Bierz obraz i w nogi

Bierz obraz i w nogi

Subiektywny poradnik kolekcjonera
U babci wisiały „Święta rodzina" i „Jeleń na rykowisku", u rodziców – kopie flamandów nabyte w domu towarowym. Znajomi na warszawskich Kabatach mają kupowane z metra barwne kwadraty pod kolor podłogi z egzotycznego drewna. Każdy z nas chciałby mieć coś oryginalnego. Chciałby, ale boi się, waha, nie wie, od czego zacząć. Może nas przerażać światowy kryzys. Nie tylko nas. Jedne z największych światowych targów sztuki, londyńskie Frieze, przeszły w październiku 2008 r. pod znakiem szukania okazji i zaciskania pasa. A ich podsumowaniem stało się zdanie pewnego komentatora, że dzieła wystawiono po „starych, przedkryzysowych cenach".W Polsce, z jednej strony, nabywców znajdują raczej prace bezpieczne, ale osiągające za to rekordy cenowe – znany każdemu z ilustracji do „Ferdynanda Wspaniałego" Kazimierz Mikulski właśnie poszybował z 45 tys. do 140 tys.! Z drugiej strony, pojawiająca się właśnie na warszawskiej giełdzie pierwsza galeria, warszawskie Art New Media, wybrała na debiut kiepski czas – klienci raczej wyczekują, na większości aukcji ruch marny, wszyscy bąkają o kryzysie. Nie oznacza to jednak, że sztuki nie warto kupować. Warto. Przede wszystkim dlatego, że to wielka frajda. Wiem po sobie.
Jeśli myślisz podobnie, to dla ciebie, nie dla zawodowych kolekcjonerów czy galerników, przygotowałem na podstawie wielu rozmów i obserwacji ten całkowicie subiektywny poradnik kolekcjonera.

1. Kupuj to, co lubisz
Najgorsze, co może się przytrafić, to wydać pieniądze na jakiś paskudny landszaft tylko dlatego, że ulegliśmy czyimś podszeptom, modzie albo wierze, że robimy interes życia. To absolutne samobójstwo i po czymś takim można się zniechęcić do kupowania sztuki raz na zawsze.
Zaufaj swojemu gustowi. Ufaj mu, nawet jeśli twój wybór wywoła uśmiech politowania galernika, pukanie się w czoło przyjaciół czy atak apopleksji męża lub żony. Uwagi teściów, że „coś takiego Zenek namalowałby ci po pijaku za pół ceny", wlicz w koszty. Może i Zenek namalowałby, ale ciekawe, czyby to sprzedał. Szczerze mówiąc, jest bardzo prawdopodobne, że i ty za jakiś czas dojdziesz do tego samego co teściowie przekonania i obraz wyląduje w garażu zastąpiony przez znacznie lepszy, ale będzie to znak, że zmienia się i kształtuje twój gust, więc jest dobrze. Tak czy owak warto kupować tylko to, co ci się podoba – obraz musi cieszyć. Na swój prywatny użytek możesz na początek stosować dwa kryteria oceny: dzieło musi wywoływać emocje (radość, zaniepokojenie, poczucie tajemnicy) lub być wyjątkowo dekoracyjne.

2. Nie bój się, nie musisz się znać
By wiedzieć, co ci się podoba, a co uważasz za fatalne, nie musisz się znać. By cokolwiek kupić, również nie musisz niczego czytać i sprawdzać. To prawda. Ale też nieporównywalnie większą frajdę sprawi ci obraz, który poznasz – będziesz wiedział, kto i kiedy go namalował, co jeszcze autor popełnił i wreszcie, co artysta miał na myśli. Czasem – na wernisażu czy finisażu – może wytłumaczyć ci to osobiście, czasem zrobi to galernik, czasem wreszcie jakiś sensowny krytyk w katalogu, książce czy Internecie. Tak czy owak, poszperać warto, ale niech cię to nie paraliżuje. W końcu nie chcesz zostać encyklopedystą, ale właścicielem kilku obrazów.
Wielu ludzi najzwyczajniej w świecie boi się wejść do galerii, i to nie tylko w obawie, że zaraz ukrzyżują im genitalia, a ich samych wypchają i ustawią na koniu. Powodem jest zwykle strach przed zetknięciem ze sztuką kompletnie niezrozumiałą, odrzucającą odbiorcę – najczęściej pokazywaną w mediach. Ale nie taki diabeł straszny, jak go malują. Skądinąd pewien znany kurator sztuki wyznał mi niedawno: „Sam mam znacznie bardziej konserwatywny gust niż to, co pokazuję. Trzeba oddzielić pracę od życia prywatnego". Owszem, rynek sztuki najnowszej jest zawalony barachłem, ale tak jest ze wszystkim. Kto z państwa kupiłby sobie ubranie na Puławskiej w Warszawie? A jednak są tam setki sklepów. Podobnie ze sztuką – nie gryzie, nie bije, do galerii zawsze można wejść. Najwyżej wizyta potrwa półtorej minuty.

3. Nie spekuluj
Na sztuce da się zarobić, ale jeśli tylko wizja zysku przywiodła cię do galerii, to zmykaj stamtąd czym prędzej. Nie, nie dlatego że nie jesteś godzien. Dlatego że jest bardzo prawdopodobne, iż popełnisz błąd i utopisz pieniądze. Nikt nie wie, co na pewno zdrożeje i na czym na pewno da się zarobić. Bądźmy szczerzy – gdyby to wiedział, to czy chciałby się z nami dzielić tą wiedzą?
Owszem, są tak zwane pewne typy – takie, na których nie stracisz (ale i możesz nie zarobić więcej niż na lokacie bankowej). To klasycy współczesności (Gierowski, Tarasin, Nowosielski etc.) lub artyści przywracani ostatnio do łask. W błyskawicznym tempie drożeje znakomita Zofia Stryjeńska, przez lata kojarzona niestety z tandetnymi reprodukcjami made by Cepelia. Na wielki come back czekają jeszcze – i pewnie się doczekają – Maria Jarema czy Władysław Hasior, ale też ich prace już teraz kosztują co najmniej kilka średnich pensji krajowych. Zabawą dla wtajemniczonych może być gra na Rosjan, a już wkrótce i na Ukraińców. Oba te kraje przez całe lata 90. XX wieku były wypłukiwane z co ciekawszych dzieł sztuki. Teraz kierunek się zmienił i to z Paryża, Berlina czy Warszawy przywozi się ikony i dzieła artystów choćby tylko „uchodzących za rosyjskich". Na płótna Stanisława Żukowskiego stać już tylko nielicznych – w czerwcu 2008 r. jego pejzaż został wylicytowany w Rempeksie ze 120 tys. zł na 200 tys. zł! Tymczasem jeszcze siedem lat temu nie znalazł się chętny na dekoracyjną „Otwartą bramę" za 6 tys. zł czy „Pejzaż letni" za 7 tys. zł. Niewiele tańszy jest „Ukrainiec” Henryk Siemiradzki. Tylko czekać, aż zamożni kijowianie ruszą po ciągle jeszcze relatywnie taniego lwowianina Feliksa Wygrzywalskiego.

4. Ostrożnie, moda
Artyści, nie tylko najmłodsi, stają się często ni z tego, ni z owego modni. Przyczyn może być mnóstwo – promowanie przez opiniotwórcze media (ba, czasem wystarczy kilka artykułów w pismach kobiecych, by czytelniczki zaczęły wypytywać w galeriach o Agatę Bogacką), ciekawa wystawa przywracająca kogoś do obiegu czy wreszcie spekulacja krytyków, marszandów, tudzież poważnych kolekcjonerów. Być modnym zwykle przekłada się na wycenę dzieł, ale nie jest jeszcze gwarancją, że ceny te się utrzymają. Nie oznacza to oczywiście, że należy się przed modą bronić za wszelką cenę. Często przecież jest ona dowodem docenienia artystów naprawdę na to zasługujących. Zapomniany przez dekady Józef Wilkoń wrócił spektakularnie kilka lat temu i słusznie jest dziś jednym z najbardziej lubianych artystów współczesnych.

5. Młodzież – towar ryzykowny
Trudno się czasem oprzeć pokusie kupna pracy młodego, jeszcze niezbyt znanego artysty, by potem rzucić od niechcenia: „Po ile chodzi? 50 tysięcy euro? Tak, mam kilka jego wczesnych rzeczy". Amator okazji musi się jednak przygotować na przebijanie się przez gąszcz mniej i bardziej udanych prac. Musi też wiedzieć, że pozycja prymusa nie daje nikomu gwarancji kariery, a wszystkie uczelnie artystyczne (aktorstwo, muzyka, plastyka) pełne są opowieści o ludziach zdecydowanie wybijających się ponad przeciętność, po których słuch zaginął, i o szarych myszkach, których talent eksplodował dziesięć lat po dyplomie. Co powiedziawszy, przyznam, że sam kupuję prace świeżo upieczonych absolwentów warszawskiej ASP, ale nie odważę się przewidzieć, czy większą karierę zrobi Paweł Dunal, Róża Litwa, czy też ktoś zupełnie o to niepodejrzewany.

6. Stać cię
By kupić coś naprawdę wartościowego, nie trzeba wydawać fortuny. Jeśli kilka tysięcy złotych to dla ciebie za dużo, pamiętaj, że można się targować, a wiele galerii przyjmuje płatności w ratach. Poza tym ciągle jeszcze można znaleźć bardzo ciekawe grafiki czy litografie znanych twórców za kilkaset złotych. Całe życie marzyłem o pracy Chagalla, a że akurat nie miałem wolnych kilkunastu milionów euro, to za nieco ponad tysiąc euro nabyłem jego barwną litografię. Jest wszystko, co potrzeba – latająca krowa nad wiejskimi chałupami i Matka Boska z Dzieciątkiem. Znajoma właścicielka galerii poluje na okazje w Internecie i zdarzyło jej się kupić akwarele świetnej polskiej ceramiczki za wywoławcze 100 zł! Niewiele więcej kosztują czasem całkiem udane płótna. Młody artysta nie zarabia na takiej aukcji, ale za to trafia do publicznego obiegu. Tak zaczynali wielcy.

7. Nie musisz być z Warszawy
I to nie tylko dlatego, że masz komputer (oczywiście, lepiej na własne oczy obejrzeć, co się kupuje, ale ostatecznie do odważnych świat należy i możesz kupować przez Internet), a z nim dostęp do większości galerii i aukcji w Polsce. Prócz Warszawy i Krakowa warto zwrócić uwagę na Poznań, gdzie Grażyna Kulczyk ciągle kupuje prace młodych, a galeria Pies znana jest już w całej Polsce. Bardzo interesujące środowisko młodych artystów wyrosło w Zielonej Górze wokół tamtejszej galerii BWA i uczelni. Wielu wróży wielką karierę Barbarze Bańdzie, z pewnością jednym z ciekawszych trzydziestolatków w kraju jest pochodzący stamtąd i rozwijający się w świetnym stylu Rafał Wilk.

8. Galeria, aukcja, prywata?
Dla nabywcy każdy sposób, by kupić dzieło sztuki, jest dobry. Zwykle zakupu dokonuje się w galerii, ale zdarza się, że sami galernicy prowadzą klienta do pracowni artysty. Czasem mają z tego jakąś marżę, częściej nie, ale kontakt z twórcą może być dla nabywcy interesujący, nie mówiąc o tym, że korzystniejszy finansowo. Jeszcze ciekawsze mogą być pod tym względem aukcje – charakterystyczny jest przykład malarza F., który w galeriach wyceniany jest zawsze co najmniej na 10 tys. zł, a na aukcjach jego skądinąd niezłe płótna nigdy nie przebijają 4 tys. zł. O każdej większej aukcji jest informacja na www.artinfo.pl, bardzo pożytecznej stronie, niezbędnej dla początkującego kolekcjonera.

9. Nie tylko malarstwo
O ile kupowanie obrazów zdarza się normalnym ludziom, o tyle już rzeźba (nie mówiąc o wideo, ale to zostawmy) pozostaje domeną zawodowców. Trudno powiedzieć dlaczego. Polska rzeźba jest stosunkowo niedroga, a równie dekoracyjna jak malarstwo. Jeśli więc naprawdę chcesz być oryginalny – zainteresuj się nią. Chromy, Hasior, Kulon – to wielkie nazwiska, piękne prace dostępne za kilka tysięcy złotych.

10. Kiedy zacząć?
Już! Jeśli tylko masz ochotę, to ruszaj na łowy. Kryzys gospodarczy jest zagadką dla najtęższych ekonomistów, więc nie można być pewnym, czy długo potrwa i przyniesie przecenę. Jeśli więc znalazłeś coś, co cię interesuje – kupuj dzisiaj.




Okładka tygodnika WPROST: 48/2008
Więcej możesz przeczytać w 48/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • www.obrazy.finden.pl   IP
    Liczę na więcej artykułów w tej kategorii. Pozdrawiam!

    Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2008 (1353)

    • Wprost od czytelników 23 lis 2008, 22:00 Dokładać po równo Ostatnio dużo mówi się na temat wyjazdu prezydenta Lecha Kaczyńskiego do Japonii. Największym bólem wielu polityków i dziennikarzy jest to, że nie spotka się on z prezydentem Francji. Ale czy musi? Za to dokłada się... 3
    • Na stronie - Nie idźcie tą drogą! 23 lis 2008, 22:00 Z powodu kryzysu nie musimy się obnosić z miną i postawą kogoś, komu tir wjechał do ogródka 3
    • Wist prezydenta? 23 lis 2008, 22:00 Emerytury 8
    • Skaner 23 lis 2008, 22:00 8
    • Chłopak z Hollyłódź 23 lis 2008, 22:00 Jan Machulski (1928-2008) 9
    • Szkoła dla córek Obamy 23 lis 2008, 22:00 USA 9
    • Wschodzące miasta 23 lis 2008, 22:00 Inwestycje 9
    • Dossier 23 lis 2008, 22:00 „Rosja to nie Związek Radziecki"Dmitrij Miedwiediew, prezydent Rosji, o możliwości wypracowania partnerskich stosunków z USA„Jeśli chodzi o bezpieczeństwo energetyczne, nasza polityka nie jest skierowana przeciwko... 10
    • PYTANIA NIEPOLITYCZNE -  Skazana na bluesa 23 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Małgorzatą Kidawa-Błońską, posłanką PO, producentką filmową 10
    • Ludzie 23 lis 2008, 22:00 Eastwood ze SpielbergiemClint Eastwood prowadzi rozmowy na temat ewentualnej reżyserii filmu „Hereafter", do którego prawa ma Steven Spielberg. Obaj twórcy współpracowali ostatnio przy „Sztandarze chwały”. W wypadku... 11
    • Na celowniku ekologów 23 lis 2008, 22:00 Obyczaje 11
    • Ranking mafii 23 lis 2008, 22:00 Przestępczość 12
    • Wykrywacz kłamstw 23 lis 2008, 22:00 „To jest rząd, który zaprowadził elementarny ład" – stwierdził na obradach Rady Krajowej PO Donald Tusk, podsumowując osiągnięcia rocznej działalności koalicji rządowej. Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 r.),... 12
    • Bieg przez płotki 23 lis 2008, 22:00 Przedsiębiorczość 14
    • Znajdź pracę z „Wprost” 23 lis 2008, 22:00 Internet 14
    • Zapytaj Wprost - Wolę się śmiać z innych 23 lis 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika 'Wprost" odpowiada Tadeusz Cymański. 16
    • Plus ujemny - Nasz poprawczak 23 lis 2008, 22:00 Dzięki mediacyjnym talentom Sarkozy’ego organy płciowe Saakaszwilego zostały uratowane 18
    • Poczta 23 lis 2008, 22:00 MikrozawałPolskie firmy borykają się z licznymi postaciami kryzysu – napisał autor artykułu „Mikrozawał" (nr 46). Choroby, na które zapadają przedsiębiorstwa – wahania wpływów, sterty nieopłaconych faktur... 20
    • Playback 23 lis 2008, 22:00 Prezes PiS Jarosław Kaczyński oraz posłowie tej partii Aleksandra Natalli-Świat i Adam Lipiński 20
    • Wprost przeciwnie - Orły i cokoły 23 lis 2008, 22:00 Premier Tusk pozazdrościł prezydentowi Kaczyńskiemu jego pomnika i postanowił wybudować własny 21
    • Wydarzenia tygodnia - Kraj 23 lis 2008, 22:00 „Porządkowanie spraw Polski, sukcesy na arenie międzynarodowej i ważne reformy" – to w ocenie premiera Donalda Tuska efekty pierwszego roku działania rządu. Za sukcesy uznał wycofanie wojsk z Iraku, budowę dróg lokalnych,... 22
    • Wydarzenia tygodnia - Świat 23 lis 2008, 22:00 Sukcesem Moskwy zakończył się szczyt UE – Rosja w Nicei. Zdecydowano o odblokowaniu gruzińsko-rosyjskich negocjacji w sprawie nowego partnerstwa, mimo że Moskwa nie wypełniła zobowiązań dotyczących wycofania wojsk z Gruzji. Na... 24
    • Z życia koalicji 23 lis 2008, 22:00 Niezastąpiony premier in spe Grzegorz Schetyna nie widzi niczego złego w tym, że szef ABW Krzysztof Bondaryk zarabia bodaj półtorej bańki rocznie w firmie, którą kontroluje. Według wszelkich kanonów dziennikarstwa, powyższa wiadomość... 26
    • Z życia opozycji 23 lis 2008, 22:00 Za sprawą komisji śledczej z politycznych zaświatów powyłaziły rozmaite upiory, z Januszem Kaczmarkiem na czele. Były minister spraw wewnętrznych opowiedział, że nikogo przed niczym nie ostrzegał, a jeśli już ktoś to zrobił, to... 26
    • I PO miłości 23 lis 2008, 22:00 Donald Tusk i Grzegorz Schetyna już utoczyli sobie krwi, a będzie jeszcze ostrzej 30
    • Ziobro bis 23 lis 2008, 22:00 Zbigniew Ćwiąkalski i Zbigniew Ziobro różnią się tylko wzrostem 36
    • Skok na szpitale 23 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Mariuszem Łapińskim, byłym ministrem zdrowia 38
    • Za ile się sprzedamy 23 lis 2008, 22:00 Albo Warszawa nie rozumie zmian w europejskiej konstelacji, albo mamy klientystyczny zwrot w naszej polityce 40
    • Kto zabił Dębskiego 23 lis 2008, 22:00 Zabójca ministra Jacka Dębskiego najpewniej żyje i przebywa na wolności 42
    • Saperzy historii 23 lis 2008, 22:00 Na co trafiają amatorzy poszukiwania skarbów 44
    • Wprost z blogu 23 lis 2008, 22:00 Historia najnowszaZmowa milczeniaAleksander Ścios   www.cogito62.salon24.plPodobno ostatnimi słowami ks. Jerzego Popiełuszki, jakie usłyszał Waldemar Chrostowski, były słowa: „Panowie, dlaczego mnie tak traktujecie?". Dziś... 48
    • Trójka bez sternika 23 lis 2008, 22:00 49
    • Wojna polsko-ruska 23 lis 2008, 22:00 Polacy ponownie zainteresowali się rosyjskim kinemW warszawskim Pałacu Kultury odbywa się właśnie drugi festiwal filmów rosyjskich „Sputnik nad Warszawą". W otwarciu festiwalu uczestniczyli reżyser Nikita Michałkow, minister... 49
    • Sztuczki budżetowe 23 lis 2008, 22:00 Rząd oprze budżet na zaklęciu, że jakoś to będzieOparty na zbyt optymistycznych założeniach budżet na 2009 r. trzeba będzie poprawiać, zanim jeszcze został uchwalony. Aby dać czas na zmianę założeń, Sejm przełożył na połowę... 49
    • Germanofobia z przymusu 23 lis 2008, 22:00 To nie polscy dziennikarze wciskają media do antyniemieckiego kątaPolacy czują się przymusowo germanizowani" – zatytułował „Frankfurter Allgemeine Zeitung" tekst na temat odbierania dzieci polskim rodzicom w RFN. Po... 49
    • Ryba po polsku - Gęba i buziaczek 23 lis 2008, 22:00 W 1722 r. car Piotr I wyzwał wojewodę wileńskiego Ludwika Pocieja na pojedynek pijacki i przegrał 50
    • Szczęśliwy człowiek - Silvio Berlusconi 23 lis 2008, 22:00 Mimo ukończonych 72 lat Berlusconi jest w lepszej formie niż kiedykolwiek 52
    • Giełda 23 lis 2008, 22:00 56
    • Nieskuteczny jak komornik 23 lis 2008, 22:00 Zaledwie 20 proc. egzekucji komorniczych w Polsce jest skutecznych, a 85 proc. trwa dłużej niż rok – wynika z raportu Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan. Wygórowane stawki komorników i ich mizerna skuteczność... 56
    • Poloneza czas zacząć 23 lis 2008, 22:00 Po tym, jak UE uznała produkowane od X wieku polskie wino gronowe, pierwsze butelki tego trunku trafią wiosną 2009 r. na rynek. Butelka podkrakowskiego merlot lub zielonogórskiego cabernet będzie kosztować 20--30 zł. Produkcją wina w... 56
    • Wyprawa po petrodolary 23 lis 2008, 22:00 Inwestycje w polską energetykę i przemysł chemiczny, prywatyzacja Giełdy Papierów Wartościowych, sprzedaż majątku stoczni – to wszystko ma zostać zrealizowane za kuwejckie lub saudyjskie petrodolary. Kuwejt ma do zainwestowania... 56
    • Igrzyska bez chleba 23 lis 2008, 22:00 Dwie najbliższe olimpiady – zimowa w Vancouver w 2010 r. i letnia w Londynie w 2012 r. – straciły część finansowania po tym, jak Johnson & Johnson zrezygnował ze sponsoringu imprez. Koncern był jednym z oficjalnych... 56
    • 2x2=4 - Atomowe uderzenie 23 lis 2008, 22:00 Rehabilitacji atomu w Polsce przeciwne są węglowe lobby i demagogiczne żądania Śląska 65
    • Polskie elektrowstrząsy 23 lis 2008, 22:00 Około roku 2011 w Polsce zabraknie energii elektrycznej i będziemy za nią płacić najwięcej w Europie 66
    • Prawie jak Obama 23 lis 2008, 22:00 Polski rząd udaje, że nie ma kryzysu gospodarczego 72
    • Pakiet Łukaszenki 23 lis 2008, 22:00 Białoruś oferuje lepsze warunki do prowadzenia biznesu niż Polska 74
    • Jak ugryźć 121 miliardów 23 lis 2008, 22:00 Wkrótce rząd ogłosi, że program drogowy się zawalił 76
    • Renowacja 23 lis 2008, 22:00 Nowe Renault Mégane jest jak smaczny rogalik - trudno nim zaspokoić głód 78
    • Koncern życzeń 23 lis 2008, 22:00 Koncerny chcą, by rządy dopłacały do każdego nowego auta po dwa tysiące dolarów 80
    • Know-how 23 lis 2008, 22:00   82
    • W skali nano 23 lis 2008, 22:00 Tempo powstawania i wdrażania nowych nanomateriałów może spowodować problemy, na które nie jesteśmy przygotowani – ostrzegają eksperci brytyjskiej organizacji Royal Commision on Environmental Pollution. Na rynku jest już 600... 82
    • Alzheimer Wilsona 23 lis 2008, 22:00 Początki choroby Alzheimera mogły być jedną z przyczyn decyzji premiera Wielkiej Brytanii Harolda Wilsona o rezygnacji z urzędu w kwietniu 1976 r. – uważają naukowcy z Uniwersytetu Southampton. Neurolog dr Peter Garrard zdiagnozował... 82
    • Cywilizacja mrówek 23 lis 2008, 22:00 Jedna z największych zdobyczy człowieka – rolnictwo – jest znana mrówkom od 50 mln lat. Mrówki Atta i Acromyrmex odniosły największy sukces w tej dziedzinie wśród roślinożernych owadów. W podziemnych ogrodach na ścinanych... 82
    • Szybka randka 23 lis 2008, 22:00 Gdy spośród kilkudziesięciu osób w ciągu pięciu minut musimy wybrać partnera na randkę, decydującą rolę odgrywa wygląd. Alison Lenton z University of Edinburgh obserwowała 118 szybkich randek organizowanych przez kluby w Wielkiej... 82
    • Cień Europy 23 lis 2008, 22:00 Czy powojenne dzieje Europy trzeba napisać na nowo? Taką próbę podjął brytyjski politolog Tony Judt w znakomitej książce „Powojnie". Autor nie ogranicza się do analizy geopolitycznej kontynentu. Przedstawia przemiany... 82
    • Mowa ciała 23 lis 2008, 22:00 Ekshumacja zwłok generała Sikorskiego prawdopodobnie niczego nie wyjaśni 84
    • Kopernik o włos 23 lis 2008, 22:00 Badania DNA potwierdzają, że znalezione we Fromborku szczątki należą do największego polskiego astronoma 88
    • Mit niewyspania 23 lis 2008, 22:00 Za dużo jemy, za dużo pijemy i za długo chcemy spać 90
    • Krótkonogi mózgowiec 23 lis 2008, 22:00 Dzieci Homo erectus rodziły się z mózgami niemal dorównującymi współczesnym noworodkom 94
    • Kopalnie króla Salomona 23 lis 2008, 22:00 Nie wszystkie biblijne opisy największego władcy w dziejach Izraela są bajką 98
    • Ekshumacja prawdy 23 lis 2008, 22:00 Jedyna widoczna rana na ciele generała była spowodowana przez odłamek kadłuba, który przebił podstawę nosa - relacjonował sierżant Joseph Harris 102
    • Górna półka - Pocztowa historia Polski 23 lis 2008, 22:00 Ta książka jest jak pudełko z rodzinnymi pamiątkami. Takie pudełko można znaleźć chyba w każdym polskim domu. Gdzieś na dnie takiego pudełka leżą przewiązane wyblakłą wstążką miłosne listy pradziadka do prababki i kilka listów... 105
    • Bez granic 23 lis 2008, 22:00   106
    • Książka - Powrót barbarzyńców 23 lis 2008, 22:00  U progu XX wieku wiele wskazywało na to, że świat czeka era nieograniczonego postępu technicznego i globalnego pokoju. Jednak w ciągu niespełna kilku lat, gdy Europa stanęła w ogniu wojny i bolszewizmu, powszechny optymizm ustąpił... 106
    • Brutalni piłkarze 23 lis 2008, 22:00 Nie tylko polski futbol nie może sobie poradzić z agresją wśród piłkarzy. Aby powstrzymać plagę bójek na boisku między zawodnikami, największa chińska telewizja CCTV zrezygnowała z transmitowania rozgrywek pierwszej ligi. Zarząd... 106
    • Cytat tygodnia 23 lis 2008, 22:00 „Kręci się koło mnie coraz więcej ludzi, wszystko wokół się zmienia. Aż się boję, czy będę mógł jeszcze spać we własnym łóżku" Barack Obama o wrażeniach z przygotowań do objęcia urzędu prezydenta USA   106
    • Wikiwojna 23 lis 2008, 22:00 Niemiecka edycja Wikipedii, największej encyklopedii internetowej, przez dwa dni była zamknięta dla użytkowników. Serwis zawieszono na polecenie sądu, który rozpatrywał skargę deputowanego postkomunistycznej Partii Lewicy Lutza Heilmanna.... 106
    • Jackson przeciw szejkowi 23 lis 2008, 22:00 Michael Jackson znowu ma kłopoty. Król popu najpierw z powodu problemów finansowych musiał sprzedać swą posiadłość Neverland, a teraz czeka go batalia sądowa z szejkiem Abdullahem, synem króla Bahrajnu. Szejk żąda zwrotu prawie 7 mln... 106
    • Bunt młodych Europejczyków 23 lis 2008, 22:00 Młodzież na zachodzie Europy wielkimi manifestacjami chce wychować polityków 108
    • Ukraiński rozkrok 23 lis 2008, 22:00 Kijów przegrywa z Moskwą walkę o ukraiński język i kulturę 112
    • Czerwony bankier 23 lis 2008, 22:00 Dominique Strauss-Kahn, szef MFW, chce zbudować nowy światowy ład polityczny i gospodarczy 114
    • Playboy Kim 23 lis 2008, 22:00 Jak się bawią dziedzice komunistycznej dynastii w Korei Północnej 118
    • Tour de Maczek 23 lis 2008, 22:00 Holendrzy i Belgowie zarabiają na polskiej historii 120
    • Pasaż 23 lis 2008, 22:00 122
    • But do kariery 23 lis 2008, 22:00 Carrie Bradshaw, grana przez Sarah Jessicę Parker bohaterka „Seksu w wielkim mieście", ma nieuleczalnego bzika na punkcie butów. Na butoholizm cierpi też najwyraźniej Victoria Beckham, która szokuje coraz dziwniejszymi butami:... 122
    • Powrót ćwieków 23 lis 2008, 22:00 Max & Co. stawia na różnorodność i na sezon jesienno-zimowy proponuje pięć różnych kolekcji. Do strojów nawiązujących do stylu grunge dopasowano ciężkie buty z imitacji skór zwierzęcych. Do krótkich płaszczyków, marszczeń i... 122
    • Barwy zimy 23 lis 2008, 22:00 Projektanci marki Ecco uważają, że kolor butów powinien współgrać z zimowym krajobrazem. Za odpowiednie uznali m.in. śliwkowy fiolet, oliwkową zieleń, szaroniebieski, czarny i czerwony. Projektanci Ecco przyznają też, że przy... 122
    • Cały ten zamsz 23 lis 2008, 22:00 Zamszowe kozaczki to jedne z ulubionych butów gwiazd – noszą je m.in. Britney Spears i Miley Cyrus, a u nas Doda. Zamsz pasuje także do stylu boho wylansowanego przez Siennę Miller. Tej jesieni zamsz jest tak modny, że można się w... 122
    • Zamiast kozaków 23 lis 2008, 22:00 Zamiast wymyślnymi butami wrażenie można zrobić tym, co się do nich doda. Jednym z najbardziej przykuwających uwagę pomysłów domu mody Givenchy są tej jesieni szerokie leg-warmers (ocieplacze) ze skóry, prawie całkiem zasłaniające... 122
    • Zrobieni na szaro 23 lis 2008, 22:00 Szare kozaki nosi Rihanna – muszą więc być bardzo modne. Choć piosenkarka zaistniała w show-biznesie dopiero trzy lata temu, już jest uznawana jest za trendsetterkę. Tym razem jednak sama podąża za trendami wytyczonymi przez... 122
    • Laser 23 lis 2008, 22:00 Seal, „Soul"Posiadacz magicznego głosu zawsze miał kłopot z repertuarem. Jak ktoś mu pisał, wychodziły rzeczy wielkie. Jak pisał sam – zdarzały się kataklizmy. Tym razem sięgnął po największe soulowe hity w bardzo... 126
    • Bierz obraz i w nogi 23 lis 2008, 22:00 Subiektywny poradnik kolekcjonera 128
    • Efekt Whartona 23 lis 2008, 22:00 Przygarnęliśmy Whartona, Carrolla czy Coelho tak, jakbyśmy w knajpie poprosili cygańską kapelę o ulubiony kawałek do kotleta 132
    • Dziecięca choroba muzyczna 23 lis 2008, 22:00 Boysbandy nie są zjawiskiem muzycznym, lecz psychologicznym i emocjonalnym 136
    • Nagroda za nudę 23 lis 2008, 22:00 To, co jest czytane, nie jest nagradzane. I odwrotnie 138
    • Góral na nartach 23 lis 2008, 22:00 Wprost na narty - Francja 140
    • Wencel gordyjski - Smętni chrześcijanie 23 lis 2008, 22:00 Manifestując dystans wobec politycznej poprawności, nie trzeba nakładać na twarz trupio bladej maski 144
    • Ueorgan Ludu 23 lis 2008, 22:00 Nobel z ekonomii dla Polski * Sklonujemy Kopernika 145
    • Krótko po wolsku - Pułapka na myślenie 23 lis 2008, 22:00 W prasie brytyjskiej pojawiły się alarmistyczne artykuły o młodzieży. Rozwydrzenie, rozpasanie, przestępczość na niespotykaną dotychczas skalę. Kiedyś zwalono by to na nędzę, kapitalistyczny wyzysk, ciemnotę. Ale jak wytłumaczyć,... 145
    • Skibą w mur - Życie jak film 23 lis 2008, 22:00 Premier Donald Tusk to ewidentnie zagubiony inżynier Karwowski z serialu „Czterdziestolatek” 146

    ZKDP - Nakład kontrolowany