Higieniczna Pandora

Higieniczna Pandora

Dodano:   /  Zmieniono: 
Przeciwnicy lustracji są ideologami zbiorowego tchórzostwa Barbarzyńcy, fałszerze, kłamcy, którymi kierują - jak pisał przed trzynastu laty Adam Michnik - tylko "niskie, koniunkturalne motywy", "upowszechnienie strachu, bezprawia i szantażu"; którzy uprawiają "bolszewicką propagandę". Za każdym razem, kiedy zaczynano mówić o lustracji, jej przeciwnicy uderzali w najwyższe i jawnie histeryczne tony. Zachowywali się tak, jakby krzykiem, gwałtownym podnieceniem, ale już nie argumentami chciano odstraszyć i zniechęcić do wszelkiego badania przeszłości. Zwolennicy lustracji raz jawią się wręcz jako paranoicy, kiedy indziej są przedstawiani w kostiumie jakobinów. Bywa, że utożsamia się ich z prawicą, antysemitami, tworząc wygodną zbitkę pojęciową, w której lustratorzy są prawicowcami, a prawica to klerykalizm, z kolei klerykalizm to nietolerancja, nietolerancja to ksenofobia, ksenofobia to ONR, a ONR to inna tylko postać totalitaryzmu. Mając gotową taką zbitkę, łatwiej już pokonać przeciwnika i kwestionować wiarygodność każdego, kto ośmiela się wręcz wspomnieć o potrzebie rozliczania przeszłości.
Butelka Macierewicza-Pandory
Labirynty archiwów tajnej policji porównuje się do świata demonów, a tych, którzy chcą je ujawnić - do Pandory gotowej wypuścić wszelkie możliwe nieszczęścia. W 1992 r. na przełomie czerwca i lipca 66 razy użyto w "Gazecie Wyborczej" metafory z Pandorą. Interesujący jest jednak w tym wypadku fakt, że w wersji klasycznej otwarcie puszki Pandory było nieuchronną karą, która spadła na ludzkość. Zło, które wypełzło z tej puszki, na trwałe okreś-liło ludzką kondycję. Nie powstałaby tragedia i filozofia, gdyby nie puszka Pandory. Nie istniała, zdaniem Greków, szansa powrotu do stanu niewinności. Możliwe było tylko zdobycie wiedzy o tym, jak mężnie i godnie pogodzić się z istnieniem zła. Puszka Pandory odegrała więc oczyszczającą rolę.
W retoryce "Gazety" metafora z Pandorą oderwała się od swego mitologicznego pochodzenia. W 1992 r. to Antoni Macierewicz występował w roli Pandory, a zło w puszce (czytaj: w archiwach MSW) przedstawiało się publicystom albo nie tak znów groźnie, albo też można było domniemywać, że powinno się było je nadal w butelce-archiwach zatrzymać, samemu pozostając w stanie niewinności. Wynika z tego, albo że na zło w butelce Macierewicza-Pandory nie potrafimy mężnie odpowiedzieć (czyli nie stać nas na tragicznie świadomą postawę i w związku z tym lepiej tego paskudztwa nie ruszać), albo że zła - czyli agentury - nie ma lub nie była ona tak groźna, jak się ją przedstawia.

Wybierzmy przyszłość, zapomnijmy o przeszłości
Przeciwnicy lustracji bronią i bronili swojego stanowiska zawsze tak samo: że archiwa były fałszowane i niewiarygodne, że w istocie jest to oddanie władzy starym esbekom. Czasem powoływano się na ideę wybaczania, zapominając zapewne, że wybaczenie jest możliwe tylko wtedy, gdy sprawca zła zechce wyrazić skruchę. Innym razem mówiono o potrzebie ochrony autorytetów, które mogą być lustracją zagrożone. Tyle że - można by rozumować - jeśli są takimi autorytetami, to pewnie teczki im niestraszne, jeśli natomiast tylko uchodzą za autorytety, to lepiej, byśmy poznali prawdę. Z całą szczerością mówiono o potrzebie pojednania narodowego, które - powoływano się tu na hiszpańską drogę wychodzenia z dyktatury - oznaczało de facto przyjęcie zasady amnezji narodowej i hasła "wybierzmy przyszłość, zapomnijmy o przeszłości".
Niezależnie od tego, jak walczono z lustracją, jedno jest uderzające: nigdy nie podjęto otwartej dyskusji z tymi, którzy za nią obstawali. Nie próbowano się zastanowić nad trafnością argumentów, że SB może szantażować swoje ofiary, że układy nomenklaturowo-esbeckie oplątują instytucje państwa, że osoby publicznego zaufania mają obowiązek - w imię jawności życia publicznego i po to, by sprawdzić ich wiarygodność - odsłonić swoją biografię.

Ideologia zbiorowego tchórzostwa
Przeciwnicy lustracji żywią się zbiorowymi lękami i je pobudzają. Tworzą atmosferę zagrożenia w przekonaniu, że ani nie potrafimy zrozumieć tego, co działo się za czasów PRL, ani też nie potrafimy sobie poradzić z traumą, jaką wywoła ujawnienie teczek tajnych agentów. Sądzą, że tylko specjalne gremia mają prawo tam zaglądać. W istocie są ideologami zbiorowego tchórzostwa i bronią nas przed konfrontacją z samymi sobą, z własną przeszłością.
Tego lęku nie było wówczas, gdy szeroko pisano o Jedwabnem, Radziłowie i mordach na miejscowych Żydach. Wtedy pamięć była ważna. Teraz chce się nam ją odebrać. A wszak jest to jeden i ten sam proces. Przecież naród może rozpoznać siebie wtedy, gdy mężnie patrzy w przeszłość i potrafi przyjąć, zaakceptować swoje czy choćby części obywateli przewiny, grzechy, kłamstwa. Dojrzałość tego wymaga. Podobnie jak wymaga, byśmy porzucili tym samym swój obraz narodu niewinnych ofiar, obraz siebie jako zbiorowości przez cierpienie przeznaczonej do wyższych duchowych celów. Musimy otworzyć puszkę Pandory, bo tragiczność nie jest chorobą czy słabością. Jej przeżycie jest i będzie miarą naszej siły.
Więcej możesz przeczytać w 6/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2005 (1158)

  • Wprost od czytelników 13 lut 2005 WYBÓR NIEMCÓW Nikt nie może zaprzeczyć, że już w 1932 r. Adolf Hitler otrzymał 40 proc. głosów w wyborach na prezydenta Niemiec. Rok później NSDAP - partia, której przewodził - wygrała wybory, po czym... 3
  • Na stronie - Stan wojenny II 13 lut 2005 Zmilitaryzowane "Wiadomości" może poprowadzić Jacek Żakowski, a mundur pożyczy mu Marek Tumanowicz Zbrodnia to niesłychana, teczka zabija pana - można sparafrazować "Lilije" Mickiewicza. Dawno nie było tak zbrodniczej formacji jak zwolennicy ujawnienia zawartości teczek... 3
  • Skaner 13 lut 2005 Michnik z Urbanem Musiało się stać coś naprawdę dramatycznego. Adam Michnik niespodziewanie wrócił do kraju. I spotkał się z Jerzym Urbanem w restauracji orientalnej na warszawskim MDM. W spotkaniu uczestniczyła żona naczelnego... 8
  • Dossier 13 lut 2005 "Jeśli będzie tak jak teraz, to nie kandyduję, bo nic nie zrobię, a ja jestem od tego, by coś zrobić" Program I Polskiego Radia LECH WAŁĘSA były prezydent RP "Europa przypomina podstarzałą hipiskę, która... 9
  • Sawka 13 lut 2005 10
  • Kadry 13 lut 2005 11
  • Playback 13 lut 2005 12
  • Nałęcz - Prezent na ćwierćwiecze 13 lut 2005 Zamiast wznosić "Solidarności" pomniki, będziemy ją nurzali w esbeckim szambie Bzdury wypisywane w zachodniej prasie na temat "polskich obozów masowej zagłady" postawiły w centrum uwagi zagadnienie fałszowania historii. Najostrzej zaprotestowali politycy prawicy. Gdyby słowa... 13
  • Z życia koalicji 13 lut 2005 A JEDNAK WIOSNA! SLD postanowił nie robić idioty z Leszka Millera, Aleksandra Kwaśniewskiego, Józefa Oleksego, Krzysztofa Janika oraz pomniejszych czerwonych obiecujących wiosenny termin wyborów i ogłosił, że rzeczywiście... 14
  • Z życia opozycji 13 lut 2005 ZGODNIE Z OCZEKIWANIAMI WALDEMAR Pawlak znowu został prezesem PSL. Jeżeli lata 90. będą wracać z taką siłą, to niebawem Kurt Cobain wstanie z grobu, a Nirvana wyjedzie w trasę koncertową. CZEGO TO DOŻYLIŚMY! Żeby "Gazeta... 15
  • Fahrenheit 1.05 13 lut 2005 Jak przeciwnicy ujawnienia teczek bezpieki manipulują opinią publiczną Wybieranie i likwidowanie celów jest naprawdę niesamowite" - mówi Donald Rumsfeld, sekretarz obrony USA, w filmie Michaela Moore`a "Fahrenheit 9.11". Jego słowa dotyczą, oczywiście, walki z terroryzmem.... 16
  • W podwójnej roli 13 lut 2005 Po co bezpieka interesowała się aktorami, piosenkarzami, muzykami czy sportowcami? Po co bezpiece było korzystanie z usług, namawianie do współpracy czy choćby tylko inwigilowanie aktorów i piosenkarzy? Czy ludzie kultury byli tak ważni dla poprzedniego systemu? Chodziło... 18
  • Higieniczna Pandora 13 lut 2005 Przeciwnicy lustracji są ideologami zbiorowego tchórzostwa Barbarzyńcy, fałszerze, kłamcy, którymi kierują - jak pisał przed trzynastu laty Adam Michnik - tylko "niskie, koniunkturalne motywy", "upowszechnienie strachu, bezprawia i szantażu"; którzy uprawiają "bolszewicką... 20
  • Wrogowie pamięci narodowej 13 lut 2005 Archiwa IPN nie podważą heroizmu antykomunistycznej opozycji, co najwyżej podważą status "towarzystwa" Czego w rzeczywistości dotyczy batalia o lustrację? Czy jest polowaniem na złamane i nieszczęśliwe "ofiary", jakimi jawią się w antylustracyjnej propagandzie agenci SB? Czy... 21
  • Zimny wiatr w Watykanie 13 lut 2005 Choroby papieża wymusiły trwałe zawieszenie broni między kardynałem Angelo Sodano i arcybiskupem Stanisławem Dziwiszem Spróbujcie stanąć w styczniowy dzień w otwartym oknie 60 m nad ziemią. Lodowaty wiatr przewieje każdego do szpiku kości. Papież był już lekko przeziębiony,... 24
  • Anty-Michnik 13 lut 2005 Czy Antoni Macierewicz wycofa się z życia publicznego? Jest chyba jedyną osobą, która zablokowała druk tekstu Adama Michnika, redaktora naczelnego "Gazety Wyborczej". Gdy w 1976 r. powstawał podziemny organ Komitetu Obrony Robotników "Głos", pismo miało dwóch redaktorów... 28
  • Bunt świętoszków 13 lut 2005 Nie wolno się wam staczać na pozycje LPR, a nadto musicie się upodobnić do Unii Wolności - apelują do prawicy krakowscy intelektualiści List grupy krakowskich intelektualistów przeczytałem, niestety, bez przyjemności. Piszę "niestety", ponieważ wielu z sygnatariuszy znam i... 32
  • Liderzy na pustyni 13 lut 2005 Rządy prawicy nie muszą być lepsze od obecnych - wystarczy, że będą uczciwsze W obecnej niepewnej sytuacji politycznej Polski pewne są dwie rzeczy: nowy rząd będą tworzyły Platforma Obywatelska i PiS, a na czele tego rządu stanie Jan Maria Rokita. Polityk ten nie kryje swych... 34
  • Giełda 13 lut 2005 Hossa Świat Trójka na piątkę Sześć lat i 5 mld euro pochłonęło opracowywanie najnowszej, piątej już generacji BMW serii 3. 1 lutego w hiszpańskiej Walencji niemiecki koncern zaprezentował wszystkie cztery modele nowej serii 3.... 36
  • Pogotowie przedsiębiorców 13 lut 2005 Agencje pracy tymczasowej znalazły zatrudnienie dla ponad 100 tysięcy Polaków Producent butów dostaje dobrze płatne i bardzo pilne zamówienie na 2 tys. par obuwia wojskowego dla żołnierzy wyjeżdżających do Iraku. By je uszyć, będzie potrzebował przez miesiąc dziesięciu... 38
  • Dziura Belki 13 lut 2005 Im bliżej końca kadencji Sejmu, tym więcej min pod gospodarką Jeśli posłom uda się uchwalić choćby część z kilkudziesięciu zgłoszonych przez nich szkodliwych dla państwa projektów ustaw, już w drugiej połowie roku dojdzie do skandalu porównywalnego z szacowaną na 90 mld zł... 42
  • Prawo na lewo 13 lut 2005 Bush wypowiedział wojnę niszczącym biznes prawnikom Walka z dyktaturami na świecie, obniżka podatków, reforma systemu emerytalnego oraz... ograniczenie wysokości pozwów o odszkodowania od firm do 250 tys. USD - to najważniejsze cele polityki prezydenta George`a W. Busha,... 46
  • Załatwione odmownie - Lustracja ekonomiczna 13 lut 2005 Wielu ekonomistów, którzy skamienieli na pozycjach z realsocu, nadal wlewa do nowej formy stare nonsensowne treści Przetoczyła się fala dyskusji i ankiet dotyczących piętnastolecia zmian ustrojowych - tak bowiem należy definiować transformację. I dobrze! Warto przypominać, że... 52
  • Supersam 13 lut 2005 Akcja TVP 1 i "WPROST"Dają im szansę     Już ponad 300 osób odpowiedziało na apel Jedynki TVP i "Wprost" o pomoc dla wychowanków domów dziecka. Program Ewy Juchniewicz "Daj mi szansę", emitowany w każdy... 54
  • Dyskretny urok lat 50. 13 lut 2005 Modne w latach 50. wiązania kwiaty, dyskretne koronki, wąskie klapy damskich żakietów przechwyciła do swej kolekcji firma DanHen. Kompletom żakietów ze spodniami lub spódnicami towarzyszą koszule i bluzki uszyte z połyskujących... 54
  • Udomowiony peugeot 13 lut 2005 Im więcej czasu spędzamy w samochodzie, tym bardziej udomowiamy jego wnętrze. Projektanci nowego peugeota 607 użyli w tym celu prawdziwego forniru orzechowego, z jakiego wytwarza się ekskluzywne meble do salonów. Podobnie jak w domu fornir... 54
  • Peeling dla supermenów 13 lut 2005 Panowie golący się elektrycznymi maszynkami są gorszymi kochankami niż ci, którzy korzystają z tradycyjnych - ogłosiła firma Solinger. Dla wszystkich mężczyzn, którzy w to wierzą, wymyślono peeling z serii Clearasil for Men, który... 54
  • Chwasty na wątrobę 13 lut 2005 Najbardziej pospolite rośliny, traktowane jak chwasty, coraz częściej są bazą medykamentów. W preparacie Saluran firmy Vitapol Farm połączono ekstrakty z korzeni mlecza, pokrzywy i skrzypu. Rośliny te oczyszczają organizm ze zbędnych... 54
  • Czy jestem tatą? 13 lut 2005 Część kobiet przyznaje się, że nie mąż jest ojcem dziecka, gdy tylko dowiaduje się, iż małżonek chce zlecić badanie Matka jest tylko jedna i ojciec też jest jeden, ale nie zawsze wiadomo który. Żadna kobieta nie może być rogaczem, gdyż jej macierzyństwo jest bezdyskusyjne.... 56
  • W 80 dni dookoła karnawału 13 lut 2005 Na karnawale w Rio de Janeiro będzie w tym roku pół tysiąca Polaków, a w Wenecji - trzy tysiące Książę Karol bardzo chciał tańczyć sambę, ale myliły mu się kroki. Zaczął więc namawiać innych, by tańczyli z nim charlestona. Projektant mody Jean Paul Gaultier wdarł się na jedną... 66
  • Jacko show 13 lut 2005 Proces Michaela Jacksona jest największym widowiskiem sądowym wszech czasów Poland is Here 4U MJ" - z tabliczką z takim napisem stała Marta Woźniak przed sądem w Santa Maria. 29-letnia Polka, podobnie jak prawie tysiąc innych osób, specjalnie przyjechała do tej... 68
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Miód krzepi 13 lut 2005 Drogi Przyjacielu! Zwróciłeś uwagę, jak wielką rolę w naszej kuchni odgrywa cukier? Toż to produkt strategiczny! Pamiętam z dzieciństwa, jak od czasu do czasu rozchodziły się pogłoski o nadchodzącej trzeciej wojnie światowej. Ludzie nie pytali, gdzie schron, tylko pędzili do... 71
  • Obcy wśród swoich 13 lut 2005 Kukliński uciekł z Polski w ostatniej chwili, tuż przed zdemaskowaniem go przez PRL-owski kontrwywiad Poniżej zamieszczamy fragment książki "Ryszard Kukliński. Życie ściśle tajne" Benjamina Weisera z przedmową Jana Nowaka-Jeziorańskiego (ukaże się nakładem Świata Książki).... 72
  • Know-how 13 lut 2005 Diabelska choroba Znane z kreskówek diabły tasmańskie (Sarcophilus harrisii) dziesiątkuje nowotwór pyska. Chore torbacze nie mogą jeść i umierają po kilku miesiącach. W Tasmanii ich liczba spadła o połowę w ostatnich... 76
  • Strażnicy nadwagi 13 lut 2005 Odchudzanie się grozi otyłością! Która spośród popularnych diet odchudzających jest najskuteczniejsza - dieta Atkinsa, dr. Ornisha, Strażników Wagi (Weight Watchers), a może coraz częściej stosowana dieta Zone? - Nieważne, którą z nich wybierzemy. Wszystkie są równie mało... 78
  • Pogoda z kosmosu 13 lut 2005 Ceny zboża zależą od liczby plam na słońcu! Gdy w 1801 r. brytyjski astronom William Herschel ogłosił, że istnieje zależność między liczbą plam na Słońcu a rynkową ceną zboża, jego teoria została wyśmiana jako absurdalna. Podobny los spotkał późniejsze próby powiązania... 82
  • Monety płodności 13 lut 2005 Oktawian mistrzem starożytnej propagandy Rzymskim legionom nigdy nie udało się opanować terenów dzisiejszej Szkocji, bo - jak tłumaczono - broniły ich nieprzebyte puszcze. Dopiero przeprowadzone niedawno przez prof. Chrisa Smouta, historyka z Uniwersytetu St. Andrews, badania... 84
  • Bez granic 13 lut 2005 Pekin stawia na Moskwę Przeprowadziliśmy całkiem miłą rozmowę" - powiedział Richard Lawless z amerykańskiego Departamentu Obrony po spotkaniu z szefem resortu obrony Chin. Stosunki wojskowe między Pekinem i i Waszyngtonem są jednak... 86
  • Bokserzy czekają na gong 13 lut 2005 Premier Izraela pierwszy raz pojedzie na Synaj nie w czołgu Pułkownik Oren Jaari z Departamentu Wywiadu prawie wbiegł do sali, w której odbywała się odprawa. Przy prostokątnym stole siedzieli już minister obrony Szaul Mofaz, szef sztabu generalnego Mosze Jaalon, kierownicy... 88
  • Żywa historia 13 lut 2005 Rozmowa z George'm W. Bushem, prezydentem USA 92
  • Waszyngton za przymkniętymi drzwiami 13 lut 2005 Wizyty polskich "mężów stanu" w Białym Domu to wciąż dyplomac acja w nie dopiętych bucikach Nic nie było gotowe, toteż policja konna i piesza zaczęła biegać po ulicach, urzędnicy nakładali swoje peruki na opak, eleganci przybywali w nie dopiętych bucikach, a powitalny strzał... 96
  • Diana Thatcher 13 lut 2005 Już raz - w 2000 r. - Juszczenko i Tymoszenko dokonali niemal cudu, ratując Ukrainę przed katastrofą finansową W czasie "pomarańczowej rewolucji", gdy groził atak rosyjskiego specnazu, Julia Tymoszenko ściągnęła do Kijowa 19-letnią córkę Jewheniję, która studiuje w Wielkiej... 98
  • Menu 13 lut 2005 MENU WYDARZENIA Krótko po Wolsku Kto myszką wojuje... Przynajmniej w jednej dziedzinie jest u nas szansa na ozdrowienie. Myślę o nagminnej praktyce zrzynania. W dobie komputera i Internetu za pomocą kilku kliknięć myszką można... 100
  • Kultura miłosnego niepokoju 13 lut 2005 Na walentynki warszawska Rampa przygotowała spektakl, w którym uczucia damsko-męskie zastąpiły męsko-męskie Miłość ma swój porządek" - pisał w XVII wieku Blaise Pascal w "Prowincjałkach". "Miłość ma też swoją formę, produkty i marketing" - dodał trzysta lat później Roland... 104
  • Beton nad Sekwaną 13 lut 2005 Dlaczego Francuzi nie cierpią swego najlepszego reżysera filmowego? To amerykański agent - można nad Sekwaną usłyszeć o najbardziej rozpoznawalnym na świecie reżyserze z Francji. Jean-Pierre Jeunet, jako koń trojański Hollywood, co rusz musi się tłumaczyć ze swoich sukcesów.... 106
  • Adam 44 13 lut 2005 Co łączy George`a W. Busha z "Dziadami" Adama Mickiewicza Rozszyfrowywanie zagadek zawartych w utworach Adama Mickiewicza niemal pozbawiło wzroku Mariana Retelskiego. Niebezpieczne okazały się zarodniki grzybów ze starych ksiąg działu literatur słowiańskich nowojorskiej... 110
  • Ueorgan Ludu 13 lut 2005 Poszli po cud W pielgrzymce parlamentarzystów na Jasną Górę poszło w zeszłym tygodniu ponad 50 posłów i senatorów - więcej niż dotąd. To znak, że do parlamentu w roku wyborczym wraca rozsądek i wiara w... 112
  • Skibą w mur - Karnawał The End 13 lut 2005 Zdaniem wielu krytyków muzycznych, największe hity mijającego karnawału zawiera lista Wildsteina Karnawał się kończy, ale w opinii wielu tak naprawdę dopiero wystrzałowo się zaczyna. W Polsce, nie tylko w okresie karnawału, od zawsze najlepiej sprawdzają się kolorowe bale... 114