Mowa ciała

Mowa ciała

Ekshumacja zwłok generała Sikorskiego prawdopodobnie niczego nie wyjaśni
W sprawie śmierci generała Władysława Sikorskiego jest jeden pewnik – naczelny wódz zginął 4 lipca 1943 r. w Gibraltarze. Wiadomo też, że bez ekshumacji zwłok, którą zaplanowano na
25 listopada, zagadka śmierci naczelnego wodza długo pozostanie nierozwikłana. – Jest duża szansa, że zwłoki naczelnego wodza zachowały się w dobrym stanie – mówi dr Andrzej Perzanowski, członek Komisji Rewizyjnej Towarzystwa Miłośników Historii. Ciało generała zawinięte w przemoczony koc trafiło do metalowej trumny, którą hermetycznie zamknięto. Przy temperaturze otoczenia około 40°C ciało wydzielało tak wiele gazów, że trumna niebezpiecznie się odkształciła. Nieboszczyka musiano przełożyć, i aby sytuacja się nie powtórzyła, wnętrze trumny wysypano węglanem wapnia, który absorbuje wilgoć z otoczenia. Dzięki takiemu zabiegowi zwłoki generała zostały w swoisty sposób zmumifikowane. – To pozwala mieć nadzieję na ciekawe wyniki ekshumacji – uważa dr Perzanowski.

Hipoteza pierwsza: utonięcie
Niewielu zwolenników ma hipoteza, że generał Władysław Sikorski zginął w przypadkowej katastrofie lotniczej. – Przede wszystkim Sowieci, ale także Anglicy, Polacy, a nawet Niemcy – jeszcze dzisiaj nie wiemy, kto powinien zasiąść na symbolicznej ławie oskarżonych – mówi prokurator Ewa Koj, naczelnik oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. Nie można jednak także wykluczyć tragicznego zrządzenia losu. Weryfikacja podstawowej hipotezy z pozoru jest prosta: jeśli będą w szczątkach Sikorskiego ślady okrzemków, to znaczy, że wódz naczelny utonął. Jeśli ich nie będzie, śmierć generała nastąpiła jeszcze przed upadkiem samolotu do morza. Tylko czy możliwe jest zweryfikowanie tak prostej zależności?
– Gdy człowiek tonie w słonej wodzie, następuje tzw. obrzęk płuc, gdyż woda z krwiobiegu przedostaje się do zasolonej wody obecnej w drogach oddechowych i próbuje ją rozcieńczyć – wyjaśnia Karol Śliwka, szef Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, konsultant wojewódzki z zakresu medycyny sądowej. W momencie powstania rozdęcia płuc przez popękane przegrody międzypęcherzykowe zbudowane z cieniutkich naczyń krwionośnych okrzemki dostają się do krwiobiegu, a dalej wędrują do narządów wewnętrznych.
Podczas przymusowego wodowania samolotu z uszkodzonymi sterami naczelny wódz mógł stracić przytomność, uderzając głową o twarde elementy kabiny. W takiej sytuacji do organizmu generała także dostałaby się woda, gdyż w tak ekstremalnych warunkach płuca człowieka nieprzytomnego nadal funkcjonują. Okrzemki mogą być zatem dowodem na utonięcie, ale wnioski należy wysnuwać bardzo ostrożnie. – Okrzemki występują praktycznie wszędzie, niekoniecznie w środowisku wodnym. Ich wykrycie może, ale wcale nie musi świadczyć o utonięciu – mówi prof. Roman Wachowiak, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Znalezienie w organizmie generała Sikorskiego śladów organizmów powszechnie obecnych w wodzie nie musi definitywnie wykluczać wersji o jego zabójstwie.

Hipoteza druga: postrzał, uderzenie lub wybuch
Wersji dotyczących sposobu zabójstwa generała Sikorskiego jest kilka: postrzał, uderzenie narzędziem o tępych krawędziach, uduszenie, otrucie, wybuch. Gdy dodamy do nich spekulacje wyjaśniające okoliczności śmierci, a te uzupełnimy o zbiór domniemanych sprawców, to stosując zasady kombinatoryki, można wyliczyć, że wersji śmierci powinno być co najmniej kilkadziesiąt. Na szczęście specjalistów nie będzie interesować, kto i w jakich okolicznościach to zrobił, tylko w jaki sposób.
Komputery o dużej mocy obliczeniowej w połączeniu z nowoczesnymi technikami diagnostycznymi – wielowarstwową tomografią komputerową (MSCT) i rezonansem magnetycznym (MRI), są coraz popularniejszym narzędziem patologów sądowych.
W ten sposób można odtworzyć obraz ciała, zarówno na podstawie kośćca, jak i zachowanych tkanek miękkich. Do wyobraźni muszą przemawiać zdjęcia obrazujące najmniejsze nawet wewnętrzne rany, ukryte złamania, czasami pozostałości przebytych krwotoków, a w wypadku postrzałów – ślady toru pocisku. Stopień rozkładu zwłok jest zasadniczym utrudnieniem, jednak nie przeszkodą, której nie można pokonać przy weryfikowaniu hipotez dotyczących przyczyn śmierci. Nie oznacza to jednak, że doświadczeni specjaliści z Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna w Krakowie, a także współpracujący z nimi pracownicy Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej oraz Zakładu Radiologii CM UJ w Krakowie nie będą mieli żadnych wątpliwości. – Badania szczątków ludzkich są czasochłonne, trwają miesiącami. Myślę, że w wypadku generała Władysława Sikorskiego o wynikach poinformujemy dopiero w ciągu kilku tygodni – mówi prof. Małgorzata Kłys, kierownik Katedry Medycyny Sądowej CM UJ.

Trudności badawcze
– Sam nie umiałbym jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, jak mają być przygotowane szczątki Władysława Sikorskiego do badań obrazowych. Czy kości zmarłego powinny być wysuszone, czy wprost przeciwnie – nasycone wilgocią? – zastanawia się prof. Roman Mądro, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. – Nie potrafię też wskazać specjalistów, którzy mogliby autorytatywnie stwierdzić, że dokładnie wiedzą, jak mają przebiegać badania z wykorzystaniem tomografii komputerowej w trakcie analizy ludzkich szczątków – dodaje. Trudno poprawnie przeprowadzić badanie, gdy towarzyszy mu presja czasu. Badacze mają jedynie 34 godziny, aby zebrać materiał dowodowy, w tym co najmniej kilka godzin potrzebnych jest na wydobycie szczątków z sarkofagu. A pośpiech nie jest dobrym doradcą naukowca. Wobec niewłaściwie przygotowanego materiału badawczego trudno będzie o prawidłowe ustalenia i właściwą interpretację wyników. – Przy oględzinach szczątków zwłok sprzed kilkudziesięciu lat, pozbawionych skóry i tkanek miękkich, współczesna nauka nie potrafi odróżnić ran zadanych przed śmiercią i po niej – mówi prof. Karol Śliwka. Sytuacja taka poszerza zakres spekulacji po dokonaniu ekshumacji zwłok. Zalety badania tomografem są istotne przy określaniu blizn kostnych, które były wynikiem uszkodzeń kości, ale powstałych znacznie przed śmiercią. Jest to zresztą jedna z pomocnych metod przy identyfikowaniu zmarłej osoby.
Prof. Karol Śliwka zwraca uwagę na zalety autopsji. – Obrażenia kośćca powodujące śmierć nie mogły się wygoić, dlatego widoczne są gołym okiem. Nie jest w tym wypadku konieczna tomografia. I to bez względu na to, czy sprawdzamy hipotezę o postrzeleniu, ataku tępym narzędziem, uduszeniu czy o śmierci w wyniku wybuchu – mówi prof. Śliwka.
– Nawet po latach mogą się znaleźć bezpośrednie dowody śmiertelnego strzału, na przykład odkształcenia kości uszkodzonych pociskiem – mówi prof. Roman Wachowiak. Patolodzy nie będą mieli problemów z odróżnieniem typowych urazów kości, które uległy zdeformowaniu w wyniku działania osób trzecich, od tych będących konsekwencją przypadkowych uderzeń, chociażby podczas zetknięcia samolotu z powierzchnią wody. Można odróżnić rany, które mogły być pośrednim lub bezpośrednim powodem śmierci, od innych uszkodzeń zadanych znacznie wcześniej, niemających żadnego związku ze śmiercią, oraz od uszkodzeń ciała martwej osoby.

Hipoteza trzecia: otrucie
Po śmierci tkanki ludzkie się rozkładają. Podobne procesy dotyczą trucizn. Po 70--80 latach od otrucia, a to jest okres, jaki niedługo minie od pochówku generała Sikorskiego, niewiele można zbadać. Najszybciej przestają istnieć lotne związki alkaloidów roślinnych, ale i pozostałe frakcje nie są zbyt trwałe. Niegdyś na dworze królów angielskich do uśmiercania pretendentów do korony powszechnie używano właśnie związków pochodzenia roślinnego. A te, jak choćby osławiona cykuta, szybko ulegają biodegradacji. Nie każda trucizna jest jednak tak ulotna. Dobrze kumulują się w ludzkich tkankach substancje typu DDT. Ten preparat chemiczny (znany jako azotoks) w połowie XX wieku był powszechnie używany do walki z owadami. – Odrębną kategorią trucizn są sole takich metali, jak rtęć, arsen, kadm czy tal. Ten, kto zdecydował się na taki sposób pozbawienia życia, powinien wiedzieć, że nawet po kilkuset latach czyn ten będzie można bez trudu wykryć. Po prostu czas niemal nie ima się związków nieorganicznych, takich jak sole metali – tłumaczy prof. Roman Wachowiak.
Określenie rodzaju i ilości substancji toksycznej musi poprzedzać wydzielenie substancji czynnej z tkanki biologicznej i jej oczyszczenie. Z pewnością truciznę najłatwiej zidentyfikować w komórkach tkanek, krwi, moczu i żółci. O taki materiał trudno jest jednak w wypadku ekshumowanych szczątków. Trucizna odkłada się też we włosach. Są one cennym materiałem w pracy specjalistów z zakresu medycyny sądowej. W wypadku szczątków znajdujących się w zaawansowanym stadium rozkładu czasami wystarczą nieliczne włosy. Bombarduje się je neutronami, a wówczas zawarte tam pierwiastki, także te ze związków toksycznych, emitują specyficzne promieniowanie gamma rejestrowane przez aparaturę diagnostyczną. Rutynowe badania wykorzystują m.in. chromatografię gazową, także ze spektometrią masową, chromatografię cieczową o wysokiej rozdzielczości, testy immunochemiczne, spektrofotometrię UV. – Znalezienie śladów trucizny to jednak nie wszystko, bo na miano wiarygodnego badacza zasługuje tylko ten, kto porówna poziom zidentyfikowanej substancji z jej zakresem stężeń, który powszechnie występował w populacji żyjącej tam i wtedy – zaznacza prof. Roman Wachowiak.

DNA tożsamości
Rozpowszechnione jest przekonanie, że pobranie materiału do określenia DNA to praktycznie formalność. Okazuje się jednak, że niekoniecznie tak jest. W wypadku badań przeprowadzanych u nieżyjących osób nie bardzo można liczyć na podstawowy genomowy DNA (chromosomów komórki). Wprawdzie DNA nie ulega przeobrażeniom w ludzkich szczątkach, ale może podlegać degradacji (hydrolizie, rozkładowi) w środowisku wodnym. – Po kilku latach taki DNA nie nadaje się już do analizy – przestrzega Adam Master, biolog molekularny, założyciel krakowskiej Pracowni Identyfikacji Genetycznej BioTe21.
Badacze ludzkich szczątków nie są jednak bezradni. Znacznie bardziej odporny na degradację jest bowiem mitochondrialny DNA (cząsteczki DNA mitochondriów komórkowych), który w sprzyjających warunkach może się utrzymać w niezmienionej formie wiele setek lat. Taki DNA najczęściej izoluje się z włosów, kości lub innych zaschniętych szczątków organicznych ciała. Podstawa ta nie jest jednak monolitem i nie daje dokładnych i pewnych wyników jak analiza z udziałem genomowego DNA. Zniszczony DNA uniemożliwia wydanie ekspertyzy określającej pokrewieństwo lub jego brak.
Na 26 listopada zaplanowano ceremonię pogrzebową gen. Sikorskiego. Czy za sprawą badań naukowych ucichną wreszcie prowadzone od lat spory historyków? Na pewno nie.

Zagadka Tutenchamona
Radiolodzy, patolodzy, specjaliści od anatomii oraz archeolodzy pochylili się w 2005 r. nad mumią faraona Tutenchamona, aby ostatecznie zweryfikować spekulacje na temat przyczyn śmierci zmarłego za młodu władcy Egiptu. Badania radiologiczne w roku 1926 i 1968 wskazywały na wyraźne pęknięcia w czaszce. Czyżby zatem faraon został pozbawiony życia po dziesięciu latach sprawowania rządów? Tomografia komputerowa pomogła uprawdopodobnić dwie wersje wydarzeń. Wedle pierwszej, uszkodzenia w głowie Tutenchamona były wynikiem nieostrożnego obchodzenia się ze zmarłym przez starożytnych balsamistów. Uszkodzenia mogły powstać jednak znacznie później, w 1922 r. Wówczas to członkowie zespołu archeologów pod kierunkiem Howarda Cartera odwijali bezcenną mumię. Nie wiadomo, czy odpowiedzialność za złamaną nogę króla powinni ponosić archeologowie z zespołu Cartera, czy może rana ta powstała jeszcze za życia władcy. Otwarte złamanie, jakiego miałby doznać władca, mogło doprowadzić do gangreny, a w dalszej konsekwencji do śmierci.

 

Okładka tygodnika WPROST: 48/2008
Więcej możesz przeczytać w 48/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • tito IP
    Oczyiście że mowa ciała jest ważna. Nawet zwykły uśmiech ma znaczenie. Jest taki artykuł na omozgu.
    • wpawliczek@sejsacom.pl IP
      niepotrzebne egzorcyzmy

      Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2008 (1353)

      • Wprost od czytelników 23 lis 2008, 22:00 Dokładać po równo Ostatnio dużo mówi się na temat wyjazdu prezydenta Lecha Kaczyńskiego do Japonii. Największym bólem wielu polityków i dziennikarzy jest to, że nie spotka się on z prezydentem Francji. Ale czy musi? Za to dokłada się... 3
      • Na stronie - Nie idźcie tą drogą! 23 lis 2008, 22:00 Z powodu kryzysu nie musimy się obnosić z miną i postawą kogoś, komu tir wjechał do ogródka 3
      • Wist prezydenta? 23 lis 2008, 22:00 Emerytury 8
      • Skaner 23 lis 2008, 22:00 8
      • Chłopak z Hollyłódź 23 lis 2008, 22:00 Jan Machulski (1928-2008) 9
      • Szkoła dla córek Obamy 23 lis 2008, 22:00 USA 9
      • Wschodzące miasta 23 lis 2008, 22:00 Inwestycje 9
      • Dossier 23 lis 2008, 22:00 „Rosja to nie Związek Radziecki"Dmitrij Miedwiediew, prezydent Rosji, o możliwości wypracowania partnerskich stosunków z USA„Jeśli chodzi o bezpieczeństwo energetyczne, nasza polityka nie jest skierowana przeciwko... 10
      • PYTANIA NIEPOLITYCZNE -  Skazana na bluesa 23 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Małgorzatą Kidawa-Błońską, posłanką PO, producentką filmową 10
      • Ludzie 23 lis 2008, 22:00 Eastwood ze SpielbergiemClint Eastwood prowadzi rozmowy na temat ewentualnej reżyserii filmu „Hereafter", do którego prawa ma Steven Spielberg. Obaj twórcy współpracowali ostatnio przy „Sztandarze chwały”. W wypadku... 11
      • Na celowniku ekologów 23 lis 2008, 22:00 Obyczaje 11
      • Ranking mafii 23 lis 2008, 22:00 Przestępczość 12
      • Wykrywacz kłamstw 23 lis 2008, 22:00 „To jest rząd, który zaprowadził elementarny ład" – stwierdził na obradach Rady Krajowej PO Donald Tusk, podsumowując osiągnięcia rocznej działalności koalicji rządowej. Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 r.),... 12
      • Bieg przez płotki 23 lis 2008, 22:00 Przedsiębiorczość 14
      • Znajdź pracę z „Wprost” 23 lis 2008, 22:00 Internet 14
      • Zapytaj Wprost - Wolę się śmiać z innych 23 lis 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika 'Wprost" odpowiada Tadeusz Cymański. 16
      • Plus ujemny - Nasz poprawczak 23 lis 2008, 22:00 Dzięki mediacyjnym talentom Sarkozy’ego organy płciowe Saakaszwilego zostały uratowane 18
      • Poczta 23 lis 2008, 22:00 MikrozawałPolskie firmy borykają się z licznymi postaciami kryzysu – napisał autor artykułu „Mikrozawał" (nr 46). Choroby, na które zapadają przedsiębiorstwa – wahania wpływów, sterty nieopłaconych faktur... 20
      • Playback 23 lis 2008, 22:00 Prezes PiS Jarosław Kaczyński oraz posłowie tej partii Aleksandra Natalli-Świat i Adam Lipiński 20
      • Wprost przeciwnie - Orły i cokoły 23 lis 2008, 22:00 Premier Tusk pozazdrościł prezydentowi Kaczyńskiemu jego pomnika i postanowił wybudować własny 21
      • Wydarzenia tygodnia - Kraj 23 lis 2008, 22:00 „Porządkowanie spraw Polski, sukcesy na arenie międzynarodowej i ważne reformy" – to w ocenie premiera Donalda Tuska efekty pierwszego roku działania rządu. Za sukcesy uznał wycofanie wojsk z Iraku, budowę dróg lokalnych,... 22
      • Wydarzenia tygodnia - Świat 23 lis 2008, 22:00 Sukcesem Moskwy zakończył się szczyt UE – Rosja w Nicei. Zdecydowano o odblokowaniu gruzińsko-rosyjskich negocjacji w sprawie nowego partnerstwa, mimo że Moskwa nie wypełniła zobowiązań dotyczących wycofania wojsk z Gruzji. Na... 24
      • Z życia koalicji 23 lis 2008, 22:00 Niezastąpiony premier in spe Grzegorz Schetyna nie widzi niczego złego w tym, że szef ABW Krzysztof Bondaryk zarabia bodaj półtorej bańki rocznie w firmie, którą kontroluje. Według wszelkich kanonów dziennikarstwa, powyższa wiadomość... 26
      • Z życia opozycji 23 lis 2008, 22:00 Za sprawą komisji śledczej z politycznych zaświatów powyłaziły rozmaite upiory, z Januszem Kaczmarkiem na czele. Były minister spraw wewnętrznych opowiedział, że nikogo przed niczym nie ostrzegał, a jeśli już ktoś to zrobił, to... 26
      • I PO miłości 23 lis 2008, 22:00 Donald Tusk i Grzegorz Schetyna już utoczyli sobie krwi, a będzie jeszcze ostrzej 30
      • Ziobro bis 23 lis 2008, 22:00 Zbigniew Ćwiąkalski i Zbigniew Ziobro różnią się tylko wzrostem 36
      • Skok na szpitale 23 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Mariuszem Łapińskim, byłym ministrem zdrowia 38
      • Za ile się sprzedamy 23 lis 2008, 22:00 Albo Warszawa nie rozumie zmian w europejskiej konstelacji, albo mamy klientystyczny zwrot w naszej polityce 40
      • Kto zabił Dębskiego 23 lis 2008, 22:00 Zabójca ministra Jacka Dębskiego najpewniej żyje i przebywa na wolności 42
      • Saperzy historii 23 lis 2008, 22:00 Na co trafiają amatorzy poszukiwania skarbów 44
      • Wprost z blogu 23 lis 2008, 22:00 Historia najnowszaZmowa milczeniaAleksander Ścios   www.cogito62.salon24.plPodobno ostatnimi słowami ks. Jerzego Popiełuszki, jakie usłyszał Waldemar Chrostowski, były słowa: „Panowie, dlaczego mnie tak traktujecie?". Dziś... 48
      • Trójka bez sternika 23 lis 2008, 22:00 49
      • Wojna polsko-ruska 23 lis 2008, 22:00 Polacy ponownie zainteresowali się rosyjskim kinemW warszawskim Pałacu Kultury odbywa się właśnie drugi festiwal filmów rosyjskich „Sputnik nad Warszawą". W otwarciu festiwalu uczestniczyli reżyser Nikita Michałkow, minister... 49
      • Sztuczki budżetowe 23 lis 2008, 22:00 Rząd oprze budżet na zaklęciu, że jakoś to będzieOparty na zbyt optymistycznych założeniach budżet na 2009 r. trzeba będzie poprawiać, zanim jeszcze został uchwalony. Aby dać czas na zmianę założeń, Sejm przełożył na połowę... 49
      • Germanofobia z przymusu 23 lis 2008, 22:00 To nie polscy dziennikarze wciskają media do antyniemieckiego kątaPolacy czują się przymusowo germanizowani" – zatytułował „Frankfurter Allgemeine Zeitung" tekst na temat odbierania dzieci polskim rodzicom w RFN. Po... 49
      • Ryba po polsku - Gęba i buziaczek 23 lis 2008, 22:00 W 1722 r. car Piotr I wyzwał wojewodę wileńskiego Ludwika Pocieja na pojedynek pijacki i przegrał 50
      • Szczęśliwy człowiek - Silvio Berlusconi 23 lis 2008, 22:00 Mimo ukończonych 72 lat Berlusconi jest w lepszej formie niż kiedykolwiek 52
      • Giełda 23 lis 2008, 22:00 56
      • Nieskuteczny jak komornik 23 lis 2008, 22:00 Zaledwie 20 proc. egzekucji komorniczych w Polsce jest skutecznych, a 85 proc. trwa dłużej niż rok – wynika z raportu Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan. Wygórowane stawki komorników i ich mizerna skuteczność... 56
      • Poloneza czas zacząć 23 lis 2008, 22:00 Po tym, jak UE uznała produkowane od X wieku polskie wino gronowe, pierwsze butelki tego trunku trafią wiosną 2009 r. na rynek. Butelka podkrakowskiego merlot lub zielonogórskiego cabernet będzie kosztować 20--30 zł. Produkcją wina w... 56
      • Wyprawa po petrodolary 23 lis 2008, 22:00 Inwestycje w polską energetykę i przemysł chemiczny, prywatyzacja Giełdy Papierów Wartościowych, sprzedaż majątku stoczni – to wszystko ma zostać zrealizowane za kuwejckie lub saudyjskie petrodolary. Kuwejt ma do zainwestowania... 56
      • Igrzyska bez chleba 23 lis 2008, 22:00 Dwie najbliższe olimpiady – zimowa w Vancouver w 2010 r. i letnia w Londynie w 2012 r. – straciły część finansowania po tym, jak Johnson & Johnson zrezygnował ze sponsoringu imprez. Koncern był jednym z oficjalnych... 56
      • 2x2=4 - Atomowe uderzenie 23 lis 2008, 22:00 Rehabilitacji atomu w Polsce przeciwne są węglowe lobby i demagogiczne żądania Śląska 65
      • Polskie elektrowstrząsy 23 lis 2008, 22:00 Około roku 2011 w Polsce zabraknie energii elektrycznej i będziemy za nią płacić najwięcej w Europie 66
      • Prawie jak Obama 23 lis 2008, 22:00 Polski rząd udaje, że nie ma kryzysu gospodarczego 72
      • Pakiet Łukaszenki 23 lis 2008, 22:00 Białoruś oferuje lepsze warunki do prowadzenia biznesu niż Polska 74
      • Jak ugryźć 121 miliardów 23 lis 2008, 22:00 Wkrótce rząd ogłosi, że program drogowy się zawalił 76
      • Renowacja 23 lis 2008, 22:00 Nowe Renault Mégane jest jak smaczny rogalik - trudno nim zaspokoić głód 78
      • Koncern życzeń 23 lis 2008, 22:00 Koncerny chcą, by rządy dopłacały do każdego nowego auta po dwa tysiące dolarów 80
      • Know-how 23 lis 2008, 22:00   82
      • W skali nano 23 lis 2008, 22:00 Tempo powstawania i wdrażania nowych nanomateriałów może spowodować problemy, na które nie jesteśmy przygotowani – ostrzegają eksperci brytyjskiej organizacji Royal Commision on Environmental Pollution. Na rynku jest już 600... 82
      • Alzheimer Wilsona 23 lis 2008, 22:00 Początki choroby Alzheimera mogły być jedną z przyczyn decyzji premiera Wielkiej Brytanii Harolda Wilsona o rezygnacji z urzędu w kwietniu 1976 r. – uważają naukowcy z Uniwersytetu Southampton. Neurolog dr Peter Garrard zdiagnozował... 82
      • Cywilizacja mrówek 23 lis 2008, 22:00 Jedna z największych zdobyczy człowieka – rolnictwo – jest znana mrówkom od 50 mln lat. Mrówki Atta i Acromyrmex odniosły największy sukces w tej dziedzinie wśród roślinożernych owadów. W podziemnych ogrodach na ścinanych... 82
      • Szybka randka 23 lis 2008, 22:00 Gdy spośród kilkudziesięciu osób w ciągu pięciu minut musimy wybrać partnera na randkę, decydującą rolę odgrywa wygląd. Alison Lenton z University of Edinburgh obserwowała 118 szybkich randek organizowanych przez kluby w Wielkiej... 82
      • Cień Europy 23 lis 2008, 22:00 Czy powojenne dzieje Europy trzeba napisać na nowo? Taką próbę podjął brytyjski politolog Tony Judt w znakomitej książce „Powojnie". Autor nie ogranicza się do analizy geopolitycznej kontynentu. Przedstawia przemiany... 82
      • Mowa ciała 23 lis 2008, 22:00 Ekshumacja zwłok generała Sikorskiego prawdopodobnie niczego nie wyjaśni 84
      • Kopernik o włos 23 lis 2008, 22:00 Badania DNA potwierdzają, że znalezione we Fromborku szczątki należą do największego polskiego astronoma 88
      • Mit niewyspania 23 lis 2008, 22:00 Za dużo jemy, za dużo pijemy i za długo chcemy spać 90
      • Krótkonogi mózgowiec 23 lis 2008, 22:00 Dzieci Homo erectus rodziły się z mózgami niemal dorównującymi współczesnym noworodkom 94
      • Kopalnie króla Salomona 23 lis 2008, 22:00 Nie wszystkie biblijne opisy największego władcy w dziejach Izraela są bajką 98
      • Ekshumacja prawdy 23 lis 2008, 22:00 Jedyna widoczna rana na ciele generała była spowodowana przez odłamek kadłuba, który przebił podstawę nosa - relacjonował sierżant Joseph Harris 102
      • Górna półka - Pocztowa historia Polski 23 lis 2008, 22:00 Ta książka jest jak pudełko z rodzinnymi pamiątkami. Takie pudełko można znaleźć chyba w każdym polskim domu. Gdzieś na dnie takiego pudełka leżą przewiązane wyblakłą wstążką miłosne listy pradziadka do prababki i kilka listów... 105
      • Bez granic 23 lis 2008, 22:00   106
      • Książka - Powrót barbarzyńców 23 lis 2008, 22:00  U progu XX wieku wiele wskazywało na to, że świat czeka era nieograniczonego postępu technicznego i globalnego pokoju. Jednak w ciągu niespełna kilku lat, gdy Europa stanęła w ogniu wojny i bolszewizmu, powszechny optymizm ustąpił... 106
      • Brutalni piłkarze 23 lis 2008, 22:00 Nie tylko polski futbol nie może sobie poradzić z agresją wśród piłkarzy. Aby powstrzymać plagę bójek na boisku między zawodnikami, największa chińska telewizja CCTV zrezygnowała z transmitowania rozgrywek pierwszej ligi. Zarząd... 106
      • Cytat tygodnia 23 lis 2008, 22:00 „Kręci się koło mnie coraz więcej ludzi, wszystko wokół się zmienia. Aż się boję, czy będę mógł jeszcze spać we własnym łóżku" Barack Obama o wrażeniach z przygotowań do objęcia urzędu prezydenta USA   106
      • Wikiwojna 23 lis 2008, 22:00 Niemiecka edycja Wikipedii, największej encyklopedii internetowej, przez dwa dni była zamknięta dla użytkowników. Serwis zawieszono na polecenie sądu, który rozpatrywał skargę deputowanego postkomunistycznej Partii Lewicy Lutza Heilmanna.... 106
      • Jackson przeciw szejkowi 23 lis 2008, 22:00 Michael Jackson znowu ma kłopoty. Król popu najpierw z powodu problemów finansowych musiał sprzedać swą posiadłość Neverland, a teraz czeka go batalia sądowa z szejkiem Abdullahem, synem króla Bahrajnu. Szejk żąda zwrotu prawie 7 mln... 106
      • Bunt młodych Europejczyków 23 lis 2008, 22:00 Młodzież na zachodzie Europy wielkimi manifestacjami chce wychować polityków 108
      • Ukraiński rozkrok 23 lis 2008, 22:00 Kijów przegrywa z Moskwą walkę o ukraiński język i kulturę 112
      • Czerwony bankier 23 lis 2008, 22:00 Dominique Strauss-Kahn, szef MFW, chce zbudować nowy światowy ład polityczny i gospodarczy 114
      • Playboy Kim 23 lis 2008, 22:00 Jak się bawią dziedzice komunistycznej dynastii w Korei Północnej 118
      • Tour de Maczek 23 lis 2008, 22:00 Holendrzy i Belgowie zarabiają na polskiej historii 120
      • Pasaż 23 lis 2008, 22:00 122
      • But do kariery 23 lis 2008, 22:00 Carrie Bradshaw, grana przez Sarah Jessicę Parker bohaterka „Seksu w wielkim mieście", ma nieuleczalnego bzika na punkcie butów. Na butoholizm cierpi też najwyraźniej Victoria Beckham, która szokuje coraz dziwniejszymi butami:... 122
      • Powrót ćwieków 23 lis 2008, 22:00 Max & Co. stawia na różnorodność i na sezon jesienno-zimowy proponuje pięć różnych kolekcji. Do strojów nawiązujących do stylu grunge dopasowano ciężkie buty z imitacji skór zwierzęcych. Do krótkich płaszczyków, marszczeń i... 122
      • Barwy zimy 23 lis 2008, 22:00 Projektanci marki Ecco uważają, że kolor butów powinien współgrać z zimowym krajobrazem. Za odpowiednie uznali m.in. śliwkowy fiolet, oliwkową zieleń, szaroniebieski, czarny i czerwony. Projektanci Ecco przyznają też, że przy... 122
      • Cały ten zamsz 23 lis 2008, 22:00 Zamszowe kozaczki to jedne z ulubionych butów gwiazd – noszą je m.in. Britney Spears i Miley Cyrus, a u nas Doda. Zamsz pasuje także do stylu boho wylansowanego przez Siennę Miller. Tej jesieni zamsz jest tak modny, że można się w... 122
      • Zamiast kozaków 23 lis 2008, 22:00 Zamiast wymyślnymi butami wrażenie można zrobić tym, co się do nich doda. Jednym z najbardziej przykuwających uwagę pomysłów domu mody Givenchy są tej jesieni szerokie leg-warmers (ocieplacze) ze skóry, prawie całkiem zasłaniające... 122
      • Zrobieni na szaro 23 lis 2008, 22:00 Szare kozaki nosi Rihanna – muszą więc być bardzo modne. Choć piosenkarka zaistniała w show-biznesie dopiero trzy lata temu, już jest uznawana jest za trendsetterkę. Tym razem jednak sama podąża za trendami wytyczonymi przez... 122
      • Laser 23 lis 2008, 22:00 Seal, „Soul"Posiadacz magicznego głosu zawsze miał kłopot z repertuarem. Jak ktoś mu pisał, wychodziły rzeczy wielkie. Jak pisał sam – zdarzały się kataklizmy. Tym razem sięgnął po największe soulowe hity w bardzo... 126
      • Bierz obraz i w nogi 23 lis 2008, 22:00 Subiektywny poradnik kolekcjonera 128
      • Efekt Whartona 23 lis 2008, 22:00 Przygarnęliśmy Whartona, Carrolla czy Coelho tak, jakbyśmy w knajpie poprosili cygańską kapelę o ulubiony kawałek do kotleta 132
      • Dziecięca choroba muzyczna 23 lis 2008, 22:00 Boysbandy nie są zjawiskiem muzycznym, lecz psychologicznym i emocjonalnym 136
      • Nagroda za nudę 23 lis 2008, 22:00 To, co jest czytane, nie jest nagradzane. I odwrotnie 138
      • Góral na nartach 23 lis 2008, 22:00 Wprost na narty - Francja 140
      • Wencel gordyjski - Smętni chrześcijanie 23 lis 2008, 22:00 Manifestując dystans wobec politycznej poprawności, nie trzeba nakładać na twarz trupio bladej maski 144
      • Ueorgan Ludu 23 lis 2008, 22:00 Nobel z ekonomii dla Polski * Sklonujemy Kopernika 145
      • Krótko po wolsku - Pułapka na myślenie 23 lis 2008, 22:00 W prasie brytyjskiej pojawiły się alarmistyczne artykuły o młodzieży. Rozwydrzenie, rozpasanie, przestępczość na niespotykaną dotychczas skalę. Kiedyś zwalono by to na nędzę, kapitalistyczny wyzysk, ciemnotę. Ale jak wytłumaczyć,... 145
      • Skibą w mur - Życie jak film 23 lis 2008, 22:00 Premier Donald Tusk to ewidentnie zagubiony inżynier Karwowski z serialu „Czterdziestolatek” 146

      ZKDP - Nakład kontrolowany