Gdzie Rzym, gdzie Kreml?

Gdzie Rzym, gdzie Kreml?

Dodano:   /  Zmieniono: 
Kościół katolicki i Cerkiew prawosławna znalazły się w stanie wojny
W epoce komunizmu współpraca między Cerkwią prawosławną a katolikami w Rosji była przykładna: popi udzielali komunii i innych sakramentów katolikom, a ci przyjmowali prawosławnych seminarzystów. Winą za gwałtowne pogorszenie tych stosunków po likwidacji ZSRR zwykło się obarczać Aleksego II, patriarchę Wszechrusi. Oskarża się go, że był konfidentem KGB, bo w innym wypadku nie wspiąłby się na stanowisko patriarchy Leningradu. Kiedy jednak w epoce wielkich przemian w Rosji mianowano go przełożonym Cerkwi rosyjskiej, w Watykanie powiało optymizmem - Aleksy znany był z 26-letniej pracy w Konferencji Kościołów Europejskich i miał opinię przyjaciela. Później ta opinia zmieniła się diametralnie, choć niekoniecznie słusznie.
I tak już chłodne stosunki Watykanu z patriarchatem moskiewskim znacznie się pogorszyły po odwołaniu w ostatniej chwili spotkania papieża z Aleksym II podczas kongresu ekumenicznego w Grazu w roku 1997. Już wtedy Cerkiew bez ogródek zarzucała Kościołowi agresywny prozelityzm, to znaczy pozyskiwanie wiernych na jej "terytorium kanonicznym", i "ekspansyjne zakusy unitów", czyli ukraińskich katolików obrządku wschodniego.
Początek epoki prawdziwego zlodowacenia w relacjach między dwoma wielkimi kościołami datuje się od 11 lutego 2002 r., kiedy papież podniósł do rangi diecezji cztery katolickie administracje apostolskie w Rosji, ustanowione dziesięć lat wcześniej. Wielu znawców spraw watykańskich uważa, że było to posunięcie dokonane pod naciskiem ambitnego arcybiskupa Moskwy Tadeusza Kondrusiewicza, który w zbyt dobrym świetle przedstawiał w Watykanie stan stosunków między Cerkwią a Kościołem i zawyżył liczbę rosyjskich katolików. Dziś źródła katolickie w Moskwie określają liczbę regularnie praktykujących w całej Rosji na 50 tys. - to znacznie mniej niż 500 tys., o których mówił arcybiskup.
Pod koniec ubiegłego roku między prawosławnymi a katolikami znów zaznaczył się głęboki podział. Unici przedstawili papieżowi prośbę o mianowanie patriarchą kardynała Lubomyra Husara i tym samym podniesienie arcybiskupstwa lwowskiego do rangi patriarchatu. Prośba tyleż uzasadniona prawnie i historycznie, co ryzykowna z punktu widzenia dialogu ekumenicznego. Doprowadziła ona do wrzenia w Cerkwiach. Patriarcha Konstantynopola Bartłomiej, primus inter pares prawosławia, utrzymujący z Watykanem stosunki niemal serdeczne, w listopadzie zeszłego roku napisał do papieża list utrzymany w ostrym, wręcz niegrzecznym tonie. Żądał wycofania się z projektu ustanowienia patriarchatu katolickiego na Rusi, skąd wyruszyła akcja chrystianizacyjna wschodnich Słowian. Groził całkowitym zerwaniem stosunków z Watykanem przez wszystkie 15 narodowych cerkwi prawosławnych.

Kardynał z gałązką oliwną
W kryzysowej sytuacji do Moskwy wybrał się w lutym kardynał Walter Kasper, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. Niemiecki kardynał musiał wykazać wiele dobrej woli, by się zdecydować na ten wyjazd. Wcześniej Wsiewołod Czaplin, rzecznik patriarchatu, określił stan stosunków z Watykanem jako wojnę, dodając, że szefowie nieprzyjacielskich państw się nie spotykają. Kardynał zmuszony był przełożyć wyjazd, bo z Moskwy na czas nie nadeszła dla niego wiza. Do końca nie było też wiadomo, czy zostanie przyjęty przez Aleksego, który już raz odmówił mu spotkania. W patriarchacie twierdzili, że "patriarcha źle się czuje" i "przebywa poza Moskwą". Była to prawda. Biskup Antonio Mennini, nuncjusz papieski, poufnymi kanałami posiadł tajemnicę ukrywaną niemal tak starannie jak słynne "katary" Andropowa. Dowiedział się, że Aleksy, który dwa lata wcześniej przeszedł poważną zapaść sercową, przebywał na kuracji w Szwajcarii.
Wiele wskazuje na to, że Aleksy, wbrew opinii większości świętego synodu, samodzielnie postanowił się spotkać z kardynałem Kasperem. Przybył na spotkanie niemal prosto z lotniska, natychmiast po powrocie ze Szwajcarii. Był to gest dobrej woli, który wykraczałby poza zwykłą kurtuazję nawet przy poprawnych stosunkach między "bratnimi Kościołami", a w sytuacji "wojny" miał charakter przełomowy, porównywalny do wizyty Sadata w Izraelu.
Samo spotkanie dalekie było jednak od czczej kurtuazji. Aleksy II w przemówieniu do papieskiego wysłannika nie tylko skrytykował "misyjną" działalność polskich księży w Rosji, ale też zażądał likwidacji prowadzonych przez siostry sierocińców, w których "nawraca się na katolicyzm prawosławne dzieci". Aleksy stwierdził bez ogródek, że ustanowienie patriarchatu we Lwowie zaciążyłoby na stosunkach prawosławia z katolicyzmem na dziesięciolecia.
Kardynał Kasper nie tylko przyznał mu rację, ale posunął się jeszcze dalej. Oświadczył, że "w kwestii powołania patriarchatu unickiego władze Kościoła katolickiego wzięły pod uwagę jednomyślny sprzeciw Cerkwi prawosławnych". Stwierdził: "Ponieważ uznajemy zasadę braterstwa naszych Kościołów i prawdziwość prawosławnych sakramentów, nie możemy kontynuować polityki i strategii nawracania prawosławnych chrześcijan", czym jasno przyznał słuszność zarzutom ze strony patriarchatu, do tej pory zdecydowanie odpieranym przez Watykan.

Burza za spiżową bramą
Po powrocie do Rzymu - mimo zainteresowania mediów - kardynał Kasper zamilkł i milczy już od dwóch miesięcy. Wtajemniczeni tłumaczą to zbesztaniem go w Sekretariacie Stanu. Wydaje się, że to jego "wybieganie w przyszłość" wzbudziło w Watykanie falę ostrych kontrowersji, tym bardziej że - jak się słyszy - kardynał Kasper miał upoważnienie do przyjmowania zobowiązań w imieniu Jana Pawła II i całego Kościoła. Jednym z najostrzej krytykujących Kaspera był biskup Bernard Fellay, lider lefebrystów, który rzucał w Rzymie płomienne wezwania do "powstrzymania kardynała Kaspera". "Dialog z Moskwą i protestantami będzie miał niszczycielskie skutki dla wiary i praktyki religijnej - powiedział. - Jego rezultatem jest jedynie poniżanie Kościoła, przydawanie dumy dysydentom [prawosławnym i protestantom - red.]. Doprowadzi to do powolnej i nieuniknionej apostazji".
Nie można zbyć tych słów jako ekspresji skrajnego tradycjonalizmu katolickiego, ponieważ proces zbliżania między Watykanem a lefebrystami postępuje i zwolennicy wyklętego biskupa mają za Spiżową Bramą wielu gorących sympatyków.
W dodatku, jak donoszą niektóre agencje, na lutowym plenarnym zebraniu Kongregacji Doktryny Wiary przedstawiono projekt dokumentu, który - jak się mówi - "może bezpowrotnie zniszczyć wszelkie stosunki z prawosławiem". Nie są znane szczegóły tego dokumentu ani cel, w jakim został on przygotowany. Wiadomo, że po gorących protestach kapłanów z Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan skierowano go do dalszych prac.
Czy bezprecedensowe ustępstwa, które zrobił w Moskwie kardynał Kasper, mogą poprawić stosunki katolicyzmu z prawosławiem? Być może, ale nie w najbliższej przyszłości. Niechęć, z jaką prawosławny kler odnosi się do katolików, jest znacznie większa, niż się powszechnie sądzi. Do poprawy stosunków nie przyczynia się to, że zarówno papież, jak i większość działających w Rosji księży katolickich to Polacy.
Nie to jest jednak przyczyną generalnego pesymizmu co do szans na powrót do "braterstwa" zerwanego w 1054 r. Jak pisze Władimir Różanski, znawca stosunków ekumenicznych, "nie pomoże ani zmiana pokoleniowa w patriarchacie czy w Watykanie, ani ustępstwa poczynione przez hierarchów". Chodzi o to, że prawosławni zwyczajnie nie są zainteresowani zbliżeniem z katolikami. Po dziesięcioleciach prześladowań znajdują się w fazie pełnej ekspansji i ich celem jest otwarcie "nowej ery chrześcijaństwa na Wschodzie". Zachód i katolicyzm do tego są im zupełnie niepotrzebne.

Rosja katolicka
  • 50 tys. praktykujących katolików
  • 500 tys. katolików (według arcybiskupa Kondrusiewicza)
  • 282 księży katolickich
  • 267 księży katolickich nie ma rosyjskiego obywatelstwa; pochodzą z 19 krajów (60 proc. z nich to Polacy)
  • 220 zarejestrowanych parafii
  • 300 sióstr zakonnych
Więcej możesz przeczytać w 16/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2004 (1116)

  • Na stronie - Huragan Andrew 18 kwi 2004, 1:00 Polscy politycy tak długo i tak mocno szkodzili gospodarce, że w końcu stali się dla niej niemal zupełnie nieszkodliwi 3
  • Wprost od czytelników 18 kwi 2004, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Skaner 18 kwi 2004, 1:00 Czy Rokita żyje z absolwentką kursu KGB? Szef ABW Andrzej Barcikowski oskarża mnie, że jestem agentem KGB! To podłość! - oburza się Nelly Rokita, żona lidera Platformy Obywatelskiej. - Ja tylko powtarzałem, że są takie plotki - broni... 6
  • Sawka 18 kwi 2004, 1:00 7
  • Dossier 18 kwi 2004, 1:00 MAREK BOROWSKI lider i założyciel Socjaldemokracji Polskiej Z Rokitą mam kłopot: gdy mój niespełna dwuletni wnuk, widząc go w telewizji, krzyczy: "Dziadzia"! "Życie Warszawy" JAN ROKITA lider Platformy... 7
  • Kadry 18 kwi 2004, 1:00 9
  • Licznik 18 kwi 2004, 1:00 Komisja śledcza 1 raz podczas obrad komisji śledczej padło słowo "pedał" 5 razy bezskutecznie próbowano odwołać ze składu komisji Bohdana Kopczyńskiego (początkowo LPR) 14 miesięcy obradowała komisja 15 posłów... 9
  • Polska tekstylna 18 kwi 2004, 1:00 Mam kilka pomysłów na mundurki polityczne: Samoobrona - pasiaki biało-czerwone; SLD - goło, ale wesoło; SDPL - cudze piórka i odcięta pępowina 11
  • Nałęcz - Osinowy kołek 18 kwi 2004, 1:00 Posłowie SLD będą musieli potwierdzić gwarancję bezkarności, udzieloną Rywinowi przez grupę trzymającą władzę 12
  • Osąd sądazy 18 kwi 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
  • Playback 18 kwi 2004, 1:00 13
  • Poczta 18 kwi 2004, 1:00 Listy od czytelników 13
  • Z życia koalicji 18 kwi 2004, 1:00 Mamy raport! Okazało się, że sprawę Rywina najlepiej wyśledziła WC Kaczka. Kluczowe dla afery były toalety Agory, jej pionowe korytarze i międzygalaktyczny spisek pedałów. Żeby to wykryć, trzeba było tęgiego łba. Podobno Marek... 14
  • Z życia opozycji 18 kwi 2004, 1:00 Doczekaliśmy się kolejnego odcinka kultowego horroru, znanego jako Akcja Wyborcza Solidarność. W najnowszej części pod tytułem "Centrum" występują Janusz Tomaszewski, Jacek Rybicki oraz Marek Markiewicz. Główną postać... 15
  • Fotoplastykon 18 kwi 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Uczciwy jak polityk 18 kwi 2004, 1:00 Jedna partia uczestniczyła we wszystkich rządach III RP, a nawet w ostatnich rządach PRL. To ugrupowanie najstarsze, najbardziej trwałe, solidarne, odporne na rozłamy i najbardziej elitarne zarazem. Nigdy nie doszło w nim do walk wewnętrznych czy wojny na kwity między... 18
  • Mała apokalipsa 18 kwi 2004, 1:00 Obie strony układu okrągłostołowego wyczerpały swoje możliwości: został Lepper, czyli złość i nienawiść 24
  • Larry Flyncik 18 kwi 2004, 1:00 Andrzej Marek ewidentnie nadużył wolności słowa, a swoich kolegów dziennikarzy oszukał 28
  • Pigułka Frankensteina 18 kwi 2004, 1:00 Jako środek aborcyjny polskie feministki polecają groźny dla zdrowia kobiet lek na chorobę wrzodową. 30
  • Matki chrzestne 18 kwi 2004, 1:00 Żony i partnerki polskich mafiosów zakamuflowały fortuny mężów. 32
  • Giełda 18 kwi 2004, 1:00 HossaŚwiat Tropikalna Kanada Karaibskie wyspy Turks i Caicos jedenastą prowincją Kanady? Nie jest to wykluczone. Kanadyjski poseł Peter Goldring uznał, że jego rodacy, zamiast wypoczywać na gorących plażach Florydy czy Meksyku, powinni... 36
  • Rząd wyda wszystko 18 kwi 2004, 1:00 Rozmowa z Miltonem Friedmanem 38
  • Dziura Raczki 18 kwi 2004, 1:00 Najgłupsze pomysły ekonomiczne I kwartału 2004 42
  • Niedochodowy! 18 kwi 2004, 1:00 Podatek dochodowy nielegalny w USA? 44
  • Płać z głową 18 kwi 2004, 1:00 Tylko 130 zł podatku miesięcznie? Partia Konserwatywna będzie musiała włączyć do swego programu podatek pogłówny, bo inaczej elektorat nie odróżni jej od Partii Pracy - stwierdził niedawno Paul Johnson, wpływowy komentator brytyjskiej sceny politycznej. Pogłówne jest bowiem... 46
  • As(tra) w rękawie 18 kwi 2004, 1:00 General Motors walczy o Europę 48
  • Załatwione odmownie - Skąd z kibiców kibole? 18 kwi 2004, 1:00 Prewencja i represja to jedyna recepta na plagę chuligaństwa i bandytyzmu na stadionach 50
  • Supersam 18 kwi 2004, 1:00 Koszty telekomunikacyjne w firmach to czasami nawet kilkanaście procent budżetu przedsiębiorstwa. Dzięki nowoczesnym systemom integrującym rozmowy z telefonów stacjonarnych i komórkowych z połączeniami internetowymi wydatki te... 52
  • Mall City 18 kwi 2004, 1:00 Miniaturami miast stają się nowo budowane centra handlowe 54
  • Dobry zły 18 kwi 2004, 1:00 Amerykanie twierdzą, że Andrzej Gołota to najpiękniej przegrywający bokser w historii zawodowego boksu wagi ciężkiej 58
  • Mister IKEA 18 kwi 2004, 1:00 Ingvar Kamprad to najbogatszy hipokryta świata 61
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Zdrowie ze smakiem 18 kwi 2004, 1:00 Wyobraź sobie, że w poszukiwaniu niedostępnych gdzie indziej dóbr począłem odwiedzać tzw. sklepy ze zdrową żywnością. Początkowo nieufnie, bowiem wyobrażałem sobie, że sprzedają tam jedynie anemiczne gruszki i jabłka, którym od momentu zapylenia puszcza się Mozarta i z... 62
  • Za naszą i waszą wolność 18 kwi 2004, 1:00 Półtora miliona żołnierzy pochodzenia żydowskiego walczyło z hitleryzmem 64
  • Know-how 18 kwi 2004, 1:00 Sprawdzian Einsteina Amerykańska Agencja Kosmiczna NASA zamierza wystrzelić 17 kwietnia pierwszą sondę grawitacyjną Gravity Probe B - jej zadaniem będzie potwierdzenie eksperymentalnie ogólnej teorii względności Einsteina. Pierwszy... 67
  • W piżamie do trumny 18 kwi 2004, 1:00 Leonardo da Vinci sypiał po 15 minut co cztery godziny. Winston Churchill, John F. Kennedy i Napoleon Bonaparte na sen przeznaczali od czterech do sześciu godzin na dobę. Uczeni i wynalazcy Thomas Edison i Nikola Tes-la przekonywali, że człowiek, który śpi osiem godzin lub... 68
  • Życie z lodówki 18 kwi 2004, 1:00 Możemy pominąć etap płodzenia dzieci i od razu sprowadzić sobie na świat wnuki 72
  • Ubrania z kosmosu 18 kwi 2004, 1:00 Odzież najnowszej generacji może powiadomić lekarza o chorobie jej użytkownika 74
  • Bez granic 18 kwi 2004, 1:00 Ślepy świat Dziesięć lat temu doszło do masakry, zaplanowanej z zimną krwią i przeprowadzonej niczym skomplikowana operacja wojskowa. W ciągu prawie stu dni w Rwandzie wymordowano ponad 800 tys. osób z plemienia Tutsi. Mężczyźni,... 76
  • Wietnam al-Sadra 18 kwi 2004, 1:00 Rebelia w Iraku to bezpardonowa walka o władzę, a zarazem zarzewie wojny w całym regionie. 78
  • Racja Stanów 18 kwi 2004, 1:00 Francja i Niemcy wepchnęły Rosję w ramiona Ameryki 82
  • Psychiatria polityczna 18 kwi 2004, 1:00 Martwy Radovan Karadzić byłby nieporównanie groźniejszy dla Europy niż żywy 86
  • Krojenie Niemiec 18 kwi 2004, 1:00 Prusy staną się znowu naszym zachodnim sąsiadem? 88
  • Gdzie Rzym, gdzie Kreml? 18 kwi 2004, 1:00 Kościół katolicki i Cerkiew prawosławna znalazły się w stanie wojny 90
  • Menu 18 kwi 2004, 1:00 Świat Ostatni "Przyjaciele" "Jeśli chcecie dostawać e-mailem wiadomości o moich następnych koncertach, dajcie mi trochę pieniędzy. Muszę sobie kupić komputer" - tymi słowami zakończyła jeden ze swoich... 92
  • Konkurs na staż 18 kwi 2004, 1:00 Konkurs na staż 92
  • Sezon świra 18 kwi 2004, 1:00 Żaden z najlepszych spektakli ostatnich miesięcy nie jest inscenizacją polskiego tekstu 94
  • Mój przyjaciel zombi 18 kwi 2004, 1:00 Opowieści o złych mocach zawładnęły amerykańskimi kinomanami 98
  • Jajo Mozarta 18 kwi 2004, 1:00 Fabergé sam nie wykonał żadnego z precjozów, które podbiły świat 100
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 18 kwi 2004, 1:00 Recencje płyt 101
  • Wielkie kropkowanie 18 kwi 2004, 1:00 Kusama to jedyna artystka, której prace powodują halucynacje bez użycia narkotyków - stwierdził Andy Warhol 102
  • Sława i chała 18 kwi 2004, 1:00 Recenzje - ksiązki, teatr,wystawa 104
  • Organ Ludu 18 kwi 2004, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 16 (81) Rok wyd. 3 WARSZAWA, wtorek 13 kwietnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Sukces "Organu Ludu"! Nareszcie sejmowa komisja nieomal jednogłośnie przyjęła raport, z którego... 105
  • Skibą w mur 18 kwi 2004, 1:00 Tajemnica państwowa - rzecz, o której jutro napiszą wszystkie gazety 106