Mit niewyspania

Mit niewyspania

Za dużo jemy, za dużo pijemy i za długo chcemy spać
Jeszcze dziesięć lat temu na pytanie: „czy potrzebujesz więcej snu?", twierdząco odpowiadało jedynie 5 proc. osób w wieku 25-44 lata. Dziś na zbyt krótki sen narzeka czterokrotnie więcej osób w tym samym wieku. Czy jesteśmy pokoleniem, które chronicznie nie dosypia? – Nie. Jesteśmy społeczeństwem nadmiaru. Za dużo jemy, za dużo pijemy i za długo chcemy spać – mówi „Wprost" prof. Jim Horne z Sleep Research Center przy Loughborough University.Emeryt w sypialni
Horne uważa, że chcemy dłużej spać, bo nasze życie stało się bezpieczniejsze. W strzeżonych osiedlach w nocy nie musimy się bać niebezpieczeństwa. Podlegamy takiemu samemu zjawisku jak zwierzęta w zoo. Leniwce na wolności śpią niespełna 10 godzin na dobę, a te trzymane w niewoli – 16 godzin. Dłużej śpią też żyjące w zoo antylopy, tygrysy, słonie.
Chcemy więcej spać, bo zakładamy, że człowiek dobrze funkcjonuje tylko wtedy, kiedy przesypia 7-8 godzin w ciągu doby. Tymczasem to tylko ogólne zalecenie i nie każdy musi się do niego stosować. – Tym dłużej i lepiej śpimy, im bardziej aktywni jesteśmy w ciągu dnia – mówi dr Michał Skalski z Kliniki Psychiatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Emeryt, który spędza cały dzień w domu, przesypia pięć godzin i to mu wystarcza. W ciągu dnia nie staje przed nim zbyt wiele wyzwań, nie ma się więc po czym regenerować. Takie osoby nie powinny się martwić bezsennością i sięgać po tabletkę. Pięć godzin snu w ciągu doby to czas tzw. snu obligatoryjnego – wymaga tego organizm, by w ciągu dnia sprawnie funkcjonować.
Osoby aktywne zawodowo na ogół korzystają z dwóch do trzech dodatkowych godzin snu. To tzw. sen fakultatywny. Nie każdy i nie zawsze musi z niego korzystać. Bez szkody dla zdrowia możemy przesypiać tylko sześć godzin w ciągu doby. Dr Daniel Kripke z University of California w San Diego przez sześć lat prowadził badania z udziałem ponad miliona osób w wieku od 30 do 102 lat, którzy spali po 6-7 godzin w ciągu doby. Wykazał, że takie osoby znacznie rzadziej umierają przedwcześnie niż te, które przesypiają w ciągu doby więcej niż osiem godzin.
Braku snu nie można lekceważyć. – Badania przeprowadzone wśród osób w wieku 13-15 lat dowiodły, że im dzieci krócej śpią, tym mają wyższe ciśnienie krwi – mówi dr Kripke. Przyczynia się do tego przesiadywanie przed komputerem czy telewizorem. W przyszłości połowa z nich będzie cierpiała na bezsenność, bo ta dolegliwość rozwija się u 50 proc. osób, które nie przestrzegają higieny snu.
– Nie można jednak wyolbrzymiać zagrożenia powodowanego bezsennością. Większość kłopotów ze zdrowiem, za których przyczynę uważa się brak snu, nie wynika z tego, że za mało śpimy, ale z tego, że odczuwamy lęk przed bezsennością – ostrzega dr Skalski. – Wielu moich pacjentów tak bardzo boi się bezsenności, że kładzie się do łóżka i kilka godzin czeka na sen. Z badań dr. Horne’a wynika, że tak się zachowuje 20 proc. osób w średnim wieku. Tymczasem im dłużej wylegujemy się w łóżku, tym bardziej zakłócamy dobowy rytm snu i czuwania i mamy kłopot ze spaniem. Takie osoby są zagrożone otyłością, cukrzycą czy nadciśnieniem.
Dr Horne twierdzi, że brak snu może się przyczynić do powstania groźnych chorób jedynie u osób, które regularnie śpią krócej niż pięć godzin dziennie. To dotyczy jednak niespełna 5 proc. społeczeństwa. Takie osoby z powodu niewyspania przybierają na wadze około jednego kilograma rocznie. Łatwo mogą jednak schudnąć, ograniczając energię przyswajaną z pożywieniem o 30 kcal dziennie. Co ciekawe, osoby, które w ciągu doby przesypiają ponad dziewięć godzin, są narażone na otyłość tak samo jak ludzie sypiający zbyt krótko. Podobnie jest z cukrzycą. Zdrowe dorosłe osoby, które przesypiają jedynie cztery godziny w ciągu doby, zaczynają po pewnym czasie cierpieć na nietolerancję glukozy i zaburzenia metaboliczne. A takie dolegliwości mogą doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2. Ale niewiele osób śpi tak krótko. Większość z nas może funkcjonować, śpiąc cztery godzinny dziennie najwyżej kilka dni. Potem organizm upomina się o swoje.

Krócej, ale spokojniej
Dziś mamy znacznie więcej wrażeń niż dawniej. – Nasze życie można porównać do egzystencji nieustannie stymulowanych zwierząt w laboratorium – mówi dr Skalski. Ale czy chcemy ograniczać liczbę doświadczanych bodźców na rzecz snu? Znikomy odsetek osób badanych przez dr. Horne’a powiedział, że dodatkową godzinę w ciągu doby przeznaczyłby na sen. Większość ludzi wolałaby spędzić ten czas z przyjaciółmi, uprawiając sport, czytając, oglądając telewizję lub pracując.
Badania dr. Skalskiego dowiodły, że statystyczny Polak śpi dziś godzinę krócej niż dziesięć lat temu, ale śpi spokojniej. Za mało snu mają tylko te osoby, które rezygnują z niego na rzecz innych zajęć. Na dłuższą metę można tak funkcjonować, wyłącznie wspomagając się środkami pobudzającymi czy narkotykami. Pojawiających się wtedy kłopotów ze zdrowiem nie można jednak przypisywać bezsenności.
W weekendy często śpimy 1-2 godziny dłużej niż w pozostałe dni, ale to nie oznacza, że w tygodniu spaliśmy za krótko. W wolne dni nie działa na nas tzw. stres psychospołeczny związany z pracą i codziennymi obowiązkami. Śpimy wówczas mniej czujnie i dłużej, bo możemy sobie na to pozwolić, a nie dlatego, że musimy odespać. Prof. Horne dodatkowy sen w weekendy porównuje do drinków, czekolady czy lodów, po które sięgamy dlatego, że możemy sobie na taką przyjemność pozwolić. Często wtedy jemy czy pijemy za dużo. Podobnie jest ze snem. – Taką mamy naturę: kiedy mamy okazję zwiększyć ilość snu, robimy to – mówi prof. Horne. Dowodów na to dostarczają badania przeprowadzone wśród Innuitów żyjących pod kołem podbiegunowym. W ciemne, zimowe miesiące przesypiają oni nawet 14 godzin w ciągu doby, latem – tylko sześć godzin.
Badania prof. Horne’a wykazały, że sprawność umysłowa i efektywność działania ludzi śpiących tak długo, jak chcą, zwiększa się tylko nieznacznie, i to jedynie wczesnym popołudniem. Potem jakość ich działania jest taka sama jak osób, które spały siedem godzin w ciągu doby. Im więcej razy śpiochy mogły sobie pozwolić na niczym niezmącony sen, tym większe kłopoty miały z zaśnięciem i częściej budziły się w nocy. Kiedy ich sen ograniczono do siedmiu godzin, czuli się senni, ale tylko przez kilka kolejnych dni. Potem taka ilość snu zaczęła im wystarczać.
– Nie zazdrośćmy, że kiedyś ludzie spali dłużej niż dziś, bo to nieprawda – mówi prof. Horne. Ten błędny pogląd zapoczątkowały badania przeprowadzone w 1913 r. na Stanford University w Kalifornii. Wykazały, że średnio śpimy dziewięć godzin na dobę. Te badania były jednak prowadzone wśród dzieci w wieku 8-17 lat. Nastolatki śpią tak długo, bo w ich organizmach wolniej zwiększa się poziom melatoniny, hormonu snu. Błędne jest też przekonanie, że bezsenność jest współczesnym problemem. Jeden z najstarszych środków nasennych, waleriana, był propagowany już w III wieku przez rzymskiego cesarza Publiusa Liciniusa Valerianusa jako lek na kłopoty ze snem. Królowa Wiktoria zażywała konopie indyjskie, które przepisywał jej nadworny lekarz J.R. Reynolds, by zredukować bezsenność w czasie menstruacji.
Dziś mamy lepsze warunki do dobrego snu niż nasi przodkowie. – 150 lat temu robotnik po 14 godzinach pracy przez sześć dni w tygodniu wracał z fabryki do zimnego, ciasnego mieszkania i dzielił łóżko nie tylko z rodziną, ale często także z pluskwami i pchłami – mówi prof. Horne. Zamiast się martwić, że mamy za mało snu, lepiej dodatkowe godziny czuwania przeznaczyć na zrobienie czegoś pożytecznego.
Okładka tygodnika WPROST: 48/2008
Więcej możesz przeczytać w 48/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • sator666   IP
    BZDURA! Ja potrzebuję 10-11 godzin snu i w cale nie jestem taki aktywny w ciągu dnia. Gdy śpię tylko 8 godzin jestem ledwo żywy.

    Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2008 (1353)

    • Wprost od czytelników 23 lis 2008, 22:00 Dokładać po równo Ostatnio dużo mówi się na temat wyjazdu prezydenta Lecha Kaczyńskiego do Japonii. Największym bólem wielu polityków i dziennikarzy jest to, że nie spotka się on z prezydentem Francji. Ale czy musi? Za to dokłada się... 3
    • Na stronie - Nie idźcie tą drogą! 23 lis 2008, 22:00 Z powodu kryzysu nie musimy się obnosić z miną i postawą kogoś, komu tir wjechał do ogródka 3
    • Wist prezydenta? 23 lis 2008, 22:00 Emerytury 8
    • Skaner 23 lis 2008, 22:00 8
    • Chłopak z Hollyłódź 23 lis 2008, 22:00 Jan Machulski (1928-2008) 9
    • Szkoła dla córek Obamy 23 lis 2008, 22:00 USA 9
    • Wschodzące miasta 23 lis 2008, 22:00 Inwestycje 9
    • Dossier 23 lis 2008, 22:00 „Rosja to nie Związek Radziecki"Dmitrij Miedwiediew, prezydent Rosji, o możliwości wypracowania partnerskich stosunków z USA„Jeśli chodzi o bezpieczeństwo energetyczne, nasza polityka nie jest skierowana przeciwko... 10
    • PYTANIA NIEPOLITYCZNE -  Skazana na bluesa 23 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Małgorzatą Kidawa-Błońską, posłanką PO, producentką filmową 10
    • Ludzie 23 lis 2008, 22:00 Eastwood ze SpielbergiemClint Eastwood prowadzi rozmowy na temat ewentualnej reżyserii filmu „Hereafter", do którego prawa ma Steven Spielberg. Obaj twórcy współpracowali ostatnio przy „Sztandarze chwały”. W wypadku... 11
    • Na celowniku ekologów 23 lis 2008, 22:00 Obyczaje 11
    • Ranking mafii 23 lis 2008, 22:00 Przestępczość 12
    • Wykrywacz kłamstw 23 lis 2008, 22:00 „To jest rząd, który zaprowadził elementarny ład" – stwierdził na obradach Rady Krajowej PO Donald Tusk, podsumowując osiągnięcia rocznej działalności koalicji rządowej. Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 r.),... 12
    • Bieg przez płotki 23 lis 2008, 22:00 Przedsiębiorczość 14
    • Znajdź pracę z „Wprost” 23 lis 2008, 22:00 Internet 14
    • Zapytaj Wprost - Wolę się śmiać z innych 23 lis 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika 'Wprost" odpowiada Tadeusz Cymański. 16
    • Plus ujemny - Nasz poprawczak 23 lis 2008, 22:00 Dzięki mediacyjnym talentom Sarkozy’ego organy płciowe Saakaszwilego zostały uratowane 18
    • Poczta 23 lis 2008, 22:00 MikrozawałPolskie firmy borykają się z licznymi postaciami kryzysu – napisał autor artykułu „Mikrozawał" (nr 46). Choroby, na które zapadają przedsiębiorstwa – wahania wpływów, sterty nieopłaconych faktur... 20
    • Playback 23 lis 2008, 22:00 Prezes PiS Jarosław Kaczyński oraz posłowie tej partii Aleksandra Natalli-Świat i Adam Lipiński 20
    • Wprost przeciwnie - Orły i cokoły 23 lis 2008, 22:00 Premier Tusk pozazdrościł prezydentowi Kaczyńskiemu jego pomnika i postanowił wybudować własny 21
    • Wydarzenia tygodnia - Kraj 23 lis 2008, 22:00 „Porządkowanie spraw Polski, sukcesy na arenie międzynarodowej i ważne reformy" – to w ocenie premiera Donalda Tuska efekty pierwszego roku działania rządu. Za sukcesy uznał wycofanie wojsk z Iraku, budowę dróg lokalnych,... 22
    • Wydarzenia tygodnia - Świat 23 lis 2008, 22:00 Sukcesem Moskwy zakończył się szczyt UE – Rosja w Nicei. Zdecydowano o odblokowaniu gruzińsko-rosyjskich negocjacji w sprawie nowego partnerstwa, mimo że Moskwa nie wypełniła zobowiązań dotyczących wycofania wojsk z Gruzji. Na... 24
    • Z życia koalicji 23 lis 2008, 22:00 Niezastąpiony premier in spe Grzegorz Schetyna nie widzi niczego złego w tym, że szef ABW Krzysztof Bondaryk zarabia bodaj półtorej bańki rocznie w firmie, którą kontroluje. Według wszelkich kanonów dziennikarstwa, powyższa wiadomość... 26
    • Z życia opozycji 23 lis 2008, 22:00 Za sprawą komisji śledczej z politycznych zaświatów powyłaziły rozmaite upiory, z Januszem Kaczmarkiem na czele. Były minister spraw wewnętrznych opowiedział, że nikogo przed niczym nie ostrzegał, a jeśli już ktoś to zrobił, to... 26
    • I PO miłości 23 lis 2008, 22:00 Donald Tusk i Grzegorz Schetyna już utoczyli sobie krwi, a będzie jeszcze ostrzej 30
    • Ziobro bis 23 lis 2008, 22:00 Zbigniew Ćwiąkalski i Zbigniew Ziobro różnią się tylko wzrostem 36
    • Skok na szpitale 23 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Mariuszem Łapińskim, byłym ministrem zdrowia 38
    • Za ile się sprzedamy 23 lis 2008, 22:00 Albo Warszawa nie rozumie zmian w europejskiej konstelacji, albo mamy klientystyczny zwrot w naszej polityce 40
    • Kto zabił Dębskiego 23 lis 2008, 22:00 Zabójca ministra Jacka Dębskiego najpewniej żyje i przebywa na wolności 42
    • Saperzy historii 23 lis 2008, 22:00 Na co trafiają amatorzy poszukiwania skarbów 44
    • Wprost z blogu 23 lis 2008, 22:00 Historia najnowszaZmowa milczeniaAleksander Ścios   www.cogito62.salon24.plPodobno ostatnimi słowami ks. Jerzego Popiełuszki, jakie usłyszał Waldemar Chrostowski, były słowa: „Panowie, dlaczego mnie tak traktujecie?". Dziś... 48
    • Trójka bez sternika 23 lis 2008, 22:00 49
    • Wojna polsko-ruska 23 lis 2008, 22:00 Polacy ponownie zainteresowali się rosyjskim kinemW warszawskim Pałacu Kultury odbywa się właśnie drugi festiwal filmów rosyjskich „Sputnik nad Warszawą". W otwarciu festiwalu uczestniczyli reżyser Nikita Michałkow, minister... 49
    • Sztuczki budżetowe 23 lis 2008, 22:00 Rząd oprze budżet na zaklęciu, że jakoś to będzieOparty na zbyt optymistycznych założeniach budżet na 2009 r. trzeba będzie poprawiać, zanim jeszcze został uchwalony. Aby dać czas na zmianę założeń, Sejm przełożył na połowę... 49
    • Germanofobia z przymusu 23 lis 2008, 22:00 To nie polscy dziennikarze wciskają media do antyniemieckiego kątaPolacy czują się przymusowo germanizowani" – zatytułował „Frankfurter Allgemeine Zeitung" tekst na temat odbierania dzieci polskim rodzicom w RFN. Po... 49
    • Ryba po polsku - Gęba i buziaczek 23 lis 2008, 22:00 W 1722 r. car Piotr I wyzwał wojewodę wileńskiego Ludwika Pocieja na pojedynek pijacki i przegrał 50
    • Szczęśliwy człowiek - Silvio Berlusconi 23 lis 2008, 22:00 Mimo ukończonych 72 lat Berlusconi jest w lepszej formie niż kiedykolwiek 52
    • Giełda 23 lis 2008, 22:00 56
    • Nieskuteczny jak komornik 23 lis 2008, 22:00 Zaledwie 20 proc. egzekucji komorniczych w Polsce jest skutecznych, a 85 proc. trwa dłużej niż rok – wynika z raportu Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan. Wygórowane stawki komorników i ich mizerna skuteczność... 56
    • Poloneza czas zacząć 23 lis 2008, 22:00 Po tym, jak UE uznała produkowane od X wieku polskie wino gronowe, pierwsze butelki tego trunku trafią wiosną 2009 r. na rynek. Butelka podkrakowskiego merlot lub zielonogórskiego cabernet będzie kosztować 20--30 zł. Produkcją wina w... 56
    • Wyprawa po petrodolary 23 lis 2008, 22:00 Inwestycje w polską energetykę i przemysł chemiczny, prywatyzacja Giełdy Papierów Wartościowych, sprzedaż majątku stoczni – to wszystko ma zostać zrealizowane za kuwejckie lub saudyjskie petrodolary. Kuwejt ma do zainwestowania... 56
    • Igrzyska bez chleba 23 lis 2008, 22:00 Dwie najbliższe olimpiady – zimowa w Vancouver w 2010 r. i letnia w Londynie w 2012 r. – straciły część finansowania po tym, jak Johnson & Johnson zrezygnował ze sponsoringu imprez. Koncern był jednym z oficjalnych... 56
    • 2x2=4 - Atomowe uderzenie 23 lis 2008, 22:00 Rehabilitacji atomu w Polsce przeciwne są węglowe lobby i demagogiczne żądania Śląska 65
    • Polskie elektrowstrząsy 23 lis 2008, 22:00 Około roku 2011 w Polsce zabraknie energii elektrycznej i będziemy za nią płacić najwięcej w Europie 66
    • Prawie jak Obama 23 lis 2008, 22:00 Polski rząd udaje, że nie ma kryzysu gospodarczego 72
    • Pakiet Łukaszenki 23 lis 2008, 22:00 Białoruś oferuje lepsze warunki do prowadzenia biznesu niż Polska 74
    • Jak ugryźć 121 miliardów 23 lis 2008, 22:00 Wkrótce rząd ogłosi, że program drogowy się zawalił 76
    • Renowacja 23 lis 2008, 22:00 Nowe Renault Mégane jest jak smaczny rogalik - trudno nim zaspokoić głód 78
    • Koncern życzeń 23 lis 2008, 22:00 Koncerny chcą, by rządy dopłacały do każdego nowego auta po dwa tysiące dolarów 80
    • Know-how 23 lis 2008, 22:00   82
    • W skali nano 23 lis 2008, 22:00 Tempo powstawania i wdrażania nowych nanomateriałów może spowodować problemy, na które nie jesteśmy przygotowani – ostrzegają eksperci brytyjskiej organizacji Royal Commision on Environmental Pollution. Na rynku jest już 600... 82
    • Alzheimer Wilsona 23 lis 2008, 22:00 Początki choroby Alzheimera mogły być jedną z przyczyn decyzji premiera Wielkiej Brytanii Harolda Wilsona o rezygnacji z urzędu w kwietniu 1976 r. – uważają naukowcy z Uniwersytetu Southampton. Neurolog dr Peter Garrard zdiagnozował... 82
    • Cywilizacja mrówek 23 lis 2008, 22:00 Jedna z największych zdobyczy człowieka – rolnictwo – jest znana mrówkom od 50 mln lat. Mrówki Atta i Acromyrmex odniosły największy sukces w tej dziedzinie wśród roślinożernych owadów. W podziemnych ogrodach na ścinanych... 82
    • Szybka randka 23 lis 2008, 22:00 Gdy spośród kilkudziesięciu osób w ciągu pięciu minut musimy wybrać partnera na randkę, decydującą rolę odgrywa wygląd. Alison Lenton z University of Edinburgh obserwowała 118 szybkich randek organizowanych przez kluby w Wielkiej... 82
    • Cień Europy 23 lis 2008, 22:00 Czy powojenne dzieje Europy trzeba napisać na nowo? Taką próbę podjął brytyjski politolog Tony Judt w znakomitej książce „Powojnie". Autor nie ogranicza się do analizy geopolitycznej kontynentu. Przedstawia przemiany... 82
    • Mowa ciała 23 lis 2008, 22:00 Ekshumacja zwłok generała Sikorskiego prawdopodobnie niczego nie wyjaśni 84
    • Kopernik o włos 23 lis 2008, 22:00 Badania DNA potwierdzają, że znalezione we Fromborku szczątki należą do największego polskiego astronoma 88
    • Mit niewyspania 23 lis 2008, 22:00 Za dużo jemy, za dużo pijemy i za długo chcemy spać 90
    • Krótkonogi mózgowiec 23 lis 2008, 22:00 Dzieci Homo erectus rodziły się z mózgami niemal dorównującymi współczesnym noworodkom 94
    • Kopalnie króla Salomona 23 lis 2008, 22:00 Nie wszystkie biblijne opisy największego władcy w dziejach Izraela są bajką 98
    • Ekshumacja prawdy 23 lis 2008, 22:00 Jedyna widoczna rana na ciele generała była spowodowana przez odłamek kadłuba, który przebił podstawę nosa - relacjonował sierżant Joseph Harris 102
    • Górna półka - Pocztowa historia Polski 23 lis 2008, 22:00 Ta książka jest jak pudełko z rodzinnymi pamiątkami. Takie pudełko można znaleźć chyba w każdym polskim domu. Gdzieś na dnie takiego pudełka leżą przewiązane wyblakłą wstążką miłosne listy pradziadka do prababki i kilka listów... 105
    • Bez granic 23 lis 2008, 22:00   106
    • Książka - Powrót barbarzyńców 23 lis 2008, 22:00  U progu XX wieku wiele wskazywało na to, że świat czeka era nieograniczonego postępu technicznego i globalnego pokoju. Jednak w ciągu niespełna kilku lat, gdy Europa stanęła w ogniu wojny i bolszewizmu, powszechny optymizm ustąpił... 106
    • Brutalni piłkarze 23 lis 2008, 22:00 Nie tylko polski futbol nie może sobie poradzić z agresją wśród piłkarzy. Aby powstrzymać plagę bójek na boisku między zawodnikami, największa chińska telewizja CCTV zrezygnowała z transmitowania rozgrywek pierwszej ligi. Zarząd... 106
    • Cytat tygodnia 23 lis 2008, 22:00 „Kręci się koło mnie coraz więcej ludzi, wszystko wokół się zmienia. Aż się boję, czy będę mógł jeszcze spać we własnym łóżku" Barack Obama o wrażeniach z przygotowań do objęcia urzędu prezydenta USA   106
    • Wikiwojna 23 lis 2008, 22:00 Niemiecka edycja Wikipedii, największej encyklopedii internetowej, przez dwa dni była zamknięta dla użytkowników. Serwis zawieszono na polecenie sądu, który rozpatrywał skargę deputowanego postkomunistycznej Partii Lewicy Lutza Heilmanna.... 106
    • Jackson przeciw szejkowi 23 lis 2008, 22:00 Michael Jackson znowu ma kłopoty. Król popu najpierw z powodu problemów finansowych musiał sprzedać swą posiadłość Neverland, a teraz czeka go batalia sądowa z szejkiem Abdullahem, synem króla Bahrajnu. Szejk żąda zwrotu prawie 7 mln... 106
    • Bunt młodych Europejczyków 23 lis 2008, 22:00 Młodzież na zachodzie Europy wielkimi manifestacjami chce wychować polityków 108
    • Ukraiński rozkrok 23 lis 2008, 22:00 Kijów przegrywa z Moskwą walkę o ukraiński język i kulturę 112
    • Czerwony bankier 23 lis 2008, 22:00 Dominique Strauss-Kahn, szef MFW, chce zbudować nowy światowy ład polityczny i gospodarczy 114
    • Playboy Kim 23 lis 2008, 22:00 Jak się bawią dziedzice komunistycznej dynastii w Korei Północnej 118
    • Tour de Maczek 23 lis 2008, 22:00 Holendrzy i Belgowie zarabiają na polskiej historii 120
    • Pasaż 23 lis 2008, 22:00 122
    • But do kariery 23 lis 2008, 22:00 Carrie Bradshaw, grana przez Sarah Jessicę Parker bohaterka „Seksu w wielkim mieście", ma nieuleczalnego bzika na punkcie butów. Na butoholizm cierpi też najwyraźniej Victoria Beckham, która szokuje coraz dziwniejszymi butami:... 122
    • Powrót ćwieków 23 lis 2008, 22:00 Max & Co. stawia na różnorodność i na sezon jesienno-zimowy proponuje pięć różnych kolekcji. Do strojów nawiązujących do stylu grunge dopasowano ciężkie buty z imitacji skór zwierzęcych. Do krótkich płaszczyków, marszczeń i... 122
    • Barwy zimy 23 lis 2008, 22:00 Projektanci marki Ecco uważają, że kolor butów powinien współgrać z zimowym krajobrazem. Za odpowiednie uznali m.in. śliwkowy fiolet, oliwkową zieleń, szaroniebieski, czarny i czerwony. Projektanci Ecco przyznają też, że przy... 122
    • Cały ten zamsz 23 lis 2008, 22:00 Zamszowe kozaczki to jedne z ulubionych butów gwiazd – noszą je m.in. Britney Spears i Miley Cyrus, a u nas Doda. Zamsz pasuje także do stylu boho wylansowanego przez Siennę Miller. Tej jesieni zamsz jest tak modny, że można się w... 122
    • Zamiast kozaków 23 lis 2008, 22:00 Zamiast wymyślnymi butami wrażenie można zrobić tym, co się do nich doda. Jednym z najbardziej przykuwających uwagę pomysłów domu mody Givenchy są tej jesieni szerokie leg-warmers (ocieplacze) ze skóry, prawie całkiem zasłaniające... 122
    • Zrobieni na szaro 23 lis 2008, 22:00 Szare kozaki nosi Rihanna – muszą więc być bardzo modne. Choć piosenkarka zaistniała w show-biznesie dopiero trzy lata temu, już jest uznawana jest za trendsetterkę. Tym razem jednak sama podąża za trendami wytyczonymi przez... 122
    • Laser 23 lis 2008, 22:00 Seal, „Soul"Posiadacz magicznego głosu zawsze miał kłopot z repertuarem. Jak ktoś mu pisał, wychodziły rzeczy wielkie. Jak pisał sam – zdarzały się kataklizmy. Tym razem sięgnął po największe soulowe hity w bardzo... 126
    • Bierz obraz i w nogi 23 lis 2008, 22:00 Subiektywny poradnik kolekcjonera 128
    • Efekt Whartona 23 lis 2008, 22:00 Przygarnęliśmy Whartona, Carrolla czy Coelho tak, jakbyśmy w knajpie poprosili cygańską kapelę o ulubiony kawałek do kotleta 132
    • Dziecięca choroba muzyczna 23 lis 2008, 22:00 Boysbandy nie są zjawiskiem muzycznym, lecz psychologicznym i emocjonalnym 136
    • Nagroda za nudę 23 lis 2008, 22:00 To, co jest czytane, nie jest nagradzane. I odwrotnie 138
    • Góral na nartach 23 lis 2008, 22:00 Wprost na narty - Francja 140
    • Wencel gordyjski - Smętni chrześcijanie 23 lis 2008, 22:00 Manifestując dystans wobec politycznej poprawności, nie trzeba nakładać na twarz trupio bladej maski 144
    • Ueorgan Ludu 23 lis 2008, 22:00 Nobel z ekonomii dla Polski * Sklonujemy Kopernika 145
    • Krótko po wolsku - Pułapka na myślenie 23 lis 2008, 22:00 W prasie brytyjskiej pojawiły się alarmistyczne artykuły o młodzieży. Rozwydrzenie, rozpasanie, przestępczość na niespotykaną dotychczas skalę. Kiedyś zwalono by to na nędzę, kapitalistyczny wyzysk, ciemnotę. Ale jak wytłumaczyć,... 145
    • Skibą w mur - Życie jak film 23 lis 2008, 22:00 Premier Donald Tusk to ewidentnie zagubiony inżynier Karwowski z serialu „Czterdziestolatek” 146

    ZKDP - Nakład kontrolowany