolarów za złamaną w restauracji kość ogonową. 780 tys. dolarów odszkodowania przyznano potrąconej przez syna Kathleen Robertson z Austin w Teksasie. Carl Truman z Los Angeles dostał zaś 74 tys. dolarów za złamaną rękę, mimo że kradł kołpaki. Wszystkie te wypadki świadczą o mądrości amerykańskiego systemu prawnego, mimo że pozornie wydają się nagradzaniem głupoty.

GŁupie, czyli mĄdre
Najbardziej wariackie pozwy są wyróżniane Nagrodami Stelli. Nazwa pochodzi od imienia Stelli Liebeck, która w 1994 r. otrzymała odszkodowanie od McDonalda za to, że poparzyła się zbyt gorącą kawą w restauracji tej sieci. Nagrody te opisują kabaretowy kontekst wydarzeń, które stały się powodem wystąpień o odszkodowania. Sprawa nie jest jednak kabaretowa. "Nic nie jest na tyle głupie, żeby wymiar sprawiedliwości nie mógł uczynić z tego precedensu i zasady prawnej służącej obywatelom" - twierdzi Mel Urbach, amerykański adwokat, który negocjował ze szwajcarskimi bankami zwrot zagrabionych przez nie żydowskich kont. W sprawach wyróżnionych Nagrodami Stelli ustanawia się precedensy, które inaczej mogłyby nie ujrzeć światła dziennego. Nawet jeśli adwokaci wygrywają procesy dzięki żonglerce kruczkami prawnymi, zyskuje na tym i wymiar sprawiedliwości, i obywatele. Jak mówił "Wprost" zmarły niedawno Marek Nowicki, prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, "w demokratycznym państwie sąd jest najlepszym miejscem, aby się przekonać, kto ma rację, aby bronić praw jednostki, nawet gdyby powody tej obrony wydawały się na pozór absurdalne".
Nagrody Stelli są zabawą wymyśloną przez amerykańskiego satyryka Randy'ego Cassinghama. Nie interesują go precedensy ustanawiane dzięki tzw. wariackim pozwom, lecz ich siła komiczna. Ten zabawowy aspekt Nagród Stelli najbardziej oburza Amerykańskie Stowarzyszenie Prawników Procesowych. Przyznają oni, że sprawy są pozornie zabawne, bo nie przedstawia się całego ich kontekstu. Jako koronny dowód przytaczają historię wspomnianej już Stelli Liebeck. W świat poszła wiadomość, że otrzymała ona 2,9 mln dolarów odszkodowania. Tyle przyznała jej ława przysięgłych, ale sędzia zmniejszył tę sumę do pół miliona dolarów. W rzeczywistości Stella Liebeck otrzymała około 250 tys. dolarów - zawierając ugodę z firmą McDonald's. Sąd przyznał odszkodowanie, bo Stella Liebeck po oblaniu się kawą miała oparzenia trzeciego stopnia i spędziła osiem tygodni w szpitalu. Poza tym nie był to pierwszy wypadek poparzenia kawą w restauracjach tej sieci.

MĄdrzy po szkodzie
Nagrody Stelli szybko zaczęły żyć własnym życiem: w Internecie pojawiło się tysiące rzekomo autentycznych historii kandydujących do tego wyróżnienia. Nagrody otrzymują jednak tylko wypadki sprawdzone przez Randy'ego Cassinghama. W tym roku zwyciężyła sprawa Merva Grazinskiego z Oklahoma City. Kupił on turystycznego vana, wyjechał nim na autostradę, ustawił tempomatem prędkość, po czym opuścił fotel kierowcy i poszedł do części mieszkalnej zrobić sobie kawę. Van zjechał z autostrady i zderzył się z drzewem. Ława przysięgłych przyznała Grazinskiemu 1,75 mln dolarów odszkodowania. Sędziowie przysięgli uznali, że w instrukcji obsługi nie wyjaśniono, iż tempomat to nie to samo co automatyczny pilot.
Terrence Dickson z Bristolu w Pensylwanii włamał się do domu lekarza, który był na wakacjach z rodziną. Chciał wyjść przez garaż, lecz okazało się, że brama jest zepsuta, a drzwi prowadzące do domu się zatrzasnęły. Dickson spędził w garażu osiem dni, żywiąc się znalezioną tam karmą dla psów. Dicksona skazano za włamanie, ale - w innym procesie - sędziowie przysięgli przyznali mu pół miliona dolarów odszkodowania (z polisy ubezpieczeniowej właściciela domu). Uznali, że każdy (także domownicy), kto znalazłby się w feralnym garażu, naraziłby się na niebezpieczeństwo.
Siostry Janice, Dayle i Kim Bird towarzyszyły swojej matce podczas rutynowego zabiegu chirurgicznego. Pojawiły się jednak komplikacje i kobietę trzeba było reanimować. Siostry Bird pozwały szpital, domagając się odszkodowania za narażenie ich na stres spowodowany przyglądaniem się reanimacji matki. Sędziowie przysięgli uznali ich powództwo, stwierdzając, że przed przystąpieniem do reanimacji powinny być wyproszone z gabinetu.
Kara Walton z Clamont w stanie Delaware bawiła się w nocnym klubie i skorzystała tam z toalety. Weszła drzwiami, ale wyszła oknem (wychodziło ono na korytarz klubu), bo chciała uniknąć płacenia za toaletę. Zeskakując, zaczepiła szczęką o parapet i złamała sobie dwa przednie zęby. Sędziowie przysięgli przyznali jej 12 tys. dolarów odszkodowania, uznając, że w toalecie nie było ostrzeżenia, iż wychodzenie przez okno po pierwsze - jest zakazane, a po drugie - może być niebezpieczne.
Pozew zasługujący na nominację do Nagrody Stelli złożył niedawno w sądzie w Lubinie Krzysztof R., były starosta powiatu głogowskiego. Domaga się on odszkodowania od żony, która podczas kampanii, w której wybierano prezydenta Głogowa, wysyłała do niego liczne, "denerwujące" SMS-y. Powód uznał, że chodziło o zdenerwowanie go, co się udało, bo stracił werwę i przegrał wybory.
Większość spośród tysięcy osób komentujących sprawy wyróżniane Nagrodami Stelli uznaje je za przykład prawnej aberracji. Nie mają oni racji: amerykański system prawny wychodzi z założenia, że najlepsza szkoła prawa to bicie po kieszeni - choćby za brak wyobraźni w sprawach pozornie głupich. Nagrody Stelli mogą sprawić, że mniej będzie spraw wyróżnianych Nagrodami Darwina. Te ostatnie przyznaje się osobom, które w wyjątkowo głupi sposób doprowadziły do własnej śmierci.
Więcej możesz przeczytać w 46/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2003 (1094)

  • Wprost od czytelników16 lis 2003Terminator Hausner Zgadzam się z Michałem Zielińskim, autorem artykułu "Terminator Hausner" (nr 42). Moim zdaniem, zmiany oszczędnościowe muszą być głębsze i póki czas należy: zmniejszyć liczbę powiatów o 50...3
  • Na stronie - Europka16 lis 2003Różnica między Warszawą a warszawką jest taka jak między mózgiem a móżdżkiem na grzance.3
  • Peryskop16 lis 2003Pytania do Kwaśniewskiego Prezydent Kwaśniewski odmówił stawienia się przed komisją śledczą w sprawie Rywina. Zapytaliśmy członków komisji, jakie pytania zadaliby Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, gdyby zjawił się na...8
  • Dossier16 lis 2003Jolanta KWAŚNIEWSKA "Wierzcie mi, państwo, że jeżeli podejmę decyzję o kandydowaniu na urząd prezydenta, to możecie być pewni, że będę jednym z najlepiej przygotowanych kandydatów" PAP Bronisław KOMOROWSKI poseł...9
  • Poczta16 lis 2003KONKURS na reportaż Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego i Studenckie Koło Naukowe Językoznawców ogłaszają konkurs na najlepszy reportaż prasowy, radiowy i telewizyjny "Reportaż na staż". Konkurs przeznaczony...11
  • Kadry16 lis 2003Zdjęcia: K. Jarczewski/Forum, K. Mikula11
  • M&M16 lis 2003 PRZYŚPIEWKA PREZYDENCKA Prezydentem jestem. Oj da dana, dana. Mogę śpiewać, tańczyć do białego rana, lecz po co?... Odpowiem Jego Ekscelencji: to niezłe zajęcie po końcu kadencji.12
  • Playback16 lis 200312
  • Szpieg Rob Roy16 lis 2003Upadł mit Rob Roya MacGregora, szkockiego bohatera narodowego, którego wyczyny spopularyzował sir Walter Scott, brytyjski pisarz romantyczny.12
  • Z życia koalicji16 lis 2003Zdetronizowany baron ŚwiĘtokrzyski, bohater afery starachowickiej, poseł Henryk Długosz zrezygnował niedawno z członkostwa w SLD, ale nie rezygnuje z dbałości o maniery. Konkretnie, o maniery fotoreporterów, którzy...14
  • Z życia opozycji16 lis 2003Prezydent stolicy Lech Kaczyński pogonił - bardzo zresztą słusznie - Jana Parysa z należącej do miasta korporacji taksówkowej. Ciekawe, czy wysłał mu urzędowe pismo ze zdaniem "spieprzaj, dziadu!". NastĄpi straszliwy...15
  • Fotoplastykon16 lis 200316
  • Rodzinna misja bojowa16 lis 2003Wszystkie myślimy to samo: żeby tym pierwszym nie był mój mąż - mówiły nam kilka dni przed śmiercią Hieronima Kupczyka żony polskich żołnierzy18
  • Kisielem w mur16 lis 2003Nagrody Kisiela 2003: Roman Kluska, Jan Rokita, Janusz Majcherek22
  • Rzeczpospolita Atlantycka16 lis 2003Czym jest polska racja stanu26
  • Klony Gierka16 lis 2003Dziś brakuje pieniędzy na ochronę zdrowia, jutro zabraknie na emerytury, a pojutrze kryzys ogarnie całe państwo30
  • Okopy Kwiatkowskiego16 lis 2003TVP jest i pozostanie pod kontrolą "grupy trzymającej władzę"32
  • Gazeta dla woźnicy16 lis 2003Know-how niemieckich wydawców prasy34
  • Nałęcz - Po czternastu latach16 lis 2003Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem, jakiego nie zaznała niemal od 400 lat36
  • Zawracanie gitary - Kamień rządowy16 lis 2003Rządowi zawsze wiatr w oczy wieje. Czy to z kraju, czy z Brukseli36
  • Giełda i wektory16 lis 2003Hossa Świat Zbliżenie W dobie kryzysu w berlińskich domach publicznych za przykładem pubów zostały wprowadzone tak zwane happy hours. W godzinach promocji z usług przybytków rozkoszy można korzystać za połowę ceny....40
  • Gorączka naftowa16 lis 2003Łukoil i Jukos uciekają przed Putinem do Polski42
  • Zjednoczone Emiraty Rosyjskie16 lis 2003XXI wiek na rynku ropy naftowej będzie wiekiem Rosji46
  • Trzymamy się ziemi16 lis 2003Eksperci ekonomiczni PO i PiS odpowiadają Michałowi Zielińskiemu, który w artykule "Żaglowa łódź podwodna" (nr 45) zarzucił obu partiom brak programu gospodarczego. Komentarz autora zamieścimy w następnym numerze.48
  • Łódź nawodna16 lis 2003Dla PiS niepodważalne są zasady wolnego rynku i prywatnej własności48
  • Stopa zysku16 lis 2003Możemy się stać trzecim producentem butów w Europie52
  • Załatwione odmownie - Pupening antyglobalistyczny16 lis 2003Naiwnym marzy się kapitalizm socjalistyczny, w którym kapitalizm byłby w sklepie, a socjalizm w robocie56
  • Supersam16 lis 2003Mężczyzna jak malowany Znany projektant Jean-Paul Gaultier wprowadził na rynek coś, czego jeszcze nie było - serię kosmetyków o nazwie Tout Beau (Jaki Piękny) do makijażu dla... mężczyzn. Puder brązujący wyrównuje koloryt...58
  • Imperium Matrix16 lis 2003"Matrix" to nie film, lecz popkulturowy, multimedialny holding62
  • Śmierć w Bikini16 lis 2003Znowu żyje atol Bikini, który na wieki miał pozostać atomowym grobowcem66
  • Mądra głupota16 lis 2003Nagrody Stelli, czyli najbardziej wariackie pozwy sądowe.70
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Margaryna z pierwszego tłoczenia16 lis 2003Piotrusiu! Piszę do ciebie, z trudem formułując myśli i zdania, bowiem wściekłość czarnym welonem przesłania mi oczy i powoduje dokuczliwe drgania w mózgu. Oto przed chwilą chciałem przygotować chłopcom i sobie kolację. Nic wielkiego, jajka na...72
  • Ekran osobisty - Ejcz-bi-oł16 lis 2003Dziś produkuje się wszystko w małych, podobnych do siebie kawałeczkach: wiadomości, sondy, ciekawostki, porady, recenzje73
  • Polonia restituta16 lis 2003Porównanie II i III RP wystawia marne świadectwo współczesnej Polsce74
  • Know-how16 lis 2003Ötzi z Tyrolu Człowiek lodu, którego doskonale zachowane szczątki sprzed 5300 lat znaleziono w 1991 r. w dolinie Ötzi na granicy Włoch i Austrii, prawdopodobnie urodził się w Tyrolu Południowym, w miejscu, gdzie dziś...77
  • Diagnostyka śmierci16 lis 2003Wyniki 30 proc. badań USG można w Polsce wyrzucić do kosza!78
  • Bombowe bąble16 lis 2003Tajemnica katastrof w trójkącie bermudzkim wyjaśniona?82
  • Fizyk na giełdzie16 lis 2003Od Kopernika, przez Newtona, Bacheliera, Einsteina i Smoluchowskiego, do ekonofizyki84
  • Prezerwatywa w zastrzyku16 lis 2003Opracowano dwie nowe metody antykoncepcyjne dla mężczyzn86
  • Bez granic16 lis 2003Umrzeć za Bagdad Od 1 maja, kiedy prezydent USA George W. Bush ogłosił zakończenie działań bojowych w Iraku, zginęło tam ponad czterystu żołnierzy koalicji, a ponad dwa tysiące zostało rannych. Największe straty ponieśli Amerykanie...88
  • Hańba europejska16 lis 2003W krajach UE rozpowszechnia się antyizraelizm, antyszaronizm i antyamerykanizm - Tomasz Lis dla "Wprost".90
  • Kryptoantysemityzm16 lis 2003Niektórzy intelektualiści w Polsce czują się urażeni lub wręcz obrażeni oskarżeniami pod adresem Europy, w tym również moimi (w esejach "Monolog polsko-żydowski"), ale nawet ja nie przypuszczałem, że pół wieku po Hitlerze prawie dwie trzecie...94
  • Powrót do Rapallo16 lis 2003Tworzy się koalicja Francji, Niemiec i Rosji, skierowana przeciwko Stanom Zjednoczonym96
  • Organizacja Narodów Zależnych16 lis 2003ONZ przypomina firmę zarządzaną przez 184 dyrektorów, z których każdy ma bezrobotnego szwagra99
  • Długi cień Miloševicia16 lis 2003Rozmowa z Vojislavem Koštunicą, byłym prezydentem Jugosławii, liderem Demokratycznej Partii Serbii102
  • Menu16 lis 2003Świat Wiwat Karol! Dawno nie było takiego spotkania" - powiedział 4 listopada Jan Paweł II do artystów i pielgrzymów. Prawie 7 tys. osób przybyło wieczorem do Auli Pawła VI na koncert z okazji imienin papieża. W...104
  • Rywin na West Endzie16 lis 2003Gdyby afera Rywina zdarzyła się w Anglii, w Londynie już dawno grano by sztukę na ten temat106
  • Wielka trójka muzyczna16 lis 2003Demarczyk i Niemena słuchają dziadkowie i wnuki110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego16 lis 2003ROD STEWART As Time Goes By - The Great American Songbook Volume 2 Kolekcjoner zachrypniętych hitów, życiowych partnerek i sentymentalnych standardów przemówił ponownie. Starzejący się efektownie i w efektownym...111
  • Mojżesz kina - Krzysztof Kieślowski16 lis 2003"Ciarki przechodzą po grzbiecie i ma się wrażenie, że ktoś jeszcze przez Kieślowskiego przemawia" - mówi o "Dekalogu" Robert De Niro112
  • Sława i chała16 lis 2003KsiĄŻkI Ekstaza myślenia Carl Sagan nie dożył XXI wieku, ale święcie wierzył, że nowe stulecie przyniesie odpowiedzi na większość pytań, które zadajemy sobie od niepamiętnych czasów. A przynajmniej od chwili, gdy...114
  • Nowowizja - Co się komu wydaje?16 lis 2003No więc mnie się wydaje, że zapowiada się płodny rok, jeśli idzie o publikacje książkowe.116
  • System idiotele - Polski Murphy16 lis 2003Prawo Murphy'ego mówi, że jeśli tylko coś może pójść źle, to pójdzie źle na pewno.116
  • Organ Ludu16 lis 2003TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 46 (59) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 10 listopada 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 13 listopada - strajku nie będzie PaŁac - gabinet wzajemne poparcie W piątek odbyła się Rada Gabinetowa...117
  • Skibą w mur - Stare zagrania, nowe podania16 lis 2003Podanie, jak sama nazwa wskazuje, polega na dawaniu czegoś pod czymś. W Polsce zwykle podaje się pod stołem118