Pogoda z kosmosu

Pogoda z kosmosu

Dodano:   /  Zmieniono: 2
Ceny zboża zależą od liczby plam na słońcu! Gdy w 1801 r. brytyjski astronom William Herschel ogłosił, że istnieje zależność między liczbą plam na Słońcu a rynkową ceną zboża, jego teoria została wyśmiana jako absurdalna. Podobny los spotkał późniejsze próby powiązania aktywności słonecznej ze zmianami poziomu wody w jeziorach czy notowaniami akcji na giełdzie. Po 200 latach nauka przyznała jednak rację Herschelowi. Z najnowszych badań wynika, że gdy Słońce staje się mniej "plamiste", czyli mniej aktywne, w ziemskiej atmosferze powstaje więcej chmur, a to oznacza deszczowe lata i mroźne zimy.
Wzrost aktywności Słońca, która jest teraz największa od 8 tys. lat, to główna przyczyna tegorocznej ciepłej zimy - uważa dr Jerzy Boryczka z Zakładu Klimatologii Uniwersytetu Warszawskiego. Liczba plam widocznych na Słońcu ma związek z klimatem naszej planety. Gdy jest ich dużo, tak jak w ostatnich dziesięcioleciach, rośnie temperatura powierzchni Ziemi. W ten sposób można wyjaśnić, skąd się bierze globalne ocieplenie, a nawet wyjątkowy urodzaj w rolnictwie. "Znaleźliśmy mocne dowody na to, że w XVII wieku mała aktywność słoneczna była związana z wysokimi cenami zbóż w Anglii. Co więcej, podobną zależność wykryliśmy także na współczesnym rynku amerykańskim!" - mówi dr Lev Pustilnik z Uniwersytetu w Tel Awiwie, jeden z autorów odkrycia.


Gdy słońce się uspokaja
Słońce to gigantyczny reaktor termojądrowy, w którym nieustannie krąży rozżarzony gaz zwany plazmą. Panujące we wnętrzu gwiazdy duże pole magnetyczne ogranicza ruch plazmy, ale średnio co 11 lat pojawiają się w nim duże zakłócenia. Przez teleskopy widać to pod postacią plam (aktywnych magnetycznie obszarów o niższej temperaturze) i rozbłysków, będących gigantycznymi erupcjami plazmy. Zjawiska te powodują, że do Ziemi dociera więcej wiatru słonecznego - strumieni naładowanych cząstek, które zderzają się z atmosferą, wywołując zorze polarne i zakłócenia radiowe. Silny wiatr słoneczny osłania naszą planetę przed promieniowaniem kosmicznym, które - jak dowiodły pomiary wykonane przez satelity - sprzyja powstawaniu chmur. Dlatego w okresie dużej aktywności słonecznej klimat się ociepla, a gdy Słońce się uspokaja, dochodzi do oziębienia.
Herschel zaobserwował wpływ tego zjawiska na rolnictwo, ale nie wiedział, że cykl słoneczny jest nieregularny - może trwać od 8 do 15 lat. Dlatego jego prognozy nie sprawdziły się i zostały uznane za oszustwo. Dziś uczeni dzięki nowoczesnej technice potrafią precyzyjniej określić wpływ Słońca na Ziemię. Prof. Sami Solanki z Instytutu Maksa Plancka w Katlenburgu-Lindau odkrył, że w ostatnich dziesięcioleciach nasza gwiazda była rekordowo aktywna
- pojawiało się na niej średnio dwukrotnie więcej plam niż przez poprzednie 8 tys. lat! Uczeni twierdzą, że musiało to wpłynąć na podniesienie się temperatury Ziemi.

Komety epoki lodowcowej
Globalne anomalie klimatyczne zdarzały się już w historii ludzkości i nie zawsze były dla niej niekorzystne. Przed trzema tysiącami lat taka zmiana umożliwiła ekspansję Scytów z Azji do Europy. Zdaniem archeologa Basa van Geela z Universiteit van Amsterdam, wskazują na to badania drewnianych przedmiotów pochodzących z 850 r. p.n.e. Klimat stał się wtedy wilgotny - obfite deszcze zamieniły suche stepy Azji Środkowej w urodzajne tereny, ciągnące się aż do kontynentu europejskiego. Mając tak korzystne warunki, Scytowie zbudowali imperium w Europie Wschodniej na północ od Morza Czarnego.
Kosmiczne zjawiska są też w stanie spowodować globalne oziębienia, zwane małymi epokami lodowcowymi. W latach 1645-1715 i 1788-1805 ich przyczyną była mała aktywność Słońca, co potwierdzają ówcześni astronomowie, którzy nie zaobserwowali niemal żadnych plam na tarczy słonecznej. Ochłodzenie klimatu może też być wywołane przez komety, uważane od starożytności za zwiastuny nieszczęścia. Zdaniem astronomów z Cardiff University, już półkilometrowa bryła kosmicznego lodu eksplodująca w atmosferze może doprowadzić do trwającej kilka lat zimy. W ten sposób doszło do oziębienia w latach 536-540, które spowodowało klęskę głodu w Europie.
Astrofizycy sądzą, że do Ziemi nieustannie dociera deszcz niedużych kul śniegowych, które w czasie lotu parują i zwiększają ilość wody na naszej planecie. Pojawiają się koncepcje, wedle których te minikomety zawierają nieznane mikroby, podróżujące w przestrzeni kosmicznej i odpowiedzialne za epidemie nękające ludzkość.

Błysk apokalipsy
Na ziemską pogodę wpływają nawet bardzo odległe ciała niebieskie. Uczeni uważają, że 2,8 mln lat temu 100-200 lat świetlnych od Układu Słonecznego eksplodowała gwiazda supernowa. Natężenie promieniowania kosmicznego wzrosło o 15 proc., co wywołało gwałtowne zmiany klimatu, utrzymujące się przez 100 tys. lat. Jedną z konsekwencji była wielka susza w Afryce. "Być może właśnie dlatego nasi przodkowie wyemigrowali do Europy, co przyczyniło się do szybkiej ewolucji Homo sapiens" - uważa dr Guenther Korschinek z Technische Universitt w Monachium, który odkrył ślady eksplozji w osadach z Oceanu Spokojnego. Zdaniem astrofizyków, na nasz klimat wpływają nawet wybuchy tzw. gwiazd magnetycznych odległych od Ziemi o dziesiątki tysięcy lat świetlnych!
Kataklizmem byłoby jednak inne zjawisko - tzw. rozbłysk gamma, który powstaje w czasie narodzin czarnej dziury. Aparatura pomiarowa rejestruje rocznie kilkaset takich eksplozji, których echa docierają do nas z odległych galaktyk. Gdyby jednak rozbłysk powstał w obrębie Drogi Mlecznej, w atmosferze ziemskiej doszłoby do gwałtownych zmian. Z obecnego w powietrzu tlenu i azotu powstałby dwutlenek azotu - toksyczny brązowy gaz, który wchodzi w skład smogu i niszczy ozon. Byłoby go tyle, że na długie lata pozbawiłby nas warstwy ozonowej i zasłoniłby Słońce. Tak prawdopodobnie doszło do masowego wymierania organizmów pod koniec ordowiku - 443 mln lat temu. Wyginęła wtedy większość gatunków lądowych i żyjących w płytkich wodach - katastrofę przeżyły tylko zwierzęta z morskich głębin.
Coraz więcej teleskopów, satelitów i laboratoriów bada "kosmiczną pogodę", która doczekała się nawet oficjalnego serwisu z prognozami (www.space-weather.com). Intensywny wiatr słoneczny zmienia bowiem nie tylko klimat - potrafi także uszkadzać satelity, sieci energetyczne, a nawet rurociągi naftowe. Kosmos zawsze wpływał na naszą planetę, lecz dopiero teraz zaczynamy rozumieć złożoność tego oddziaływania.
Więcej możesz przeczytać w 6/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 6/2005 (1158)

  • Wprost od czytelników13 lut 2005WYBÓR NIEMCÓW Nikt nie może zaprzeczyć, że już w 1932 r. Adolf Hitler otrzymał 40 proc. głosów w wyborach na prezydenta Niemiec. Rok później NSDAP - partia, której przewodził - wygrała wybory, po czym przejęła...3
  • Na stronie - Stan wojenny II13 lut 2005Zmilitaryzowane "Wiadomości" może poprowadzić Jacek Żakowski, a mundur pożyczy mu Marek Tumanowicz Zbrodnia to niesłychana, teczka zabija pana - można sparafrazować "Lilije" Mickiewicza. Dawno nie było tak zbrodniczej formacji jak zwolennicy...3
  • Skaner13 lut 2005Michnik z Urbanem Musiało się stać coś naprawdę dramatycznego. Adam Michnik niespodziewanie wrócił do kraju. I spotkał się z Jerzym Urbanem w restauracji orientalnej na warszawskim MDM. W spotkaniu uczestniczyła żona naczelnego...8
  • Dossier13 lut 2005"Jeśli będzie tak jak teraz, to nie kandyduję, bo nic nie zrobię, a ja jestem od tego, by coś zrobić" Program I Polskiego Radia LECH WAŁĘSA były prezydent RP "Europa przypomina podstarzałą hipiskę, która próbuje...9
  • Sawka13 lut 200510
  • Kadry13 lut 200511
  • Playback13 lut 200512
  • Nałęcz - Prezent na ćwierćwiecze13 lut 2005Zamiast wznosić "Solidarności" pomniki, będziemy ją nurzali w esbeckim szambie Bzdury wypisywane w zachodniej prasie na temat "polskich obozów masowej zagłady" postawiły w centrum uwagi zagadnienie fałszowania historii. Najostrzej zaprotestowali...13
  • Z życia koalicji13 lut 2005A JEDNAK WIOSNA! SLD postanowił nie robić idioty z Leszka Millera, Aleksandra Kwaśniewskiego, Józefa Oleksego, Krzysztofa Janika oraz pomniejszych czerwonych obiecujących wiosenny termin wyborów i ogłosił, że rzeczywiście odbędą się...14
  • Z życia opozycji13 lut 2005ZGODNIE Z OCZEKIWANIAMI WALDEMAR Pawlak znowu został prezesem PSL. Jeżeli lata 90. będą wracać z taką siłą, to niebawem Kurt Cobain wstanie z grobu, a Nirvana wyjedzie w trasę koncertową. CZEGO TO DOŻYLIŚMY! Żeby "Gazeta Wyborcza"...15
  • Fahrenheit 1.0513 lut 2005Jak przeciwnicy ujawnienia teczek bezpieki manipulują opinią publiczną Wybieranie i likwidowanie celów jest naprawdę niesamowite" - mówi Donald Rumsfeld, sekretarz obrony USA, w filmie Michaela Moore`a "Fahrenheit 9.11". Jego słowa dotyczą,...16
  • W podwójnej roli13 lut 2005Po co bezpieka interesowała się aktorami, piosenkarzami, muzykami czy sportowcami? Po co bezpiece było korzystanie z usług, namawianie do współpracy czy choćby tylko inwigilowanie aktorów i piosenkarzy? Czy ludzie kultury byli tak ważni dla...18
  • Higieniczna Pandora13 lut 2005Przeciwnicy lustracji są ideologami zbiorowego tchórzostwa Barbarzyńcy, fałszerze, kłamcy, którymi kierują - jak pisał przed trzynastu laty Adam Michnik - tylko "niskie, koniunkturalne motywy", "upowszechnienie strachu, bezprawia i szantażu";...20
  • Wrogowie pamięci narodowej13 lut 2005Archiwa IPN nie podważą heroizmu antykomunistycznej opozycji, co najwyżej podważą status "towarzystwa" Czego w rzeczywistości dotyczy batalia o lustrację? Czy jest polowaniem na złamane i nieszczęśliwe "ofiary", jakimi jawią się w...21
  • Zimny wiatr w Watykanie13 lut 2005Choroby papieża wymusiły trwałe zawieszenie broni między kardynałem Angelo Sodano i arcybiskupem Stanisławem Dziwiszem Spróbujcie stanąć w styczniowy dzień w otwartym oknie 60 m nad ziemią. Lodowaty wiatr przewieje każdego do szpiku kości. Papież...24
  • Anty-Michnik13 lut 2005Czy Antoni Macierewicz wycofa się z życia publicznego? Jest chyba jedyną osobą, która zablokowała druk tekstu Adama Michnika, redaktora naczelnego "Gazety Wyborczej". Gdy w 1976 r. powstawał podziemny organ Komitetu Obrony Robotników "Głos",...28
  • Bunt świętoszków13 lut 2005Nie wolno się wam staczać na pozycje LPR, a nadto musicie się upodobnić do Unii Wolności - apelują do prawicy krakowscy intelektualiści List grupy krakowskich intelektualistów przeczytałem, niestety, bez przyjemności. Piszę "niestety", ponieważ...32
  • Liderzy na pustyni13 lut 2005Rządy prawicy nie muszą być lepsze od obecnych - wystarczy, że będą uczciwsze W obecnej niepewnej sytuacji politycznej Polski pewne są dwie rzeczy: nowy rząd będą tworzyły Platforma Obywatelska i PiS, a na czele tego rządu stanie Jan Maria...34
  • Giełda13 lut 2005Hossa Świat Trójka na piątkę Sześć lat i 5 mld euro pochłonęło opracowywanie najnowszej, piątej już generacji BMW serii 3. 1 lutego w hiszpańskiej Walencji niemiecki koncern zaprezentował wszystkie cztery modele nowej serii 3. Najmocniejszy...36
  • Pogotowie przedsiębiorców13 lut 2005Agencje pracy tymczasowej znalazły zatrudnienie dla ponad 100 tysięcy Polaków Producent butów dostaje dobrze płatne i bardzo pilne zamówienie na 2 tys. par obuwia wojskowego dla żołnierzy wyjeżdżających do Iraku. By je uszyć, będzie potrzebował...38
  • Dziura Belki13 lut 2005Im bliżej końca kadencji Sejmu, tym więcej min pod gospodarką Jeśli posłom uda się uchwalić choćby część z kilkudziesięciu zgłoszonych przez nich szkodliwych dla państwa projektów ustaw, już w drugiej połowie roku dojdzie do skandalu...42
  • Prawo na lewo13 lut 2005Bush wypowiedział wojnę niszczącym biznes prawnikom Walka z dyktaturami na świecie, obniżka podatków, reforma systemu emerytalnego oraz... ograniczenie wysokości pozwów o odszkodowania od firm do 250 tys. USD - to najważniejsze cele polityki...46
  • Załatwione odmownie - Lustracja ekonomiczna13 lut 2005Wielu ekonomistów, którzy skamienieli na pozycjach z realsocu, nadal wlewa do nowej formy stare nonsensowne treści Przetoczyła się fala dyskusji i ankiet dotyczących piętnastolecia zmian ustrojowych - tak bowiem należy definiować transformację. I...52
  • Supersam13 lut 2005Akcja TVP 1 i "WPROST"Dają im szansę     Już ponad 300 osób odpowiedziało na apel Jedynki TVP i "Wprost" o pomoc dla wychowanków domów dziecka. Program Ewy Juchniewicz "Daj mi szansę", emitowany w każdy wtorek o godz....54
  • Dyskretny urok lat 50.13 lut 2005Modne w latach 50. wiązania kwiaty, dyskretne koronki, wąskie klapy damskich żakietów przechwyciła do swej kolekcji firma DanHen. Kompletom żakietów ze spodniami lub spódnicami towarzyszą koszule i bluzki uszyte z połyskujących materiałów. Do...54
  • Udomowiony peugeot13 lut 2005Im więcej czasu spędzamy w samochodzie, tym bardziej udomowiamy jego wnętrze. Projektanci nowego peugeota 607 użyli w tym celu prawdziwego forniru orzechowego, z jakiego wytwarza się ekskluzywne meble do salonów. Podobnie jak w domu fornir (tu w...54
  • Peeling dla supermenów13 lut 2005Panowie golący się elektrycznymi maszynkami są gorszymi kochankami niż ci, którzy korzystają z tradycyjnych - ogłosiła firma Solinger. Dla wszystkich mężczyzn, którzy w to wierzą, wymyślono peeling z serii Clearasil for Men, który nie tylko służy...54
  • Chwasty na wątrobę13 lut 2005Najbardziej pospolite rośliny, traktowane jak chwasty, coraz częściej są bazą medykamentów. W preparacie Saluran firmy Vitapol Farm połączono ekstrakty z korzeni mlecza, pokrzywy i skrzypu. Rośliny te oczyszczają organizm ze zbędnych płynów,...54
  • Czy jestem tatą?13 lut 2005Część kobiet przyznaje się, że nie mąż jest ojcem dziecka, gdy tylko dowiaduje się, iż małżonek chce zlecić badanie Matka jest tylko jedna i ojciec też jest jeden, ale nie zawsze wiadomo który. Żadna kobieta nie może być rogaczem, gdyż jej...56
  • W 80 dni dookoła karnawału13 lut 2005Na karnawale w Rio de Janeiro będzie w tym roku pół tysiąca Polaków, a w Wenecji - trzy tysiące Książę Karol bardzo chciał tańczyć sambę, ale myliły mu się kroki. Zaczął więc namawiać innych, by tańczyli z nim charlestona. Projektant mody Jean...66
  • Jacko show13 lut 2005Proces Michaela Jacksona jest największym widowiskiem sądowym wszech czasów Poland is Here 4U MJ" - z tabliczką z takim napisem stała Marta Woźniak przed sądem w Santa Maria. 29-letnia Polka, podobnie jak prawie tysiąc innych osób, specjalnie...68
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Miód krzepi13 lut 2005Drogi Przyjacielu! Zwróciłeś uwagę, jak wielką rolę w naszej kuchni odgrywa cukier? Toż to produkt strategiczny! Pamiętam z dzieciństwa, jak od czasu do czasu rozchodziły się pogłoski o nadchodzącej trzeciej wojnie światowej. Ludzie nie pytali,...71
  • Obcy wśród swoich13 lut 2005Kukliński uciekł z Polski w ostatniej chwili, tuż przed zdemaskowaniem go przez PRL-owski kontrwywiad Poniżej zamieszczamy fragment książki "Ryszard Kukliński. Życie ściśle tajne" Benjamina Weisera z przedmową Jana Nowaka-Jeziorańskiego (ukaże...72
  • Know-how13 lut 2005Diabelska choroba Znane z kreskówek diabły tasmańskie (Sarcophilus harrisii) dziesiątkuje nowotwór pyska. Chore torbacze nie mogą jeść i umierają po kilku miesiącach. W Tasmanii ich liczba spadła o połowę w ostatnich ośmiu latach....76
  • Strażnicy nadwagi13 lut 2005Odchudzanie się grozi otyłością! Która spośród popularnych diet odchudzających jest najskuteczniejsza - dieta Atkinsa, dr. Ornisha, Strażników Wagi (Weight Watchers), a może coraz częściej stosowana dieta Zone? - Nieważne, którą z nich...78
  • Pogoda z kosmosu13 lut 2005Ceny zboża zależą od liczby plam na słońcu! Gdy w 1801 r. brytyjski astronom William Herschel ogłosił, że istnieje zależność między liczbą plam na Słońcu a rynkową ceną zboża, jego teoria została wyśmiana jako absurdalna. Podobny los spotkał...82
  • Monety płodności13 lut 2005Oktawian mistrzem starożytnej propagandy Rzymskim legionom nigdy nie udało się opanować terenów dzisiejszej Szkocji, bo - jak tłumaczono - broniły ich nieprzebyte puszcze. Dopiero przeprowadzone niedawno przez prof. Chrisa Smouta, historyka z...84
  • Bez granic13 lut 2005Pekin stawia na Moskwę Przeprowadziliśmy całkiem miłą rozmowę" - powiedział Richard Lawless z amerykańskiego Departamentu Obrony po spotkaniu z szefem resortu obrony Chin. Stosunki wojskowe między Pekinem i i Waszyngtonem są jednak dość...86
  • Bokserzy czekają na gong13 lut 2005Premier Izraela pierwszy raz pojedzie na Synaj nie w czołgu Pułkownik Oren Jaari z Departamentu Wywiadu prawie wbiegł do sali, w której odbywała się odprawa. Przy prostokątnym stole siedzieli już minister obrony Szaul Mofaz, szef sztabu...88
  • Żywa historia13 lut 2005Rozmowa z George'm W. Bushem, prezydentem USA92
  • Waszyngton za przymkniętymi drzwiami13 lut 2005Wizyty polskich "mężów stanu" w Białym Domu to wciąż dyplomac acja w nie dopiętych bucikach Nic nie było gotowe, toteż policja konna i piesza zaczęła biegać po ulicach, urzędnicy nakładali swoje peruki na opak, eleganci przybywali w nie...96
  • Diana Thatcher13 lut 2005Już raz - w 2000 r. - Juszczenko i Tymoszenko dokonali niemal cudu, ratując Ukrainę przed katastrofą finansową W czasie "pomarańczowej rewolucji", gdy groził atak rosyjskiego specnazu, Julia Tymoszenko ściągnęła do Kijowa 19-letnią córkę...98
  • Menu13 lut 2005MENU WYDARZENIA Krótko po Wolsku Kto myszką wojuje... Przynajmniej w jednej dziedzinie jest u nas szansa na ozdrowienie. Myślę o nagminnej praktyce zrzynania. W dobie komputera i Internetu za pomocą kilku kliknięć myszką można dokonywać...100
  • Kultura miłosnego niepokoju13 lut 2005Na walentynki warszawska Rampa przygotowała spektakl, w którym uczucia damsko-męskie zastąpiły męsko-męskie Miłość ma swój porządek" - pisał w XVII wieku Blaise Pascal w "Prowincjałkach". "Miłość ma też swoją formę, produkty i marketing" - dodał...104
  • Beton nad Sekwaną13 lut 2005Dlaczego Francuzi nie cierpią swego najlepszego reżysera filmowego? To amerykański agent - można nad Sekwaną usłyszeć o najbardziej rozpoznawalnym na świecie reżyserze z Francji. Jean-Pierre Jeunet, jako koń trojański Hollywood, co rusz musi się...106
  • Adam 4413 lut 2005Co łączy George`a W. Busha z "Dziadami" Adama Mickiewicza Rozszyfrowywanie zagadek zawartych w utworach Adama Mickiewicza niemal pozbawiło wzroku Mariana Retelskiego. Niebezpieczne okazały się zarodniki grzybów ze starych ksiąg działu literatur...110
  • Ueorgan Ludu13 lut 2005Poszli po cud W pielgrzymce parlamentarzystów na Jasną Górę poszło w zeszłym tygodniu ponad 50 posłów i senatorów - więcej niż dotąd. To znak, że do parlamentu w roku wyborczym wraca rozsądek i wiara w potrzebę cudu...112
  • Skibą w mur - Karnawał The End13 lut 2005Zdaniem wielu krytyków muzycznych, największe hity mijającego karnawału zawiera lista Wildsteina Karnawał się kończy, ale w opinii wielu tak naprawdę dopiero wystrzałowo się zaczyna. W Polsce, nie tylko w okresie karnawału, od zawsze najlepiej...114