Kompromis jagielloński

Kompromis jagielloński

Nicea albo Kraków Dlaczego politycy nie zdołali dotychczas uchwalić projektu konstytucji europejskiej? W czym tkwi istota sporu o kształt systemu głosowania w Radzie Unii Europejskiej? Co tak naprawdę oznacza głośne w Polsce hasło "Nicea albo śmierć"? Gra toczy się m.in. o wpływ na procesy decyzyjne w organach unii. Wszystkie kraje unijne zgadzają się, że rada ma podejmować decyzje kwalifikowaną większością głosów, lecz nie są zgodne, w jaki sposób przyznawać głosy poszczególnym państwom oraz jak określić konieczny próg.
Siła głosu
Jak zmierzyć wpływ osoby biorącej udział w głosowaniu na jego wynik? Wielkość ta nie jest z pewnością proporcjonalna do liczby posiadanych głosów. Przykładowo: akcjonariusz posiadający 51 proc. akcji spółki ma 100 proc. wpływu na decyzje walnego zgromadzenia akcjonariuszy, a jego wspólnik z niewiele mniejszym pakietem 49 proc. akcji nie ma żadnego. Jeżeli uczestniczę w zebraniu pięciu osób, z których każda dysponuje jednym głosem, to rzeczywisty wpływ na wspólną decyzję będę miał wówczas, gdy dwie osoby opowiedzą się za konkretną decyzją, a pozostałe dwie będą przeciw. Mój głos zaważy na wyniku głosowania. Siłę głosu można zdefiniować jako prawdopodobieństwo, że przy rozkładzie głosów pozostałych uczestników mój będzie decydujący. Najprostszym wskaźnikiem mierzącym siłę głosu jest tzw. indeks Banzhafa. Odwołuje się on do pojęcia uczestnika o krytycznym znaczeniu dla wygrywających koalicji. Chodzi o takiego uczestnika, po którego wycofaniu się koalicja nie ma większości.
Każdy obywatel unii ma pośredni wpływ na decyzje rady: wybierając rząd, wybiera zarazem swojego przedstawiciela, który reprezentuje kraj na posiedzeniach rady. Oczywiście, obywatel małego Luksemburga będzie miał większy wpływ na wybór swojego rządu niż obywatel sąsiednich Niemiec. O ile większy? Już w 1946 r. brytyjski uczony Lionel Penrose, analizując siłę głosu członków tworzącej się Organizacji Narodów Zjednoczonych, udowodnił, że wpływ obywatela danego kraju na wybór swego przedstawiciela maleje odwrotnie proporcjonalnie do pierwiastka z liczby ludności kraju.
Żeby wpływ każdego obywatela unii na podejmowane decyzje był jednakowy, siła głosu przedstawiciela każdego kraju w radzie powinna być wprost proporcjonalna do pierwiastka z liczby ludności tego kraju. Opierając się na tym wyniku, określanym prawem pierwiastkowym Penrose'a, dwóch z nas skonstruowało w styczniu 2004 r. prosty system głosowania w Radzie UE, nazwany kompromisem jagiellońskim. Został on następnie rozwinięty przez autorów we współpracy z Wernerem Kirschem (z Ruhr-Universität w Bochum) i Moshe Machoverem (z London School of Economics). Za tym systemem głosowania opowiedziało się kilka dni temu w liście otwartym do rządów unii kilkudziesięciu naukowców z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Holandii, Polski i innych krajów europejskich.

Podwójna większość kontra kompromis jagielloński
Według zasad kompromisu jagiellońskiego, przedstawiciel każdego kraju otrzymuje liczbę głosów proporcjonalną do pierwiastka ludności swego kraju, a decyzja rady zapada, jeśli suma wag głosujących państw (określonych liczbą głosów) przekracza 62 proc. wszystkich głosów. Taki próg decyzyjny jest optymalny, gdyż przy jego przyjęciu siła głosów każdego kraju jest w przybliżeniu równa przyznanej wadze głosów, a wiec prawo Penrose'a stosuje się tu ściśle: wpływ każdego obywatela unii na podejmowane decyzje jest taki sam.
Na wykresie porównaliśmy siły głosu obywateli różnych krajów, odpowiadające głosowaniu według reguł kompromisu jagiellońskiego, systemu przyjętego w Nicei (trzy kryteria) oraz propozycji konwentu zawartych w projekcie konstytucji europejskiej (kryterium tzw. podwójnej większości ma postać 50/60, co oznacza, że do podjęcia decyzji wymagana jest zgoda połowy państw reprezentujących jednocześnie 60 proc. liczby ludności). Dla uproszczenia wybraliśmy 6 reprezentatywnych krajów (o istotnie różniącej się liczbie ludności): Niemcy - 82,5 mln mieszkańców, Francję - 59,6 mln, Polskę - 38,2 mln, Holandię - 16,2 mln, Czechy - 10,2 mln oraz Litwę - 3,5 mln. Siłę głosu obywateli tych krajów mierzyliśmy względem siły głosu obywatela największego kraju Unii Europejskiej - Niemiec. W systemie przez nas zaproponowanym siła głosu obywateli wszystkich krajów jest w przybliżeniu taka sama, co dowodzi jego obiektywności i reprezentatywności. Co więcej, proponowany system jest bardziej efektywny niż system nicejski. Nie wymaga on też zmian zasad głosowania przy każdym rozszerzaniu unii.
Rozwiązanie z Nicei jest najkorzystniejsze dla Polski (i pewnie dlatego niektórzy polscy politycy byliby gotowi za ten system umierać), natomiast wydaje się krzywdzące dla Niemiec. Z kolei propozycja konwentu faworyzuje Niemcy (w mniejszym stopniu Francję, Wielką Brytanię oraz Włochy), ale jest niekorzystna dla Hiszpanii, Polski oraz innych krajów o średniej liczbie ludności.
Można wykazać, że nie da się zmodyfikować forsowanego obecnie systemu podwójnej większości (opartego na kryterium ludności oraz kryterium państw) tak, by siła głosów obywateli we wszystkich krajach unii była - nawet w przybliżeniu - taka sama. Stąd też wysuwane ostatnio propozycje modyfikacji progów (50/65, 55/65, 50/50 czy 55/55) z polskiego punktu widzenia trudno określić mianem kompromisowych. System podwójnej większości byłby sprawiedliwy, gdyby pierwsze kryterium dotyczyło głosów przyznanych państwu proporcjonalnie do pierwiastka z liczby jego ludności, a drugie - zwykłej większości państw.

Teraz politycy
Uważny czytelnik spyta: "Jeśli to wszystko takie łatwe i proste, dlaczego nikt wcześniej tego nie wymyślił"? Ależ wymyślił! Podobne propozycje systemów głosowania, bazujących na prawie Penrose'a, można znaleźć w kilkunastu pracach opublikowanych w latach 2000-2004 przez naukowców z Czech, Francji, Izraela, Niemiec, Polski, Szwajcarii, Szwecji i Wielkiej Brytanii. A czy politycy europejscy znają takie systemy głosowania? Znają, a raczej powinni znać, gdyż podobna koncepcja była oficjalnie zgłaszana przez dyplomatów szwedzkich już w 2000 r., podczas rokowań nad traktatem z Nicei. W tym roku kilkakrotnie pozytywnie wypowiadał się o niej John Bruton, wpływowy polityk irlandzki, były premier i obecny wiceprzewodniczący Europejskiej Partii Ludowej, zrzeszającej ponad 50 chadeckich, centroprawicowych i prawicowych partii z całej Europy.
Niestety, opracowanie i wysunięcie przez konwent niereprezentatywnego systemu, a następnie nie do końca przemyślane próby tworzenia na jego podstawie kompromisowych rozwiązań, wydają się świadczyć, że większości europejskich polityków zależy raczej na uzyskaniu doraźnych korzyści politycznych niż na uchwaleniu optymalnego systemu głosowania w Radzie UE.
Dotychczasowe propozycje rozwiązania problemu przez modyfikowanie systemu podwójnej większości nie mogą doprowadzić do rezultatu, który byłby korzystny zarówno dla Polski, jak i pozostałych krajów. Może więc warto potraktować systemy oparte na prawie Penrose'a nie tylko jako czysto akademickie koncepcje, ale jako podstawę kompromisu możliwego do przyjęcia przez wszystkich członków unii.


JAROSŁAW KACZYŃSKI
prezes Prawa i Sprawiedliwości
Z naszego punktu widzenia najlepszy jest system nicejski. Daje Polsce bardzo mocną pozycję, wzrasta nasza ranga i prestiż. Walczymy o Niceę, by być pełnoprawnym członkiem UE, a nie państwem szóstej kategorii. Jest jeszcze druga strona medalu: system nicejski znalazł się w traktacie akcesyjnym, który podpisaliśmy. Składanie nam teraz innych propozycji jest niczym innym jak wypowiedzeniem tego traktatu.

ZYTA GILOWSKA
wiceprzewodnicząca Platformy Obywatelskiej
Kompromis jagielloński to system uwzględniający dysproporcje w liczbie ludności poszczególnych krajów, ale w sposób bardziej finezyjny niż pozostałe. Według nas jest to kompromis możliwy do przyjęcia. Traktujemy go jako element naszego programu politycznego.

ANDRZEJ LEPPER
przewodniczący Samoobrony
Kompromis jagielloński jest bardzo rozsądną i sprawiedliwą propozycją: każdemu dać po równo. Nie będzie żadnych państw poszkodowanych ani uprzywilejowanych. Samoobrona jest gotowa go poprzeć.

JANUSZ WOJCIECHOWSKI
prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego
Mamy tytuł do tego, by bronić Nicei, dlatego nie wychylajmy się z żadnymi, nawet najlepszymi propozycjami. Są kraje, którym bardziej zależy na zmianie systemu głosowania. Niech coś zaproponują - będziemy rozmawiać. System nicejski jest dla nas najlepszy i kropka.

KRZYSZTOF JANIK
przewodniczący Sojuszu Lewicy Demokratycznej
Nie mówmy o kompromisach, bo jeszcze nie wiemy, jak będzie działała Nicea. Za chwilę w Brukseli pewnie zostanie przyjęty jakiś system głosowania, który wejdzie w życie w 2009 r. Ale nie dajmy się zwariować i nie umierajmy już za Niceę, Irlandię czy kompromis jagielloński.

ROMAN GIERTYCH
przewodniczący Klubu Parlamentarnego Ligi Polskich Rodzin
Żaden pomysł nam się nie podoba. Nie będziemy uprawiać żadnych spekulacji. Jesteśmy przeciwni konstytucji europejskiej, bo uważamy, że jest to utrata suwerenności przez Polskę.
Okładka tygodnika WPROST: 25/2004
Więcej możesz przeczytać w 25/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2004 (1125)

  • Na stronie - Cmentarzysko optymistyczne 20 cze 2004 Za nowotwórczość polityczną polityków płacimy pieniędzmi, zdrowiem, a niekiedy nawet życiem Im szybciej wykryjemy chorobę, tym większe mamy szanse na jej wyleczenie, czyli - często - na przeżycie. Warunkiem koniecznym przeżycia jest oczywiście chęć poddania się właściwej... 3
  • Skaner 20 cze 2004 Podsiębierni Pawło Łazarenko, były premier Ukrainy, został uznany przez sąd w San Francisco za winnego prania brudnych pieniędzy w kalifornijskich bankach. Ponad 100 mln dolarów, jakie zdefraudował były ukraiński szef rządu,... 6
  • Dossier 20 cze 2004 LECH KACZYŃSKI prezydent Warszawy Większość naszego społeczeństwa jest na szczęście heteroseksualna. Ród ludzi wyginąć by musiał, gdyby było inaczej Radio Zet DANUTA HÜBNER polski komisarz w UE W obcych językach słowo... 7
  • Sawka 20 cze 2004 8
  • Kadry 20 cze 2004 9
  • Licznik 20 cze 2004 0 razy grali Polacy w mistrzostwach Europy 18 lat ma najmłodszy piłkarz ME - bramkarz Rosji 36 lat ma najstarszy piłkarz tych mistrzostw - napastnik Szwajcarii 45 euro kosztuje najtańszy bilet na mecz 368 piłkarzy przyjechało na ME 1000... 9
  • Playback 20 cze 2004 11
  • M&M 20 cze 2004  O ZWYCIĘZCACH WYBORÓW To świetnie, że wygrali. Lecz będzie dylemat: czy lepiej, że są tam, czy że ich tutaj nie ma. 11
  • Poczta 20 cze 2004 Dziewczyna sfinksa W notatce "Dziewczyna sfinksa" (Menu, nr 22) błędnie podaliśmy dystrybutora filmu "Dziewczyna z perłą". Jest nim ITI Cinema, a nie UIP. Redakcja Dyktatura równości Przy następnej próbie... 11
  • Ryba po polsku - Obrazy polskie w Strasburgu 20 cze 2004 Istnieją uzasadnione obawy, że eurodeputowani na widok Polaków będą się chować w piwnicach i włazić na drzewa Noto wybraliśmy sobie posłów do Parlamentu Europejskiego. Jeszcze nie wiem, kogo wybraliśmy, ale jednego jestem już pewien. Wybraliśmy fałszywie. Już widzę oczyma... 13
  • Z życia koalicji 20 cze 2004 Sztuka dialektyki. Rzecznik Antyklerykalnej Partii Postępu Racja i organizator gejoparad Szymon Niemiec o walnięciu prezydenta Warszawy tortem: "Pan Kaczyński sam jest sobie winien. To jest efekt eskalacji przemocy, jaką sam rozpętał.... 14
  • Z życia opozycji 20 cze 2004 Bardzo nas zdziwiło, że najlepszą kampanię telewizyjną ma PiS. Widać nie zajmował się nią żaden PiS-owiec. Natomiast Platforma Obywatelska wabi wyborców jakimś niesamowicie energicznym, sowicie owłosionym samcem. Jest to podobno... 15
  • Fotoplastykon 20 cze 2004 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Półrząd na pełny gwizdek 20 cze 2004 Najlepiej sprawdzały się rządy upadające w połowie kadencji Każdy rząd i rządząca koalicja parlamentarna mają swoje pierwsze sto dni, w których mogą dokonać większych czy mniejszych reform. Decyzje późniejsze są podejmowane już na zasadzie rozpędu i bezwładu. A im bliżej... 18
  • Niewinny czarodziej 20 cze 2004 Czy Wiesława Kaczmarka faszerowano środkami odurzającymi? Dobrze zakonspirowani agenci przygotowali, a teraz wdrażają w życie wielką prowokację. Mają swoich ludzi w prokuraturze i policji. Zamiast jednak ścigać prawdziwych przestępców, prześladują tego, kto odważył się... 24
  • O co naprawdę chodzi 20 cze 2004 Po apelu intelektualistów w sprawie rozwiązań politycznych kilku publicystów, w tym i na łamach "Wprost", zobaczyło w sygnatariuszach, którzy nadstawiali głowy za demokrację - ni mniej, ni więcej - ludzi nie rozumiejących demokracji. Otóż powoływanie w chwilach trudnych lub... 26
  • Nic mnie nie różni 20 cze 2004 Izrael jest od lat w stanie wojny z arabskim terroryzmem. Bezpieczeństwo tego państwa jest ustawicznie zagrożone, a mimo to nie przypominam sobie, by ktokolwiek apelował o powołanie przez Kneset apolitycznego rządu fachowców. Demokracja parlamentarna kwitnie w Izraelu, a... 26
  • Kompromis jagielloński 20 cze 2004 Nicea albo Kraków Dlaczego politycy nie zdołali dotychczas uchwalić projektu konstytucji europejskiej? W czym tkwi istota sporu o kształt systemu głosowania w Radzie Unii Europejskiej? Co tak naprawdę oznacza głośne w Polsce hasło "Nicea albo śmierć"? Gra toczy się m.in. o... 28
  • Psy pokoju 20 cze 2004 Byli polscy komandosi idą na wojnę Dzień po śmierci w Iraku dwóch byłych komandosów Gromu zgłosiło się ponad stu chętnych do natychmiastowego wyjazdu. Zabici Polacy pracowali dla amerykańskiej firmy Blackwater. Okazuje się, że wielu byłych żołnierzy jednostek specjalnych,... 32
  • Nałęcz - Odruch złości 20 cze 2004 Wyborczy sukces awanturników może podziałać jak zimny prysznic, ale może też być początkiem kataklizmu Kilka dni przed wyborami do Parlamentu Europejskiego Krzysztof Pilawski, publicysta, z którym można się nie zgadzać, ale warto go czytać, bo potrafi wyczuć, co gra w duszach... 38
  • Recenzja 20 cze 2004 Rzeczpospolita według Halla Z półek księgarskich nie zniknęła jeszcze biografia Charles'a de Gaulle'a świeżo upieczonego doktora historii Aleksandra Halla, a już pojawia się na nich publicystyczna "Jaka Polska?". Hall, w PRL, antykomunistyczny opozycjonista, a potem polityk... 38
  • Giełda 20 cze 2004 Hossa Świat Odetkana rura Rosyjski Gazprom i białoruski Biełtransgaz podpisały kontrakt na tegoroczne dostawy gazu na Białoruś. Za 1000 m3 gazu dostarczanego przez Gazprom Białoruś będzie płacić prawie 47 USD, czyli tyle, ile pierwotnie... 40
  • ReBelka w Orlenie 20 cze 2004 W SLD toczy się wojna domowa o kontrolę nad największą polską spółką Panika, którą wywołała w szeregach SLD sejmowa decyzja z 28 maja o utworzeniu komisji śledczej do zbadania okoliczności aresztowania byłego prezesa PKN Orlen, była jeszcze większa od tej, która wybuchła po... 42
  • Gorzko nam! 20 cze 2004 Cukier krzepi tylko producentów i plantatorów buraków W drugiej połowie roku kilogram cukru u producentów będzie kosztować 3,10-3,15 zł. Jeśli doliczymy do tego marże pośredników i sprzedawców detalicznych, za kilogram cukru niedługo zapłacimy w sklepie ponad 4 zł! Przedsmak... 46
  • Bank knoty 20 cze 2004 Państwowy interwencjonizm pożera niemiecki system bankowy Czy można w Niemczech zbić mały kapitał? Można, pod warunkiem że wcześniej miało się duży" - żartują Niemcy. Podczas gdy banki w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii czy Holandii odnotowują rekordowe dochody, zyski niemieckich... 50
  • Konserwatywna kontrrewolucja 20 cze 2004 Gwiazdy Europy według "BusinessWeeka" Europa potrzebuje menedżerów działających jak rewolucjoniści oraz konserwatywnych polityków i bankierów - napisał amerykański tygodnik "BusinessWeek", wybierając 25 Gwiazd Europy, czyli osób, które w największym stopniu wpłynęły na rozwój... 54
  • Balcerowicz wprost - Darmo kosztuje podwójnie 20 cze 2004 Wysokie podatki i składki zwiększające koszty pracy są pożywką dla szarej strefy Austriacki ekonomista Friedrich Schneider przedstawił niedawno wyniki badań nad rozmiarami szarej strefy w 110 krajach świata. Obejmuje ona z definicji nie opodatkowane dochody osiągane przy... 58
  • 2 x 2 = 4 - Wrażliwość czy populizm 20 cze 2004 Nasi "dobroczyńcy" już kombinują, jak przełożyć wzrost PKB na wzrost wydatków socjalnych W Polsce wypada być wrażliwym. Wypada popisywać się tanimi frazesami o współczuciu i poparciu dla poczynań mających poprawić los tych, których skrzywdził ten okropny kapitalizm, i tych,... 59
  • Supersam 20 cze 2004 Domowe drukowanie Domowy kombajn Lexmark X2250 umożliwia szybkie i dokładne skanowanie, kopiowanie i drukowanie zdjęć. Wbudowany płaski skaner z łatwością kopiuje także książki bez konieczności wyrywania poszczególnych kartek.... 60
  • Kompleks Kotańskiego 20 cze 2004 Cztery mity o leczeniu narkomanów Narkomanów nie da się wyleczyć w takich ośrodkach jak Monar. Terapeuci w USA i krajach Zachodu twierdzą, że w leczeniu narkomanii odtrucie na oddziale detoksykacyjnym i wielomiesięczny pobyt w ośrodku niewiele dają. Podobnie sądzi wielu... 62
  • Swing na 10 par 20 cze 2004 Seks grupowy uprawia się w Polsce już w 70 klubach Są biznesmenami, handlowcami, uprawiają wolne zawody. Spotykają się w grupach liczących około dwudziestu osób. Większość z nich ma 35-45 lat. Nazywają się swingersami - to slangowe określenie kogoś, kto przygląda się parom... 66
  • Don Kichot z Łodzi 20 cze 2004 Daniel Libeskind zażądał zachowania w architekturze pamięci o zmarłych Był październik 1956 r. Uczeń trzeciej klasy szkoły muzycznej w Łodzi Daniel Libeskind rozbił kamieniem portret Stalina. Gdy w lipcu 2002 r. w Manchesterze otwierano Imperial War Museum North, twórca... 70
  • Piłka zawałowa 20 cze 2004 Oglądanie Euro 2004 grozi śmiercią! NA stadionach w Portugalii, na których są rozgrywane mecze piłkarskich mistrzostw Europy, zamontowano defibrylatory. Organizatorzy uznali, że urządzenia do przywrócenia akcji serca są niezbędne. Choćby po to, by nie było takich ofiar jak... 74
  • Druga płeć - Kochanka idealna 20 cze 2004 Wiek kochanki nie odgrywa istotnej roli, jeśli zapewnia ona wybranemu porozumienie dusz i udany seks Neodarwnista Matt Ridley wyznaje pogląd, że najlepsze, czego może oczekiwać mężczyzna, to "młoda, ładna kochanka i oddana żona, którą należy wymieniać średnio co dziesięć... 75
  • Dwa polskie sumienia 20 cze 2004 Głośniej nad trumną pułkownika Kuklińskiego! Wzrost - około 167 cm, twarz pociągła, włosy ciemnoblond, czesane na bok, oczy niebieskie, chód kołyszący, sylwetka pochylona lekko do przodu" - tę charakterystykę wyjętą z listu gończego wojskowego kontrwywiadu PRL z listopada... 76
  • Tajemnica w grobie 20 cze 2004 Rozmowa z BENJAMINEM WEISEREM, nowojorskim reportażystą, autorem książki o pułkowniku Ryszardzie Kuklińskim "Tajne życie: Polski oficer, jego ukryta misja i cena, którą zapłacił, by uratować swój kraj" 78
  • Know-how 20 cze 2004 Krem na meduzy Naukowcy ze Stanford University wynaleźli krem, który chroni przed poparzeniami groźnych meduz, jak morskie pokrzywy (Chrysaora achlyos) czy morskie osy (Chironex fleckeri). Ich jad może spowodować nawet śmierć. Krem... 80
  • Wykrywacz raka 20 cze 2004 30 tysięcy Polaków rocznie może wygrać z nowotworem dzięki PET Jacek Kaczmarski, pieśniarz i poeta, miał 47 lat, gdy zabił go rak gardła i przełyku. Znana z serialu "Na dobre i na złe" Daria Trafankowska zmarła w wieku 51 lat na raka trzustki, którego wykryto dopiero, gdy... 82
  • Bez granic 20 cze 2004 Spokojnie, to tylko wulkan Dwa potężne indonezyjskie wulkany wciąż grożą erupcją - z kraterów wulkanów Awu na wyspie Sangihe oraz Bromo na Jawie od kilku dni płynie lawa i unosi się gęsty dym. Z rejonu Awu ewakuowano około... 88
  • Egipskim targiem 20 cze 2004 Sojusz Szarona z Mubarakiem na Bliskim Wschodzie oznacza bliski zachód Arafata Ariel Szaron nie miał zadatków na izraelskiego de Gaulle'a. Czterogwiazdkowy generał, którego karykaturzyści przedstawiali przez lata jako brutalnego żołdaka, zaskoczył wszystkich, rozgrywając... 90
  • Rozwód Schrödera z Chirakiem 20 cze 2004 Kolejny raz Stany Zjednoczone dały nauczkę "starej Europie" Testament, jaki zostawił Niemcom Konrad Adenauer, zalecał pojednania z Francuzami, Polakami i Izraelem. Traktat elizejski był pierwszym politycznym krokiem ku przyjaźni niemiecko-francuskiej. Potem były gesty -... 94
  • Bóg, siła, Ameryka 20 cze 2004 Ronalda Reagana cechował instynkt polityczny męża stanu Reagan utrzymywał dystans: nawet jego dzieci narzekały, że nigdy nie mogły się do niego zbliżyć. Uprzejmość służyła mu za tarczę, która miała go bronić przed bardziej intymną zażyłością. Sięgał do niewyczerpanego źródła... 96
  • Stany Zjednoczone z Polską 20 cze 2004 Podczas projekcji "Człowieka z żelaza" Reagan się rozpłakał Ronald Reagan, przemawiając na cmentarzu Arlington w 40. rocznicę śmierci Ignacego Paderewskiego, powiedział, że wielcy artyści reprezentują ducha wolności i demokrację, a filozofia Paderewskiego powinna napełniać... 96
  • Blizny po komunizmie 20 cze 2004 Mołdawia stała się terenem łowieckim handlarzy ludzkimi nerkami Wyglądał jak panowie. Może to był Anglik albo Niemiec. Tylko przez chwilę go widziałem, gdy leżeliśmy obok siebie - Nicolai Bardan już nie pamięta szczegółów. Wie, że miał wtedy w głowie tylko jedno: ślub z Gerą... 100
  • Klucz francuski - Zamulony umysł? 20 cze 2004 Francja to jeden z krajów mających w Europie największe trudności z wychodzeniem z komunizmu Paradoksalnie, za jeden z krajów mających w Europie największe trudności z wychodzeniem z komunizmu można uznać Francję. Na wschód od Łaby przez powojenne czterdziestolecie głosowano... 102
  • Menu 20 cze 2004 Świat Pożegnanie giganta "Muzyka nie jest niczym osobnym. Jest we mnie. Musielibyście ją usunąć chirurgicznie" - powiedział kiedyś Ray Charles. 73-letni ojciec muzyki soul zmarł w swoim domu w Beverly Hills. Jako dziecko... 104
  • Teatr pasożytów 20 cze 2004 W telewizji teatr nie rozkwita, lecz umiera Wraca stare. Telewizja publiczna zamierza zwiększyć liczbę premier Teatru Telewizji. To wiadomość podwójnie zła. Po pierwsze, reżyserzy, którzy nie mieli szans, żeby zrealizować film, bo nikt rozsądny nie chciał im dać na to... 106
  • Che Madonna 20 cze 2004 Królowa popu jest już tylko jedną z księżniczek Madonna straciła wyczucie. Rewolucyjny sztafaż w wykonaniu bogatej gwiazdy, która wylansowała się jako Material Girl, a teraz użala się, że życie na topie i pieniądze nie dają szczęścia, to albo przejaw hipokryzji, albo... 110
  • Optymistka rozpaczy 20 cze 2004 Samobójstwo Sylvii Plath było jej sposobem na wyjście z cienia sławnego męża Umieranie jest sztuką, tak jak wszystko inne. Umiem to robić wyjątkowo dobrze". Te słowa pod koniec października 1962 r. napisała Sylvia Plath, obiecująca poetka, eseistka, porzucona żona, matka... 112
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 20 cze 2004 Martwe zło 2 Reżyseria: Sam Raimi W rolach głównych: Bruce Campbell, Sarah Belly USA 1987 r. Jeden z najlepszych horrorów lat 80. w świetnie dopracowanej edycji DVD. Domek na pustkowiu, para kochanków, legendarna księga... 113
  • Fotokompozytor 20 cze 2004 Fotografia jest przekazem myśli i fantazji, a nie zapisem rzeczywistości - mówi Ryszard Horowitz Nie wiedział, czy zostać muzykiem jazzowym, czy plastykiem. Tak jak Woody Allen gra na klarnecie. Ryszard Horowitz jest nazywany fotokompozytorem. W sposobie komponowania swoich... 114
  • Perły do lamusa 20 cze 2004 "Słoń" to film o masowym zabójstwie, ale także o... codziennym życiu amerykańskiej młodzieży Tomasz Raczek: Panie Zygmuncie, "Słoń" Gusa Van Santa stał się w ubiegłym roku sensacją festiwalu w Cannes. Jest... 118
  • Z grzędy zrzędy - Albo - albo 20 cze 2004 Jeszcze się taki nie narodził, co by kanclerzowi Schröderowi dogodził! Kanclerz Schröder zachowuje się jak panienka, co to chciałaby, a boi się. Kanclerz Schröder musi się zdecydować: albo - albo. Albo fabrykanci niemieccy przyjadą z gotówką do nas, albo my pojedziemy po tę... 120
  • Nowowizja - Dekalog Postępowy 20 cze 2004 "Nie cudzołóż" wypada w całości na rzecz "Stosuj bezpieczny seks" Wierzący próbują dostosować się do ducha czasów. Prasa doniosła o prowadzonych w Anglii pracach nad kieszonkowym modlitewnikiem - poprawnym politycznie i wrażliwym społecznie, uwzględniającym historyczne... 120
  • Ueorgan Ludu 20 cze 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 25 (90) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 14 czerwca 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Po eurowyborach Hitlerkom powiedzieliśmy "nie"! Znamy już wyniki wyborów do europarlamentu... 121
  • Skibą w mur - Życie z odzysku 20 cze 2004 Już niebawem z Jakubowskiej odzyska się trzy kilo partyjnego betonu, a z Belki - worek trocin i drzazg Polacy zawsze walczyli o ziemię, dlatego też naszą narodową potrawą są ziemniaki. Stąd słynne powiedzenie jaskiniowych prawicowców "Ziemia dla Polaków - Polska dla... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany