Mądra głupota

Mądra głupota

Nagrody Stelli, czyli najbardziej wariackie pozwy sądowe.
Człowiek, który potknął się w restauracji na leżącej na podłodze butelce z napojem i złamał sobie kość ogonową, zawsze mógł liczyć na odszkodowanie. Podobnie jak ktoś, kto w sklepie złamał nogę w kostce, bo został potrącony przez biegające tam dziecko. Na odszkodowanie mogła także liczyć osoba, której samochód najechał na rękę. Czy jednak odszkodowanie należy się komuś, kto potknął się na butelce, którą sam przed chwilą rzucił w przyjaciela? Czy odszkodowanie należy się kobiecie potrąconej w sklepie przez własnego rozwydrzonego syna? Czy można przyznać rekompensatę złodziejowi, który kradł kołpaki od kół samochodu sąsiada i nie zauważył, że okradane auto właśnie rusza? Amerykański wymiar sprawiedliwości uznał, że tym osobom należą się odszkodowania. Amber Carson z Filadelfii otrzymała więc 113,5 tys. dolarów za złamaną w restauracji kość ogonową. 780 tys. dolarów odszkodowania przyznano potrąconej przez syna Kathleen Robertson z Austin w Teksasie. Carl Truman z Los Angeles dostał zaś 74 tys. dolarów za złamaną rękę, mimo że kradł kołpaki. Wszystkie te wypadki świadczą o mądrości amerykańskiego systemu prawnego, mimo że pozornie wydają się nagradzaniem głupoty.

GŁupie, czyli mĄdre
Najbardziej wariackie pozwy są wyróżniane Nagrodami Stelli. Nazwa pochodzi od imienia Stelli Liebeck, która w 1994 r. otrzymała odszkodowanie od McDonalda za to, że poparzyła się zbyt gorącą kawą w restauracji tej sieci. Nagrody te opisują kabaretowy kontekst wydarzeń, które stały się powodem wystąpień o odszkodowania. Sprawa nie jest jednak kabaretowa. "Nic nie jest na tyle głupie, żeby wymiar sprawiedliwości nie mógł uczynić z tego precedensu i zasady prawnej służącej obywatelom" - twierdzi Mel Urbach, amerykański adwokat, który negocjował ze szwajcarskimi bankami zwrot zagrabionych przez nie żydowskich kont. W sprawach wyróżnionych Nagrodami Stelli ustanawia się precedensy, które inaczej mogłyby nie ujrzeć światła dziennego. Nawet jeśli adwokaci wygrywają procesy dzięki żonglerce kruczkami prawnymi, zyskuje na tym i wymiar sprawiedliwości, i obywatele. Jak mówił "Wprost" zmarły niedawno Marek Nowicki, prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, "w demokratycznym państwie sąd jest najlepszym miejscem, aby się przekonać, kto ma rację, aby bronić praw jednostki, nawet gdyby powody tej obrony wydawały się na pozór absurdalne".
Nagrody Stelli są zabawą wymyśloną przez amerykańskiego satyryka Randy'ego Cassinghama. Nie interesują go precedensy ustanawiane dzięki tzw. wariackim pozwom, lecz ich siła komiczna. Ten zabawowy aspekt Nagród Stelli najbardziej oburza Amerykańskie Stowarzyszenie Prawników Procesowych. Przyznają oni, że sprawy są pozornie zabawne, bo nie przedstawia się całego ich kontekstu. Jako koronny dowód przytaczają historię wspomnianej już Stelli Liebeck. W świat poszła wiadomość, że otrzymała ona 2,9 mln dolarów odszkodowania. Tyle przyznała jej ława przysięgłych, ale sędzia zmniejszył tę sumę do pół miliona dolarów. W rzeczywistości Stella Liebeck otrzymała około 250 tys. dolarów - zawierając ugodę z firmą McDonald's. Sąd przyznał odszkodowanie, bo Stella Liebeck po oblaniu się kawą miała oparzenia trzeciego stopnia i spędziła osiem tygodni w szpitalu. Poza tym nie był to pierwszy wypadek poparzenia kawą w restauracjach tej sieci.

MĄdrzy po szkodzie
Nagrody Stelli szybko zaczęły żyć własnym życiem: w Internecie pojawiło się tysiące rzekomo autentycznych historii kandydujących do tego wyróżnienia. Nagrody otrzymują jednak tylko wypadki sprawdzone przez Randy'ego Cassinghama. W tym roku zwyciężyła sprawa Merva Grazinskiego z Oklahoma City. Kupił on turystycznego vana, wyjechał nim na autostradę, ustawił tempomatem prędkość, po czym opuścił fotel kierowcy i poszedł do części mieszkalnej zrobić sobie kawę. Van zjechał z autostrady i zderzył się z drzewem. Ława przysięgłych przyznała Grazinskiemu 1,75 mln dolarów odszkodowania. Sędziowie przysięgli uznali, że w instrukcji obsługi nie wyjaśniono, iż tempomat to nie to samo co automatyczny pilot.
Terrence Dickson z Bristolu w Pensylwanii włamał się do domu lekarza, który był na wakacjach z rodziną. Chciał wyjść przez garaż, lecz okazało się, że brama jest zepsuta, a drzwi prowadzące do domu się zatrzasnęły. Dickson spędził w garażu osiem dni, żywiąc się znalezioną tam karmą dla psów. Dicksona skazano za włamanie, ale - w innym procesie - sędziowie przysięgli przyznali mu pół miliona dolarów odszkodowania (z polisy ubezpieczeniowej właściciela domu). Uznali, że każdy (także domownicy), kto znalazłby się w feralnym garażu, naraziłby się na niebezpieczeństwo.
Siostry Janice, Dayle i Kim Bird towarzyszyły swojej matce podczas rutynowego zabiegu chirurgicznego. Pojawiły się jednak komplikacje i kobietę trzeba było reanimować. Siostry Bird pozwały szpital, domagając się odszkodowania za narażenie ich na stres spowodowany przyglądaniem się reanimacji matki. Sędziowie przysięgli uznali ich powództwo, stwierdzając, że przed przystąpieniem do reanimacji powinny być wyproszone z gabinetu.
Kara Walton z Clamont w stanie Delaware bawiła się w nocnym klubie i skorzystała tam z toalety. Weszła drzwiami, ale wyszła oknem (wychodziło ono na korytarz klubu), bo chciała uniknąć płacenia za toaletę. Zeskakując, zaczepiła szczęką o parapet i złamała sobie dwa przednie zęby. Sędziowie przysięgli przyznali jej 12 tys. dolarów odszkodowania, uznając, że w toalecie nie było ostrzeżenia, iż wychodzenie przez okno po pierwsze - jest zakazane, a po drugie - może być niebezpieczne.
Pozew zasługujący na nominację do Nagrody Stelli złożył niedawno w sądzie w Lubinie Krzysztof R., były starosta powiatu głogowskiego. Domaga się on odszkodowania od żony, która podczas kampanii, w której wybierano prezydenta Głogowa, wysyłała do niego liczne, "denerwujące" SMS-y. Powód uznał, że chodziło o zdenerwowanie go, co się udało, bo stracił werwę i przegrał wybory.
Większość spośród tysięcy osób komentujących sprawy wyróżniane Nagrodami Stelli uznaje je za przykład prawnej aberracji. Nie mają oni racji: amerykański system prawny wychodzi z założenia, że najlepsza szkoła prawa to bicie po kieszeni - choćby za brak wyobraźni w sprawach pozornie głupich. Nagrody Stelli mogą sprawić, że mniej będzie spraw wyróżnianych Nagrodami Darwina. Te ostatnie przyznaje się osobom, które w wyjątkowo głupi sposób doprowadziły do własnej śmierci.
Okładka tygodnika WPROST: 46/2003
Więcej możesz przeczytać w 46/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2003 (1094)

  • Wprost od czytelników 16 lis 2003 Terminator Hausner Zgadzam się z Michałem Zielińskim, autorem artykułu "Terminator Hausner" (nr 42). Moim zdaniem, zmiany oszczędnościowe muszą być głębsze i póki czas należy: zmniejszyć liczbę powiatów o 50... 3
  • Na stronie - Europka 16 lis 2003 Różnica między Warszawą a warszawką jest taka jak między mózgiem a móżdżkiem na grzance. 3
  • Peryskop 16 lis 2003 Pytania do Kwaśniewskiego Prezydent Kwaśniewski odmówił stawienia się przed komisją śledczą w sprawie Rywina. Zapytaliśmy członków komisji, jakie pytania zadaliby Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, gdyby zjawił się na... 8
  • Dossier 16 lis 2003 Jolanta KWAŚNIEWSKA "Wierzcie mi, państwo, że jeżeli podejmę decyzję o kandydowaniu na urząd prezydenta, to możecie być pewni, że będę jednym z najlepiej przygotowanych kandydatów" PAP Bronisław KOMOROWSKI poseł... 9
  • Poczta 16 lis 2003 KONKURS na reportaż Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego i Studenckie Koło Naukowe Językoznawców ogłaszają konkurs na najlepszy reportaż prasowy, radiowy i telewizyjny "Reportaż na staż". Konkurs przeznaczony... 11
  • Kadry 16 lis 2003 Zdjęcia: K. Jarczewski/Forum, K. Mikula 11
  • M&M 16 lis 2003  PRZYŚPIEWKA PREZYDENCKA Prezydentem jestem. Oj da dana, dana. Mogę śpiewać, tańczyć do białego rana, lecz po co?... Odpowiem Jego Ekscelencji: to niezłe zajęcie po końcu kadencji. 12
  • Playback 16 lis 2003 12
  • Szpieg Rob Roy 16 lis 2003 Upadł mit Rob Roya MacGregora, szkockiego bohatera narodowego, którego wyczyny spopularyzował sir Walter Scott, brytyjski pisarz romantyczny. 12
  • Z życia koalicji 16 lis 2003 Zdetronizowany baron ŚwiĘtokrzyski, bohater afery starachowickiej, poseł Henryk Długosz zrezygnował niedawno z członkostwa w SLD, ale nie rezygnuje z dbałości o maniery. Konkretnie, o maniery fotoreporterów, którzy... 14
  • Z życia opozycji 16 lis 2003 Prezydent stolicy Lech Kaczyński pogonił - bardzo zresztą słusznie - Jana Parysa z należącej do miasta korporacji taksówkowej. Ciekawe, czy wysłał mu urzędowe pismo ze zdaniem "spieprzaj, dziadu!". NastĄpi straszliwy... 15
  • Fotoplastykon 16 lis 2003 16
  • Rodzinna misja bojowa 16 lis 2003 Wszystkie myślimy to samo: żeby tym pierwszym nie był mój mąż - mówiły nam kilka dni przed śmiercią Hieronima Kupczyka żony polskich żołnierzy 18
  • Kisielem w mur 16 lis 2003 Nagrody Kisiela 2003: Roman Kluska, Jan Rokita, Janusz Majcherek 22
  • Rzeczpospolita Atlantycka 16 lis 2003 Czym jest polska racja stanu 26
  • Klony Gierka 16 lis 2003 Dziś brakuje pieniędzy na ochronę zdrowia, jutro zabraknie na emerytury, a pojutrze kryzys ogarnie całe państwo 30
  • Okopy Kwiatkowskiego 16 lis 2003 TVP jest i pozostanie pod kontrolą "grupy trzymającej władzę" 32
  • Gazeta dla woźnicy 16 lis 2003 Know-how niemieckich wydawców prasy 34
  • Nałęcz - Po czternastu latach 16 lis 2003 Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem, jakiego nie zaznała niemal od 400 lat 36
  • Zawracanie gitary - Kamień rządowy 16 lis 2003 Rządowi zawsze wiatr w oczy wieje. Czy to z kraju, czy z Brukseli 36
  • Giełda i wektory 16 lis 2003 Hossa Świat Zbliżenie W dobie kryzysu w berlińskich domach publicznych za przykładem pubów zostały wprowadzone tak zwane happy hours. W godzinach promocji z usług przybytków rozkoszy można korzystać za połowę ceny.... 40
  • Gorączka naftowa 16 lis 2003 Łukoil i Jukos uciekają przed Putinem do Polski 42
  • Zjednoczone Emiraty Rosyjskie 16 lis 2003 XXI wiek na rynku ropy naftowej będzie wiekiem Rosji 46
  • Trzymamy się ziemi 16 lis 2003 Eksperci ekonomiczni PO i PiS odpowiadają Michałowi Zielińskiemu, który w artykule "Żaglowa łódź podwodna" (nr 45) zarzucił obu partiom brak programu gospodarczego. Komentarz autora zamieścimy w następnym numerze. 48
  • Łódź nawodna 16 lis 2003 Dla PiS niepodważalne są zasady wolnego rynku i prywatnej własności 48
  • Stopa zysku 16 lis 2003 Możemy się stać trzecim producentem butów w Europie 52
  • Załatwione odmownie - Pupening antyglobalistyczny 16 lis 2003 Naiwnym marzy się kapitalizm socjalistyczny, w którym kapitalizm byłby w sklepie, a socjalizm w robocie 56
  • Supersam 16 lis 2003 Mężczyzna jak malowany Znany projektant Jean-Paul Gaultier wprowadził na rynek coś, czego jeszcze nie było - serię kosmetyków o nazwie Tout Beau (Jaki Piękny) do makijażu dla... mężczyzn. Puder brązujący wyrównuje koloryt... 58
  • Imperium Matrix 16 lis 2003 "Matrix" to nie film, lecz popkulturowy, multimedialny holding 62
  • Śmierć w Bikini 16 lis 2003 Znowu żyje atol Bikini, który na wieki miał pozostać atomowym grobowcem 66
  • Mądra głupota 16 lis 2003 Nagrody Stelli, czyli najbardziej wariackie pozwy sądowe. 70
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Margaryna z pierwszego tłoczenia 16 lis 2003 Piotrusiu! Piszę do ciebie, z trudem formułując myśli i zdania, bowiem wściekłość czarnym welonem przesłania mi oczy i powoduje dokuczliwe drgania w mózgu. Oto przed chwilą chciałem przygotować chłopcom i sobie kolację. Nic wielkiego, jajka na szynce. W tym celu wyjąłem z... 72
  • Ekran osobisty - Ejcz-bi-oł 16 lis 2003 Dziś produkuje się wszystko w małych, podobnych do siebie kawałeczkach: wiadomości, sondy, ciekawostki, porady, recenzje 73
  • Polonia restituta 16 lis 2003 Porównanie II i III RP wystawia marne świadectwo współczesnej Polsce 74
  • Know-how 16 lis 2003 Ötzi z Tyrolu Człowiek lodu, którego doskonale zachowane szczątki sprzed 5300 lat znaleziono w 1991 r. w dolinie Ötzi na granicy Włoch i Austrii, prawdopodobnie urodził się w Tyrolu Południowym, w miejscu, gdzie dziś... 77
  • Diagnostyka śmierci 16 lis 2003 Wyniki 30 proc. badań USG można w Polsce wyrzucić do kosza! 78
  • Bombowe bąble 16 lis 2003 Tajemnica katastrof w trójkącie bermudzkim wyjaśniona? 82
  • Fizyk na giełdzie 16 lis 2003 Od Kopernika, przez Newtona, Bacheliera, Einsteina i Smoluchowskiego, do ekonofizyki 84
  • Prezerwatywa w zastrzyku 16 lis 2003 Opracowano dwie nowe metody antykoncepcyjne dla mężczyzn 86
  • Bez granic 16 lis 2003 Umrzeć za Bagdad Od 1 maja, kiedy prezydent USA George W. Bush ogłosił zakończenie działań bojowych w Iraku, zginęło tam ponad czterystu żołnierzy koalicji, a ponad dwa tysiące zostało rannych. Największe straty ponieśli Amerykanie... 88
  • Hańba europejska 16 lis 2003 W krajach UE rozpowszechnia się antyizraelizm, antyszaronizm i antyamerykanizm - Tomasz Lis dla "Wprost". 90
  • Kryptoantysemityzm 16 lis 2003 Niektórzy intelektualiści w Polsce czują się urażeni lub wręcz obrażeni oskarżeniami pod adresem Europy, w tym również moimi (w esejach "Monolog polsko-żydowski"), ale nawet ja nie przypuszczałem, że pół wieku po Hitlerze prawie dwie trzecie Europy podziela jego poglądy. 94
  • Powrót do Rapallo 16 lis 2003 Tworzy się koalicja Francji, Niemiec i Rosji, skierowana przeciwko Stanom Zjednoczonym 96
  • Organizacja Narodów Zależnych 16 lis 2003 ONZ przypomina firmę zarządzaną przez 184 dyrektorów, z których każdy ma bezrobotnego szwagra 99
  • Długi cień Miloševicia 16 lis 2003 Rozmowa z Vojislavem Koštunicą, byłym prezydentem Jugosławii, liderem Demokratycznej Partii Serbii 102
  • Menu 16 lis 2003 Świat Wiwat Karol! Dawno nie było takiego spotkania" - powiedział 4 listopada Jan Paweł II do artystów i pielgrzymów. Prawie 7 tys. osób przybyło wieczorem do Auli Pawła VI na koncert z okazji imienin papieża. W... 104
  • Rywin na West Endzie 16 lis 2003 Gdyby afera Rywina zdarzyła się w Anglii, w Londynie już dawno grano by sztukę na ten temat 106
  • Wielka trójka muzyczna 16 lis 2003 Demarczyk i Niemena słuchają dziadkowie i wnuki 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 16 lis 2003 ROD STEWART As Time Goes By - The Great American Songbook Volume 2 Kolekcjoner zachrypniętych hitów, życiowych partnerek i sentymentalnych standardów przemówił ponownie. Starzejący się efektownie i w efektownym... 111
  • Mojżesz kina - Krzysztof Kieślowski 16 lis 2003 "Ciarki przechodzą po grzbiecie i ma się wrażenie, że ktoś jeszcze przez Kieślowskiego przemawia" - mówi o "Dekalogu" Robert De Niro 112
  • Sława i chała 16 lis 2003 KsiĄŻkI Ekstaza myślenia Carl Sagan nie dożył XXI wieku, ale święcie wierzył, że nowe stulecie przyniesie odpowiedzi na większość pytań, które zadajemy sobie od niepamiętnych czasów. A przynajmniej od chwili, gdy... 114
  • Nowowizja - Co się komu wydaje? 16 lis 2003 No więc mnie się wydaje, że zapowiada się płodny rok, jeśli idzie o publikacje książkowe. 116
  • System idiotele - Polski Murphy 16 lis 2003 Prawo Murphy'ego mówi, że jeśli tylko coś może pójść źle, to pójdzie źle na pewno. 116
  • Organ Ludu 16 lis 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 46 (59) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 10 listopada 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 13 listopada - strajku nie będzie PaŁac - gabinet wzajemne poparcie W piątek odbyła się Rada Gabinetowa... 117
  • Skibą w mur - Stare zagrania, nowe podania 16 lis 2003 Podanie, jak sama nazwa wskazuje, polega na dawaniu czegoś pod czymś. W Polsce zwykle podaje się pod stołem 118

ZKDP - Nakład kontrolowany