Adam 44

Dodano:   /  Zmieniono: 8
Co łączy George`a W. Busha z "Dziadami" Adama Mickiewicza Rozszyfrowywanie zagadek zawartych w utworach Adama Mickiewicza niemal pozbawiło wzroku Mariana Retelskiego. Niebezpieczne okazały się zarodniki grzybów ze starych ksiąg działu literatur słowiańskich nowojorskiej biblioteki publicznej. Od dwóch lat Retelski regularnie odwiedza budynek przy Piątej Alei, gdzie godzinami ślęczy nad pierwszymi wydaniami prac Mickiewicza, ale też nad dziełami Jana Długosza i Joachima Lelewela. Retelski twierdzi, że rozwiązał zagadkę wieszcza i zdemaskował "wskrzesiciela narodu", męża o imieniu "czterdzieści i cztery". Mowa o nim w widzeniu księdza Piotra w III części "Dziadów". Literackie śledztwo Retelskiego przypomina atmosferę filmów "Imię róży" Jean-Jacques`a Annauda wedle Umberta Eco czy "Dziewiąte wrota" Romana Polańskiego.
Wyniki swego śledztwa Retelski przekazał wybitnym polskim polonistom, ale nikt nie potraktował go poważnie. Tymczasem Retelski, poeta, wynalazca, absolwent zarządzania na Uniwersytecie Warszawskim od 16 lat mieszkający w USA, z pewnością nie jest wariatem. Szkodzi mu to, że od ponad półtora wieku podobnych jak on śmiałków, którzy zmagali się z tajemnicą imienia "czterdzieści i cztery", były setki.
"Tajemnicą sfinksa jest brak tajemnicy" - twierdził G.K. Chesterton. To samo dotyczy zagadki największego polskiego romantyka, który za życia wprowadzał wszystkich w zakłopotanie twierdzeniem: "kiedy pisałem, wiedziałem, teraz już nie wiem". Jak urodzony showman, brylujący na salonach i wśród dam (czego wyraźnie zazdrościł mu m.in. Słowacki), Mickiewicz podsycał zainteresowanie wokół własnej osoby i świadomie zostawił potomnym wiele łamigłówek.

44 i manifest PKWN
Owocem myślenia o największej zagadce Mickiewicza jest nazwa najpopularniejszej polskiej kapeli hiphopowej. Założyciele grupy Kaliber 44 we fragmencie "Dziadów" odnaleźli samych siebie, bo enigmatyczny bohater "44" to "mąż straszny - ma trzy oblicza" (założycieli zespołu było trzech). W międzywojniu modny był pogląd, że przepowiedzianym przez Mickiewicza mężem i wskrzesicielem polskiego narodu jest marszałek Piłsudski. Odwołując się do Mickiewiczowskiej wizji, tłumaczono najważniejsze momenty w dziejach Polski - od powstania `44 po wybór Karola Wojtyły na papieża.
Poeta Julian Przyboś w pracy "Czytając Mickiewicza" tak pisał o poezji autora "Dziadów": "Stała się oczywista w Polsce Ludowej, w której milionowe nakłady dzieł poety już nie błądzą pod strzechy, ale przez sieć bibliotek docierają planowo pod dachówki nowej wsi polskiej i wznoszonych miast socjalistycznych. Tworzący nowe życie lud polski przyjmuje pisma poety wieszczącego przed stu laty jego wyzwolenie - oczami po raz pierwszy w całości otwartymi na słowo pisane. Dopiero w Polsce Ludowej wyzwolony lud, robotnik i chłop, spełnia marzenie twórcy "Pana Tadeusza". Czyli mężem opatrznościowym i wskrzesicielem Polski byli komuniści naznaczeni przez Moskwę. - Tego typu egzegezy traktuję humorystycznie. Pamiętam, jak na wiecu w 1945 r. pewien zapalony zwolennik nowego ustroju wychwalał proroczą wizję Mickiewicza. Jego zdaniem, czterdzieści i cztery to była zapowiedź manifestu PKWN! - wspomina prof. Zbigniew Sudolski z Zakładu Romantyzmu UW.

George Bush i Adam Mickiewicz
Marian Retelski znalazł bardzo racjonalne wytłumaczenie zagadki liczby 44 w "Dziadach". Czytając "Dzieje Polski" Feliksa Konecznego, uświadomił sobie, że nie zna liczby polskich monarchów. Choć autorzy różnych opracowań historycznych (m.in. Adam Naruszewicz, Marcin Bielski, a nawet Norman Davies) liczenie władców zaczynają od różnych postaci, liczba monarchów zawsze wynosi 43. Retelski doszedł więc do wniosku, że liczba 44 oznacza po prostu następnego w kolejności polskiego monarchę. Wskazywałby na to również kontekst utworu. Czterdziestu trzech poprzednich władców wskazywał przecież Joachim Lelewel, przyjaciel Mickiewicza, którego historiozofia wywarła na poetę wielki wpływ. Retelski żartuje, że USA są obecnie na tym etapie, o którym Mickiewicz pisał w "Dziadach": George W. Bush jest 43. prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych.
- Propozycję Mariana Retelskiego, bardzo racjonalnie myślącego człowieka, warto brać pod uwagę. Jestem jednak ostrożna, bo co roku dostaję wiele interpretacji, w których dostrzegam ślady obłędu. Wielkiej i rozpalającej wyobraźnię tajemnicy liczby 44 wieszczę jeszcze długi żywot - mówi prof. Alina Witkowska, wybitna specjalistka od polskiego romantyzmu.
Profesor Sudolski uważa, że wyjaśniając zagadkę liczby 44, nie powinno się stosować racjonalnych argumentów, ale raczej wskazywać na pewne powiązania, na przykład kabalistyczne. Stanisław Kolbuszewski w wyjaśnieniu zagadki Mickiewicza sięgał do kabalistycznych pism Saint-Martina, którego nasz wieszcz cenił. Inny badacz, Stanisław Pigoń, odwoływał się do gematrii (metody kabały określającej nazwę imienia na podstawie liczbowych równoważników liter). Czesław Miłosz pisał w "Ziemi Ulro", że Mickiewicz "sam podał cyfrowy odpowiednik liter hebrajskich składających się na słowo Adam". Z kolei prof. Zdzisław Kępiński, autor "Mickiewicza hermetycznego", uznał "Dziady" za tekst prawie magiczno-alchemiczny.

Mąż straszny o trzech obliczach
Sam Adam Mickiewicz podrzucał różne tropy interpretacyjne. W rozmowie z Sewerynem Goszczyńskim stwierdził prowokacyjnie, że mąż 44 to on sam. Pogląd ten miał wielu zwolenników, którzy zwracali uwagę na adres wieszcza przy rue de l`Ouest 44. Wizja z "Dziadów" drezdeńskich miała też dotyczyć Andrzeja Towiańskiego, o którym Mickiewicz pisał: "Moja wiara w słowo Andrzeja jest skutkiem całego mojego życia, wszystkich moich usposobień i prac duchowych (...) późniejsze dzieła, a mianowicie Księgi pielgrzymstwa i Dziadów część III, świadczą, żem to, co się dzieje, przeczuwał i przepowiadał". Andrzej Towiański miał idealnie pasować do opisu "męża strasznego o trzech obliczach". Inna teoria głosiła, że 44 odnosi się do liczby członków sekty Towiańskiego.
W tym roku mija 150. rocznica śmierci autora "Dziadów" (26 XI 1855). Mickiewicz, jak żaden inny polski twórca, przez dziesięciolecia zapładniał umysły pisarzy, naukowców i domorosłych mickiewiczologów, w tym Mariana Retelskiego. Jego zainteresowanie Mickiewiczem dowodzi, że twórczość wieszcza nie jest martwa. A rozwiązanie Mickiewiczowskiej zagadki przez Retelskiego nie musi być przecież ani ostateczne, ani jedyne.
Więcej możesz przeczytać w 6/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2005 (1158)

  • Wprost od czytelników13 lut 2005WYBÓR NIEMCÓW Nikt nie może zaprzeczyć, że już w 1932 r. Adolf Hitler otrzymał 40 proc. głosów w wyborach na prezydenta Niemiec. Rok później NSDAP - partia, której przewodził - wygrała wybory, po czym przejęła...3
  • Na stronie - Stan wojenny II13 lut 2005Zmilitaryzowane "Wiadomości" może poprowadzić Jacek Żakowski, a mundur pożyczy mu Marek Tumanowicz Zbrodnia to niesłychana, teczka zabija pana - można sparafrazować "Lilije" Mickiewicza. Dawno nie było tak zbrodniczej formacji jak zwolennicy...3
  • Skaner13 lut 2005Michnik z Urbanem Musiało się stać coś naprawdę dramatycznego. Adam Michnik niespodziewanie wrócił do kraju. I spotkał się z Jerzym Urbanem w restauracji orientalnej na warszawskim MDM. W spotkaniu uczestniczyła żona naczelnego...8
  • Dossier13 lut 2005"Jeśli będzie tak jak teraz, to nie kandyduję, bo nic nie zrobię, a ja jestem od tego, by coś zrobić" Program I Polskiego Radia LECH WAŁĘSA były prezydent RP "Europa przypomina podstarzałą hipiskę, która próbuje...9
  • Sawka13 lut 200510
  • Kadry13 lut 200511
  • Playback13 lut 200512
  • Nałęcz - Prezent na ćwierćwiecze13 lut 2005Zamiast wznosić "Solidarności" pomniki, będziemy ją nurzali w esbeckim szambie Bzdury wypisywane w zachodniej prasie na temat "polskich obozów masowej zagłady" postawiły w centrum uwagi zagadnienie fałszowania historii. Najostrzej zaprotestowali...13
  • Z życia koalicji13 lut 2005A JEDNAK WIOSNA! SLD postanowił nie robić idioty z Leszka Millera, Aleksandra Kwaśniewskiego, Józefa Oleksego, Krzysztofa Janika oraz pomniejszych czerwonych obiecujących wiosenny termin wyborów i ogłosił, że rzeczywiście odbędą się...14
  • Z życia opozycji13 lut 2005ZGODNIE Z OCZEKIWANIAMI WALDEMAR Pawlak znowu został prezesem PSL. Jeżeli lata 90. będą wracać z taką siłą, to niebawem Kurt Cobain wstanie z grobu, a Nirvana wyjedzie w trasę koncertową. CZEGO TO DOŻYLIŚMY! Żeby "Gazeta Wyborcza"...15
  • Fahrenheit 1.0513 lut 2005Jak przeciwnicy ujawnienia teczek bezpieki manipulują opinią publiczną Wybieranie i likwidowanie celów jest naprawdę niesamowite" - mówi Donald Rumsfeld, sekretarz obrony USA, w filmie Michaela Moore`a "Fahrenheit 9.11". Jego słowa dotyczą,...16
  • W podwójnej roli13 lut 2005Po co bezpieka interesowała się aktorami, piosenkarzami, muzykami czy sportowcami? Po co bezpiece było korzystanie z usług, namawianie do współpracy czy choćby tylko inwigilowanie aktorów i piosenkarzy? Czy ludzie kultury byli tak ważni dla...18
  • Higieniczna Pandora13 lut 2005Przeciwnicy lustracji są ideologami zbiorowego tchórzostwa Barbarzyńcy, fałszerze, kłamcy, którymi kierują - jak pisał przed trzynastu laty Adam Michnik - tylko "niskie, koniunkturalne motywy", "upowszechnienie strachu, bezprawia i szantażu";...20
  • Wrogowie pamięci narodowej13 lut 2005Archiwa IPN nie podważą heroizmu antykomunistycznej opozycji, co najwyżej podważą status "towarzystwa" Czego w rzeczywistości dotyczy batalia o lustrację? Czy jest polowaniem na złamane i nieszczęśliwe "ofiary", jakimi jawią się w...21
  • Zimny wiatr w Watykanie13 lut 2005Choroby papieża wymusiły trwałe zawieszenie broni między kardynałem Angelo Sodano i arcybiskupem Stanisławem Dziwiszem Spróbujcie stanąć w styczniowy dzień w otwartym oknie 60 m nad ziemią. Lodowaty wiatr przewieje każdego do szpiku kości. Papież...24
  • Anty-Michnik13 lut 2005Czy Antoni Macierewicz wycofa się z życia publicznego? Jest chyba jedyną osobą, która zablokowała druk tekstu Adama Michnika, redaktora naczelnego "Gazety Wyborczej". Gdy w 1976 r. powstawał podziemny organ Komitetu Obrony Robotników "Głos",...28
  • Bunt świętoszków13 lut 2005Nie wolno się wam staczać na pozycje LPR, a nadto musicie się upodobnić do Unii Wolności - apelują do prawicy krakowscy intelektualiści List grupy krakowskich intelektualistów przeczytałem, niestety, bez przyjemności. Piszę "niestety", ponieważ...32
  • Liderzy na pustyni13 lut 2005Rządy prawicy nie muszą być lepsze od obecnych - wystarczy, że będą uczciwsze W obecnej niepewnej sytuacji politycznej Polski pewne są dwie rzeczy: nowy rząd będą tworzyły Platforma Obywatelska i PiS, a na czele tego rządu stanie Jan Maria...34
  • Giełda13 lut 2005Hossa Świat Trójka na piątkę Sześć lat i 5 mld euro pochłonęło opracowywanie najnowszej, piątej już generacji BMW serii 3. 1 lutego w hiszpańskiej Walencji niemiecki koncern zaprezentował wszystkie cztery modele nowej serii 3. Najmocniejszy...36
  • Pogotowie przedsiębiorców13 lut 2005Agencje pracy tymczasowej znalazły zatrudnienie dla ponad 100 tysięcy Polaków Producent butów dostaje dobrze płatne i bardzo pilne zamówienie na 2 tys. par obuwia wojskowego dla żołnierzy wyjeżdżających do Iraku. By je uszyć, będzie potrzebował...38
  • Dziura Belki13 lut 2005Im bliżej końca kadencji Sejmu, tym więcej min pod gospodarką Jeśli posłom uda się uchwalić choćby część z kilkudziesięciu zgłoszonych przez nich szkodliwych dla państwa projektów ustaw, już w drugiej połowie roku dojdzie do skandalu...42
  • Prawo na lewo13 lut 2005Bush wypowiedział wojnę niszczącym biznes prawnikom Walka z dyktaturami na świecie, obniżka podatków, reforma systemu emerytalnego oraz... ograniczenie wysokości pozwów o odszkodowania od firm do 250 tys. USD - to najważniejsze cele polityki...46
  • Załatwione odmownie - Lustracja ekonomiczna13 lut 2005Wielu ekonomistów, którzy skamienieli na pozycjach z realsocu, nadal wlewa do nowej formy stare nonsensowne treści Przetoczyła się fala dyskusji i ankiet dotyczących piętnastolecia zmian ustrojowych - tak bowiem należy definiować transformację. I...52
  • Supersam13 lut 2005Akcja TVP 1 i "WPROST"Dają im szansę     Już ponad 300 osób odpowiedziało na apel Jedynki TVP i "Wprost" o pomoc dla wychowanków domów dziecka. Program Ewy Juchniewicz "Daj mi szansę", emitowany w każdy wtorek o godz....54
  • Dyskretny urok lat 50.13 lut 2005Modne w latach 50. wiązania kwiaty, dyskretne koronki, wąskie klapy damskich żakietów przechwyciła do swej kolekcji firma DanHen. Kompletom żakietów ze spodniami lub spódnicami towarzyszą koszule i bluzki uszyte z połyskujących materiałów. Do...54
  • Udomowiony peugeot13 lut 2005Im więcej czasu spędzamy w samochodzie, tym bardziej udomowiamy jego wnętrze. Projektanci nowego peugeota 607 użyli w tym celu prawdziwego forniru orzechowego, z jakiego wytwarza się ekskluzywne meble do salonów. Podobnie jak w domu fornir (tu w...54
  • Peeling dla supermenów13 lut 2005Panowie golący się elektrycznymi maszynkami są gorszymi kochankami niż ci, którzy korzystają z tradycyjnych - ogłosiła firma Solinger. Dla wszystkich mężczyzn, którzy w to wierzą, wymyślono peeling z serii Clearasil for Men, który nie tylko służy...54
  • Chwasty na wątrobę13 lut 2005Najbardziej pospolite rośliny, traktowane jak chwasty, coraz częściej są bazą medykamentów. W preparacie Saluran firmy Vitapol Farm połączono ekstrakty z korzeni mlecza, pokrzywy i skrzypu. Rośliny te oczyszczają organizm ze zbędnych płynów,...54
  • Czy jestem tatą?13 lut 2005Część kobiet przyznaje się, że nie mąż jest ojcem dziecka, gdy tylko dowiaduje się, iż małżonek chce zlecić badanie Matka jest tylko jedna i ojciec też jest jeden, ale nie zawsze wiadomo który. Żadna kobieta nie może być rogaczem, gdyż jej...56
  • W 80 dni dookoła karnawału13 lut 2005Na karnawale w Rio de Janeiro będzie w tym roku pół tysiąca Polaków, a w Wenecji - trzy tysiące Książę Karol bardzo chciał tańczyć sambę, ale myliły mu się kroki. Zaczął więc namawiać innych, by tańczyli z nim charlestona. Projektant mody Jean...66
  • Jacko show13 lut 2005Proces Michaela Jacksona jest największym widowiskiem sądowym wszech czasów Poland is Here 4U MJ" - z tabliczką z takim napisem stała Marta Woźniak przed sądem w Santa Maria. 29-letnia Polka, podobnie jak prawie tysiąc innych osób, specjalnie...68
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Miód krzepi13 lut 2005Drogi Przyjacielu! Zwróciłeś uwagę, jak wielką rolę w naszej kuchni odgrywa cukier? Toż to produkt strategiczny! Pamiętam z dzieciństwa, jak od czasu do czasu rozchodziły się pogłoski o nadchodzącej trzeciej wojnie światowej. Ludzie nie pytali,...71
  • Obcy wśród swoich13 lut 2005Kukliński uciekł z Polski w ostatniej chwili, tuż przed zdemaskowaniem go przez PRL-owski kontrwywiad Poniżej zamieszczamy fragment książki "Ryszard Kukliński. Życie ściśle tajne" Benjamina Weisera z przedmową Jana Nowaka-Jeziorańskiego (ukaże...72
  • Know-how13 lut 2005Diabelska choroba Znane z kreskówek diabły tasmańskie (Sarcophilus harrisii) dziesiątkuje nowotwór pyska. Chore torbacze nie mogą jeść i umierają po kilku miesiącach. W Tasmanii ich liczba spadła o połowę w ostatnich ośmiu latach....76
  • Strażnicy nadwagi13 lut 2005Odchudzanie się grozi otyłością! Która spośród popularnych diet odchudzających jest najskuteczniejsza - dieta Atkinsa, dr. Ornisha, Strażników Wagi (Weight Watchers), a może coraz częściej stosowana dieta Zone? - Nieważne, którą z nich...78
  • Pogoda z kosmosu13 lut 2005Ceny zboża zależą od liczby plam na słońcu! Gdy w 1801 r. brytyjski astronom William Herschel ogłosił, że istnieje zależność między liczbą plam na Słońcu a rynkową ceną zboża, jego teoria została wyśmiana jako absurdalna. Podobny los spotkał...82
  • Monety płodności13 lut 2005Oktawian mistrzem starożytnej propagandy Rzymskim legionom nigdy nie udało się opanować terenów dzisiejszej Szkocji, bo - jak tłumaczono - broniły ich nieprzebyte puszcze. Dopiero przeprowadzone niedawno przez prof. Chrisa Smouta, historyka z...84
  • Bez granic13 lut 2005Pekin stawia na Moskwę Przeprowadziliśmy całkiem miłą rozmowę" - powiedział Richard Lawless z amerykańskiego Departamentu Obrony po spotkaniu z szefem resortu obrony Chin. Stosunki wojskowe między Pekinem i i Waszyngtonem są jednak dość...86
  • Bokserzy czekają na gong13 lut 2005Premier Izraela pierwszy raz pojedzie na Synaj nie w czołgu Pułkownik Oren Jaari z Departamentu Wywiadu prawie wbiegł do sali, w której odbywała się odprawa. Przy prostokątnym stole siedzieli już minister obrony Szaul Mofaz, szef sztabu...88
  • Żywa historia13 lut 2005Rozmowa z George'm W. Bushem, prezydentem USA92
  • Waszyngton za przymkniętymi drzwiami13 lut 2005Wizyty polskich "mężów stanu" w Białym Domu to wciąż dyplomac acja w nie dopiętych bucikach Nic nie było gotowe, toteż policja konna i piesza zaczęła biegać po ulicach, urzędnicy nakładali swoje peruki na opak, eleganci przybywali w nie...96
  • Diana Thatcher13 lut 2005Już raz - w 2000 r. - Juszczenko i Tymoszenko dokonali niemal cudu, ratując Ukrainę przed katastrofą finansową W czasie "pomarańczowej rewolucji", gdy groził atak rosyjskiego specnazu, Julia Tymoszenko ściągnęła do Kijowa 19-letnią córkę...98
  • Menu13 lut 2005MENU WYDARZENIA Krótko po Wolsku Kto myszką wojuje... Przynajmniej w jednej dziedzinie jest u nas szansa na ozdrowienie. Myślę o nagminnej praktyce zrzynania. W dobie komputera i Internetu za pomocą kilku kliknięć myszką można dokonywać...100
  • Kultura miłosnego niepokoju13 lut 2005Na walentynki warszawska Rampa przygotowała spektakl, w którym uczucia damsko-męskie zastąpiły męsko-męskie Miłość ma swój porządek" - pisał w XVII wieku Blaise Pascal w "Prowincjałkach". "Miłość ma też swoją formę, produkty i marketing" - dodał...104
  • Beton nad Sekwaną13 lut 2005Dlaczego Francuzi nie cierpią swego najlepszego reżysera filmowego? To amerykański agent - można nad Sekwaną usłyszeć o najbardziej rozpoznawalnym na świecie reżyserze z Francji. Jean-Pierre Jeunet, jako koń trojański Hollywood, co rusz musi się...106
  • Adam 4413 lut 2005Co łączy George`a W. Busha z "Dziadami" Adama Mickiewicza Rozszyfrowywanie zagadek zawartych w utworach Adama Mickiewicza niemal pozbawiło wzroku Mariana Retelskiego. Niebezpieczne okazały się zarodniki grzybów ze starych ksiąg działu literatur...110
  • Ueorgan Ludu13 lut 2005Poszli po cud W pielgrzymce parlamentarzystów na Jasną Górę poszło w zeszłym tygodniu ponad 50 posłów i senatorów - więcej niż dotąd. To znak, że do parlamentu w roku wyborczym wraca rozsądek i wiara w potrzebę cudu...112
  • Skibą w mur - Karnawał The End13 lut 2005Zdaniem wielu krytyków muzycznych, największe hity mijającego karnawału zawiera lista Wildsteina Karnawał się kończy, ale w opinii wielu tak naprawdę dopiero wystrzałowo się zaczyna. W Polsce, nie tylko w okresie karnawału, od zawsze najlepiej...114