Sezon świra

Sezon świra

Żaden z najlepszych spektakli ostatnich miesięcy nie jest inscenizacją polskiego tekstu
Polscy dramatopisarze podbiją Europę - wieszczyli rok temu krytycy. Okazuje się, że nie podbili nawet polskich scen. Nasza nowa dramaturgia cieszy się pewnym zainteresowaniem tylko dlatego, że teatralna publiczność ma już dość kolejnych wersji "Moralności pani Dulskiej" czy "Zem-sty". Niestety, sztukom Krzysztofa Bizio ("Toksyny"), Wojciecha Tomczyka ("Wampir") czy Michała Walczaka ("Piaskownica") daleko do dzieł Witkacego, Różewicza czy Mrożka. Nic więc dziwnego, że wśród najlepszych przedstawień ostatnich miesięcy żadne nie jest inscenizacją nowego polskiego tekstu. Nie dziwi też, że knotem roku jest na wskroś współczes-na sztuka "2 maja" Andrzeja Saramonowicza. Miało być nowe "Wesele". W rzeczywistości nie jest to nawet parodia "Wesela". Mimo wszystko nowa polska dramaturgia jest znacznie bliżej życia niż współczesne kino, reprezentowane przez tak wydumane filmy, jak "Edi", "Warszawa" czy "Zmruż oczy".

Więcej tlenu
Choć sezon kończy się dopiero w czerwcu, już widać, że spektaklem roku będzie "Nie-wina" Niemki Dei Loher. Przedstawienie Teatru Starego w reżyserii Pawła Miśkiewicza to z pozoru nieludzka zgrywa w klimacie filmów Tarantina. Pod tym przebraniem czuć jednak wielki egzystencjalny dramat. To prawdziwy teatr, grający konwencjami, daleki od naturalizmu, choć scenografia jest wspomagana przez wideo. Dwaj Murzyni są biali, zaś korowód odszczepieńców i dziwaków tylko z pozoru przypomina cyrkową paradę.
Udane są "Czułostki" Katalończyka Sergiego Belbela (Teatr Wybrzeże, reżyseria Grażyna Kania), rozegrane w odpychającym jarzeniowym świetle. To rzecz o rozpadzie więzi międzyludzkich w wielkim mieście. Tytuł należy rozumieć przewrotnie, bo próby nawiązania bliższego kontaktu doprowadzają do agresji. Widzowie muszą sobie odpowiedzieć na pytanie, gdzie się podziały ich uczucia, gdy wokół mają tylko kolejne sprawy do załatwienia.
"Tlen", bezpretensjonalna, kameralna sztuka Rosjanina Iwana Wyrypajewa, jest hymnem na cześć młodości i wolności, odegranym i wyśpiewanym w modnych "clubbingowych" rytmach. Spektakl, przygotowany przez Małgorzatę Bogajewską, otworzył nową scenę warszawskiego Teatru Powszechnego, tzw. Garaż Poffszechny. Właśnie tam swoje miejsce ma znaleźć nowa dramaturgia. Podobne sceny z powodzeniem działają już m.in. w Radomiu i Gdańsku.
"Tlen" jest adresowany do dwudziesto- i trzydziestolatków, podobnie jak wszystko, co proponuje stołeczny TR - taką nazwę przyjął Teatr Rozmaitości Grzegorza Jarzyny. Dynamiczne tempo, hasłowość, estetyka reklam i odniesienia do nowinek kultury masowej nie trafiają do starszych widzów. Konserwatywny widz niechętnie wybiera się do teatru po to, by przeżyć katharsis na Dworcu Centralnym czy w darkroomie night clubu La Madame, gdzie ostatnio TR dawał premiery. Woli atmosferę święta, podział na scenę i widownię oraz mniej awangardowe teksty.

Dzień Świra Płatonowa
Dramaty Szekspira, Moliera czy Czechowa, umiejętnie przemodelowane i bez kostiumów trącących naftaliną, stały się specjalnością wielu polskich scen. W rzeszowskiej inscenizacji "Mieszczanina szlachcicem" (w reżyserii Bartłomieja Wyszomirskiego) pan Jourdain korzysta z naszpikowanego elektroniką sejfu, a jego żona ćwiczy aerobik. Okazuje się, że wcale się to nie kłóci ze staromodnym przekładem. Molier wciąż trafnie charakteryzuje nowobogackich, którzy za wszelką cenę chcą się stać śmietanką towarzyską.
"Płatonow" Antoniego Czechowa w Teatrze Polskim w Poznaniu jest daleki od malowniczego landszaftu z życia rosyjskiej prowincji. Przedstawienie w reżyserii Piotra Kruszczyńskiego oczywiście wciąż opowiada smutną historię wiejskiego nauczyciela, nie mogącego poradzić sobie ze swym życiem, ale jest to opowiadanie na przemian kwaśne i gorzkie. Bliżej temu przedstawieniu do "Dnia świra" Marka Koterskiego niż do jednego z odcinków "Plebanii". W "Płatonowie" w wersji Kruszczyńskiego trudno komukolwiek współczuć czy kogoś polubić, a uczucia są tylko transakcjami.
Zdumiewająco współczesne okazało się "Wyzwolenie" Wyspiańskiego, przygotowane w Szczecinie przez Annę Augustynowicz. Żeby hermetyczny tekst stał się znowu czytelny, a "polskość" nie trąciła banałem, reżyserka wpuściła na scenę fanatycznych szalikowców, tatusia ksenofoba i... prymasa z tacą pachnących kremówek. Gorzej niż Augustynowicz poradził sobie Filip Bajon ze zmodernizowaniem "Tanga" Mrożka, stawiając na doraźną, łopatologiczną publicystykę.
Przykłady udanego odnowienia klasyki nie zmieniają faktu, że taka aktualizacja musi się szybko zestarzeć. Za kilka lat nośne dziś przedstawienia nie obronią się: moda na aerobik przejdzie do historii, jak zapomniane już dziś podwiązki do męskich skarpetek.

Narty Ojca Świętego
Nadzieje, że "Nie-winą" Narodowy Teatr Stary odkupi długi ciąg artystycznych grzechów, grzebie "Play Strindberg" - ramota Dürrenmatta o małżeńskim piekle, zagrana niczym peruwiańska telenowela. Rozłożenie na łopatki sztuki Szwajcara dziwi tym bardziej, że reżyserem jest uznany mistrz Tadeusz Bradecki, były dyrektor Starego Teatru. Jeszcze gorsza okazała się nowa sztuka Andrzeja Saramonowicza "2 maja" - pseudopanorama dzisiejszej Polski, myślowo bez ładu i składu, za to wystawiona z pompą i paradą w stołecznym Teatrze Narodowym. Pewnie nieprędko uwolnimy się od papierowych symboli matki-Polki, opozycjonisty, dziewczyny w niechcianej ciąży czy posła przechery, bo Andrzej Wajda zamierza zrobić z tego "arcydzieła" swój kolejny film. Nim krytycy każą się nam zachwycić, na tej samej scenie czeka nas następna "wielka prapremiera": "Narty Ojca Świętego" Jerzego Pilcha, wysnute z najnowszej, przereklamowanej powieści laureata Nagrody Nike - "Miasto utrapienia".
Na szczęście można się jeszcze pośmiać zdrowym śmiechem - wystarczy wybrać się do stołecznego Teatru Powszechnego na angielską farsę z życia aktorów "Czego nie widać". Warto obejrzeć tę sztukę jak najszybciej, póki jeszcze gra Krystyna Janda, która w ramach "wojny gwiazd" z Joanną Szczepkowską zapowiedziała odejście z zespołu.
W londyńskim St. Martin's Theatre świętowano niedawno 30-lecie nieprzerwanego grania słynnej "Pułapki na myszy" Agaty Christie. Żadne z przedstawień pokazanych u nas w tym sezonie nie ma cienia szansy na zbliżenie się do tego rekordu. Nikt ich tak długo nie zechce oglądać. Nieustanny kryminał ? la Agata Christie zapewniają nam za to aktorzy sceny politycznej.
Hity sezonu
  1. Dea Loher: Nie-wina
    Reż. Paweł Miśkiewicz. Teatr Stary, Kraków
  2. Sergi Belbel: Czułostki
    Reż. Grażyna Kania. Teatr Wybrzeże, Gdańsk
  3. Michael Frayn: Czego nie widaĆ
    Reż. Juliusz Machulski. Teatr Powszechny, Warszawa
  4. Antoni Czechow: Płatonow i inni
    Reż. Piotr Kruszczyński. Teatr Polski, Poznań
  5. Molier: Mieszczanin szlachcicem
    Reż. Bartłomiej Wyszomirski. Teatr im. Siemaszkowej, Rzeszów

Więcej możesz przeczytać w 16/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2004 (1116)

  • Na stronie - Huragan Andrew 18 kwi 2004, 1:00 Polscy politycy tak długo i tak mocno szkodzili gospodarce, że w końcu stali się dla niej niemal zupełnie nieszkodliwi 3
  • Wprost od czytelników 18 kwi 2004, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Skaner 18 kwi 2004, 1:00 Czy Rokita żyje z absolwentką kursu KGB? Szef ABW Andrzej Barcikowski oskarża mnie, że jestem agentem KGB! To podłość! - oburza się Nelly Rokita, żona lidera Platformy Obywatelskiej. - Ja tylko powtarzałem, że są takie plotki - broni... 6
  • Sawka 18 kwi 2004, 1:00 7
  • Dossier 18 kwi 2004, 1:00 MAREK BOROWSKI lider i założyciel Socjaldemokracji Polskiej Z Rokitą mam kłopot: gdy mój niespełna dwuletni wnuk, widząc go w telewizji, krzyczy: "Dziadzia"! "Życie Warszawy" JAN ROKITA lider Platformy... 7
  • Kadry 18 kwi 2004, 1:00 9
  • Licznik 18 kwi 2004, 1:00 Komisja śledcza 1 raz podczas obrad komisji śledczej padło słowo "pedał" 5 razy bezskutecznie próbowano odwołać ze składu komisji Bohdana Kopczyńskiego (początkowo LPR) 14 miesięcy obradowała komisja 15 posłów... 9
  • Polska tekstylna 18 kwi 2004, 1:00 Mam kilka pomysłów na mundurki polityczne: Samoobrona - pasiaki biało-czerwone; SLD - goło, ale wesoło; SDPL - cudze piórka i odcięta pępowina 11
  • Nałęcz - Osinowy kołek 18 kwi 2004, 1:00 Posłowie SLD będą musieli potwierdzić gwarancję bezkarności, udzieloną Rywinowi przez grupę trzymającą władzę 12
  • Osąd sądazy 18 kwi 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
  • Playback 18 kwi 2004, 1:00 13
  • Poczta 18 kwi 2004, 1:00 Listy od czytelników 13
  • Z życia koalicji 18 kwi 2004, 1:00 Mamy raport! Okazało się, że sprawę Rywina najlepiej wyśledziła WC Kaczka. Kluczowe dla afery były toalety Agory, jej pionowe korytarze i międzygalaktyczny spisek pedałów. Żeby to wykryć, trzeba było tęgiego łba. Podobno Marek... 14
  • Z życia opozycji 18 kwi 2004, 1:00 Doczekaliśmy się kolejnego odcinka kultowego horroru, znanego jako Akcja Wyborcza Solidarność. W najnowszej części pod tytułem "Centrum" występują Janusz Tomaszewski, Jacek Rybicki oraz Marek Markiewicz. Główną postać... 15
  • Fotoplastykon 18 kwi 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Uczciwy jak polityk 18 kwi 2004, 1:00 Jedna partia uczestniczyła we wszystkich rządach III RP, a nawet w ostatnich rządach PRL. To ugrupowanie najstarsze, najbardziej trwałe, solidarne, odporne na rozłamy i najbardziej elitarne zarazem. Nigdy nie doszło w nim do walk wewnętrznych czy wojny na kwity między... 18
  • Mała apokalipsa 18 kwi 2004, 1:00 Obie strony układu okrągłostołowego wyczerpały swoje możliwości: został Lepper, czyli złość i nienawiść 24
  • Larry Flyncik 18 kwi 2004, 1:00 Andrzej Marek ewidentnie nadużył wolności słowa, a swoich kolegów dziennikarzy oszukał 28
  • Pigułka Frankensteina 18 kwi 2004, 1:00 Jako środek aborcyjny polskie feministki polecają groźny dla zdrowia kobiet lek na chorobę wrzodową. 30
  • Matki chrzestne 18 kwi 2004, 1:00 Żony i partnerki polskich mafiosów zakamuflowały fortuny mężów. 32
  • Giełda 18 kwi 2004, 1:00 HossaŚwiat Tropikalna Kanada Karaibskie wyspy Turks i Caicos jedenastą prowincją Kanady? Nie jest to wykluczone. Kanadyjski poseł Peter Goldring uznał, że jego rodacy, zamiast wypoczywać na gorących plażach Florydy czy Meksyku, powinni... 36
  • Rząd wyda wszystko 18 kwi 2004, 1:00 Rozmowa z Miltonem Friedmanem 38
  • Dziura Raczki 18 kwi 2004, 1:00 Najgłupsze pomysły ekonomiczne I kwartału 2004 42
  • Niedochodowy! 18 kwi 2004, 1:00 Podatek dochodowy nielegalny w USA? 44
  • Płać z głową 18 kwi 2004, 1:00 Tylko 130 zł podatku miesięcznie? Partia Konserwatywna będzie musiała włączyć do swego programu podatek pogłówny, bo inaczej elektorat nie odróżni jej od Partii Pracy - stwierdził niedawno Paul Johnson, wpływowy komentator brytyjskiej sceny politycznej. Pogłówne jest bowiem... 46
  • As(tra) w rękawie 18 kwi 2004, 1:00 General Motors walczy o Europę 48
  • Załatwione odmownie - Skąd z kibiców kibole? 18 kwi 2004, 1:00 Prewencja i represja to jedyna recepta na plagę chuligaństwa i bandytyzmu na stadionach 50
  • Supersam 18 kwi 2004, 1:00 Koszty telekomunikacyjne w firmach to czasami nawet kilkanaście procent budżetu przedsiębiorstwa. Dzięki nowoczesnym systemom integrującym rozmowy z telefonów stacjonarnych i komórkowych z połączeniami internetowymi wydatki te... 52
  • Mall City 18 kwi 2004, 1:00 Miniaturami miast stają się nowo budowane centra handlowe 54
  • Dobry zły 18 kwi 2004, 1:00 Amerykanie twierdzą, że Andrzej Gołota to najpiękniej przegrywający bokser w historii zawodowego boksu wagi ciężkiej 58
  • Mister IKEA 18 kwi 2004, 1:00 Ingvar Kamprad to najbogatszy hipokryta świata 61
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Zdrowie ze smakiem 18 kwi 2004, 1:00 Wyobraź sobie, że w poszukiwaniu niedostępnych gdzie indziej dóbr począłem odwiedzać tzw. sklepy ze zdrową żywnością. Początkowo nieufnie, bowiem wyobrażałem sobie, że sprzedają tam jedynie anemiczne gruszki i jabłka, którym od momentu zapylenia puszcza się Mozarta i z... 62
  • Za naszą i waszą wolność 18 kwi 2004, 1:00 Półtora miliona żołnierzy pochodzenia żydowskiego walczyło z hitleryzmem 64
  • Know-how 18 kwi 2004, 1:00 Sprawdzian Einsteina Amerykańska Agencja Kosmiczna NASA zamierza wystrzelić 17 kwietnia pierwszą sondę grawitacyjną Gravity Probe B - jej zadaniem będzie potwierdzenie eksperymentalnie ogólnej teorii względności Einsteina. Pierwszy... 67
  • W piżamie do trumny 18 kwi 2004, 1:00 Leonardo da Vinci sypiał po 15 minut co cztery godziny. Winston Churchill, John F. Kennedy i Napoleon Bonaparte na sen przeznaczali od czterech do sześciu godzin na dobę. Uczeni i wynalazcy Thomas Edison i Nikola Tes-la przekonywali, że człowiek, który śpi osiem godzin lub... 68
  • Życie z lodówki 18 kwi 2004, 1:00 Możemy pominąć etap płodzenia dzieci i od razu sprowadzić sobie na świat wnuki 72
  • Ubrania z kosmosu 18 kwi 2004, 1:00 Odzież najnowszej generacji może powiadomić lekarza o chorobie jej użytkownika 74
  • Bez granic 18 kwi 2004, 1:00 Ślepy świat Dziesięć lat temu doszło do masakry, zaplanowanej z zimną krwią i przeprowadzonej niczym skomplikowana operacja wojskowa. W ciągu prawie stu dni w Rwandzie wymordowano ponad 800 tys. osób z plemienia Tutsi. Mężczyźni,... 76
  • Wietnam al-Sadra 18 kwi 2004, 1:00 Rebelia w Iraku to bezpardonowa walka o władzę, a zarazem zarzewie wojny w całym regionie. 78
  • Racja Stanów 18 kwi 2004, 1:00 Francja i Niemcy wepchnęły Rosję w ramiona Ameryki 82
  • Psychiatria polityczna 18 kwi 2004, 1:00 Martwy Radovan Karadzić byłby nieporównanie groźniejszy dla Europy niż żywy 86
  • Krojenie Niemiec 18 kwi 2004, 1:00 Prusy staną się znowu naszym zachodnim sąsiadem? 88
  • Gdzie Rzym, gdzie Kreml? 18 kwi 2004, 1:00 Kościół katolicki i Cerkiew prawosławna znalazły się w stanie wojny 90
  • Menu 18 kwi 2004, 1:00 Świat Ostatni "Przyjaciele" "Jeśli chcecie dostawać e-mailem wiadomości o moich następnych koncertach, dajcie mi trochę pieniędzy. Muszę sobie kupić komputer" - tymi słowami zakończyła jeden ze swoich... 92
  • Konkurs na staż 18 kwi 2004, 1:00 Konkurs na staż 92
  • Sezon świra 18 kwi 2004, 1:00 Żaden z najlepszych spektakli ostatnich miesięcy nie jest inscenizacją polskiego tekstu 94
  • Mój przyjaciel zombi 18 kwi 2004, 1:00 Opowieści o złych mocach zawładnęły amerykańskimi kinomanami 98
  • Jajo Mozarta 18 kwi 2004, 1:00 Fabergé sam nie wykonał żadnego z precjozów, które podbiły świat 100
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 18 kwi 2004, 1:00 Recencje płyt 101
  • Wielkie kropkowanie 18 kwi 2004, 1:00 Kusama to jedyna artystka, której prace powodują halucynacje bez użycia narkotyków - stwierdził Andy Warhol 102
  • Sława i chała 18 kwi 2004, 1:00 Recenzje - ksiązki, teatr,wystawa 104
  • Organ Ludu 18 kwi 2004, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 16 (81) Rok wyd. 3 WARSZAWA, wtorek 13 kwietnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Sukces "Organu Ludu"! Nareszcie sejmowa komisja nieomal jednogłośnie przyjęła raport, z którego... 105
  • Skibą w mur 18 kwi 2004, 1:00 Tajemnica państwowa - rzecz, o której jutro napiszą wszystkie gazety 106