Mall City

Mall City

Dodano:   /  Zmieniono: 
Miniaturami miast stają się nowo budowane centra handlowe
Przed fontanną w Galerii Mokotów w Warszawie spotykają się osoby chcące kogoś poznać. W świątyni w centrum handlowym Alabang w Manili narzeczeni mogą dać na zapowiedzi. W kaplicy miłości w Mall of America zawierane są związki małżeńskie - zrobiło to już 4 tys. par. Klienci malli mogą też tu płacić rachunki - od gazu po spłatę rat kredytu. W amerykańskich mallach pojawiły się już żłobki, przedszkola oraz szkoły - w Mall of America działa na przykład National American University, kształcący studentów na 17 kierunkach. Centra handlowe pełnią też funkcje tradycyjnych domów kultury - z wystawami, kinami i spektaklami teatralnymi. Są tam także przychodnie lekarskie, gabinety terapeutyczne, centra fitness. Nowo budowane centra handlowe stają się miniaturami miast. I nie chodzi tylko o architekturę, która naśladuje śródmiejskie alejki i place, lecz przede wszystkim o funkcje. Amerykańska fundacja Walta Whitmana w ramach programu Malltown Square namówiła instytucje publiczne do otwierania placówek w centrach handlowych. Malle są miastem w wersji idealnej: dzięki oświetleniu i klimatyzacji panuje tam dobra pogoda, jest czysto i w miarę bezpiecznie.

Mieszkanie w mallu
Centra handlowe pełnią funkcje, jakie do XIX wieku pełnił rynek: forum wymiany opinii, miejsce obrotu dobrami, publicznego ogłaszania ważnych komunikatów czy wymierzania sprawiedliwości. Tyle że zamiast heroldów mamy promocje, a zamiast egzekucji, koncerty i pokazy. Przejmują również integracyjne i socjalizacyjne funkcje dawnych centrów miast. Wielu ludzi poszukuje tam bliskości innych, rozmowy, wyrwania się z anonimowości. Twórcy współczesnych malli naprawiają błędy popełnione przez XX-wiecznych urbanistów i architektów. W koncepcjach Le Corbusiera, Niemeyera oraz ich naśladowców miasto zaczęło mieszkańców dezintegrować i oddalać od siebie. Powstały wielkie osiedla mieszkalne, gdzie nie było sklepów, kawiarni, restauracji czy galerii, czyli miejsc, gdzie można porozmawiać, zainteresować się sprawami innych, poczuć wspólnotę. Emitowany w telewizji Polsat program "Promenada sukcesu" nieprzypadkowo był realizowany właśnie w centrum handlowym. Amerykanie pierwsi zrozumieli, że centra handlowe w coraz mniejszym stopniu zajmują się handlem. Okazało się, że malle, w których są wyłącznie sklepy, wyludniają się. Z badań socjologa Grzegorza Makowskiego wynika, że jedynie 35 proc. odwiedzających centra handlowe z góry wie, po co przychodzi do centrum. Dlatego mnoży się ich funkcje, ostatnio oferując nawet mieszkanie w takich miejscach. Warszawski mall Arkadia, który zostanie otwarty jesienią, będzie połączony z osiedlem mieszkaniowym. Poza standardowym już kinem, fitness klubem czy centrum medycznym, powstanie tu park, a zimą - ślizgawka. W Arkadii będzie się chodzić po typowo miejskich ulicach oraz rynku, na którym latem staną ogródki. Pojawią się też odpowiedniki klubów, czyli tzw. sklepy nowej generacji. Jeden z nich będzie przeznaczony dla tzw. skate'ów, którzy będą tam mogli pojeździć na deskorolce.

Mall obywatelski
Na Zachodzie już w latach 90. w malle zainwestowali giganci show-biznesu: Disney, Warner, Sony czy Universal, tworząc w nich tzw. parki tematyczne. W Everett w amerykańskim stanie Waszyngton w centrum handlowym funkcjonują biura magistratu. Rzeczniczka burmistrza Kate Readorn powiedziała "Wprost", że dzięki temu wydział spraw obywatelskich zanotował czterokrotny wzrost liczby interesantów. W Cape Cod w stanie Massachusetts w kompleksie handlowym umieszczono dom seniora, biura, bibliotekę oraz kościół.
- W nowoczesnych centrach ludzie czują się nie tylko konsumentami, ale przede wszystkim obywatelami, dlatego będą się tam przenosić kolejne urzędy - mówi Kevin Mattson, jeden z twórców projektu centrum w Cape Cod. W stanie New Jersey swoje filie w mallach otworzyły urzędy pracy. Okazało się, że właśnie tam przebywało najwięcej bezrobotnych. Fundacji Whitmana udało się upowszechnić pomysł otwierania bibliotek w centrach handlowych. W warszawskim Blue City będą się odbywać imprezy przygotowywane przez Ośrodek Kultury Ochoty. W centrum Manufaktura w Łodzi powstają trzy muzea: sztuki nowoczesnej, mody oraz techniki. W poznańskim Starym Browarze będą organizowane wystawy plastyczne. Na imprezy i zajęcia kulturalne w mallach przychodzi 4-, 5-krotnie więcej osób niż do tradycyjnych domów kultury.

Na mszy i na wiecu
Francuski filozof katolicki André Comte-Sponville kilka lat temu postulował tworzenie kaplic w centrach handlowych, by we mszy mogli uczestniczyć pracownicy. Księża sprzeciwiali się budowie świątyń w mallach, powołując się na przykazanie, by dzień święty święcić. Skoro jednak nie udało się zakazać działalności malli w niedziele, zgodzili się na ich powstawanie. Obecnie na świecie w centrach handlowych funkcjonuje ponad 20 kaplic i kościołów różnych wyznań chrześcijańskich, m.in. w Kanadzie (w największym mallu świata West Edmonton), w USA (Mall of America) czy na Filipinach (kościół Świętej Zuzanny w mallu w Manili). W Manili w dni robocze odbywają się dwie msze dziennie (uczestniczy w nich 150--200 osób), zaś w niedziele - dziewięć (uczestniczy w nich po 8 tys. wiernych).
Mallami zainteresowali się również politycy i organizacje społeczne. W Galerii Goethego w Jenie swoje akcje przeprowadzał Greenpeace. W USA politycy weszli do malli po precedensowych wyrokach sądów, które uznały, że obywatele mają prawo do agitacji w centrach handlowych. Sędzia ze stanu New Jersey stwierdził, że w przyszłości w mallach będą musiały zostać wydzielone specjalne części dla organizatorów wieców.
- Obywatele mają prawo prowadzić działalność polityczną tam, gdzie jest najwięcej wyborców - stwierdził sędzia.

Mall jak Zamość
W książce "Magiczny świat konsumpcji" George Ritzer stwierdza, że coraz więcej miejsc, dawniej uważanych za prywatne, będzie się stawało częścią sfery publicznej, a najwcześniej proces ten dotknie centra handlowe. Przeciwnicy malli uważają, że nigdy nie staną się one prawdziwymi miastami, pełniącymi publiczne funkcje, bo są prywatną włas-nością. To nietrafny argument: w przeszłości całe miasta były prywatną własnością, co nie przeszkadzało im w pełnieniu wszystkich publicznych funkcji (w Polsce takim miastem był na przykład Zamość). Przeciwnicy przemiany malli w miasta twierdzą również, że skoro w założeniu miały one służyć wyłącznie celom handlowym, to te funkcje będą dominować. Tymczasem jeden z pierwszych architektów malli Victor Grün prawie pół wieku temu twierdził, że centra handlowe "nieuchronnie, w coraz większym stopniu będą służyć życiu społecznemu i rozrywce oraz aktywności obywatelskiej i edukacji". I tak się właśnie dzieje.

Inwazja malli
W najbliższych miesiącach w Polsce otwartych zostanie kilkanaście centrów handlowych. W Warszawie powstaną Złote Tarasy i Arkadia, w Poznaniu - pięć obiektów, w Trójmieście - trzy, w Krakowie - dwa, po jednym w Łodzi, Katowicach i Wrocławiu. Obecnie w Polsce działa 130 malli (w USA 46 tys.). Według danych organizacji ISCS, zrzeszającej właścicieli centrów handlowych, średnio miesięcznie w amerykańskich mallach zakupy robi ponad 200 mln osób, które zostawiają tam 1,23 bln dolarów rocznie. Z analiz firmy Cushman & Wakefield Healey & Baker przeprowadzonych w 12 krajach wynika, że ponad 30 proc. Europejczyków robi zakupy w mallach. Z badań Demoskopu wynika, że już 27 proc. Polaków robi zakupy w centrach handlowych.

Hipermarketyzacja
Hiper-, a wcześniej supermarkety powstawały równolegle z rozwojem produkcji i kultury masowej. W 1912 r. właściciele dwóch kalifornijskich sklepów Alpha Beta Food Market i Ward's Groceteria pozwolili swoim klientom samodzielnie chodzić pomiędzy półkami i wybierać towary. W siedem lat później w USA działała już licząca 2800 supermarketów sieć Piggly Wiggly.
W latach 60. powierzchnie supermarketów wzrosły do kilku tysięcy metrów kwadratowych. W 1968 r. Francuz Jacques Pictet, założyciel firmy Libre-Service-Actualités (LSA), nazwał je hipermarketami (po francusku hypermarché). Pierwszym europejskim hipermarketem był otwarty we wrześniu 1961 r. Super Bazar w Auderghem koło Brukseli. Miał on powierzchnię 8,5 tys. mkw., 26 kas i 900 miejsc parkingowych.
Pierwszym obiektem, który naśladował miasto, było wybudowane w 1956 r. Southdale Center w Edinie, w stanie Minnesota. W latach 80. XX wieku malle zaczęto projektować tak, by imitowały śródmieścia z rynkami, pasażami i alejkami.
Więcej możesz przeczytać w 16/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2004 (1116)

  • Na stronie - Huragan Andrew 18 kwi 2004, 1:00 Polscy politycy tak długo i tak mocno szkodzili gospodarce, że w końcu stali się dla niej niemal zupełnie nieszkodliwi 3
  • Wprost od czytelników 18 kwi 2004, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Skaner 18 kwi 2004, 1:00 Czy Rokita żyje z absolwentką kursu KGB? Szef ABW Andrzej Barcikowski oskarża mnie, że jestem agentem KGB! To podłość! - oburza się Nelly Rokita, żona lidera Platformy Obywatelskiej. - Ja tylko powtarzałem, że są takie plotki - broni... 6
  • Sawka 18 kwi 2004, 1:00 7
  • Dossier 18 kwi 2004, 1:00 MAREK BOROWSKI lider i założyciel Socjaldemokracji Polskiej Z Rokitą mam kłopot: gdy mój niespełna dwuletni wnuk, widząc go w telewizji, krzyczy: "Dziadzia"! "Życie Warszawy" JAN ROKITA lider Platformy... 7
  • Kadry 18 kwi 2004, 1:00 9
  • Licznik 18 kwi 2004, 1:00 Komisja śledcza 1 raz podczas obrad komisji śledczej padło słowo "pedał" 5 razy bezskutecznie próbowano odwołać ze składu komisji Bohdana Kopczyńskiego (początkowo LPR) 14 miesięcy obradowała komisja 15 posłów... 9
  • Polska tekstylna 18 kwi 2004, 1:00 Mam kilka pomysłów na mundurki polityczne: Samoobrona - pasiaki biało-czerwone; SLD - goło, ale wesoło; SDPL - cudze piórka i odcięta pępowina 11
  • Nałęcz - Osinowy kołek 18 kwi 2004, 1:00 Posłowie SLD będą musieli potwierdzić gwarancję bezkarności, udzieloną Rywinowi przez grupę trzymającą władzę 12
  • Osąd sądazy 18 kwi 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
  • Playback 18 kwi 2004, 1:00 13
  • Poczta 18 kwi 2004, 1:00 Listy od czytelników 13
  • Z życia koalicji 18 kwi 2004, 1:00 Mamy raport! Okazało się, że sprawę Rywina najlepiej wyśledziła WC Kaczka. Kluczowe dla afery były toalety Agory, jej pionowe korytarze i międzygalaktyczny spisek pedałów. Żeby to wykryć, trzeba było tęgiego łba. Podobno Marek... 14
  • Z życia opozycji 18 kwi 2004, 1:00 Doczekaliśmy się kolejnego odcinka kultowego horroru, znanego jako Akcja Wyborcza Solidarność. W najnowszej części pod tytułem "Centrum" występują Janusz Tomaszewski, Jacek Rybicki oraz Marek Markiewicz. Główną postać... 15
  • Fotoplastykon 18 kwi 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Uczciwy jak polityk 18 kwi 2004, 1:00 Jedna partia uczestniczyła we wszystkich rządach III RP, a nawet w ostatnich rządach PRL. To ugrupowanie najstarsze, najbardziej trwałe, solidarne, odporne na rozłamy i najbardziej elitarne zarazem. Nigdy nie doszło w nim do walk wewnętrznych czy wojny na kwity między... 18
  • Mała apokalipsa 18 kwi 2004, 1:00 Obie strony układu okrągłostołowego wyczerpały swoje możliwości: został Lepper, czyli złość i nienawiść 24
  • Larry Flyncik 18 kwi 2004, 1:00 Andrzej Marek ewidentnie nadużył wolności słowa, a swoich kolegów dziennikarzy oszukał 28
  • Pigułka Frankensteina 18 kwi 2004, 1:00 Jako środek aborcyjny polskie feministki polecają groźny dla zdrowia kobiet lek na chorobę wrzodową. 30
  • Matki chrzestne 18 kwi 2004, 1:00 Żony i partnerki polskich mafiosów zakamuflowały fortuny mężów. 32
  • Giełda 18 kwi 2004, 1:00 HossaŚwiat Tropikalna Kanada Karaibskie wyspy Turks i Caicos jedenastą prowincją Kanady? Nie jest to wykluczone. Kanadyjski poseł Peter Goldring uznał, że jego rodacy, zamiast wypoczywać na gorących plażach Florydy czy Meksyku, powinni... 36
  • Rząd wyda wszystko 18 kwi 2004, 1:00 Rozmowa z Miltonem Friedmanem 38
  • Dziura Raczki 18 kwi 2004, 1:00 Najgłupsze pomysły ekonomiczne I kwartału 2004 42
  • Niedochodowy! 18 kwi 2004, 1:00 Podatek dochodowy nielegalny w USA? 44
  • Płać z głową 18 kwi 2004, 1:00 Tylko 130 zł podatku miesięcznie? Partia Konserwatywna będzie musiała włączyć do swego programu podatek pogłówny, bo inaczej elektorat nie odróżni jej od Partii Pracy - stwierdził niedawno Paul Johnson, wpływowy komentator brytyjskiej sceny politycznej. Pogłówne jest bowiem... 46
  • As(tra) w rękawie 18 kwi 2004, 1:00 General Motors walczy o Europę 48
  • Załatwione odmownie - Skąd z kibiców kibole? 18 kwi 2004, 1:00 Prewencja i represja to jedyna recepta na plagę chuligaństwa i bandytyzmu na stadionach 50
  • Supersam 18 kwi 2004, 1:00 Koszty telekomunikacyjne w firmach to czasami nawet kilkanaście procent budżetu przedsiębiorstwa. Dzięki nowoczesnym systemom integrującym rozmowy z telefonów stacjonarnych i komórkowych z połączeniami internetowymi wydatki te... 52
  • Mall City 18 kwi 2004, 1:00 Miniaturami miast stają się nowo budowane centra handlowe 54
  • Dobry zły 18 kwi 2004, 1:00 Amerykanie twierdzą, że Andrzej Gołota to najpiękniej przegrywający bokser w historii zawodowego boksu wagi ciężkiej 58
  • Mister IKEA 18 kwi 2004, 1:00 Ingvar Kamprad to najbogatszy hipokryta świata 61
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Zdrowie ze smakiem 18 kwi 2004, 1:00 Wyobraź sobie, że w poszukiwaniu niedostępnych gdzie indziej dóbr począłem odwiedzać tzw. sklepy ze zdrową żywnością. Początkowo nieufnie, bowiem wyobrażałem sobie, że sprzedają tam jedynie anemiczne gruszki i jabłka, którym od momentu zapylenia puszcza się Mozarta i z... 62
  • Za naszą i waszą wolność 18 kwi 2004, 1:00 Półtora miliona żołnierzy pochodzenia żydowskiego walczyło z hitleryzmem 64
  • Know-how 18 kwi 2004, 1:00 Sprawdzian Einsteina Amerykańska Agencja Kosmiczna NASA zamierza wystrzelić 17 kwietnia pierwszą sondę grawitacyjną Gravity Probe B - jej zadaniem będzie potwierdzenie eksperymentalnie ogólnej teorii względności Einsteina. Pierwszy... 67
  • W piżamie do trumny 18 kwi 2004, 1:00 Leonardo da Vinci sypiał po 15 minut co cztery godziny. Winston Churchill, John F. Kennedy i Napoleon Bonaparte na sen przeznaczali od czterech do sześciu godzin na dobę. Uczeni i wynalazcy Thomas Edison i Nikola Tes-la przekonywali, że człowiek, który śpi osiem godzin lub... 68
  • Życie z lodówki 18 kwi 2004, 1:00 Możemy pominąć etap płodzenia dzieci i od razu sprowadzić sobie na świat wnuki 72
  • Ubrania z kosmosu 18 kwi 2004, 1:00 Odzież najnowszej generacji może powiadomić lekarza o chorobie jej użytkownika 74
  • Bez granic 18 kwi 2004, 1:00 Ślepy świat Dziesięć lat temu doszło do masakry, zaplanowanej z zimną krwią i przeprowadzonej niczym skomplikowana operacja wojskowa. W ciągu prawie stu dni w Rwandzie wymordowano ponad 800 tys. osób z plemienia Tutsi. Mężczyźni,... 76
  • Wietnam al-Sadra 18 kwi 2004, 1:00 Rebelia w Iraku to bezpardonowa walka o władzę, a zarazem zarzewie wojny w całym regionie. 78
  • Racja Stanów 18 kwi 2004, 1:00 Francja i Niemcy wepchnęły Rosję w ramiona Ameryki 82
  • Psychiatria polityczna 18 kwi 2004, 1:00 Martwy Radovan Karadzić byłby nieporównanie groźniejszy dla Europy niż żywy 86
  • Krojenie Niemiec 18 kwi 2004, 1:00 Prusy staną się znowu naszym zachodnim sąsiadem? 88
  • Gdzie Rzym, gdzie Kreml? 18 kwi 2004, 1:00 Kościół katolicki i Cerkiew prawosławna znalazły się w stanie wojny 90
  • Menu 18 kwi 2004, 1:00 Świat Ostatni "Przyjaciele" "Jeśli chcecie dostawać e-mailem wiadomości o moich następnych koncertach, dajcie mi trochę pieniędzy. Muszę sobie kupić komputer" - tymi słowami zakończyła jeden ze swoich... 92
  • Konkurs na staż 18 kwi 2004, 1:00 Konkurs na staż 92
  • Sezon świra 18 kwi 2004, 1:00 Żaden z najlepszych spektakli ostatnich miesięcy nie jest inscenizacją polskiego tekstu 94
  • Mój przyjaciel zombi 18 kwi 2004, 1:00 Opowieści o złych mocach zawładnęły amerykańskimi kinomanami 98
  • Jajo Mozarta 18 kwi 2004, 1:00 Fabergé sam nie wykonał żadnego z precjozów, które podbiły świat 100
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 18 kwi 2004, 1:00 Recencje płyt 101
  • Wielkie kropkowanie 18 kwi 2004, 1:00 Kusama to jedyna artystka, której prace powodują halucynacje bez użycia narkotyków - stwierdził Andy Warhol 102
  • Sława i chała 18 kwi 2004, 1:00 Recenzje - ksiązki, teatr,wystawa 104
  • Organ Ludu 18 kwi 2004, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 16 (81) Rok wyd. 3 WARSZAWA, wtorek 13 kwietnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Sukces "Organu Ludu"! Nareszcie sejmowa komisja nieomal jednogłośnie przyjęła raport, z którego... 105
  • Skibą w mur 18 kwi 2004, 1:00 Tajemnica państwowa - rzecz, o której jutro napiszą wszystkie gazety 106