Widzący ślepi

Widzący ślepi

Dodano:   /  Zmieniono: 2
Jedni nie rozpoznają w lustrze własnej mimiki, inni nie rozróżniają psów i samochodów
Twarz jest zwierciadłem duszy - przekonywał Hipokrates. Wiele osób niczego jednak nie potrafi w niej dostrzec, bo jest dla nich jedynie barwną plamą. Powodem nie jest mała spostrzegawczość, ale poważne zaburzenie funkcjonowania mózgu. Do niedawna sądzono, że występuje ono niezwykle rzadko, a jedynym jego powodem są urazy głowy. Z najnowszych badań, wynika że na tzw. agnozję twarz (prozopagnozję) cierpi co pięćdziesiąta osoba.
- Podejrzewamy, że chorych jest znacznie więcej, bo wielu z nich nie zgłasza się do lekarza, nie zdając sobie sprawy, że są chorzy - mówi "Wprost" dr Thomas Grüter z uniwersytetu w Münster, który przeprowadził badania wśród losowo wybranych studentów. Cierpiące na te dolegliwość osoby starają się zataić swoje dolegliwości nawet przed samymi sobą. Dr Grüter, który także cierpi na tę chorobę, tak świetnie ukrywał swoje zaburzenie, że jego żona dopiero po 20 latach małżeństwa spostrzegła, że jej mąż nie rozpoznaje twarzy.
Jane Goodall, prowadząca badania nad szympansami, odkryła u siebie tę dolegliwość dopiero w wieku dorosłym. Przez kilkanaście lat sądziła, że nie rozpoznaje twarzy z powodu roztargnienia. Zaniepokoiła się dopiero wtedy, gdy mimo starań nie zapamiętywała nawet twarzy osób, które spotkała dzień wcześniej. Goodall przyznaje, że z powodu kłopotów z rozpoznawaniem twarzy ludzi wybrała pracę wśród zwierząt. "Każde spotkanie z człowiekiem, którego nie potrafię rozpoznać, jest dla mnie trudnym do pokonania stresem" - przyznaje słynna prymatolog.

Kapelusz zamiast żony
Osoby chore na prozopagnozję nie mają kłopotów ze wzrokiem ani z pamięcią. Rozróżniają poszczególne części twarzy, ale ich ułożenie u wszystkich ludzi wydaje im się jednakowe. Wielu chorych nie rozróżnia nawet twarzy swoich małżonków i dzieci. Pacjenci z silną postacią tej choroby, patrząc w lustro, nie rozpoznają własnej mimiki, a niektórzy mogą mieć także kłopoty z rozróżnianiem samochodów lub psów, a nawet ze znalezieniem właściwej drogi. Amerykański psychiatra Oliver Sacks w książce "Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem" opisuje jednego ze swoich pacjentów, który nie rozpoznawał własnych kończyn, a nawet nie odróżniał przedmiotów od ludzi.
Przyczyną prozopagnozji jest nieprawidłowe funkcjonowanie płata skroniowego i potylicznego mózgu. - Gdy patrzymy na twarz, impulsy nerwowe docierają do ośrodków odpowiedzialnych w mózgu za wzrok, znajdujących się w prawym płacie skroniowym. Tam zachodzi proces uświadamiania sobie tego, co spostrzegliśmy. Jednocześnie mózg porównuje obraz twarzy, który właśnie oglądamy, z obrazem wcześniej zakodowanym w pamięci i decyduje, czy widzieliśmy już daną twarz - wyjaśnia "Wprost" dr Bradley Duchaine z Institute of Cognitive Neuroscience University College London. Dla osób, u których ten proces przebiega nieprawidłowo, wszystkie twarze wyglądają jednakowo, jak ziarenka piasku. Uczestnicy eksperymentu dr. Duchaine'a nie rozróżniali samochodów, narzędzi i domów, a twarzy Elvisa Presleya nie odróżniali od Brooke Shields.

Samotny mruk
- Chorzy na prozopagnozję usiłują rozróżniać ludzi, zapamiętując kształt sylwetki, fryzurę, ubranie lub głos - mówi dr Grüter. Jeden z jego pacjentów osiągnął taką wprawę w rozpoznawaniu ludzi po stroju, że choroba zaczęła mu doskwierać dopiero, kiedy znalazł się w wojsku wśród jednakowo ubranych kolegów. W miejscu pracy chorzy na prozopagnozję zwykle kojarzą imiona z miejscami. Znajomych i ich małżonków rozpoznają, obserwując ich wzajemne zachowanie, na przykład przytulanie się.
Osoby z łagodną postacią choroby potrafią się nawet nauczyć rozróżniania kilku twarzy, tak jak można się nauczyć rozpoznawać niemal jednakowe kamienice. Jedna z uczestniczek badań prowadzonych przez neurologów z uniwersytetu w Münster, matka trojga dzieci cierpiących na prozopagnozję, zawsze przed wizytą gości informowała rodzinę, kto ma ich odwiedzić, aby nie popełnić gafy. Jej rodzina podobnie jak większość chorych na prozopagnozję nie ogląda telewizji, nie chodzi do kina ani do teatru, ponieważ nie rozróżniając twarzy bohaterów, nie potrafią zrozumieć intrygi. Zwykle osoby, które nie potrafią rozpoznawać twarzy, unikają miejsc, w których mogą spotkać znajomych. W tłumie udają zamyślonych. Gdy zostaną przyłapani na tym, że nie rozpoznali znajomej osoby, tłumaczą się bólem głowy, roztargnieniem lub wadą wzroku. Często niesłusznie są wpędzani w poczucie winy, bo zarzuca im się, że ignorują znajomych. Dlatego starają się do wszystkich odnosić przyjaźnie, na wypadek gdyby zdarzyło im się spotkać znajomą osobę. Czasami jednak uchodzą za zarozumiałych i zamkniętych w sobie, jak Robert Gascoyne-Cecil, dziewiętnastowieczny premier Wielkiej Brytanii. Ponieważ rzadko wdawał się w spontaniczną konwersację, jego współpracownicy nazywali go "smutnym mrukiem".

Poza społeczeństwem
O ślepocie twarzy już w starożytności wspominali Seneka i Tukidydes. Bohaterowie ich poematów po urazach głowy w bitwach mieli trudności z rozpoznawaniem znajomych osób. Po raz pierwszy jednak objawy prozopagnozji opisał w 1947 r. niemiecki neurolog Joachim Bodamer. Uczony, podobnie jak starożytni, wiązał ją z uszkodzeniem mózgu po wypadku lub udarze. Tymczasem najnowsze badania sugerują, że ta choroba może być dziedziczna. Okazuje się, że chorzy na prozopagnozję mają przynajmniej jednego krewnego z tą dolegliwością. Powodem jest mutacja w pojedynczym genie. Zmutowana wersja genu jest tak silna, że jeśli kłopoty z rozróżnianiem twarzy ma jedno z rodziców, istnieje aż 50-procentowe prawdopodobieństwo, że będzie je miało także ich potomstwo.
Zdolność do rozpoznawania twarzy pojawia się już w chwili narodzin. Jest to ukształtowana ewolucyjnie umiejętność, która pozwalała naszym przodkom odróżniać przyjaciół od wrogów. To dlatego niemowlęta chętniej patrzą na twarz matki niż obcych osób i szybko uczą się odróżniać kobiety od mężczyzn. Ta funkcja może jednak zostać zaburzona, jeśli wadliwy gen ujawni się już w życiu płodowym i doprowadzi do niedorozwoju obszarów mózgu związanych z rozróżnianiem twarzy. U takich osób chorobę najtrudniej rozpoznać, bo często zdążyły już zaleźć sobie miejsce poza społeczeństwem, tak jak Jane Goodall.

TEST TWARZY
Ludzie chorzy na prozopagnozję mają problem z odpowiedzią na pytanie, które ze zdjęć w dolnym rzędzie jest zdjęciem osoby przedstawionej na trzech górnych fotografiach. Odpowiedź znajdą państwo pod tekstem.

Rozwiązanie testu
Na pierwszym zdjęciu z lewej w dolnym rzędzie jest ta sama osoba co na trzech górnych fotografiach.

ŻYCIE WŚRÓD OBCYCH
Przyczyną trudności z rozpoznawaniem ludzi może być zespół Cap-grasa. Zwykle ujawnia się on w wyniku uszkodzenia mózgu. Chorzy mają nieustanne wrażenie, że pod ich bliskich podszywają się sobowtóry. Jedna z pacjentek francuskiego psychiatry Josepha Capgrasa, który zidentyfikował to zaburzenie, nie rozpoznawała nawet męża i postrzegała go jako jednego z 80 różnych mężczyzn! Osoby chore na zespół Capgrasa rozróżniają twarze, ale nie potrafią ich identyfikować ze znanymi im ludźmi. Choć rozpoznają twarz matki, nie wzbudza ona w nich takich uczuć, jakie zwykle żywi się do tak bliskiej osoby.
Jak dowodzą uczeni, rozpoznawaniu znanych osób zawsze towarzyszą emocje. Kiedy ich widzimy, impulsy nerwowe biegną od ośrodków wzrokowych w mózgu do ciała migdałowatego związanego z odczuwaniem emocji. U chorych z zespołem Capgrasa zdolność kojarzenia twarzy z emocjami jest zaburzona. Ponieważ postrzeganiu znanej osoby nie towarzyszą się żadne uczucia, chorzy uznają ją za sobowtóra.
 
Więcej możesz przeczytać w 44/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 2

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2006 (1246)

  • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00 SYNDROM LADY MAKBET Bardzo podobał mi się artykuł "Syndrom lady Makbet" (nr 42), zawsze interesowała mnie ta tematyka, wiem, że żaden wypadek nie jest dziełem przypadku. Chcę jednak skrytykować tezę dotyczącą fanów hip-hopu.... 3
  • Na stronie - Odpust w saloonie 15 gru 2006, 15:00 W polskiej codzienności salon styka się z saloonem, a nostalgia z odpustem 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 JAN PAWEŁ II SANTO SUBITO Trwa zbieranie świadectw od osób uzdrowionych dzięki wstawiennictwu Jana Pawia II. Doniesienia o cudach napływały z całego świata od początku lat 80. i były gromadzone przez watykański Sekretariat Stanu. Za... 6
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 Premier Jarosław Kaczyński © A. Jagielak 14
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 OSTATNI ATAK UKŁADU Że też premierowi Kaczyńskiemu kołkiem język nie stanął, gdy podczas wywiadu udzielonego "Wprost" ("Ostatni atak układu", nr 40) stwierdził, że jego powyborcze rozmowy z PO z punktu widzenia... 14
  • Ryba po polsku - Przychodzi Kuna do Kurnika 15 gru 2006, 15:00 Mimo rozmaitych list z typami żadnego typa tak naprawdę nie udało się jeszcze załatwić 15
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 ODKĄD ISTNIEJĄ OBIE RUBRYKI, Mazurek i Zalewski zawsze żyli w zgodzie. Ale ostatnio doszło między nimi do poważnego zgrzytu. Kłócili się, który ma pisać koalicję, bo żaden nie chciał się w tym babrać. Na razie Polska Agencja... 16
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 W ZWIĄZKU Z TYM, ŻE KAŻDY szanujący się dziennikarz musi teraz coś podsłuchać, my postanowiliśmy podzielić się z państwem podsłuchaną w sejmowym barze Za Kratą rozmową pewnego dygnitarza SLD (jak widać, nie zdradzamy nawet... 17
  • Wprost przeciwnie - Władza korumpuje 15 gru 2006, 15:00 W demokratycznym państwie nie ma równych i równiejszych 18
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Narkoukład 15 gru 2006, 15:00 Czy generał Papała padł ofiarą mafii narkotykowej? 20
  • Spisek szemranych postaci 15 gru 2006, 15:00 Rozmowa ze Zbigniewem Ziobrą, ministrem sprawiedliwości 26
  • Prawa ręka Ziobry 15 gru 2006, 15:00 Ledwie doszło do rozpadu koalicji z Samoobroną, a już niektóre śledztwa z politykami w tle utknęły w miejscu 30
  • Europejskie marzenie 15 gru 2006, 15:00 Historia Polski i Niemiec wbrew naszym narodowym stereotypom częściej była historią sojuszu niż konfliktu 34
  • Polako-Niemcy 15 gru 2006, 15:00 Polsko-niemieckie pogranicze to laboratorium Europy jutra? 36
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat Życie jak w Madrycie Władze Madrytu podjęły starania, aby miasto stało się turystyczną stolicą świata. Tę trzecią co do wielkości metropolię w Unii Europejskiej (ponad 5 mln mieszkańców) odwiedza rocznie tylu gości,... 38
  • Kapitalizmu 15 gru 2006, 15:00 Polscy przedsiębiorcy wybierają populistyczny program rynkowy 40
  • Trzech muszkieterów 15 gru 2006, 15:00 Władimir Putin jednoczy Unię Europejską przeciwko Rosji 46
  • Emeryci kupują! 15 gru 2006, 15:00 Co drugie nowe auto kupują w Europie ludzie, którzy ukończyli 60 lat 50
  • Szpieg w firmie 15 gru 2006, 15:00 Poufne informacje wyciekają już z ośmiu na dziesięć przedsiębiorstw! 54
  • 2 x 2 = 4 - Rok 2006? 15 gru 2006, 15:00 Przypisywanie sobie przez rządzącą ekipę sukcesów gospodarczych budzi uśmiech politowania 58
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00   60
  • Wielkie mini 15 gru 2006, 15:00 Kto oglądał film "Włoska robota", wie, że Mini nie tylko ładnie wygląda, ale i świetnie jeździ. A sprzedaje się tak dobrze, że fabryka BMW w Oksfordzie nie jest w stanie nadążyć z realizacją zamówień. Nowy Mini Cooper S... 60
  • Myszka à la papryczka 15 gru 2006, 15:00 Myszka komputerowa nie musi być nijaka. To akcesorium, które może wyrażać osobowość, styl i nastrój. Ciekawie zaprojektowane będzie dla komputera tym, czym dobrze dobrany pasek dla kreacji. Takie idee przyświecają szwajcarskiej firmie... 60
  • Wódka rządzi 15 gru 2006, 15:00   Wódka to zdecydowanie najpopularniejszy mocny alkohol w naszym kraju. Polacy powoli zaczynają odkrywać inne mocne trunki: brandy i whisky. 60
  • Militaryzacja torebek 15 gru 2006, 15:00 Najnowszym trendem w damskich dodatkach są torby stylizowane na raportówki. Duńska firma Adax wprowadza właśnie na polski rynek kwadratowe i prostokątne, skórzane torby w bieli i czerni. Pasują one do "militarnego" charakteru... 60
  • Czekoladowe porto 15 gru 2006, 15:00 Late Bottled Vintage Port 2000, Graham's Cena: 99 zł; importer: Centrum Wina Graham's stanowi perłę w kolekcji Symingtonów, szkockiej rodziny będącej właścicielem kilku najważniejszych domów produkujących porto. Tu robione są... 60
  • Płaszcz dla konia 15 gru 2006, 15:00 Jeźdźcy dbają o konie bardziej niż o siebie. Kupują im odżywki witaminowe i gustowne stroje. Dlatego może ich zainteresować derka Univers - pomysł w sam raz na jesienne dni. Płaszcz dla konia składa się z trzech warstw: z polaru,... 60
  • Lekcje bierności 15 gru 2006, 15:00 Uczymy dzieci ulegania przemocy 62
  • Przytulne biuro 15 gru 2006, 15:00 Udomawiamy miejsce pracy po to, by móc w nim spędzać więcej czasu 66
  • Piękne miasto do umierania 15 gru 2006, 15:00 Trzeba kochać śmierć, jeśli kocha się życie - mawiają wiedeńczycy 70
  • Pazurem - Fikcja z wykopem 15 gru 2006, 15:00 Polki łakną, by przeczytać czarno na białym, iż są godne hrabiego, choć mają w domu starszego referenta 73
  • Zbrodnia i kara 15 gru 2006, 15:00 Wyrok, który zapadł w Norymberdze, Stalin przypłacił ciężkim zawałem serca 74
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Warzywa na głowę Warzywa, a nie owoce, poprawiają pamięć starszych osób. Uczeni z Rush University Medical Center w Chicago przez sześć lat badali ludzi po 65. roku życia. Uczestnicy eksperymentu spożywający warzywa i owoce w różnych... 78
  • Miłośc od pierwszego zapachu 15 gru 2006, 15:00 Mężczyźni jedzący zbyt dużo mięsa źle pachną i odstraszają kobiety 80
  • Widzący ślepi 15 gru 2006, 15:00 Jedni nie rozpoznają w lustrze własnej mimiki, inni nie rozróżniają psów i samochodów 84
  • Jak umierali nieśmiertelni 15 gru 2006, 15:00 Uczeni chcą ustalić, na co zmarli Adam Mickiewicz i Fryderyk Chopin 86
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Royal i bolszewicy "Pomysły Ségolène Royal przypominają politykę bolszewików z czasów rewolucji" - w taki sposób konserwatywny dziennik "Le Figaro" skomentował plany socjalistki ubiegającej się o start w... 90
  • Pięćdziesiąt lat później 15 gru 2006, 15:00 Na 5 listopada zapowiedziano w Budapeszcie nowe demonstracje 92
  • Tarcza imienia Reagana 15 gru 2006, 15:00 Udział w systemie Globalnej Obrony Przeciwrakietowej jest historyczną szansą dla Polski 96
  • Wschodzące słoneczko Rosji 15 gru 2006, 15:00 Putin stworzył z byłych KGB-istow sprawną administrację i wyrugował z polityki moralność 100
  • My, Galicja 15 gru 2006, 15:00 Rodzą się wątpliwości, czy zachodnia i wschodnia Ukraina to na pewno jeden naród 102
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 106
  • Krzyk owiec 15 gru 2006, 15:00 Laibach znokautował potężnym prawym prostym wszystkich, którzy posądzali słoweński zespół o propagowanie ideologii totalitarnych. Muzycy sięgnęli po najbardziej popowe z utworów, czyli hymny narodowe. Wykonali je w równie popowym... 106
  • Bracia nie wysiadają 15 gru 2006, 15:00 "Chcesz zmieniać świat, to od siebie zacznij". Wyświechtane? Może, ale w tym kontekście brzmi zupełnie inaczej. Fisz, czyli Bartek Waglewski, właściciel charakterystycznego głosu i autor jakże celnych tekstów, wraz z Emadem... 106
  • Świat nie usłyszał 15 gru 2006, 15:00 Ledwie rok po rozpadzie The Beatles George Harrison wyszedł z cienia Johna Lennona i Paula McCartneya i albumem "All Things Must Pass" ustawił sobie poprzeczkę na takiej niebotycznej wysokości, że przez resztę życia nie był już... 106
  • Randka w ciemno 15 gru 2006, 15:00 Wiemy z amerykańskich filmów, że nie warto zabierać autostopowiczów. "Pułapka" przekonuje, że równie niebezpieczne jest zawieranie znajomości za pośrednictwem Internetu. Wirtualny flirt samotnego fotografa z czternastolatką ma... 106
  • Krótki film o przegrywaniu 15 gru 2006, 15:00 Kataraktę na oczach miał ten, kto pierwszy nazwał film Kaurismakiego czarnym kryminałem. Choć mamy tu femme fatale, posępnych przestępców oraz zgorzkniałą parę głównych bohaterów, to znajdujemy się w zupełnie innej krainie - tej z... 106
  • Gra w zielone 15 gru 2006, 15:00 Grzech nie obejrzeć reżyserskiej wersji "Miasta grzechu". Ale tylko pod warunkiem, że jest się zaprzysięgłym fanem komiksów i kamery cyfrowej, w dodatku odpornym na ekranową przemoc przekraczającą granicę sadyzmu. Po prawdzie... 106
  • Perwersje klasyka 15 gru 2006, 15:00 Z prozą Jerzego Pilcha jest jak z czeskim filmem. Niby nic się nie dzieje, a odbiorca i tak wstrzymuje oddech. Choć autor "Spisu cudzołożnic" nie jest mistrzem fabuły, jak nikt inny potrafi czarować czytelnika kunsztownym stylem,... 106
  • Wojna i pożądanie 15 gru 2006, 15:00 Po "Bożej podszewce" to kolejna udana powieść o wojennych dramatach Polaków z Wileńszczyzny. W "Czarnym rondzie" wojna widziana jest oczyma zwykłych ludzi, którzy tak samo jak hitlerowców czy enkawudzistów obawiają... 106
  • Epilog snu 15 gru 2006, 15:00 Kiedy po śmierci wielkiego poety jego bliscy wyciągają z osieroconych szuflad wiersze, szkice i notatki, muszą się czuć niezręcznie. Mają przecież świadomość, że gdyby autor żył, niektóre z tych tekstów nie ujrzałyby światła... 106
  • O jeden akt za daleko 15 gru 2006, 15:00 Metafora życia jako pokoju hotelowego to banał nad banały. U Miśkiewicza ten pokój jest wręcz regulaminowy - tapeta z wzorkiem i landszafcik w pozłacanej ramie nad łóżkiem. Przez ów pokój przewijają się kolejni ludzie, nie... 106
  • Whisky, morfina i prątki 15 gru 2006, 15:00 Romuald Szejd, dyrektor Sceny Prezentacje, odstąpił na moment od wystawiania francuskich bulwarówek i wyreżyserował "Zmierzch długiego dnia". Oglądając rezultat jego pracy, trudno się oprzeć wrażeniu, że słynny dramat... 106
  • Utopia w stepie 15 gru 2006, 15:00 Gwiazdy światowej architektury błogosławią postsowiecką wersję oświeconego absolutyzmu 110
  • Jan Paweł Lenin 15 gru 2006, 15:00 Polskie pomniki nie przyjęły do wiadomości zmiany ustroju 114
  • Klątwa kapitana Żbika 15 gru 2006, 15:00 Polski komiks utrzymuje się na powierzchni dzięki pokoleniu sentymentalnych tatusiów 116
  • Wencel gordyjski - Gdzie te sokoły? 15 gru 2006, 15:00 Spadkobiercami Homera i Mickiewicza są dziś komentatorzy sportowi 118
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 44 (210) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 30 października 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Zmiana godła przednim pomysłem Nadzieja w orłach Ledwie posłanka Sobecka (Ruch Narodowo-Ludowy) zgłosiła propozycję ustawy o opodatkowaniu par... 120
  • Wprost plus 15 gru 2006, 15:00 Powiększenie: Czy politycy robią nas w konia? Aż 73 proc. wyborców Prawa i Sprawiedliwości uważa, że politycy robią ich w konia. Spośród tych, którzy głosowali na PO, myśli tak aż 87 proc.! Tak wynika z badań przeprowadzonych dla... 121
  • Skibą w mur - Krasnoludki i gamonie 15 gru 2006, 15:00 Szansę na stanie się dziełem sztuki ma nawet pojedynczy milicjant 122