Kto zapłaci za kryzys

Kto zapłaci za kryzys

Polska gospodarka powinna wyjść z globalnej zawieruchy niezbyt poturbowana.
Ledwie zszokowani Amerykanie ustawiali się w kolejkach, aby wycofać pieniądze z bankrutującego IndyMac Banku z Pasadeny, a już widmo upadłości zawisło nad kolejnymi bankami. Rząd i bank centralny USA ratują przed upadkiem także wielkie instytucje finansowe Fannie Mae i Freddie Mac, skupujące i gwarantujące kredyty hipoteczne. Kryzys finansowy rozprzestrzenia się zza oceanu na Europę. Na Wyspach Brytyjskich, Półwyspie Iberyjskim Francji, Włoszech i w państwach bałtyckich otwarcie mówi się już o recesji. Wirus amerykańskiej grypy, której „produktem ubocznym" jest przyspieszenie inflacji, dotarł też do Polski. Tracą inwestorzy giełdowi, przyszli emeryci – członkowie OFE – oraz wszyscy konsumenci – za sprawą coraz wyższych cen. Jak stwierdził niedawno szef Międzynarodowego Funduszu Walutowego Dominique Strauss-Kahn, Zachód znalazł się „między lodem recesji a ogniem inflacji". Czy grozi nam wielki krach?Rozlany kryzys
Rządowi amerykańskiemu i Rezerwie Federalnej nie udało się na czas stłumić napięć recesyjnych. Wydano na to kilkaset miliardów dolarów, ale efekty są niewystarczające. Co więcej, brak odpowiedniej diagnozy sytuacji i nieadekwatnie dobrana terapia doprowadziły do tego, że amerykański kryzys finansowy zdążył się już rozlać po świecie.
Amerykańska grypa rozprzestrzeniała się nie tylko bezpośrednio – na gospodarki o podobnej strukturze rynków nieruchomości, na których też w ostatnich latach ceny rosły skokowo (Dania, Irlandia, Hiszpania, Wielka Brytania). Kryzys rozprzestrzeniał się też pośrednio – przez rynki surowcowe. Inwestorzy w trakcie sztormu na rynkach finansowych wycofują kapitał z ryzykownych aktywów i szukają bezpiecznych przystani, gdzie mogliby ulokować swoje pieniądze. W takich sytuacjach od dziesiątków lat kapitał krótkoterminowy trafia na rynek złota. Ale na tym nie koniec. Patrząc na prognozy popytu ze strony m.in. gospodarki chińskiej, przewidywano, że również rynki surowców będą dobrą inwestycją na przeczekanie trudnych czasów. Za taki bezpieczny rynek uznano także żywność, zwłaszcza gdy rządy wymusiły produkcję biopaliw, co zmniejszyło podaż spożywczych artykułów rolnych i podniosło ich ceny. W efekcie mieliśmy duże wzrosty cen ropy naftowej, różnych metali oraz żywności.

Sumowanie kłopotów
Efekty zarażania amerykańską grypą widać na przykład w Irlandii, poważnie zagrożonej recesją. Po fenomenalnych wynikach osiąganych w latach 90. (średnia stopa wzrostu PKB wynosiła 7 proc.) dane po pierwszym kwartale 2008 r. pokazują spadek PKB o 1,5 proc. rok do roku. To najgorszy wynik od 25 lat. Bezrobocie w ciągu roku wzrosło o prawie jeden punkt procentowy, ceny na rynku nieruchomości spadły o 10 proc. Irlandzki instytut ESRI przewiduje wzrost emigracji z Irlandii do poziomu najwyższego od 1990 r. To już nie jest jedynie spowolnienie, lecz początek recesji, odnotowywany w dodatku w jednej z najszybciej rozwijających się dotychczas gospodarek świata.
Najpoważniejsze kłopoty mają małe gospodarki. Dania jest już w recesji: PKB spada od dwóch kwartałów (w ciągu roku o 0,6 proc.). Na Islandii doszło nawet do tego, że banki innych krajów musiały pomagać w ustabilizowaniu pogrążonej w kryzysie tamtejszej gospodarki. Estonia, która rok temu rozwijała się w tempie 10-procentowym, w ostatnim roku (licząc od pierwszego kwartału roku 2008) odnotowała minimalny wzrost gospodarczy, za to przy aż 11,5-procentowej inflacji. Trudna sytuacja jest na Łotwie: inflacja wynosi już 17,5 proc., a wzrost gospodarczy sięga 3,3 proc., choć rok temu był ponadtrzykrotnie wyższy.
Prawdziwe problemy zaczną się, gdy w efekcie łagodzenia kryzysu finansowego za pomocą obniżania stóp procentowych i nacznego wzrostu wydatków publicznych w USA powstanie presja inflacyjna, która połączy się z efektami wzrostu cen ropy naftowej i żywności. Walcząc z inflacją, Fed może wpędzić całą amerykańską gospodarkę w recesję. Podobne mogą być efekty działań innych banków centralnych. W tej walce przyświeca im zasada: lepiej mieć krótkotrwałą recesję niż słabszy rozwój przez wiele lat. Jeśli tak się stanie, wtedy recesje w różnych krajach skumulują się i wzajemnie pogłębią, wywołując globalną dekoniunkturę.
Z obecnego kryzysu finansowego jakoś wszyscy wyjdą. Pomogą w tym inwestorzy z krajów eksporterów ropy naftowej, państwowe fundusze z Chin i rosyjscy oligarchowie, inwestujący coraz śmielej na Zachodzie. Prawdziwym problemem do rozwiązania przez dłuższy czas pozostanie jednak inflacja.

Ameryka w Polsce?
Trudno nie zadać pytania, czy amerykański czarny scenariusz powtórzy się w Polsce, w której w latach 2006-2007 również wystąpił boom kredytowo-mieszkaniowy. Przyczyną wzrostów cen mieszkań i domów był nie tyle wzrost kosztów ich budowania, ile popyt na nie, znacznie przewyższający podaż. Nakręcił go bardzo łatwy dostęp do kredytów.
Mieszkania kupowano nie tylko dla zaspokojenia własnych potrzeb. Część zakupów była podyktowana chęcią zyskownej odsprzedaży. W efekcie ceny wzrosły tak znacznie, że taniej jest kupić dom na Florydzie niż w Polsce. Części Polaków już nie stać na zakup mieszkań, choć stan ten nie był dostrzegany przez wiele miesięcy m.in. z powodu luźnej polityki kredytowej banków. Za cenę zdobycia rynku banki znacząco obniżyły bowiem swoje marże i prowizje do poziomów rzadko spotykanych w innych krajach. Wystawiły się przy tym na spore ryzyko, chętnie udzielając kredytów nawet na ponad 100 proc. wartości mieszkań, czego na Zachodzie się nie spotyka.
W pierwszej połowie 2008 r. deweloperzy oddali do użytku prawie 28 tys. mieszkań (przy 16 tys. rok wcześniej), ale sprzedali jedynie ok. 13,5 tys. Przyczynia się do tego zaostrzanie polityki kredytowej banków, które podnoszą teraz marże i uważniej sprawdzają wiarygodność kredytową klientów, co podraża kredyty hipoteczne. Zapewne upadnie wielu początkujących deweloperów, którzy opierali swoje biznesplany na wierze w dynamiczny wzrost cen nieruchomości, a nie na chłodnym rachunku uwzględniającym cykliczność rozwoju rynku. Rynek oczyści się z najmniej efektywnych firm i powróci do normy.
Z powodu podwyżek stóp procentowych rosną też raty od zaciągniętych kredytów hipotecznych. A łagodzące to i ogólny wzrost cen podwyżki płac mają swoją granicę, tym bardziej że ostatnio rosły znacznie szybciej niż wydajność pracy. Pojawia się pytanie, czy banki nie będą miały problemu z odzyskaniem pieniędzy od niektórych kredytobiorców. Co więcej, dłużej utrzymujący się spadek cen nieruchomości w połączeniu ze sporymi już stratami inwestorów na giełdzie uszczupliłby zasoby majątkowe wielu Polaków. Powodowałoby to ograniczanie przez nich konsumpcji, a stąd już niedaleka droga do spowolnienia całej gospodarki. Jeszcze pół roku temu większość ekonomistów twierdziła, że kłopoty Ameryki nas nie dotyczą. Widać jednak, że – choć nie na tak dużą skalę jak w Hiszpanii czy Irlandii – wirus amerykańskiej grypy dotarł również do Polski.

Będzie lepiej – pojutrze
Mimo wszystko to, co dziś obserwujemy, jest powolnym wyhamowywaniem kryzysu w samych USA. Jeszcze jakiś czas będą nas straszyły niepokojące wiadomości: giełdy będą falowały, media będą krzyczały o recesji, tu i ówdzie zbankrutują spore firmy. Choroba będzie jednak krótkotrwała. Polska gospodarka powinna wyjść z tej zawieruchy niezbyt poturbowana. Nasze tempo wzrostu gospodarczego obniży się, ale będzie dalekie od zera.
Nie znaczy to, że możemy spokojnie siedzieć i czekać. O ile świat przezwycięży kryzys finansowy, to nie upora się tak łatwo z inflacją. Jeśli banki centralne będą walczyć z nią zbyt rygorystycznie i nie będą miały wsparcia rządów (w postaci obniżek akcyzy, hamowania wzrostu płac itp.), koniunktura może się pogorszyć. Gdy spowolnienie gospodarcze obejmie strefę euro, a zwłaszcza Niemcy, po kilku miesiącach dotrze też do Polski. Na to powinien się przygotować nawet najbardziej optymistyczny rząd.
Co będzie, jeśli kryzys potrwa dłużej i będzie głębszy, a wyborcy w roku wyborczym zamiast „cudu irlandzkiego" dostaną recesję? Czekanie na reformy nie jest najlepszą strategią dla zwalniającej polskiej gospodarki. 


Samobójcza wyprzedaż kredytów
Piotr Czarnecki
Prezes Raiffeisen Bank Polska

O tym, że sytuacja jest bardzo trudna, mówi najlepiej postawa banków centralnych, w których kumuluje się pełna wiedza o gospodarce i rynkach finansowych. Skala ich interwencji w ciągu ostatnich kilku miesięcy nie miała precedensu, sięgając setek miliardów dolarów i euro. Niektóre z nich (jak amerykańska Fed czy Bank Anglii) zdecydowały się na podjęcie wyjątkowych działań, by zapobiec kryzysowi finansowemu czy wręcz uratować niektóre banki przed utratą płynności. W Polsce kryzys ten odbił się już echem, doprowadzając do zwiększenia kosztów kredytów, co już częściowo odczuwają klienci banków. Większość analityków uspokaja, twierdząc, że gospodarka trzyma się dobrze, a nasz sektor finansowy jest zdrowy i szybko się rozwija. Boję się jednak, że nie wszyscy polscy bankowcy wyciągnęli wnioski z kryzysu w USA. Kredyt hipoteczny nie może być oferowany za wszelką cenę, na jak najdłuższy okres, po to tylko, aby stał się wabikiem przyciągającym klienta do banku. Na świecie rynek nieruchomości charakteryzował się zawsze dużą zmiennością i nasz rynek nie jest wyjątkiem. Nadchodzi czas próby. Raty kredytów zwiększyły się o jedną czwartą, ceny nieruchomości zaczęły spadać, a koniunktura gospodarcza słabnie. Oby klienci wytrzymali zarówno wzrost obciążeń finansowych, jak i kosztów życia napędzanych zwiększającą się inflacją.

Efekt domina
Maciej Kossowski
Prezes Wealth Solutions

Załóżmy, że ktoś przestaje spłacać kredyt hipoteczny. Na początku bank będzie
słał ponaglenia. Będzie chciał się z klientem dogadać, bo niespłacony kredyt to dl niego kłopot. Jeśli klient nie zapłaci, bank wypowie umowę kredytową i skieruje sprawę do sądu, który wyznaczy komornika w celu egzekucji długu. Jeśli uda się wyeksmitować dłużnika (co nie jest łatwe), mieszkanie trafi na licytację. Ale uzyskana na niej cena raczej nie zaspokoi roszczeń banku. Bardzo popularne są kredyty na sfinansowanie całej ceny zakupu nieruchomości lub nawet w kwocie wyższej. W takiej sytuacji za część kredytu powyżej 80 proc. wartości nieruchomości odpowiada ubezpieczyciel. Jeśli kredytowi towarzyszyła polisa od ryzyka utraty pracy, a dłużnik właśnie z powodu bezrobocia przestał płacić raty, bank również zwróci się do ubezpieczyciela. Banki mogą też dokonywać tzw. sekurytyzacji, czyli zamieniać udzielone kredyty na papiery wartościowe i transferować je do specjalnych funduszy. Jeśli kredyty nie będą spłacane, problem mogą mieć inwestorzy, którzy kupili certyfikaty takiego funduszu. Liczba podmiotów, które z powodu zaprzestania spłacania kredytu mogą mieć problemy, jest całkiem długa.

 

Okładka tygodnika WPROST: 32/2008
Więcej możesz przeczytać w 32/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2008 (1337)

  • Na stronie - Zabić pismaka! 3 sie 2008, 22:00 Kiedy zaczyna się polowanie na dziennikarzy, kończą się wolność i demokracja. 3
  • Skaner 3 sie 2008, 22:00 6
  • Sfałszowali „lojalkę” Kaczyńskiego, nielegalnie podsłuchiwali 3 sie 2008, 22:00 Tajne służby 6
  • Stone wali w Busha 3 sie 2008, 22:00 Film 6
  • Spodnie Hendriksa, marynarka Jaggera 3 sie 2008, 22:00 Aukcje 6
  • Komisja pozorów 3 sie 2008, 22:00 Biznes 6
  • Dossier 3 sie 2008, 22:00 „Pracę [licencjacką] o promocji w sporcie obroniłem na czwórkę. Magister jeszcze przede mną. A potem może zrobię doktorat?" Mariusz Pudzianowski dla serwisu 5pytan.pl o planach na przyszłość„Kto Kaczyńskiego dotyka,... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Projektowałem biżuterię 3 sie 2008, 22:00 Rozmowa z Markiem Suskim, posłem PiS, malarzem i grafikiem 8
  • Ludzie 3 sie 2008, 22:00 Gadowski TVArtur Gadowski, lider zespołu IRA, poprowadzi autorski program w kanale Patio TV przygotowanym przez Fabrykę Mediów. Program "On/off" będzie prezentował polskich muzyków. Premierowy odcinek jest zapowiadany na... 8
  • Wakacje topless 3 sie 2008, 22:00 Obyczaje 8
  • Siostry Olsen pisarkami 3 sie 2008, 22:00 Literatura 10
  • Struzik chce wystrzelić satelitę 3 sie 2008, 22:00 Mazowsze 10
  • Polska duma 3 sie 2008, 22:00 Konie 10
  • Zapytaj wprost - Stefan Niesiołowski 3 sie 2008, 22:00 Zakłamane oczka Napieralskiego. 11
  • Poczta 3 sie 2008, 22:00 Dwóch SikorskichW artykule „Dwóch Sikorskich" („Wprost" nr 29) red. Dariusz Baliszewski pisze, że „W ostatnich dniach [...] ujawnił się jako świadek" Tadeusz Szumowski, który przekazał mu „bezcenne... 12
  • Playback 3 sie 2008, 22:00 Premier Donald Tusk 12
  • Wprost przeciwnie - Obiektywny nekrolog 3 sie 2008, 22:00 Przez 16 lat kanclerstwa Helmut Kohl nie wystąpił w tępiącej go zawzięcie telewizji RTL 13
  • Z życia koalicji 3 sie 2008, 22:00 Kazimierz Kutz poleciał po Kaczorach „trumniarzami". Oj, rzeczywiście kuc. Zdecydowanie nie pegaz.No proszę, jak w Andy, to Tusk leciał sam (nie licząc małżonki i Arabskiego), ale jak trzeba pod Krosno do powodzian jechać,... 14
  • Z życia opozycji 3 sie 2008, 22:00 Scenka z sejmowej restauracji. Poseł Kalisz (SLD) peroruje, że nigdy nie pozwoli, by prezydenckie weto utrzymano. „Będę je zwalczał ze wszystkich sił!" – gniewnie woła. „Ja też będę je zwalczała!" –... 14
  • Co z nami zrobią Chińczycy 3 sie 2008, 22:00 Coraz bardziej asertywne Państwo Środka zechce kiedyś przestawić światowy pociąg do nowoczesności na własne tory 16
  • Debatująca dyktatura 3 sie 2008, 22:00 Rozmowa z Markiem Leonardem, brytyjskim ekspertem od polityki międzynarodowej 22
  • Rzeczpospolita dziennikarska 3 sie 2008, 22:00 Czwarta władza bierze pierwszą 24
  • Polskie riwiery 3 sie 2008, 22:00 Najlepsze i najgorsze bałtyckie kurorty 28
  • Mediokracja 3 sie 2008, 22:00 Dramatyczna rezygnacja premiera Ehuda Olmerta ze stanowiska szefa rządu jest wydarzeniem bez precedensu. Choć w historii Izraela wiele razy zdarzało się, że urzędujący premier podawał się do dymisji przed końcem kadencji, tym razem po... 28
  • Ojciec separatysta 3 sie 2008, 22:00 Już pod zaborami w Wielkopolsce czy Galicji społeczną aktywność organizowali księża, liderzy "rzeczypospolitych parafialnych". 34
  • Postać tygodnia - Waldemar Pawlak 3 sie 2008, 22:00 Wójt Polski 36
  • Wprost z blogu 3 sie 2008, 22:00 SportCo Radwańska może ugrać w Pekinie?Jacek Żytnicki www.nawysokoscimurawy.blox.plJeszcze cztery lata temu przy okazji igrzysk w Atenach mogliśmy jedynie z zazdrością spoglądać na tenisowe korty, patrząc, jak z sukcesów cieszą się... 37
  • Trójka bez sternika 3 sie 2008, 22:00 38
  • Łukaszenka salonowy 3 sie 2008, 22:00 Czy można nabrać salonowego obycia, grając w salonowca? A czy można zostać demokratycznym politykiem, wsadzając do więzień swoich przeciwników? Tak zwane europejskie elity uznały, że tak. Przykładem na to ma być Aleksander... 38
  • Pełzający przewrót 3 sie 2008, 22:00 Czy Unia Europejska staje się państwem totalitarnym? Pytanie nie jest tak absurdalne, jak mogłoby się wydawać. Największa partia w europarlamencie zgłosiła właśnie projekt prawa delegalizującego papierosy. Kilka tygodni wcześniej w... 38
  • Ryba po polsku - Człowiek z Jaruzelskiego 3 sie 2008, 22:00 W Norymberdze brutalnie sądzono ludzi bez cienia zrozumienia dla bezradności jednostki. 39
  • Giełda 3 sie 2008, 22:00 40
  • Krauze zakręca kurek 3 sie 2008, 22:00 Gdy bogacze wpadają w kłopoty, liczba ich „przyjaciół" gwałtownie spada. W pierwszej kolejności krezusi zakręcają bowiem kurek z pieniędzmi osobom i instytucjom żyjącym z ich wcześniejszych sukcesów. Ryszard Krauze, twórca... 40
  • Krakowska Dolina Gier 3 sie 2008, 22:00 Akademia Górniczo-Hutnicza, Uniwersytet Jagielloński oraz firmy Nibris i Microsoft chcą stworzyć w Krakowie Dolinę Gier, czyli centrum produkcji gier komputerowych. Wartość przedsięwzięcia jest szacowana na 10 mln zł (część pieniędzy... 40
  • Tychy drugie na świecie 3 sie 2008, 22:00 Około 400 nowych pracowników zamierza zatrudnić do końca 2008 r. fabryka Fiata w Tychach, którą rozbudowano kosztem 300 mln USD. Inwestycja jest związana z uruchomieniem produkcji nowych aut – Fiata 500 i nowego Forda, następcy Ka.... 40
  • Kibic na bank 3 sie 2008, 22:00 Sponsorzy klubów sportowych coraz częściej dostrzegają w kibicach żyłę złota. Zniżki na ubezpieczenia majątkowe i samochodowe oraz jednostki funduszów inwestycyjnych nabywane bez opłat manipulacyjnych – to oferta Allianz Polska... 40
  • Raper w menu 3 sie 2008, 22:00 Prawnicy amerykańskiego rapera 50 Centa pozwą sieć fast food Taco Bell, która wykorzystała wizerunek artysty w kampanii reklamowej. Taco Bell przygotowało spoty, w których zachęca 50 Centa do zmiany pseudonimu na 79 Cent, 89 Cent lub 99... 40
  • Kryzys domowy 3 sie 2008, 22:00 W pierwszym półroczu 2008 r. w Polsce zbankrutowało 27 firm deweloperskich. Ponad 120 kolejnych wniosków o upadłość zostało odrzuconych ze względu na zawarte w nich błędy formalne. Branża deweloperska przeżywa kryzys w Hiszpanii,... 40
  • Podatek od marzeń 3 sie 2008, 22:00 Przy okazji ubiegłotygodniowej sięgającej 38 mln zł kumulacji w Dużym Lotku miliony Polaków zapłaciły swoisty podatek od marzeń. Oprócz czterech osób, które trafnie wytypowały szóstkę, największym wygranym był skarbpaństwa, do... 41
  • Autoharacz 3 sie 2008, 22:00 Nawet żarówki w samochodzie będziemy musieli wymieniać w autoryzowanym serwisie. 42
  • Hipermarket do  bicia 3 sie 2008, 22:00 Sąsiedztwo hipermarketu nie tylko nie wykańcza małego biznesu, ale też napędza jego rozwój. 46
  • Fabryka snów i strajków 3 sie 2008, 22:00 Aktorzy należą do najgorzej zarabiających osób w Stanach Zjednoczonych. 48
  • 2x2=4 Truman i Reagan 3 sie 2008, 22:00 Ameryka potrzebuje terapii szokowej, do której ekipa Obamy nie jest zdolna. 54
  • Kto zapłaci za kryzys 3 sie 2008, 22:00 Polska gospodarka powinna wyjść z globalnej zawieruchy niezbyt poturbowana. 55
  • Know-How 3 sie 2008, 22:00 58
  • Toksyczna olimpiada 3 sie 2008, 22:00 Zanieczyszczenie powietrza w Pekinie podczas igrzysk olimpijskich może zmniejszać efektywność sportowców. Dotychczasowe pomiary skażenia powietrza sugerują, że może ono być ponadtrzykrotnie większe od dopuszczalnego przez Światową... 58
  • Kobieta matematyczna 3 sie 2008, 22:00 Kobiety radzą sobie z naukami ścisłymi nie gorzej niż mężczyźni. Kto sądzi, że jest inaczej, ulega stereotypom – twierdzi Janet Hyde, psycholog z University of Wisconsin. Jej badania przeprowadzone wśród uczniów szkół... 58
  • Życie w bańce 3 sie 2008, 22:00 Setki gatunków owadów, m.in. pluskwiaki Neoplea striola, mimo że oddychają powietrzem atmosferycznym, spędzają życie pod wodą. Nurkują na głębokość nawet 30 m. Naukowcy z MIT w Bostonie odkryli ich tajemnicę. Owady te mają... 58
  • Nowi mężczyźni 3 sie 2008, 22:00 Jakich mężczyzn pragną kobiety? Panie najczęściej twierdzą, że opiekuńczych, odrzucających rywalizację i empatycznych. Czy jednak mężczyzna, który rezygnuje z współzawodnictwa, nadal jest mężczyzną? Ten problem podejmuje... 58
  • Czytanie z twarzy 3 sie 2008, 22:00 Ludzie piękni rzadziej niż brzydcy chorują, dłużej żyją, są sprawniejsi fizycznie, inteligentniejsi i zdrowsi psychicznie. 60
  • Czarodziejska żywność 3 sie 2008, 22:00 Zwykłe jabłka i płatki owsiane są zdrowsze niż najbardziej wyrafinowane produkty spożywcze. 64
  • Bujda olimpijska 3 sie 2008, 22:00 Starożytni olimpijczycy nie cofali się przed przekupstwem, oszustwem, a nawet morderstwem. 66
  • Diagnoza z powietrza 3 sie 2008, 22:00 Po oddechu można rozpoznać, czy ktoś ma raka, chorobę wrzodową, zapalenie płuc lub gruźlicę. 70
  • Dał nam przykład Niemiec 3 sie 2008, 22:00 Dziewiętnaście lat wolności nie wystarczyło, by wyprodukować epopeję o Dywizjonie 303, pancernych gen. Maczka czy komandosach Sosabowskiego. 72
  • Górna półka - Redaktor i Poeta 3 sie 2008, 22:00 Wśród kilkudziesięciu tysięcy listów, które wymienił ze swymi korespondentami Jerzy Giedroyc, te należą do najważniejszych. Dzięki „Archiwum Kultury" publikowanemu przez wydawnictwo Czytelnik znamy już potężne fragmenty... 75
  • Bez Granic 3 sie 2008, 22:00 76
  • Pod kuratelą Kremla 3 sie 2008, 22:00 Książka 76
  • Sprawdź swoją wiedzę o świecie 3 sie 2008, 22:00 Kwiz 76
  • Cytat tygodnia 3 sie 2008, 22:00 „Bliżej mi do Jackie Kennedy niż do madame de Gaulle" Carla Bruni-Sarkozy, żona prezydenta Francji, o swoim ideale pierwszej damy. 76
  • Książę komandos 3 sie 2008, 22:00 Książę William, syn brytyjskiego następcy tronu Karola, rozpoczął kolejny etap swojej wojskowej kariery. Ma już za sobą służbę w marynarce, wojskach lotniczych i regimencie kawalerii, a jesienią dołączy do sił specjalnych... 76
  • Libijski Hannibal 3 sie 2008, 22:00 Pułkownik Muammar Kaddafi, dyktator Libii, rozpętał dyplomatyczną wojnę ze Szwajcarią. Sprawcą zamieszania stał się Hannibal, syn przywódcy, który 15 lipca został aresztowany przez szwajcarską policję za pobicie obsługi jednego z... 76
  • Silviolandia 3 sie 2008, 22:00 Władza sądownicza jest największym z wszystkich wrogów premiera Włoch. 78
  • Blairothatcher 3 sie 2008, 22:00 Przywódca brytyjskich torysów ma szanse pokierować konserwatywną falą w Europie. 82
  • Viktor fatalista 3 sie 2008, 22:00 Lider węgierskiej opozycji stał się mistrzem strzelania samobójczych goli. 84
  • Rosyjskie strachy 3 sie 2008, 22:00 Moskwa pręży muskuły i krzyczy, ale niewiele może zrobić, aby realnie zablokować budowę tarczy antyrakietowej. 86
  • Krwawy poker 3 sie 2008, 22:00 W zamian za dwóch zaginionych żołnierzy lub ich zwłoki Izrael uwolni dużą grupę terrorystów. 88
  • Pasaż 3 sie 2008, 22:00 90
  • La dolce vita 3 sie 2008, 22:00 Z czym się kojarzą Włochy? Z dobrym jedzeniem, winem, piosenką, modą, zabytkami, i piłką nożną. Polacy zapytani jednak, jakie znają włoskie marki, najczęściej wskazują polską firmę Gino Rossi. Tak wynika z badań przeprowadzonych... 90
  • Mi.To odpowiada 3 sie 2008, 22:00 Włosi uwielbiają rywalizację. Sąsiadujace miasta w swoją tradycję mają wpisany spór o pierwszeństwo. W wypadku alfy Mi.To doszło jednak do niezwykłej symbiozy. Nazwa tego oryginalnego sportowego auta pochodzi od Mediolanu (Milano),... 90
  • Wazon od architekta 3 sie 2008, 22:00 „We Włoszech design jest elementem stylu życia i sprawą narodową" – przekonuje w „Przewodniku po włoskim stylu" Agnieszka Jacobson-Cielecka. Jedną z ważniejszych cech włoskiego wzornictwa jest przedkładanie... 90
  • Karton z porcelany 3 sie 2008, 22:00 Te talerze tylko wyglądają na jednorazowe – w rzeczywistości powstały z najwyższej jakości porcelany. Według Włochów, żart jest we wzornictwie niezwykle ważny. Dlatego projektanci marki Seletti przygotowali zastawę stołową... 90
  • Świeżo, szybko i przyjemnie 3 sie 2008, 22:00 Polacy nie wiedzą wiele o włoskim stylu, ale na pewno lubią włoską kuchnię. Pod koniec sierpnia zadebiutuje u nas pierwsza restauracja sieci Vapiano. Choć sieć należy do Niemców, receptury zostały skomponowane przez weneckich mistrzów... 90
  • Pakt włosko-brytyjski 3 sie 2008, 22:00 Włosi są znani z niechęci do mody brytyjskiej, a Brytyjczycy do włoskiej. Ale Ermenegildo Zegna ma wielbicieli i w ojczyźnie, i na Wyspach. A jest to marka bardzo podkreślająca swoją włoskość. Dom mody... 90
  • Laser 3 sie 2008, 22:00 92
  • Pekiński Matrix 3 sie 2008, 22:00 Rozmowa z MA JIANEM, chińskim dysydentem, pisarzem, autorem powieści „Czerwony pył”. 94
  • Temat tygodnia 3 sie 2008, 22:00 Czarna historia olimpiad 94
  • Nietoperz wszech czasów 3 sie 2008, 22:00 NA ekrany polskich kin wchodzi film wszech czasów. Na takie miano już zasłużył „Mroczny rycerz", czyli szósty „Batman". Po dwóch tygodniach rozpowszechniania z zyskiem ponad 313 mln dolarów był już na 23. miejscu... 96
  • Dionizos kortu 3 sie 2008, 22:00 Rywalizacja Rafaela Nadala i Rogera Federera przybrała formę pojedynku antycznych herosów. 100
  • Wencel gordyjski - Wniebowzięci 3 sie 2008, 22:00 Żeby pierwszego miliona nie trzeba było ukraść, należy go wygrać 104
  • UEorgan Ludu 3 sie 2008, 22:00 Nie rzucim plaży, skąd nasz ród * Uwaga, uwaga, nadchodzi * Dymiące Jastrzębie nad Warszawą * Gay-now z Krakowa 105
  • Krótko po wolsku - Czas bitew 3 sie 2008, 22:00 Od niepamiętnych czasów bitwy wybuchały po zbiorach. To ma męska część naszej populacji w genach. Nie ma rady, latem musi sobie powojować! Toteż, jak Polska długa i szeroka, nadmiar adrenaliny wyładowuje się w potyczkach. Dawniej... 105
  • Skibą w mur - Zlot dziwów 3 sie 2008, 22:00 Podczas balangi Hitler puścił pawia, Presley bzyknął Dodę, a Pawlak Liz Taylor. 106

ZKDP - Nakład kontrolowany