Dzieci na zamówienie

Dzieci na zamówienie

Rozmowa z prof. Ronaldem M. Greenem, bioetykiem w Dartmouth College, autorem książki „Babies by Design”
„Wprost": Twierdzi pan, że „projektowanie dzieci" będzie wkrótce akceptowane podobnie jak obecnie szczepienia. To dlaczego aż 80 proc. badanych osób sprzeciwia się ulepszaniu człowieka?
Prof. Ronald M. Green: Trzydzieści lat temu sprzeciwialiśmy się dzieciom z probówki, później małżeństwom homoseksualnym i wszystkiemu, co może wpłynąć na zmianę sposobu reprodukcji. Teraz pojawił się lęk, że nowe metody rozmnażania negatywnie wpłyną na rodzinę i zagrożą tożsamości człowieka. Obawiamy się, że rodzice zamienią się w konsumentów, będą traktować swoje ulepszone genetycznie dzieci jak towar i zniknie bezwarunkowa miłość rodzicielska. Zapominamy jedynie, że od dawna wpływamy na geny naszych dzieci. Robimy to, dobierając sobie odpowiadających nam partnerów. W wielu krajach rutynowo wykonuje się badania prenatalne, mające wykryć choroby genetyczne, na przykład wśród społeczności żydowskiej na istnienie genów powodujących chorobę Taya-Sachsa. I nikt nie zarzuca tym rodzicom, że wykonując wczesne testy, będą mniej kochać swoje dzieci. Nie potrafimy jeszcze zmieniać genów, a jedynie wybierać zdrowe zarodki i odrzucać te z błędami genetycznymi. W przyszłości będziemy umieli naprawiać geny. Nie za pięć lat, ale za pięćdziesiąt.
– W Wielkiej Brytanii zezwolono na selekcję zarodków ze względu na obecność genów predysponujących do wystąpienia raka piersi w rodzinach silnie obciążonych genetycznie. Czy słusznie?
– Rodzice powiedzieli, że chcą się raz na zawsze pozbyć tych genów z ich rodzin, choć zawierające je zarodki są prawidłowe i mogą się rozwinąć w zdrowe dzieci. Rak piersi jest chorobą, która może się ujawnić dopiero w drugiej połowie życia albo wcale, a mimo to rodzice chcieli ustrzec potomstwo przed tą chorobą. Podobnie jest z hipercholesterolemią rodzinną. Znamy geny odpowiedzialne za tę chorobę. Nie jest śmiertelna, ale po co leczyć ją całe życie, jeśli można wybrać zarodki nieobciążone tymi genami. W USA w wielu klinikach można dokonać selekcji zarodków ze względu na płeć, choć płeć nie jest chorobą. Taki wybór jest wyłącznie spełnieniem zachcianki rodziców.
– To pierwszy krok do „projektowania dzieci". Czy to nieuchronne?
– Nasz genom wyewoluował setki tysięcy lat temu na afrykańskiej sawannie i nie jest dobrze przystosowany do życia w zurbanizowanym świecie XXI wieku. Zostaliśmy genetycznie i ewolucyjnie zaprogramowani do tycia, ponieważ wyrośliśmy w środowisku, w którym panował głód. Ten zestaw genów dziś odpowiada za epidemie otyłości i cukrzycy. Zatem jeśli genom nie zdołał się zaadaptować do naszych współczes-
nych realiów, dlaczego by go nie zmienić? Nie uważam, że genom jest skończony, perfekcyjny i nie podlega zmianom. W umiarkowanym stopniu będziemy potrafili przyspieszyć naszą ewolucję.
– Czy wolno nam odgrywać rolę Boga?
– Odgrywamy rolę Boga od zarania dziejów. Co więcej, uważam, że Bóg chce, byśmy grali razem z nim. Nie zostaliśmy stworzeni po to, żeby latać, a latamy; po to, żeby przepływać oceany, a przepływamy. Kształtujemy przyrodę od początku ludzkości. Od początku wpływamy na nasze ciało, operując je i lecząc. Pytam więc: dlaczego nie wpływać na geny, dlaczego ten sektor ma być dla nas niedostępny? Zawsze graliśmy Boga i graliśmy z Bogiem. Bycie współtwórcą świata jest naszą misją. Oznacza też, że musimy robić to bardzo mądrze, bardzo rozważnie. Tu oczywiście mogą się pojawić problemy, jak nieraz pokazała historia. Ale czy z tego powodu mamy zaprzestać innowacji?
– Czy już na tyle dobrze znamy nasz genom, by bez obaw przy nim manipulować?
– Nie wiemy jeszcze o genach wystarczająco dużo, ale to tylko kwestia czasu. Jeśli chodzi o potencjalne szkody, musimy mieć je na uwadze. Na przykład są geny odpowiedzialne za anemię sierpowatą, ale osoby mające tylko jedną kopię genu są odporne na malarię. Dlatego te geny są tak bardzo rozpowszechnione w strefach występowania malarii. Czy lepiej pozostawić tę sytuację tak jak jest? Według mnie powinniśmy wyeliminować chorobę genetyczną i zrobić wszystko, żeby wytępić malarię. Proszę zauważyć, że każda interwencja medyczna niesie pewne ryzyko i, unikając go, nie moglibyśmy wykonywać praktycznie żadnych operacji ani prowadzić leczenia.
– Dotychczas stosowane terapie genetyczne polegają na wprowadzaniu zmian w genach jednej osoby. Znacznie bardziej kontrowersyjne są mutacje zarodkowe, bo powodują, że zmodyfikowane geny mogą być dziedziczone.
– Obawiamy się powstania błędów, które będą dziedziczone. Ale tego rodzaju manipulacje będą wprowadzane stopniowo. Najpierw rodzice będą chcieli mieć dziecko z lepszym wzrokiem, zdrowymi, białymi zębami, potem z lepszymi zdolnościami czytania, dobrą przemianą materii. I tak krok po kroku kolejne zmiany zaczną być wprowadzane, aż staną się rutyną.
– Rodzice będą mieli jeszcze większe oczekiwania wobec dzieci „zaprojektowanych genetycznie" za duże pieniądze. Nie doprowadzi to do patologii?
– Rodzice już teraz, bez genetyki, stawiają swoim dzieciom wysokie wymagania. Myś-
limy o modyfikacjach genetycznych tylko w czarnych barwach i zapominamy, że to nie genetyka jest winna. Powiedziałbym, że genetyka będzie pomagać rodzicom spełniać już istniejące oczekiwania. Jeśli dziecko ma dysleksję, całe życie zmaga się z problemami czytania. Uwalniając je od tego problemu, ułatwimy mu życiowy start.
– Jeśli wszystko sprowadzimy do genów, to jaką będziemy mieli satysfakcję z osiąg-
nięć?
– Tiger Woods z pewnością jest uwarunkowany genetyczne do tego, by być dobrym golfistą. I miał pasję do uprawiania tego sportu. Ale czy to odbiera mu satysfakcję? Otrzymał te geny w naturalny sposób od rodziców, ale podobnie będzie, jeśli zaczniemy poprawiać geny w laboratorium. Jedni z nas otrzymują lepsze geny, inni gorsze, ale ci z lepszymi wcale nie odczuwają mniejszej satysfakcji z osiągnięć. Pamiętajmy, że geny to tylko narzędzie.
– Czy nie zaczniemy się jednak poruszać po równi pochyłej?
– Zawsze i we wszystkim poruszamy się po równi pochyłej. Wynaleźliśmy samolot i stał się narzędziem podczas wojny. Czy to oznacza, że nie powinniśmy wynaleźć samolotu? Wynaleźliśmy bardzo silne środki przeciwbólowe i spowodowało to narkomanię. Czy mamy przestać stosować morfinę? Mam nadzieję, że w większości wypadków modyfikacje genetyczne będą wykorzystywane po to, żeby pomagać, ulepszać.
– Zwolennicy eugeniki też chcieli ulepszyć gatunek ludzki.
– Eugenika była ruchem politycznym i ideologicznym, a nie naukowym. Przed powtórką tamtych czasów powinny nas uchronić wciąż żywe wspomnienia, postęp nauki i duże grono naukowców gotowych odrzucać argumenty sprzyjające eugenice. Sami rodzice są najlepszą ochroną przed nadużyciami i należy im przekazać władzę nad podejmowaniem decyzji dotyczących modyfikacji genetycznych u ich dzieci. Rodzice najczęściej chcą mieć dzieci podobne do nich samych, nie chcą dzieci idealnych.
– W swojej książce sam pan przytacza wiele opisywanych w powieściach science fiction czarnych scenariuszy, ostrzegająych, że „reprogenetyka" może się obrócić przeciwko nam.
– Większość tych wizji jest tylko odzwierciedleniem naszych lęków. O wiele trudniej jest zobaczyć pozytywne aspekty rozwoju genetyki, choć niektórym się to udało. Przykładem są powieści Octavii Butler. Przedstawia ona świat, w którym nasz genom został zniszczony przez wywołaną przez ludzkość wojnę nuklearną i tylko radykalne modyfikacje genetyczne mogą uratować gatunek ludzki. Inne powieści ostrzegają przed możliwością podziału na dwa gatunki ludzi: posiadających tylko najlepsze geny i „naturalnych" – ze wszystkimi ludzkimi wadami. Sugeruję, żeby nie patrzeć wyłącznie w konserwatywny i przepełniony strachem sposób.
– Są obawy, że genetyczne ulepszanie spowoduje jeszcze większe podziały społeczne.
– Podzielam te obawy. Ale nie bierze się pod uwagę odwrotnego scenariusza, w którym technologie genetyczne pomogą nam zredukować te nierówności. Modyfikacje genetyczne mogą obniżyć koszty opieki medycznej, ponieważ wyeliminują wiele kosztownych chorób genetycznych. Podobną rolę odegrały szczepionki. Proszę sobie wyobrazić, co by było, gdyby ktoś powiedział, że nie warto ich stosować, ponieważ tylko bogaci z nich skorzystają, a reszta świata będzie umierać na choroby zakaźne. Szczepienia stały się powszechne dostępne, poprawiły jakość życia biednych na całym świecie.
– Czyli interwencje genetyczne są nieodwołalne?
– Ludzie nigdy nie zrezygnowali z używania technologii, jeśli była taka możliwość. Jestem optymistą i wierzę, że wszyscy ludzie będą wykorzystywać genetykę dla dobra ludzkości, a nie dla niszczycielskich celów. Nie przeczę, że mogą się zdarzyć jakieś katastrofy, wystarczy spojrzeć na historię ostatniego stulecia. Każda nowa technologia była wykorzystywana w celu niszczenia, mimo że nie taki był cel wynalazku. Ale ostatecznie ludzkość powraca do humanitarnego wykorzystywania swojego dorobku. Chciałbym, żeby pozytywne cechy były przekazywane z pokolenia na pokolenie, a te słabe, powodujące choroby, zostały usunięte. 
Ronald M. Green jest amerykańskim bioetykiem, dyrektorem Instytutu Etyki w Dartmouth College. Pracował dla amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia, gdzie współtworzył Biuro Etyki Genomu. Doradzał badaczom związanym z prywatnymi firmami biotechnologicznymi. Jest autorem siedmiu książek dotyczących etyki badań genetycznych. Mieszka w Norwich w stanie Vermont.


Okładka tygodnika WPROST: 21/2008
Więcej możesz przeczytać w 21/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 21/2008 (1326)

  • Na stronie - Rząd Barbie i Kena 18 maj 2008, 22:00 Ostatecznie dojdziemy do takiego stanu państwa, gdzie cnotami głównymi są naga siła i oszustwo 4
  • Niechciany laptop 18 maj 2008, 22:00 Polityka 8
  • Skaner 18 maj 2008, 22:00 8
  • Pilne krzesła premiera 18 maj 2008, 22:00 Finanse 9
  • Oszczędności Sikorskiego 18 maj 2008, 22:00 Dyplomacja 9
  • Agenci na obcasach 18 maj 2008, 22:00 Specsłużby 9
  • Dossier 18 maj 2008, 22:00 Kto mówi, że ekspertyza była zła, ten skurczysynZbigniew Religa w TVN o ekspertyzie w sprawie doktora Mirosława G.Chcę mieć trzeźwego i wolnego od narkotyków premieraBeata Kempa o wypowiedzi premiera Donalda TuskaJa wolę, że premier... 10
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Zagrałabym z Kurskim 18 maj 2008, 22:00 Rozmowa z Joanną Muchą, posłanką Platformy Obywatelskiej, doktorem ekonomii 10
  • Ludzie 18 maj 2008, 22:00 Doktor Spielberg Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego zdecydował o przyznaniu Stevenowi Spielbergowi doktoratu honoris causa. Na razie nie wiadomo, kiedy znany reżyser odbierze nagrodę. Władze UJ wciąż liczą na to, że znajdzie czas na... 11
  • Polacy na Kremlu 18 maj 2008, 22:00 Film 11
  • Doskonały "Katyń" 18 maj 2008, 22:00 Film 12
  • Długi język Cherie Blair 18 maj 2008, 22:00 Wielka Brytania 12
  • Nagroda im. Lecha Kaczyńskiego 18 maj 2008, 22:00 Prezydent 12
  • Warszawa w Kijowie 18 maj 2008, 22:00 Biznes 12
  • Telewizja Parlament 18 maj 2008, 22:00 Media 14
  • Polubić śmieci 18 maj 2008, 22:00 Włochy 14
  • Nastoletni agenci 18 maj 2008, 22:00 Policja 14
  • Andrzej Krauze bez znieczulenia 18 maj 2008, 22:00 14
  • Zapytaj Wprost - Do wróbli z artylerii 18 maj 2008, 22:00 Na 10 pytań czytelników internetowego wydania tygodnika „Wprost" odpowiada KRZYSZTOF SKOWROŃSKI. Dyrektor programu III Polskiego Radia. Wcześniej popularny dziennikarz radiowy (prowadził m.in. program „Gość Radia Zet")... 16
  • Poczta 18 maj 2008, 22:00 Czujny talibZ zainteresowaniem przeczytałem artykuł o mnie, pióra p. Wiktora Ferfeckiego, zatytułowany „Czujny talib" (nr 15). Nie mogę się oprzeć wrażeniu, iż tekst ów powinien nosić przynajmniej podtytuł „Ryszard... 18
  • Playback 18 maj 2008, 22:00 18
  • Wprost przeciwnie - Kondor się pasa 18 maj 2008, 22:00 Premier wyjechał na wycieczkę do Ameryki Południowej na tydzień – a mógł na dwa – bo dba o tanie państwo 19
  • Z życia koalicji 18 maj 2008, 22:00 Nasze Słoneczko Kaszub Donald Tusk został oficjalnie Słońcem Peru. Sławek Nowak, który się ciągle koło niego kręci, musi być w takim razie Księżycem Peru.A jednak nie Nowak, tylko Arabski, bo to on dostąpił zaszczytu... 20
  • Z życia opozycji 18 maj 2008, 22:00 Ryszard Kalisz oburzył się na telewizję publicznę (tę, co to ma jednego klienta), że nie transmituje obrad jego komisji. Zamiast tego TVP Info pokazuje tylko skróty, tuż przed północą. Zdaniem Kalisza, to sprzeczne z ustawą i misją.... 21
  • Zegarek Tuska 18 maj 2008, 22:00 W drugiej połowie kadencji rząd powróci do pomysłu "szarpnięcia cuglami", który wymyślił Jan Rokita 22
  • Operacja kompromitacja 18 maj 2008, 22:00 Czy byli oficerowie WSI przeprowadzili najpoważniejszą w wolnej Polsce akcję wymierzoną w instytucję państwową? 26
  • Burzyciele unii 18 maj 2008, 22:00 Ani PO, ani PiS nie są świadome, jak katastrofalne skutki może przynieść ich majsterkowanie przy ustawie kompetencyjnej 28
  • Trucizna nieufności 18 maj 2008, 22:00 Gorzej psychicznie mają się od Polaków tylko Portugalczycy i Węgrzy 30
  • Triumf kłamców 18 maj 2008, 22:00 Antylustratorom nie tylko udało się zastopować proces oczyszczenia państwa, ale i wmówić, że akta bezpieki to mistyfikacja 32
  • Fałszywy pomocnik 18 maj 2008, 22:00 Czy detektyw Krzysztof Rutkowski pomagał porywaczom dla okupu? 36
  • Siedem przykazań lizusa 18 maj 2008, 22:00 Krótki przewodnik, jak i komu się podlizywać 40
  • Postać tygodnia - Znawca konfitur 18 maj 2008, 22:00 Zbigniew Ćwiąkalski 44
  • Wprost z blogu 18 maj 2008, 22:00 Polityka Kraj bez honoruVenedius Iulius www.blogbox.com.pl/blog/rybitzky-pis-love14 maja 1983 r. zmarł zakatowany przez milicjantów Grzegorz Przemyk. Nastolatek był jedną z wielu ofiar rządzącej wówczas Polską wojskowej junty. W 25.... 46
  • Trójka bez sternika 18 maj 2008, 22:00 48
  • Ucieczka w przyszłość 18 maj 2008, 22:00 Na Bliskim Wschodzie realistą jest często ten , kto wierzy w rzeczy niemożliwe 48
  • Dom bez dachu 18 maj 2008, 22:00 Polska reforma zdrowia przypomina dowcipy o Radiu Erewan 48
  • Kasyno Polska 18 maj 2008, 22:00 Brak limitu liczby kasyn uderzy w tych, którzy zarabiają na nielegalnym hazardzie 48
  • Gołubczyk i lubczyk 18 maj 2008, 22:00 Byłoby godne, byśmy generałowi Jaruzelskiemu dali odznaczenie "Za usmirenije polskogo miatieża" 49
  • Giełda 18 maj 2008, 22:00 50
  • Siostra Taty 18 maj 2008, 22:00 Tata Nano, najtańszy samochód świata, będzie miała konkurenta. Auto za 2,5 tys. USD chce wyprodukować konsorcjum Renault-Nissan i hinduskiego wytwórcy skuterów Bajaj. Pierwszy samochód, nazywany dziś roboczo ULC (od Ultra Low Cost), ma... 50
  • Bauc na Plus 18 maj 2008, 22:00 Jarosław Bauc został jednogłośnie wybrany przez radę nadzorczą na stanowisko prezesa Polkomtela, operatora sieci komórkowych Plus i Sami Swoi (w radzie dominują przedstawiciele spółek kontrolowanych przez skarb państwa). Bauc kierował... 50
  • Bank wszechmogący 18 maj 2008, 22:00 Wszystkie 19 banków skontrolowanych przez UOKiK stosuje niekorzystne dla klientów postanowienia w umowach o kredyty hipoteczne. Na przykład nie informują o maksymalnych kwotach opłat i prowizji, przyznają sobie prawo do nieograniczonych... 50
  • Brazylijska ropa na odsiecz 18 maj 2008, 22:00 Czy Brazylia uratuje nas przed szalejącymi cenami ropy? Prezydent tego kraju Luiz Inácio Lula da Silva w wywiadzie dla „Der Spiegel" ujawnił, że chce, aby Brazylia przystąpiła do OPEC. Niedawno u wybrzeży Brazylii odkryto nowe... 50
  • Rosyjski operator międzynarodowy 18 maj 2008, 22:00 Konsorcjum sześciu prywatnych funduszy inwestycyjnych kupiło GTS Central Europe, rosyjskiego operatora telekomunikacyjnego, działającego w całym naszym regionie, w tym w Polsce. Należy do niego m.in. GTS Energis, jeden z największych... 50
  • Wspólny dom 18 maj 2008, 22:00 Polska obok Meksyku i Korei Południowej jest krajem najbardziej jednolitym narodowościowo wśród państw OECD. Pokazuje to, że wciąż nie jesteśmy zbyt atrakcyjnym miejscem dla emigrantów. Z drugiej strony nie mamy takich problemów z... 50
  • Komuna komunalna 18 maj 2008, 22:00 Samorządy nie są żadnym wzorem gospodarności. Marnotrawią majątek wart 350 miliardów złotych 52
  • Czarna polska owca 18 maj 2008, 22:00 Gdyby wierzyć bzdurnym międzynarodowym rankingom, Polacy powinni szybko wyemigrować do Omanu 56
  • Wunderwaffe Kremla 18 maj 2008, 22:00 Gazprom już jest wart 245 mld USA, czyli mniej więcej tyle, ile połowa rocznego PKB Polski 60
  • Wędrujący profesor 18 maj 2008, 22:00 Jak Grzegorz Kołodko szukał sensu globalizacji 63
  • Know - How 18 maj 2008, 22:00   64
  • Atom z Iranu 18 maj 2008, 22:00 Wirówki nowej generacji do wzbogacania uranu uruchomił Iran w ośrodku atomowym w Natanz. Wzbogacony uran może służyć jako paliwo do reaktorów jądrowych i materiał rozszczepialny do bomb atomowych. (MF) 64
  • Duch nieskończoności 18 maj 2008, 22:00 Czym jest nieskończoność? Gdy przed 70 laty próbowali na to pytanie odpowiedzieć matematycy, doszło do wybuchu wojny domowej. Nikt nie zginął, ale skutki sporu dla niektórych naukowców były tragiczne. Georg Cantor, uznawany za... 64
  • Pies na alergie 18 maj 2008, 22:00 Pies w domu może być nie tylko najlepszym przyjacielem, ale też najlepszym lekarzem. Z najnowszych badań wynika, że psy nie powodują alergii u dzieci. Przeciwnie, codzienny kontakt z czworonogami chroni dzieci przed uczuleniami. Wskazują na... 64
  • Seksowne kwiaty 18 maj 2008, 22:00 Ponętny ruch działa nawet na owady. Okazuje się, że kwiaty na dłuższych łodyżkach intensywniej falujące na wietrze przyciągają więcej zapylaczy, a w konsekwencji produkują więcej nasion niż te na krótkich pędach. Ale i w tej... 64
  • Ile osób w jednym ciele? 18 maj 2008, 22:00 Dlaczego Josef Fritzl przez 24 lata wykorzystywał seksualnie swą córkę Elisabeth, czego nie domyślali się nawet jego lokatorzy? Psychiatra sądowy Sigrun Rossmanith twierdzi, że miał on podwójną osobowość. W jednej był troskliwym... 66
  • Dzieci na zamówienie 18 maj 2008, 22:00 Rozmowa z prof. Ronaldem M. Greenem, bioetykiem w Dartmouth College, autorem książki „Babies by Design” 74
  • Feniks na Marsie 18 maj 2008, 22:00 Czerwona Planeta była równie błękitna jak Ziemia 78
  • Indiana Jones i królestwo fałszerzy 18 maj 2008, 22:00 Żadna z kryształowych czaszek przechowywanych w muzeach i prywatnych kolekcjach nie jest prawdziwa 80
  • Dzieje jednego anioła 18 maj 2008, 22:00 Jeśli zdarzyło się na polskiej ziemi Jedwabne, jeśli po wojnie panował tu strach, to jednocześnie żyła tu Irena Sendlerowa 84
  • Bez granic 18 maj 2008, 22:00   90
  • Szczodry jak Amerykanin 18 maj 2008, 22:00 Obywatele USA są najbardziej hojnym społeczeństwem na świecie. Jak wynika z raportu „Indeks globalnej dobroczynności" opublikowanego przez Hudson Institute, suma datków na pomoc dla najbiedniejszych krajów świata pochodzących... 90
  • Chrześcijańscy kosmici 18 maj 2008, 22:00 „Wiara w istnienie kosmitów nie stoi w sprzeczności z religią katolicką" – taką deklarację złożył na łamach watykańskiego dziennika „L’Osservatore Romano" jezuita ojciec José Gabriel Funes. Jest on... 90
  • Cytat tygodnia 18 maj 2008, 22:00 „Pani kanclerz! Niech pani idzie do… Nie powiem gdzie ze względu na szacunek dla kobiet" Hugo Chavez, prezydent Wenezueli, krytykując Angelę Merkel za wezwanie przywódców państw Ameryki Łacińskiej do bojkotu wenezuelskiego... 90
  • Żonkoś Kohl 18 maj 2008, 22:00 78-letni Helmut Kohl po raz drugi stanął na ślubnym kobiercu. Wybranką szefa niemieckiego rządu w latach 1982-1998 została Maike Richter, 44-letnia urzędniczka w ministerstwie gospodarki, związana z Kohlem od 2005 r. Pani Richter poznała... 90
  • Prognoza dla świata 18 maj 2008, 22:00 KsiążkaCo się stanie na świecie w ciągu najbliższych kilkunastu lat? O tym opowiada książka „Dokąd zmierza świat?" pod redakcją prof. Adama D. Rotfelda, byłego szefa polskiej dyplomacji, wieloletniego dyrektora... 90
  • Konserwatywne tsunami 18 maj 2008, 22:00 Brytyjczycy szykują się do defenestracji swojej centrolewicowej Partii Pracy, która rządzi Wielką Brytanią od ponad dekady. Torysi właśnie odebrali laburzystom merostwo Londynu i pokonali ich w wyborach regionalnych. We... 92
  • Francuski patent na dzieci 18 maj 2008, 22:00 Europejki chcą rodzić i wychowywać dzieci nad Sekwaną 96
  • Zawracanie Nilu 18 maj 2008, 22:00 Po latach mroźnego pokoju z Izraelem Egipt szykuje się na coś cieplejszego 100
  • Obywatel Hitler 18 maj 2008, 22:00 Młodzi Polacy zapamiętają ten dzień do końca życia. Przyjechali do Niemiec zarobić przy zbiorach. Zamieszkali w domu w cichej, malowniczej wiosce Lodersleben w Saksonii-Anhalt. W kwietniową noc niemieccy neonaziści wybili szyby i wrzucili... 104
  • Pasaż 18 maj 2008, 22:00 106
  • Nowy matriarchat 18 maj 2008, 22:00 Macierzyństwo jest w Hollywood wciąż supermodne. Z okazji nadchodzącego Dnia Matki pokusiliśmy się o próbkę antropologii hollywoodzkiego macierzyństwa. Podsuwamy też pomysły na prezenty dla matek.Matka stachanowiec Angelina Jolie ma... 106
  • Eliksir młodości 18 maj 2008, 22:00 Może to niezręcznie dawać mamie krem przeciwzmarszczkowy, ale kremy Rides Repair marki Biotherm działają podobno nawet wtedy, gdy przestanie się je już stosować. Ze względu na ich skuteczność producent nazywa je dermobiotykami. Swoją... 106
  • Prywatny Armani 18 maj 2008, 22:00 Armani Privé to zapachowe haute couture. Słynny projektant tworzył je hobbystycznie – dla przyjemności i z myślą o swoich przyjaciołach. Później jednak postanowił udostępnić je wszystkim. W najnowszej kolekcji Les Eaux... 106
  • Prezent doskonały 18 maj 2008, 22:00 Polacy uważają, że zegarek jest doskonałym upominkiem – wynika z badań TNS OBOP dla Timeksa. Zachęcony wynikami ankiety producent przygotował na Dzień Matki nowe damskie czasomierze. Zgodnie z obowiązującymi trendami mają one... 106
  • Przyjaciel zajętej matki 18 maj 2008, 22:00 Q45 to, jak przekonuje firma Samsung, najlepszy laptop dla zapracowanej kobiety. Waży zaledwie 1,86 kg, bateria „trzyma" 6 godzin, a solidna obudowa ze specjalnego stopu pozwala na rzucanie nim w momentach irytacji. 106
  • Serce na łyżeczce 18 maj 2008, 22:00 Prezenty z motywami serca są często tyleż słodkie, ile infantylne i kiczowate. Takie designerskie serce może jednak bez żenady podarować nie tylko dziecko. Big Love to łyżeczka słynnej firmy Alessi. Jest urocza, ale też gustowna i... 106
  • Laser 18 maj 2008, 22:00 110
  • Wydarzenie tygodnia: „Rolling Stones w blasku świateł" 18 maj 2008, 22:00  To tylko rock and rollOd „Jumpin’ Jack Flash" w „Ulicach nędzy" z 1973 r. po „Gimme Shelter" w oscarowej „Infiltracji” sprzed dwóch lat flirt Martina Scorsese z muzyką The Rolling Stones... 110
  • Koncerty, które wstrząsnęły kinami: 18 maj 2008, 22:00 „Woodstock" (1970). Reż. Michael Wadleigh Zapis festiwalu, którego nazwa stała się symbolem epoki i pokolenia lat 60. Mnóstwo muzyki, jakościowo bardzo różnej, ale też bezcennych obserwacji socjologicznych. Warto sięgnąć po... 110
  • Trzeci obieg muzyki 18 maj 2008, 22:00 Nie mają radiowych hitów, ich teledysków nie nadaje MTV, nie zapraszają ich na Opola ani Sopoty. Milczą o nich Pudelki, za to „gotuje się" na ich temat na MySpace, YouTube i forach dyskusyjnych. To oni od kilku lat są... 112
  • Pieskie dolce vita 18 maj 2008, 22:00 Podczas trwającego właśnie Festiwalu Filmowego w Cannes Złote Palmy odbiorą nie tylko ludzie. Jedna z nich trafi do psa. Od 2001 r. jury przyznaje nagrodę Palm Dog – dla najlepszych psich aktorów. Wśród laureatów są m.in. Mojżesz... 116
  • Moralitet o III RP 18 maj 2008, 22:00 Tym, co pozwala przetrwać w świecie pełnym kanalii, są modlący się na kolanach ludzie 118
  • Wencel gordyjski - Loteria paszportowa 18 maj 2008, 22:00 Zmiany obywatelstwa i  podrabianie dokumentów do niedawna były wyłącznie domeną szpiegów 120
  • Ueorgan Ludu 18 maj 2008, 22:00 PO na haju, premier na tripie * ABW macało nieprofesjonalnie * Wałęsa namawia do roboty * Poselskie fury z nawigacją * Poseł Palikot przeprasza 121
  • Krótko po wolsku - Dalajlama w Pekinie 18 maj 2008, 22:00 Jak się chce, można znaleźć wyjście z nawet najtrudniejszej sytuacji. Praktyczni Chińczycy wymyślili, jak ustrzec się przed ewentualnym bojkotem olimpiady w Pekinie. Jak? Dać autonomię Tybetowi? Bez przesady. Łatwiej zaprosić... 121
  • Wybrani naćpani 18 maj 2008, 22:00 W Sejmie pachnie mięta, Donald jara skręta, diler na Ochocie, Polska na odlocie 122

ZKDP - Nakład kontrolowany