Księżna arcypolskości

Księżna arcypolskości

Dodano:   /  Zmieniono: 3
40 lat księżna Maria Krystyna Habsburg nie przyjmowała paszportu żadnego kraju, licząc na powrót do wolnej Polski


Jestem Polakiem, a niemieckie mam tylko pochodzenie. Żona moja i dzieci również czują się Polakami" - oświadczył Karol Olbracht Habsburg, aresztowany przez gestapo w listopadzie 1939 r. Jego córka, osiemdziesięcioletnia dziś Maria Krystyna, przez ponad 40 lat była bezpaństwowcem, bo mimo że władze PRL odebrały jej w 1951 r. polskie obywatelstwo, zawsze czuła się Polką i nie chciała przyjąć paszportu innego państwa. Obywatelstwo odzyskała w 1993 r., ale w swoich rodzinnych dobrach w Żywcu mogła zamieszkać dopiero w 2001 r., w 80-metrowym mieszkaniu w Nowym Zamku. Habsburgowie przez całą wojnę cierpieli prześladowania, bo nie chcieli się wyrzec polskości, za co władze PRL nagrodziły ich w 1947 r. konfiskatą wszystkich dóbr. - Nigdy nie przypuszczałam, że dożyję wolnej Polski. Najbardziej żałuję, że tej chwili nie doczekała moja mama, która zmarła w Szwecji w 1985 r. - mówi "Wprost" Maria Krystyna Habsburg. Gdy dwa lata temu przyleciała na Okęcie, chciała ucałować polską ziemię. Nie zrobiła tego tylko dlatego, że ma chore stawy biodrowe.

Polacy z wyboru
Ojciec Marii Krystyny, Karol Olbracht Habsburg, był najstarszym synem księcia Karola Stefana. Dziadek Marii Krystyny, arcyksiążę Karol Stefan, w armii austriackiej doszedł do stopnia admirała. W 1895 r. zamieszkał w Żywcu. Karol Olbracht do 1918 r. służył w armii austriackiej. Gdy Rzeczpospolita odzyskała niepodległość, zgłosił się do polskiej armii. Został dowódcą 15. Brygady Artylerii Pomorskiej, a następnie był komendantem twierdzy Grudziądz. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, za co dostał Krzyż Walecznych, a potem order Polonia Restituta. Udekorował go osobiście marszałek Józef Piłsudski. Dopiero w 1921 r. Habsburgowie otrzymali polskie obywatelstwo, zniesiono też przymusowy państwowy zarząd nad ich majątkiem. W latach 20. Karol Olbracht przeszedł do rezerwy - w stopniu pułkownika Wojska Polskiego.
Matka Marii Krystyny, Alicja (córka pierwszego łowczego dworu szwedzkiego Oskara Ankarcrony), była wdową po Ludwiku Badenim (zmarł w 1916 r.). Ludwik był synem Kazimierza Badeniego, w latach 1895-1897 premiera Austrii, wcześniej namiestnika Galicji i ministra finansów w rządzie wiedeńskim. W gabinecie Badeniego najważniejsze stanowiska zajmowali Polacy: Agenor Gołuchowski był ministrem spraw zagranicznych, Leon Biliński - ministrem skarbu, Edward Rittner - ministrem do spraw Galicji. Z małżeństwa z Ludwikiem Badenim Alicja miała syna Kazimierza. Przyrodni brat Marii Krystyny ukończył prawo na UJ, podczas II wojny światowej był żołnierzem polskiego II Korpusu na Zachodzie, a w 1945 r. wstąpił do zakonu dominikanów. 91-letni przyrodni brat Marii Krystyny żyje w krakowskim klasztorze dominikanów (jako brat Joachim).
Karol Olbracht Habsburg w 1939 r. zgłosił się na ochotnika do wojska (do 2. Pułku Strzelców Górskich w Żywcu), ale ze względu na wiek i stan zdrowia nie przyjęto go do czynnej służby. Po zajęciu Żywiecczyzny przez Niemców Karol Olbracht odmówił podpisania volkslisty. Przez dwa lata hitlerowcy więzili go w Cieszynie, gdzie był bity i torturowany. W raporcie cieszyńskiego gestapo napisano: "Życie i działalność Karola Olbrachta von Habsburga jest zdradą niemieckości i dlatego utracił prawo do swoich posiadłości i korzystania z niemieckiej gościnności. (...) Wypuszczenie go z aresztu nie wchodzi w rachubę, gdyż, jak sam oświadczył, jest Polakiem i zdecydowanym nieprzyjacielem państwa niemieckiego". Jego żona wraz z córkami Marią Krystyną i Renatą Marią została internowana w Wiśle. Syn Karola Olbrachta, Karol Stefan, przedostał się na Zachód, a potem walczył w dywizji pancernej generała Stanisława Maczka.

Księżna Habsburg z AK
Matka Marii Krystyny, Alicja Habsburg, już na początku 1940 r. nawiązała bliskie kontakty ze Związkiem Walki Zbrojnej (później przekształcił się w Armię Krajową). Została zaprzysiężona jako żołnierz Związku Walki Zbrojnej. Znała kilka języków obcych, więc powierzono jej zbieranie informacji z zachodnich radiostacji, które były potem wykorzystywane w opracowaniach ZWZ. Tłumaczyła także na angielski informacje wywiadowcze gromadzone przez ZWZ, a potem AK. Po latach za swoją pracę dla podziemnego państwa Alicja Habsburg otrzymała Krzyż Walecznych. Wręczył go jej przedostatni dowódca Armii Krajowej gen. Tadeusz Bór-Komorowski.
O uwolnieniu Karola Olbrachta z więzienia w Cieszynie zdecydowały interwencje u Heinricha Himmlera króla szwedzkiego Gustawa V oraz króla Włoch Umberto. Po wyjściu z więzienia Karol Olbracht dołączył do rodziny w Wiśle, a potem wszyscy zostali umieszczeni w Straussbergu w pobliżu Buchenwaldu. "Rodzinę Habsburgów należy przesiedlić w głąb Niemiec, w rejon z ludnością wyłącznie ewangelicką. Karol Olbracht von Habsburg nie powinien pozostawać na Górnym Śląsku, aby nie traktowano go jak męczennika" - napisano w raporcie gestapo. Gdy raport dotarł do Heinricha Himmlera, ten stwierdził: "Małżeństwo von Habsburgów należy uznać za Polaków i stosownie do tego traktować". Stosowne traktowanie oznaczało osadzenie w nie ogrzewanym baraku. Dobra żywieckie oraz rodzinne dzieła sztuki przeszły na własność III Rzeszy - bez odszkodowania. Po interwencjach wielu arystokratycznych rodów europejskich Habsburgom przyznano rentę w wysokości 800 marek miesięcznie. Także dzięki interwencjom Marię Krystynę i Renatę Marię udało się umieścić w prywatnej szkole w Wiedniu. Kiedy jednak nie chciały zrezygnować z polskiego obywatelstwa, wyrzucono je ze szkoły.
Maria Krystyna, jej siostra i rodzice wrócili do Polski w 1947 r. Ówczesne władze obiecały im zwrot części żywieckich dóbr. Nie dotrzymały słowa. Odebrano im nawet dzieła sztuki i biżuterię, które ocalały po rabunkach dokonanych przez Niemców, a potem Rosjan. Habsburgowie zamieszkali w Krakowie i żyli ze sprzedaży parceli, których przez przeoczenie im nie skonfiskowano. Po wojennych przejściach Karol Olbracht ciężko chorował i choć starał się o pozwolenie wyjazdu na leczenie za granicę, odmawiano mu paszportu. Maria Krystyna podjęła wówczas studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zrobiono dla niej wyjątek mimo "złego" pochodzenia, gdyż - jak uzasadniono - "obywatel Karol Olbracht przed wojną dobrze traktował swoich robotników". Latem 1948 r. Karol Olbracht otrzymał paszport i mógł wyjechać na leczenie do Szwecji (mieszkał tam jego syn Karol Stefan), gdzie zmarł w 1951 r. Żona i córki pojechały na pogrzeb i już w Szwecji zostały.

Polski dom
Maria Krystyna podkreśla, że dom rodzinny był zawsze polski, mimo że matka była z pochodzenia Szwedką, a ojciec Austriakiem. W domu rodzinnym mówiło się po polsku, a drugim językiem był angielski.
- Lubiliśmy czytać "Krzyżaków" Henryka Sienkiewicza, bo tam Niemcy zostali przez Polaków zbici na kwaśne jabłko - wspomina księżna Maria Krystyna. Już jej dziadek, Karol Stefan, był miłośnikiem historii Polski - na jego zamówienie wykonano serię sztychów o tej tematyce. Karol Stefan umieścił na zamku z Żywcu tablicę upamiętniającą wizytę króla Jana Kazimierza. Rodzina Habsburgów brała udział w obchodach 500-lecia bitwy pod Grunwaldem. Córki arcyksięcia Karola Stefana wyszły za mąż za polskich arystokratów: Renata za księcia Hieronima Radziwiłła z Balic, zaś Mechtylda za księcia Olgierda Czartoryskiego z Baszkowa. Maria Krystyna pamięta, że służba na zamku w Żywcu składała się wyłącznie z Polaków. Na wigilię podawano typowe polskie potrawy: kutię, karpia po polsku, a pod obrus wkładano siano.
Na zamku w Żywcu promowano polską sztukę: członków rodziny książęcej uwieczniał profesor krakowskiej ASP Teodor Axentowicz, na zamku wisiały płótna m.in. Juliusza i Wojciecha Kossaków, Juliana Fałata, Jacka Malczewskiego i Stanisława Wyspiańskiego.
Maria Krystyna była wychowywana surowo. Wstawała codziennie o 6.45. Po umyciu się i ubraniu szła z rodzeństwem do kaplicy na modlitwę, a potem na ćwiczenia fizyczne. Najbardziej lubiła grać w piłkę nożną. Po śniadaniu miała lekcje (nauczycielem małych Habsburgów był Stanisław Brach). Jeżeli się do nich nie przygotowała, musiała za karę uczyć się w czwartek, choć ten dzień był wolny od nauki. Do szkoły powszechnej chodziła tylko na egzaminy. Do dzisiaj zachowała świadectwa szkolne z Żywca. Lubiła przedmioty ścisłe - chemię i algebrę - oraz łacinę.
- Ojciec dawał nam dwa srebrne złote miesięcznie kieszonkowego, musieliśmy jednak prowadzić książeczki wydatków, które ojciec sprawdzał - wspomina księżna Maria Krystyna. W 1930 r., kiedy za karę siedziała zamknięta w pokoju, posmarowała szpinakiem jeden z obrazów. - Zostałam wtedy wezwana do gabinetu ojca, który czekał z pasem. Dostałam takie lanie, że siedziałam potem na poduszce - opowiada. Jedną z nielicznych przyjemności były wyprawy do cukierni U Kempysa, gdzie kupowała krówki. Do dziś lubi te cukierki.

Dama Honoru i Dewocji
Rodzice wpoili Marii Krystynie, że zawsze powinna myśleć o tych, którzy pomocy potrzebują bardziej niż ona sama. Już w dzieciństwie razem z bratem Karolem Stefanem z własnych oszczędności pomagali żywieckiej rodzinie Kubalańców, m.in. kupili jej kozę (za 12 złotych). Tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej Maria Krystyna wyjechała z ciotką Mechtyldą w Poznańskie - do innej ciotki, księżnej Zdzisławy Czartoryskiej. Ta ostatnia zabrała ją na audiencję do prymasa, kardynała Augusta Hlonda. Na pamiątkę Maria Krystyna dostała od niego relikwię św. Jana Boski.
- Po wojnie stwierdziłam, że trzymanie takiego skarbu przez jedną osobę jest czymś niestosownym, dlatego odesłałam relikwię księżom salezjanom w Poznaniu - mówi Maria Krystyna.
Praktycznie przez całe życie Maria Krystyna zajmowała się działalnością charytatywną, głównie poprzez Zakon Kawalerów Maltańskich (jest Damą Honoru i Dewocji Zakonu Związku Polskich Kawalerów Maltańskich). Na 80. urodziny otrzymała akt założycielski Stowarzyszenia Użyteczności Publicznej i Socjalnej. W tej organizacji charytatywnej działają znani architekci, malarze i lekarze, m.in. rektor katowickiej Akademii Sztuk Pięknych prof. Michał Kliś i architekt Jacek Konior. Siedzibą stowarzyszenia jest odzyskana przez księżną Marię Krystynę tzw. Sapiehówka. Przed wojną Habsburgowie przekazali ją w użytkowanie kardynałowi Adamowi Sapieże. Umieścił on tam Komitet Pomocy Uchodźcom z Kresów. Stowarzyszenie chce m.in. tworzyć na Śląsku ośrodki zatrudnienia dla bezrobotnych.
- Maria Krystyna ma w sobie szlachetność będącą połączeniem arystokratycznego pochodzenia oraz pamięci biedy i krzywd, których w życiu doznała - mówi Maria Jura, przyjaciółka księżnej. Tych krzywd wciąż zresztą doznaje - niedawno przeszła operację biodra, ale ze szpitala nie trafiła do mieszkania w zamku, lecz do Domu Opieki Społecznej w Bielsku. Mieszkanie zostało zalane wodą. Maria Krystyna jest jednym z powodów w procesie przeciwko skarbowi państwa o zwrot żywieckiego browaru. Po wojnie znacjonalizowano go niezgodnie z prawem, bo na podstawie dekretu o reformie rolnej, a nie ustawy o nacjonalizacji przemysłu. Nie chodzi jej zresztą o browar, lecz o zasady. Ma nadzieję, że w wymarzonej wolnej Polsce doczeka się przestrzegania prawa.


Władza z przypadku
W 1273 r. książęta Rzeszy Niemieckiej nie mogli uzgodnić kandydata na tron królewski i w drodze kompromisu wybrali niewiele znaczącego, jak im się zdawało, Rudolfa Habsburga. Dał on początek historii najmożniejszego rodu na świecie. W wyniku prowadzonych wojen należące wówczas do Czech Styria, Austria, Karyntia i Kraina stały się posiadłością rodową Habsburgów. W 1515 r. Maksymilian I Habsburg, za cenę uznania pokoju polsko-krzyżackiego (1466 r.), zawarł układ z Zygmuntem I Starym, na podstawie którego korony czeska i węgierska po śmierci Ludwika Jagiellończyka przeszły w ręce Habsburgów.
Poprzez małżeństwo Filipa I Pięknego Habsburga z Joanną Kastylijską Karol V z dynastii Habsburgów został królem Hiszpanii i cesarzem rzymsko-niemieckim (1519-1556). Karol V abdykował w 1556 r., oddając koronę cesarską wraz z Austrią swemu bratu Ferdynandowi, a Hiszpanię i Niderlandy, Królestwo Neapolu oraz Księstwo Mediolanu i kolonie amerykańskie przekazał swemu synowi Filipowi II. W ten sposób doszło do podziału dynastii Habsburgów na dwie linie: hiszpańską i austriacką. Linia hiszpańska wygasła w 1700 r. Linia austriacka męska wygasła wraz ze śmiercią cesarza Karola VI. Kontynuacją linii austriackiej była dynastia habsbursko-lotaryńska, zapoczątkowana poprzez małżeństwo córki Karola VI, Marii Teresy, z księciem lotaryńskim Franciszkiem I. Przedstawiciele tej linii sprawowali rządy w Austrii i Austro-Węgrzech do zakończenia I wojny światowej. Ostatni cesarz Karol I panował w latach 1916-1918. Obecnie, zgodnie z austriackim prawem, nikt o nazwisku Habsburg nie może być prezydentem Austrii. Jedynym politykiem z tego rodu jest Otto Habsburg, przedstawiciel Bawarii w Parlamencie Europejskim.
Więcej możesz przeczytać w 2/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 3
  • Jan   IP
    Owszem,zgadzam się z ocenami Księżnej...
    dodam jednak,że Żwywiec od zawsze był w Małopolsce i jest miastem małopolskim, w swoim czasie wbrew woli mieszkańców przyłączonym do województwa śląskiego
    Piwo Żywiec...Reklama opowiada,że ze żródel lokalnych..Nie dajcie się ogłupić...Woda na to piwo jest sprowadzana z Pomorza Zachodniego
    • bez-nazwy   IP
      Serce rośnie gdy czyta się takie historie. Jakie piękne osobowości- kwintesencja szlachetności!
      Krystyna
      • Niuniek   IP
        Piękny życiorys, a nie syn ziemi kociewskiej - kaszuba , lub inny kurp biały z wykształceniem ledwie zawodowym po kursach w POM-ie ( obaj wstydzą się swego pochodzenia i związku z żydostwem).

        Spis treści tygodnika Wprost nr 2/2004 (1102)

        • Wprost od czytelników 11 sty 2004 Listy od czytelników 3
        • Na stronie - Nicea albo Neapol 11 sty 2004 Gdyby Wyspiański pisał "Wesele" w roku 2003, musiałby umieścić postać polityka. 3
        • Peryskop 11 sty 2004 Ślepe WSI Szóstym wojskowym i piątym agentem Moskwy (na dziewięciu szpiegów Polaków schwytanych od początku lat 90.) jest przyłapany na współpracy z obcym wywiadem oficer Wojska Polskiego. Zatrzymany tuż przed... 8
        • Kadry 11 sty 2004 10
        • Jestem, więc piszę - Korpus Byłych Ambasadorów 11 sty 2004 Obserwacja życia duchowego w Polsce doprowadziła mnie do przekonania, że jedną z najpilniejszych potrzeb społecznych jest powołanie Korpusu Byłych Ambasadorów (w skrócie KBA). 11
        • Tragikomiks w odcinkach 11 sty 2004 Marek majewski 12
        • Playback 11 sty 2004 12
        • Cicha noc sylwestrowa 11 sty 2004 Rok 2004 Polacy witali ciszej i skromniej niż w latach poprzednich. Znacznie mniej zorganizowano ekskluzywnych balów, były też mniej huczne niż zazwyczaj, jak ten w hotelu Sheraton, gdzie zawitali przedstawiciele korpusu dyplomatycznego... 12
        • Poczta 11 sty 2004 List od czytelnika 13
        • Z życia koalicji 11 sty 2004 Pouczającą wielce jest lektura prasy terenowej. W jednej z gazet bydgoskich trafiliśmy na wywody lokalnego grafomana, nazwiska nie pomnimy, specjalizującego się w produkcji szopek noworocznych wystawianych w tamtejszym teatrze. W tym roku na... 14
        • Z życia opozycji 11 sty 2004 W telewizji widzieliśmy Lecha Wałęsę, który wygarnął całą prawdę na temat prezydentury Kwaśniewskiego. W skrócie: są to lata stracone, a obecna głowa państwa niczego nie dokonała. Co za bezczelność. I pomyśleć, że... 15
        • Fotoplastykon 11 sty 2004 Henryk Sawka - www.przyssawka.pl 16
        • EUROKITA 11 sty 2004 Rok 2003 mógł upłynąć w Polsce pod znakiem Lwa, ale - na szczęście - upłynął pod znakiem Rokity; rok 2003 mógł być Austerlitz dla grupy trzymającej władzę, a był dla niej Waterloo. W roku 2003 nie udało się narzucić Polsce lex Sobotki, wedle którego mafia starachowicka nie... 18
        • Twarze Rokity 11 sty 2004 Jest absolwentem renomowanego V Liceum Ogólnokształcącego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie. W 1980 r. jako student trzeciego roku prawa zostaje przewodniczącym Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Jagiellońskim. 13 grudnia 1981 r. w kobiecym przebraniu ucieka... 25
        • Wotum zaufania 11 sty 2004 Dobry, a nawet zły LECH WAŁĘSA, były prezydent Nic złego o Rokicie nie chcę powiedzieć, a nic dobrego nie mogę powiedzieć. Czyściciel JERZY BUZEK, były premier Jan Rokita stał się dla mnie, jak i dla wielu Polaków, symbolem... 26
        • Sztab Jana 11 sty 2004 Model, Kapuśniak, Natalia de Barbaro, Zbigniew Fijak, Krzysztof Krzysztofiak, Krzysztof Kiciński - te przezwiska i nazwiska będą coraz głośniejsze, jeżeli Jan Rokita będzie nadal zyskiwał na politycznym znaczeniu. Razem z Konstantym Miodowiczem, Zdobysławem Milewskim i... 28
        • Alfabet Rokity 11 sty 2004 Refleksej o komisji sledczej ds. afery Lwa rywina 30
        • Miękkie twarde jądro 11 sty 2004 Polska powinna się trzymać z daleka od francusko-niemieckiej pogłębiarki unii 32
        • Pociąg do dotacji 11 sty 2004 Mitem jest konkurencja między przewoźnikami kolejowymi na rynkach europejskich 34
        • Nałęcz - Feralna trzynastka 11 sty 2004 Ludzie są bardzo wyczuleni na przywileje władzy, zwłaszcza jeśli od nich samych wymaga się wyrzeczeń 35
        • Giełda i wektory 11 sty 2004 Świat, Polska 36
        • Podatek od bezprawia 11 sty 2004 "Wprost", TVN i Radio Zet wciąż pełnią ostry dyżur dla środowisk biznesu! 38
        • Oblężony bastion Balcerowicza 11 sty 2004 Stabilny pieniądz jest jak zdrowie. Nikt się nie dowie, jak smakuje, zanim się go nie zepsuje. A zepsuć pieniądz bardzo łatwo. Kilku krajom, na przykład Argentynie i Turcji, udało się to po mistrzowsku. 42
        • Nagroda Złamanego Grosza 11 sty 2004 Nagroda Złamanego Grosza 44
        • Powrót łajdaka 11 sty 2004 Przegrał półtora miliarda dolarów, trafił do więzienia, wrócił na salony i znów gra! 45
        • Kolumbowie biznesu 11 sty 2004 Ameryka odkryła największe bogactwo Indii - najtańszych, najlepszych na świecie informatyków! 48
        • Załatwione odmownie - ABU? 11 sty 2004 To że mamy szkodliwego głupka na czele Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, wiedzą prawie wszyscy. A zwłaszcza ci, którzy oglądali poważne miny, jakie stroił minister Barcikowski w państwowej telewizorni, mówiąc, że są... 50
        • Supersam 11 sty 2004 Wielki roamer Tarcza zegarka Competence La Grande firmy Roamer ma aż 44 mm średnicy. Przez przezroczysty dekiel można obserwować pracę sprężynowego mechanizmu Unitas 6497, montowanego zazwyczaj jedynie w zegarkach kieszonkowych. Po... 52
        • Jabłkiem w Microsoft 11 sty 2004 Rywalizacja Billa Gatesa i Steve'a Jobsa ma większy wpływ na rynek komputerowy niż nowe technologie. 54
        • Księżna arcypolskości 11 sty 2004 40 lat księżna Maria Krystyna Habsburg nie przyjmowała paszportu żadnego kraju, licząc na powrót do wolnej Polski 58
        • Holding Owsiak 11 sty 2004 Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy to najbardziej efektywne przedsiębiorstwo w Europie. 62
        • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Hej, dziewczyno, daj biowino! 11 sty 2004 Chciałbym poruszyć dziś sprawę, która być może jest dla Ciebie równie oczywista jak niekompetencja obecnego rządu, lecz ogółowi znana jest jeszcze słabiej niż Lepperowi zasady savoire-vivre'u. Otóż, Polska jest krajem, w którym produkuje się wino 65
        • Wiktoria poznańska 11 sty 2004 Czy powstańcy wielkopolscy mogli pójść dalej na zachód? 66
        • Know-how 11 sty 2004 Nie pal, kobieto Kobiety uzależnione od nikotyny są dwukrotnie bardziej niż mężczyźni palacze narażone na raka płuc - wynika z badań radiologicznych prowadzonych przez ostatnie dziesięć lat w Cornell Medical Center w Nowym Jorku.... 69
        • Pokolenie fast death 11 sty 2004 Dzieci są karmione rakotwórczymi produktami 70
        • Przeszczep lęku 11 sty 2004 Czteroletniej Oli Kuś z Płocka lekarze z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie wszczepili fragment wątroby jej ojca. 73
        • Zaraza babilońska 11 sty 2004 Gorączka Zachodniego Nilu zabiła Aleksandra Wielkiego? 75
        • Bez granic 11 sty 2004 Pechowa Mary "Queen Mary 2", największy i najdroższy pasażerski statek świata, przypłynął do portu Southampton na południowym wybrzeżu Anglii. Witały go tłumy publiczności i flotylla małych jednostek. 8 stycznia, cztery dni... 76
        • Dżihad szaleńców 11 sty 2004 Polska z pewnością jest na liście celów Al-Kaidy 78
        • Wzorzec z Dublina 11 sty 2004 Irlandzki patent na sukces to połączenie narodowego interesu z globalizacją 82
        • Trzęsienie Italii 11 sty 2004 Największy czynny wulkan w Europie nie nazywa się Etna, lecz Parmalat 84
        • Bułgarski aliant 11 sty 2004 Sofia umiejętnie lawiruje między Waszyngtonem, Moskwą a Brukselą Pięciu zabitych w Karbali bułgarskich żołnierzy to symbol naszej lojalności i wierności wobec sojuszników - deklaruje premier Bułgarii Symeon Sakskoburggotski. Tuż po zamachu w Karbali premier przyjął... 87
        • Menu 11 sty 2004 Książka Szpadą i magią Czy może być coś straszniejszego od hiszpańskiej inkwizycji? Popularny pisarz fantasy Feliks W. Kres udowadnia, że może. W jego alternatywnej wersji XVII-wiecznej Hiszpanii, którą opisuje w cyklu... 88
        • Szaman opery 11 sty 2004 "Sztuka niczego nie uczy i niczego nowego nam nie obwieszcza" - zapewnia Mariusz Treliński 90
        • Kroplówka Hollywood 11 sty 2004 Meksykanie i Brazylijczycy są bardziej cenieni w fabryce snów niż Polacy 94
        • Kino Tomasza Raczka 11 sty 2004 Władca pierścieni: Powrót króla 95
        • Po oczach 11 sty 2004 Czy laureaci Konkursu im. Krzysztofa Mętraka skończą z wazeliniarstwem polskiej krytyki? 96
        • Płyty Kuby Wojewódzkiego 11 sty 2004 STONE TEMPLE PILOTS 97
        • Sława i chała 11 sty 2004 Recenzje 98
        • Balanga w kampusie 11 sty 2004 Zachodnia proza kampusowa jest zabawna i ironiczna, polska - skłania do samobójstwa Prawdziwe życie i prawdziwa sztuka funkcjonują tylko w kampusie. Od wieków - takie hasło można przeczytać na wielu amerykańskich uniwersytetach. Zespół R.E.M. narodził się w studenckim... 99
        • System idiotele - Przesądny dzień 11 sty 2004 W wieżowcu para staromodnie heteroseksualna uprawia seks pozamałżeński. Nagle w zamku drzwi wejściowych słychać chrobot klucza. - To mój mąż! Prędko, skacz przez okno - woła niewierna żona. - Ależ to trzynaste piętro! - powątpiewa kochanek. - Nie czas na przesądy. Skacz! 100
        • Świeżo malowane - Witajcie w stolicy 11 sty 2004 Przyjęło się, że Warszawa gości grupy protestujące. Zjawisko to reguluje mieszkańcom rytm dnia, organizuje ruch uliczny. 100
        • Organ Ludu 11 sty 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 101
        • Skibą w mur - Good bye, izbo 11 sty 2004 Pojawiają się głosy, że izby wytrzeźwień to instytucje, które masowo łamały prawo człowieka do zachlania się na śmierć 102