Ludzie jak bogowie

Ludzie jak bogowie

Istnieją już co najmniej trzy technologie, które mogą doprowadzić do eksterminacji ludzkiego gatunku. I to jeszcze za naszego życia! To nanotechnologia, biotechnologia oraz sztuczna inteligencja. Ich umiejętne wykorzystanie może jednak rozwiązać nasze problemy, na przykład związane z globalnym ociepleniem. I to za mniejszą kwotę niż jałmużna dla żebraka.
Pewien członek amerykańskiego Kongresu, honorowy mówca ważnej konferencji, zupełnie nie rozumiał, jaka może być przyszłość ludzkiej rasy. Nie on jeden. Dostojny gość, odnosząc się do głównego tematu spotkania, jakim był problem zaopatrzenia w ropę naftową, zauważył, że gdy za 100 lat albo mniej po włożeniu kluczyka do stacyjki samochodu nie usłyszymy terkotu silnika, głównym tego powodem będzie… pusty bak. Tym, co mnie wtedy zdziwiło, była nie tylko ignorancja ekonomiczna kongresmena, lecz jego konserwatyzm w spojrzeniu na przyszłość. Wiadomo bowiem, że zanim pojawią się jakieś odczuwalne oznaki wyczerpywania się złóż ropy naftowej, będziemy mieć do czynienia z systematycznym wzrostem cen, a nie gwałtownym załamaniem dostaw. W podobnie zachowawczy sposób ostrzegano społeczeństwo pod koniec XIX wieku, utrzymując, że już za 100 lat ulice miast pokryje warstwa końskich odchodów, których służby miejskie nie będą w stanie usunąć.
I chociaż nie mam pojęcia, jak będzie wyglądał świat za 100 lat, wątpię, by przeniesienie się z jednego miejsca w drugie wymagało wtedy wsadzenia kluczyka do stacyjki samochodu i przekręcenia go w celu uruchomienia silnika zasilanego benzyną. Dajmy spokój kongresmenowi bez wyobraźni. Prawda jest taka, że mało kto z nas zdaje sobie sprawę z następstw ogromnego postępu technologicznego, jaki teraz ogarnia świat.
Tematyką szczególnie dziś modną jest tzw. globalne ocieplenie i wiążące się
z nim zagrożenia. Problem jest najprawdopodobniej rzeczywisty i należy się nim w zorganizowany sposób zająć. Mimo jego ogromnego nagłośnienia, a także mnożących się wizji miast zalanych wodą z topniejących lodowców, dotychczasowe wyniki badań dowodzą, że nie jest on wcale aż tak poważny. Z danych opublikowanych niedawno przez Międzynarodowy Zespół ds. Zmian Klimatycznych ONZ (IPCC) wynika, że jeśli nawet nic nie zostanie w tej sprawie zrobione, poziom mórz do końca obecnego stulecia podwyższy się co najwyżej o 30-60 cm, a średnia temperatura globu wzrośnie o kilka stopni. Wprawdzie te przewidywania mogą się okazać zbyt optymistyczne, ale dziś nie ma najmniejszych podstaw do snucia ponurych wizji.
Już stosowane technologie mogą doprowadzić do zniszczenia ludzkiego gatunku, i to długo przed końcem XXI wieku. Ale mogą też rozwiązać wiele problemów ludzkości. Nanotechnologia, biotechnologia oraz sztuczna inteligencja (AI) są tak skuteczne, że najprawdopodobniej mogą posłużyć do eliminowania zagrożeń związanych na przykład z globalnym ociepleniem. I to bez konieczności wydawania na nie więcej niż wynosi jałmużna wręczana żebrakowi. Mogą one także uczynić z nas bogów albo... niewolników. Ich konsekwencją może być nie tylko zmiana systemu prawa, lecz również rewizja instytucji małżeństwa, rodziny, wielu popularnych instytucji politycznych, a nawet naszego tradycyjnego spojrzenia na zagadnienia życia i śmierci.
Nikt nie jest prorokiem, ja też nie. Wiele z technologii przyszłości może się okazać niewypałami. Jeśli będziemy znać skutki wdrożenia w życie na przykład dziesięciu technologii, łatwiej nam będzie przezwyciężyć szok towarzyszący pojawieniu się jedenastej. Nie twierdzę, że wiem, co się na pewno zdarzy. Wiem raczej coś przeciwnego – że przyszłość jest jedną wielką niewiadomą, tyle że niewiadomą niezwykle interesującą. W takiej sytuacji warto się zastanowić nad rozwiązaniami alternatywami. Technologie, które mogą poszerzać sferę naszej prywatności, mogą ją też drastycznie ograniczyć. Kodowanie dostępu przy pomocy klucza publicznego (public key), którego odmianą jest wprowadzony już także w Polsce podpis elektroniczny, umożliwia wybranym odbiorcom śledzenie tego, co powszechnie nie jest dostępne. Podpis elektroniczny jest dowodem na to, że w cyberprzestrzeni jesteśmy tą samą osobą, którą byliśmy wczoraj czy rok temu, bez konieczności weryfikowania wieku, płci czy miejsca zamieszkania. Tworzy się sieciowy świat, w którym ludzie równocześnie są anonimowi i posiadają tożsamość. Jedną z implikacji tej kombinacji matematyki i informatyki jest zapewnienie nam wolności słowa, jakiej nie gwarantuje obecne ustawodawstwo. Inną implikacją może być działalność przestępcza: bezkarne podrabianie marek, piractwo sieciowe w sferze własności intelektualnej, agencje oferujące oszustwa, szantaże czy nawet morderstwa na zlecenie. Kodowany dostęp będzie je chronił przed organami ścigania. Bardzo skutecznie.
W niezbyt odległej przyszłości będą dostępne tanie kamery wideo o rozmiarach komara. I latające jak komar. Już dziś jesteśmy świadkami masowego rozmieszczania kamer na ulicach po to, aby śledzić ewentualnych przestępców. Taka inwigilacja może jednak w konsekwencji doprowadzić do powstania społeczeństwa pozbawionego prywatności. Może się ziścić wizja przedstawiona przez pisarza science fiction Davida Brina, dla którego przyszłość to pełna przejrzystość, prawie bez prywatności. Ma to być świat, w którym każdy śledzi każdego. Policjanci śledzą nas, a ktoś inny śledzi ich.
Jeszcze do niedawna ludzie w miastach mieli więcej prywatności niż na wsiach. Nie dlatego, że w mieście nikt nie był w stanie wyśledzić, co robią, lecz z powodu trudności, jakich przysparzało kontrolowanie tego, co na nasz temat wyśledzono. Ta forma prywatności straciła swoje znaczenie z chwilą budowy nowoczesnych systemów przetwarzania danych. Dysk komputera, na którym akurat piszę, ma wystarczającą pamięć, by zgromadzić ogromną masę danych na temat mieszkańców Stanów Zjednoczonych, a potem je przetworzyć tak, aby można było każdego z nich zlokalizować po nazwisku, adresie czy jakimś innym parametrze. Pojawia się jednak problem prawny: kto ma prawo dostępu do informacji na nasz temat? Kto ma prawo tymi informacjami dysponować i przekazywać je innym ludziom?
Łącząc te wszystkie technologie, możemy stworzyć świat, w którym nasza fizyczna tożsamość będzie dostępna dla wszystkich. Równocześnie nasza tożsamość w cyberprzestrzeni i informacje z nią związane staną się całkowicie prywatne. Innym obszarem, w którym kodowanie styka się z Internetem, są transakcje płatnicze przeprowadzane bez konieczności ujawniania tożsamości płacącego czy adresata płatności. Rozwiązaniem jeszcze nie do końca stosowanym w praktyce są pieniądze elektroniczne (e-cash) tworzone prywatnie, bez możliwości kontrolowania ich obiegu. To wręcz zachęca do „prania pieniędzy".
Kilka lat temu, gdy kwestia wywiadu elektronicznego była przedmiotem prac Kongresu, krytycy ostrzegali, że udzielenie FBI prawa do inwigilowania firm telefonicznych i korzystania z ich zasobów umożliwi bezkarne kontrolowanie setek milionów abonentów telefonicznych. Wciąż nie wiadomo, czy FBI ze swych uprawnień korzysta, w każdym razie ma takie możliwości. Na razie, aby kontrolować treść i przebieg setek milionów rozmów, potrzebne są tysiące osób, które muszą wysłuchać milionów godzin konwersacji, aby wyłowić z nich interesujący organy ścigania półminutowy fragment. Jednakże w miarę rozwoju oprogramowania zdolnego zapisywać ludzki głos sprawa staje się łatwiejsza. Wystarczy przełożyć mowę na tekst, a następnie prześledzić jego zawartość pod kątem słów „niebezpiecznych". W razie ich wykrycia sygnał o zagrożeniu trafi do odpowiedniego pracownika, który na niego zareaguje. Komputery dostarczają więc policji sprawnego narzędzia pomagającego
w przestrzeganiu prawa. A jednocześnie dzięki nim bardzo łatwo nas po prostu okraść. Istnieje na przykład tzw. technologia salami, dzięki której cyberprzestępca okrada dziesiątki milionów połączonych z sobą internetowych rachunków online z bardzo niewielkich, niezauważalnych kwot.
Badanie ojcostwa oraz zapłodnienie in vitro to technologie łamiące wiele zasad, na których przez tysiąclecia opierało się prawo rodzinne. Dziś ojciec dziecka może być ustalony ponad wszelką wątpliwość. Wystarczy do tego próbka DNA. Nie jest też niczym wyjątkowym, że kobieta, z której łona dziecko przyszło na świat, nie jest jego matką w tradycyjnym rozumieniu. Bo nie ona „wyprodukowała" zapłodnioną pozaustrojowo komórkę jajową.
Do jakiego stopnia uda nam się zrewidować wzorce macierzyństwa, aby możliwe było powszechne korzystanie z technologii umożliwiających kontrolę zawartości kodu genetycznego potomstwa? Moją ulubioną teorią w tej dziedzinie jest stworzona przez pisarza science fiction Roberta Heinleina koncepcja eugeniki libertariańskiej. Pozwala ona każdej parze rodziców chcącej mieć dzieci na taki dobór materiału genetycznego, aby na przykład jajo matki nie zawierało jej genu krótkowzroczności, a plemniki ojca – jego genu choroby wieńcowej.
Przeprowadzając proces eliminacji złych genów przez pięć czy dziesięć pokoleń, można usunąć z materiału genetycznego większość wad, tworząc społeczeństwo wolne od schorzeń. Jeśli dodatkowo uda nam się opanować technologię wymiany genów wadliwych na pozbawione usterek, możemy korygować naturę wręcz na poczekaniu.
Zakładając stałe tempo rozwoju biotechnologii przez następne 100 lat, nietrudno dojść do wniosku, że i problem długowieczności zostanie rozwiązany. Pokusa stworzenia technologii wydłużającej życie dotyczy zwłaszcza osób starych. Jeśli będzie ich na to stać, pokonanie obecnych barier jest kwestią kilkudziesięciu lat. Zresztą w pewnym sensie problem ten został już rozwiązany. Na świecie „wegetuje" dziś sto osób, których starzenie się zostało zatrzymane przez zamrożenie ich ciał w ciekłym azocie. Ludzie ci z prawnego punktu widzenia są martwi. Pamiętajmy jednak, że powodem, dla którego pozwolili się zamrozić, było przekonanie, że nie pozostaną w stanie hibernacji na zawsze. Liczyli, że któregoś dnia wiedza osiągnie poziom umożliwiający ich ożywienie. Jeśli okaże się, że mieli rację, trzeba będzie zmienić ustawodawstwo, adaptując je do świata, w którym istnieje stan pośredni między życiem a śmiercią. Wdrożenie niektórych technologii może doprowadzić do totalnej zagłady naszego gatunku albo do jego zasadniczej przemiany. I to jeszcze za życia większości tych, którzy czytają ten tekst. Jedną z nich jest nanotechnologia, czyli umiejętność budowania i wykorzystywania obiektów wielkości atomu albo tworzenia z nich specjalistycznych nanonarzędzi. Możliwości ich zastosowania będą wręcz nieograniczone. Mogą służyć do budowy nanorobotów naprawiających zniszczone fragmenty DNA w ludzkim ciele. Ale mogą także niszczyć organizmy. Bardziej od nanotechnologii niszczącą, a jednocześnie zdolną do budowy nieba na ziemi technologią jest sztuczna inteligencja. Raymond Kurzweil, jeden z wybitnych informatyków, przewiduje, że w ciągu najbliższych 30 lat powstaną komputery i oprogramowanie porównywalne z ludzkim mózgiem. Pierwsze skojarzenie przywodzi na myśl świat zbudowany z robotów, które – jeśli będziemy mieć szczęście – będą człowiekowi posłuszne i będą wykonywać najgorsze prace i obowiązki. Pamiętajmy jednak, że jeśli w ciągu trzydziestu lat uda się nam zbudować maszyny dorównujące inteligencją człowiekowi, to – zakładając niezmienne tempo rozwoju technologicznego – należy się spodziewać, że za lat 40 będziemy dzielić naszą planetę z istotami przewyższającymi ludzi inteligencją o tyle, o ile ludzie przewyższają dzisiaj szympansy. Kurzweil proponuje, abyśmy się przez ten czas jak najwięcej uczyli, przerzucając część naszych procesów myślowych do wbudowanych w mózgi mikroprocesorów. W ten sposób może powstać osobliwy świat złożony z ludzi i maszyn. Maszyn programowanych jak ludzie, którym się będzie wydawało, że tymi ludźmi są naprawdę. Maszyn, które same stworzyły swą inteligencję oraz wielu innych tworów.
Szczytem technologicznym może się okazać rzeczywistość wirtualna (VR). Obecną, prymitywną jej wersją są elektroniczne gogle, przez które odbieramy wirtualne obrazy i dźwięki. Jeśli kiedyś uda nam się rozwikłać tajemnicę snu i zrozumieć, w jaki sposób nasz system nerwowy koduje dane dochodzące do naszej świadomości w postaci doznań zmysłowych, gogle i słuchawki nie będą potrzebne. Wystarczy, że za pomocą gniazdka umieszczonego na szyi podłączymy się do komputera, z którego przez specjalne sensory będziemy przekazywać – bezpośrednio do świadomości – obrazy i dźwięki generowane w maszynie. Niewidomi będą wtedy widzieć, a głusi słyszeć.
Równie dobrze będzie można się podłączyć do mózgu innego człowieka. Nie trzeba tłumaczyć, co to oznacza. Konsekwencją rozwoju takiej technologii może być świat, w którym świadomość składać się będzie z sygnałów przekazywanych przez sieć z jednego mózgu do drugiego. Nasze fizyczne ciało zostanie wtedy sprowadzone do marginalnej roli. Wizyta u przyjaciół mieszkających w Anglii nie będzie wymagać fizycznego przemieszczenia się z miejsca na miejsce, wystarczy połączenie naszych mózgów przez kabel telefoniczny.


Okładka tygodnika WPROST: 51/52/2008
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2008 (1356)

  • Poczta 14 gru 2008, 22:00 Trybuna dla politykaNowe „Wprost" podoba mi się. Już się martwiłem, że nie ma felietonu Rybińskiego czy „Koalicji i opozycji" Zalewskiego i Mazurka. Kierujecie się raczej w stronę pogłębionych analitycznie tekstów,... 4
  • Na stronie - Bunt owiec 14 gru 2008, 22:00 Dwóch mężczyzn siedzących przy barze zaczyna się obrzucać wyzwiskami. W pewnym momencie jeden mówi: „Spałem z twoją matką”. Barman chowa szklanki, bo obawia się, że za chwilę dojdzie do bójki. I wtedy zaczepiony mężczyzna mówi: „Chodź, ojciec, do domu. Jesteś... 5
  • Wygrani roku 14 gru 2008, 22:00 Cóż to był za rok! Choć nie zostaliśmy mistrzami Europy w piłce kopanej, bo też i my kopiemy świetnie raczej bez piłki, to nawet bez medalu spadł na nas deszcz sukcesów. To istna powódź miodu i mleka (to z europejskich dopłat, rzecz jasna), eksplozja z dawna zapowiadanych... 6
  • Skaner 14 gru 2008, 22:00 10
  • Intifada anarchistów 14 gru 2008, 22:00 Ateny wyglądają jak strefa wojny. Zniszczono dziesiątki sklepów, banków, firm i samochodów, miasto jest na łasce anarchistów. Ludzie zabarykadowani w domach boją się wychodzić na ulice. 10
  • Świąteczna gorączka 14 gru 2008, 22:00 Dla prawie połowy polskich przedsiębiorców i menedżerów grudzień jest najtrudniejszym miesiącem roku – to czas zwiększonej sprzedaży, podpisywania umów na kolejny rok, robienia bilansów. Dodatkowo ludzie biznesu muszą zadbać o... 11
  • Wybierz psiego sobowtóra 14 gru 2008, 22:00 Donald Tusk jest podobny do labradora, Jarosław Kaczyński do buldoga, a Waldemar Pawlak to wykapany pudel? W serwisie Wprost 24 ruszyła zabawa w skojarzenia „Rasowi – polityczne sobowtóry" (www.wprost.pl/rasowi). Internauci... 11
  • Opłatek z Niesiołowskim 14 gru 2008, 22:00 Stefan Niesiołowski z PO jest politykiem, z którym posłowie i posłanki z innych partii, najchętniej spędziliby Wigilię – wynika z sondażu przeprowadzonego przez „Wprost” wśród czterdziestu parlamentarzystów. Najmniej pożądanym gościem przy wigilijnym stole... 11
  • Dossier 14 gru 2008, 22:00 „Sprawy jeszcze się pogorszą, zanim zaczną iść ku lepszemu" Barack Obama w telewizji NBC„Zasada pierwsza: nigdy nie pozwolić, aby kryzys poszedł na marne, gdyż stwarza możliwości dokonania wielkich rzeczy"Rahm... 12
  • Pytania niepolityczne - Całe brzęczałyśmy 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Beatą Kempą, posłanką PiS, kolekcjonerką peerelowskiej biżuterii. 12
  • Konfrontacje 14 gru 2008, 22:00 Czy należy zlikwidować finansowanie partii z budżetu państwa? 13
  • Wykrywacz kłamstw 14 gru 2008, 22:00 Sławomir Nowak (ur. 11 grudnia 1974 r.), polityk Platformy Obywatelskiej. Od 16 listopada 2007 r. sekretarz stanu w KPRM i szef gabinetu politycznego premiera Donalda Tuska. Dawniej właściciel i prezes agencji reklamowych. Z wykształcenia... 13
  • Plus ujemny - Uczciwy Tartuffe 14 gru 2008, 22:00 Jeżeli kogokolwiek drażni hipokryzja i mieszka w Europie, to ma przed sobą dwa wyjścia. Może opuścić Stary Kontynent i wyjechać na przykład do Arabii Saudyjskiej lub pokochać europejskiego Tartuffe’a. To drugie rozwiązanie jest zdecydowanie poprawniejsze polityczne.... 14
  • Wydarzenia roku – Polska 14 gru 2008, 22:00 Czterech członków załogi i szesnastu pasażerów, wysokich oficerów lotnictwa, zginęło w katastrofie wojskowego samolotu CASA, który rozbił się podczas podejścia do lądowania w bazie lotniczej w Mirosławcu. (styczeń)Tydzień trwał... 16
  • Wydarzenia roku – Świat 14 gru 2008, 22:00 Micheil Saakaszwili zwyciężył w I turze przedterminowych wyborów prezydenckich w Gruzji, zdobywając 52,8 proc. głosów, i pozostał szefem państwa na następną kadencję. (styczeń)Kosowo ogłosiło niepodległość. Nowe państwo zostało... 18
  • Przegląd prasy zagranicznej 14 gru 2008, 22:00 WOJNA KLIMATYCZNA Cena porozumienia Państwa wschodniej części unii, w tym Polska, domagają się wyjątków od unijnych zasad, by mieć więcej czasu na przygotowanie się do redukcji emisji CO2. Żądają darmowych praw do emisji do 2020 r.... 20
  • Puls gospodarki 14 gru 2008, 22:00 22
  • Nowy Nowy Ład 14 gru 2008, 22:00 „Wielki kryzys" i „Nowy Ład” – te pojęcia z lat 20. i 30. XX wieku robiły furorę w drugiej połowie 2008 r. „Wielki kryzys”, bo pękła nadmuchiwana od lat 90. tanimi kredytami hipotecznymi... 22
  • SMS 14 gru 2008, 22:00 Przeciętnie wypadł Jan Rostowski w rankingu ministrów finansów państw UE sporządzonym przez brytyjski „Financial Times". Na 19 ocenianych ministrów finansów polski uplasował się na 11. pozycji. W rankingu oceniano m.in.... 22
  • Tusk na plus 14 gru 2008, 22:00 Rok rządów koalicji PO-PSL był dobry dla przedsiębiorców – oceniła Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan". Pracodawcy uznali, że rząd Donalda Tuska odróżnia od poprzedników „skoncentrowanie się na... 22
  • Ropa w promocji 14 gru 2008, 22:00 Cena baryłki ropy wynosi mniej więcej 46 USD. Tak niskich cen ropy nie notowano od trzech lat. 3 lipca 2008 r. cena ropy sięgnęła 146,14 USD za baryłkę i wielu analityków przewidywało, że może wzrosnąć do 500 USD. Ale już w drugiej... 22
  • Życie na krawędzi 14 gru 2008, 22:00 Richard Branson, ekscentryczny właściciel imperium Virgin. Brytyjski miliarder barwną autobiografię okrasił mnóstwem anegdot, m.in. opowieścią o próbie bicia rekordu długości lotu balonem, gdy cudem uniknął zestrzelenia przez... 22
  • Prawie jak szejkowie 14 gru 2008, 22:00 Jan KulczykChce wprowadzić na GPW firmę Kulczyk Oil Ventures, która poszukuje ropy w różnych krajach świata. Na cel wziął złoża w Brunei.Ryszard KrauzeAkcje jego Petrolinvestu staniały o 90 proc. Krauze twierdzi, że w 2009 r. dokopie... 23
  • Cytat 14 gru 2008, 22:00 "Nie będzie walki z globalnym ociepleniem w UE, jeśli zagrażałoby to miejscom pracy w Niemczech. Postaram się o to"Kanclerz Niemiec Angela Merkel w wywiadzie dla "Bilda" 23
  • Zapytaj wprost - ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski 14 gru 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. Autor książki „Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej”, apelował o ujawnienie konfidentów SB działających wśród duchowieństwa. Prezes... 24
  • Pudelkopolityka 14 gru 2008, 22:00 Debata budżetowa była bardzo krótka. Nie stawiano poważnych pytań. Posłowie spieszyli się, żeby jak najszybciej mieć za sobą głosowanie. Tak samo było w trakcie posiedzenia komisji finansów. Nie było na niej kamer, więc nie było dyskusji. 26
  • Ludzie jak bogowie 14 gru 2008, 22:00 Istnieją już co najmniej trzy technologie, które mogą doprowadzić do eksterminacji ludzkiego gatunku. I to jeszcze za naszego życia! To nanotechnologia, biotechnologia oraz sztuczna inteligencja. Ich umiejętne wykorzystanie może jednak rozwiązać nasze problemy, na przykład... 28
  • Potomkowie ojców II RP 14 gru 2008, 22:00 Małgorzata Kidawa-Błońska, posłanka PO, to prawnuczka prezydenta II RP Stanisława Wojciechowskiego i premiera Władysława Grabskiego. Bronisław Korfanty, senator PiS, jest wnukiem brata legendarnego przywódcy powstań śląskich Wojciecha Korfantego. Roman Giertych, potomek... 32
  • Płeć upominków 14 gru 2008, 22:00 Podczas świąt Bożego Narodzenia kobiety obdarowują prezentami trzynaście, czternaście osób, podczas gdy mężczyźni zaledwie osiem, dziewięć. Kobiety także znacznie więcej wydają na prezenty, średnio o 30 proc. – wynika z badań dr Iver Mysterud z University of Oslo. 36
  • Fantastyczna nuda 14 gru 2008, 22:00 Na początku była nuda. „Bóg był tak znudzony, że stworzył człowieka. Adam nudził się, bo był sam, więc stworzona została Ewa. Od tego czasu nuda zawitała na dobre na świecie i narastała proporcjonalnie do przyrostu ludności”. Tak to opisał duński filozof Søren... 38
  • Ryba po polsku - Moja modlitwa 14 gru 2008, 22:00 Ostatnio widziałem starca, ale jeszcze bardzo krzepkiego, jak ukląkł w centrum handlowym pod ozdobioną choinką, przed nadmuchanym św. Mikołajem z gumy i żarliwie się modlił. Pewnie się biedakowi świątynia konsumpcji i zagrożonego PKB... 42
  • Czy zwierzęta mają dusze 14 gru 2008, 22:00 Zwierzęta to jedynie bezduszne, bezrozumne stworzenia, mechanicznie reagujące na różne bodźce – twierdził Kartezjusz. Zgrzeszył pychą. Badania biologów dowodzą, że ludzki umysł nie jest wyjątkiem. A zwierzęta nie są wcale bezduszne. 46
  • Człowiek tygodnia - Hillary Clinton 14 gru 2008, 22:00 „Czego nie nauczy cię matka, nauczy cię świat”. To przysłowie usłyszałam od Masajów w Kenii – wspomina Hillary Clinton w autobiografii. Używając tej przypowieści, można zapytać, czego przyszła sekretarz stanu nauczyła się o świecie i czego świat nauczył się,... 56
  • Wróżbici ekonomii 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Gregorym N. Mankiwem,profesorem ekonomii na Uniwersytecie Harvarda, byłym szefem rady doradców ekonomicznych prezydenta USA 60
  • Rybka zwana pangą 14 gru 2008, 22:00 Kilka lat wystarczyło, by panga została trzecią rybą w Polsce pod względem częstotliwości spożywania. Wypiera już nawet karpia z wigilijnych stołów. Dla eksportujących tę rybę Wietnamczyków nasz kraj jest drugim najważniejszym rynkiem na świecie. Liczą, że przychody ze... 62
  • Ostatnie takie święta 14 gru 2008, 22:00 Zarabiamy ponad 10 proc. więcej niż przed rokiem. I więcej wydajemy, bo możemy kupić więcej niż rok temu. Żywność podrożała niewiele, choć pesymiści straszyli megapodwyżkami. Tegoroczny, piąty już indeks Krakusa, jest więc dobrym podarunkiem pod choinkę. Pesymiści straszą, że... 66
  • Głos z Ameryki - Hartowanie kapitalizmu 14 gru 2008, 22:00 Rok 2009 zadecyduje o przyszłości świata. Przynajmniej tego, w którym żyliśmy w ostatnich kilkudziesięciu latach. Słychać opinie, że wkraczamy w epokę znacznie bardziej aktywnego niż dotychczas angażowania się rządów w gospodarkę. Może to wręcz oznaczać powrót do państwowej... 68
  • Bomba transtłuszczowa 14 gru 2008, 22:00 Kwasy tłuszczowe trans muszą być w cieście wstawianym do piekarnika, bo inaczej wypiek się nie uda – uważano dotychczas. Czyli im więcej złowrogich związków, tym ciasto smaczniejsze. Prof. Walter Willett, specjalista żywienia z Uniwersytetu Harvarda, przekonuje, że bez... 70
  • Pigułka na pożądanie 14 gru 2008, 22:00 Liczba satysfakcjonujących stosunków płciowych w miesiącu się podwoiła, a odczuwane pożądanie było dwukrotnie wyższe w porównaniu z tym sprzed terapii. Takie efekty uzyskano w badaniach „Bouquet” sprawdzających wpływ na kobiety flibanseryny, leku koncernu... 73
  • Duszy nie ma 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z profesorem Richardem Dawkinsem, biologiem, filozofem nauki 74
  • W co wierzą uczeni 14 gru 2008, 22:00 Nie ma ludzi niewierzących. Ludźmi wierzącymi są naukowcy, a nawet ateiści. Wierzymy po prostu w różne rzeczy. To nieprawda, że badacze nie wierzą w nic, czego nie udowodnią. Gdyby tak było, nie byliby w stanie prowadzić badań, nie byliby ludźmi. Bo ludzie to istoty wierzące. 78
  • Umysły równoległe 14 gru 2008, 22:00 Czy to możliwe, że Pitagoras nie wymyślił twierdzenia Pitagorasa, a Morse nie jest twórcą alfabetu Morse’a? Tak, bo postęp naukowo-techniczny bywa dziełem genialnych umysłów, ale często jest dorobkiem kulturowym i wyrazem atmosfery intelektualnej danej epoki. 82
  • Tajemnice Lutra 14 gru 2008, 22:00 Marcin Luter napisał, że Duch Święty zesłał mu natchnienie do słynnych 95 tez, gdy dumał na kloace. Historycy próbowali łagodzić to stwierdzenie, przekonując, że terminem „cloaca” określił on zepsuty świat. Ale to nieprawda. Z najnowszych badań wynika, że Luter... 86
  • Know-how 14 gru 2008, 22:00   88
  • Teatr robotów 14 gru 2008, 22:00 Pierwszy spektakl teatralny, w którym zadebiutowały roboty, odbył się na Osaka University. Roboty wyprodukowane przez Mitsubushi zostały zaprogramowane tak, by mogły się poruszać po scenie i wygłaszać kwestie razem z aktorami.... 88
  • Autotwarz 14 gru 2008, 22:00 Co trzeciej osobie maska samochodu kojarzy się z ludzką twarzą lub zwierzęcym pyskiem – twierdzi Dennis Slice z Florida State University, który przetestował 26 marek aut na grupie potencjalnych klientów. Auto, które ma szeroką... 88
  • Sushi dla koneserów 14 gru 2008, 22:00 Dla niektórych kuchnia japońska to rarytas, innym służy do oglądania, nie do jedzenia. Kuchnia japońska nie jest japońska, podobnie jak kultura tego kraju. To, co kojarzymy z Krajem Kwitnącej Wiśni, jest mozaiką różnych wpływów... 88
  • Wybredne myszaki 14 gru 2008, 22:00 Wiele zwierząt wypróbowuje potencjalnych partnerów, ale dotychczas nie zaobserwowano, że niektóre stosują podobną taktykę przy wyborze nieruchomości. Tak postępują myszaki, amerykańscy kuzyni myszy domowych. Śpią na próbę w kilku... 88
  • Człowiek i gadżet 14 gru 2008, 22:00 Po sznurku do celu Do miliona zbliża się w Polsce liczba użytkowników systemów nawigacji satelitarnej. Mamy już do wyboru 50 marek i ponad 200 modeli GPS. Wzrost sprzedaży jest imponujący. Liczba urządzeń sprzedanych w 2007 r. niemal... 89
  • Diabeł liberalizmu 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Noamem Chomskym, amerykańskim lingwistą, filozofem, działaczem politycznym, profesorem Massachusetts Institute of Technology 92
  • Generacja Obamy 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Benjaminem Barberem, amerykańskim politologiem, profesorem University of Maryland 96
  • Smutna Rosja 14 gru 2008, 22:00 Gogol czytał kiedyś pierwsze rozdziały „Martwych dusz” w obecności Puszkina. Poeta, który zwykle śmiał się, słuchając twórczości Gogola, tym razem w trakcie czytania stawał się coraz smutniejszy. A kiedy pisarz skończył, westchnął i powiedział: „O Boże, jakże... 98
  • Dookoła świata 14 gru 2008, 22:00 100
  • Seks na kryzys 14 gru 2008, 22:00 Najpopularniejszą rozrywką Brytyjczyków w czasie recesji jest seks – wynika z badań YouGov. Najbardziej kochliwi na Wyspach okazali się Szkoci. Prawie 40 proc. z nich woli seks od innych form spędzania wolnego czasu. „To... 100
  • Cytat tygodnia 14 gru 2008, 22:00 "Dziś filmowa fikcja stała się rzeczywistością".Condoleezza Rice, ustępująca sekretarz stanu, po wręczeniu nagrody Centrum Kennedy'ego dla czarnoskórego aktora Morgana Freemana, który w filmie "Dzień zagłady" (1998... 100
  • Europa i reszta 14 gru 2008, 22:00 Lekcja styluPrzyjechali do Pragi, by wziąć pod obcas prezydenta Republiki Czeskiej Václava Klausa. I wywołali skandal. Nie tylko dlatego, że od 1 stycznia 2009 r. Czechy obejmują prezydencję w Unii Europejskiej, ale też z powodu próby... 100
  • Okiem Brytyjczyka - Listy z Czekistanu 14 gru 2008, 22:00 Nie nazywajmy tego państwa Rosją, bo to nie fair wobec Herzena, Sacharowa, Achmatowej i innych inspirujących, bohaterskich postaci z historii „prawdziwej Rosji”. Wolę mówić o Putinlandii albo Czekistanie, bo takie nazwy ujawniają, jak tworem powstałym z rumowiska... 101
  • Polscy Bondowie 14 gru 2008, 22:00 Aż 44 proc. materiałów brytyjskiego wywiadu stanowiły podczas II wojny światowej informacje przekazywane przez polskich agentów. Polacy byli więc jednymi z najskuteczniejszych szpiegów wszech czasów. Krystyna Skarbek podczas II wojny światowej pracowała dla wywiadu... 102
  • Bez pomocy nie damy rady 14 gru 2008, 22:00 Powoływanie się przez gen. Jaruzelskiego na groźbę sowieckiej interwencji w grudniu 1981 r. nie ma sensu w świetle nowych dokumentów. Przed tygodniem („Układ Jaruzelskiego”) napisaliśmy we „Wprost”, że te przełomowe dokumenty zdobył Dariusz Jabłoński w... 106
  • Wzloty i upadki 2008 14 gru 2008, 22:00 Obyło się bez Nobli i Oscarów, ale polscy artyści, wydawcy i animatorzy kultury sprawili, że w 2008 r. było co czytać, oglądać i słuchać. A ponad wszelką wątpliwość było się na co zżymać i o czym dyskutować. 108
  • Prezydent z teatru 14 gru 2008, 22:00 Václav Havel w czeskiej świadomości ciągle funkcjonuje raczej jako były prezydent, polityk i dysydent niż jako dramaturg i pisarz. 114
  • Recenzje 14 gru 2008, 22:00   116
  • Książka 14 gru 2008, 22:00 „Katedra" Dukaja powstała w 2000 r. Trzy lata później Bagiński zrobił swoją genialną, nominowaną do Oscara animację, która przyniosła 29-letniemu wówczas reżyserowi światową sławę. Film jest luźno związany z... 116
  • Płyta 14 gru 2008, 22:00 Rodzimych płyt elektro, nurtu na świecie wręcz obowiązkowego, jest jak na lekarstwo. Tym bardziej debiutancki krążek ekscentrycznego trójmiejskiego duetu zasługuje na uwagę. „Duty Free" to 13 wpadających w ucho, nieco... 116
  • Wprost na weekend 14 gru 2008, 22:00 „Australia", reż. Baz Luhrmann Zrealizowany za 130 mln USD najdroższy film w historii australijskiej kinematografii. W obrazie autora m.in. „Romea i Julii” i „Moulin Rouge” Nicole Kidman będzie przemierzała... 118
  • Królowa polsko-belgijska 14 gru 2008, 22:00 Króla raczej już mieć nie będziemy, ale wciąż możemy mieć królową. Niestety na spółkę z Belgami. Matylda, księżna Brabancji, będąca w połowie Polką, ma duże szanse, by zasiąść na tronie. 122
  • Sekrety nosa 14 gru 2008, 22:00 „Kto ma władzę nad zapachami, ten ma władzę nad sercami ludzi” – zauważył Patrick Süskind, autor słynnej powieści „Pachnidło”. Starożytni kapłani palili wonne drewno, XVII-wieczni królowie zamawiali perfumowane rękawiczki. Fascynacji zapachami... 124
  • Wprost na narty 14 gru 2008, 22:00 Zjazd z widokiem na Adriatyk 145
  • Szlakiem piernika 14 gru 2008, 22:00 Pierniki były przez wieki symbolem dobrobytu i wysokiego statusu społecznego. Wypiekano je w niewielu miastach. Niektóre – jak Toruń, Akwizgran czy Bazylea – słyną z nich do dzisiaj. Które pierniki są najlepsze? Najlepiej sprawdzić samemu, wybierając się do miejsc,... 146
  • Galeria Wprost 14 gru 2008, 22:00 W ferworze przedświątecznych przygotowań znajdź chwilę, żeby się zastanowić, co w tym roku możesz ulepszyć. Pomyśl również, co dodatkowo mogłoby w tym roku zagościć na twoim świątecznym stole. 150
  • Król używanych aut 14 gru 2008, 22:00 Kompaktowy volkswagen to jeden z najpopularniejszych samochodów na świecie. Od początku produkcji w 1974 r. na drogi wyjechało już ponad 25 mln sztuk. W Europie od wielu lat zajmuje jedno z czołowych miejsc w rankingach sprzedaży. W Polsce nowe golfy, mimo bardzo dobrej... 152
  • Kod bezpieczeństwa 14 gru 2008, 22:00 ESP, BAS, ASR, HDC, LDW – tajemniczych skrótów używanych do oznaczenia różnych systemów bezpieczeństwa w autach jest już tyle, że konstruktorom wkrótce zabraknie liter alfabetu. Jak się zorientować, wertując samochodowe katalogi, co oferują nam koncerny motoryzacyjne? 154
  • Donowie sportu 14 gru 2008, 22:00 Jest tak, jak w filmie „Ostry gość”. Rytualna przysięga wierności, ukłucie w palec i kolejny człowiek z marginesu trafia w szeregi mafii, radośnie witany przez facetów z kwadratowymi szczękami. Tak samo wygląda to w Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim. 156
  • Wprost z sieci 14 gru 2008, 22:00 160
  • Pograjmy... 14 gru 2008, 22:00 Nie oferują niesamowitych efektów graficznych, ale wciągają mocno. Gry sieciowe zaprzątają myśli milionów uzależnionych, którzy bawią się w pracy, w szkołach i w domach. W co najczęściej?Battleknight – ładna graficznie i... 160
  • Blogbox 14 gru 2008, 22:00 Apetyt Facebooka Facebook przejada pieniądze w ekspresowym tempie. Miesięcznie milion dolarów idzie na prąd, około 500 tys. dolarów na transfer. Prawie 2 mln wydaje się na storage system (przynajmniej raz na tydzień trzeba dokupywać... 160
  • Człowiek w sieci 14 gru 2008, 22:00 Sztuka negliżu Scena z angielską aktorką Mischą Barton zajęła pierwsze miejsce w rankingu najlepszych rozbieranych scen kinowych 2008 r., przygotowanym przez portal internetowy mrskin.com. Jurorzy docenili wdzięki panny Barton w filmie... 160
  • Interankieta 14 gru 2008, 22:00 Weronika Rosati, aktorka, córka Dariusza (eurodeputowanego lewicy) i Teresy (projektantki mody) Rosatich.Gdzie szukasz... 160
  • Szukaj z "Wprost"... 14 gru 2008, 22:00 DATABASE (BAZA DANYCH) – zbiór informacji uszeregowanych według określonego schematu. Takimi bazami są np. katalogi stron WWW. BIOS (Basic Input/Output System) – podstawowe oprogramowanie komputera umieszczone na płycie głównej,... 160
  • Słownik 14 gru 2008, 22:00 DATABASE (BAZA DANYCH) – zbiór informacji uszeregowanych według określonego schematu. Takimi bazami są np. katalogi stron WWW. BIOS (Basic Input/Output System) – podstawowe oprogramowanie komputera umieszczone na płycie głównej,... 160
  • Antysalon 14 gru 2008, 22:00 CelebryciKasandra za ObamąEurowizja dla Isis Gee skończyła się „piękną katastrofą" – szansonistka w konkursie zajęła honorowe, ostatnie miejsce. Po tym wydarzeniu Amerykanka na jakiś czas zniknęła z oczu polskiej... 162
  • Playback 14 gru 2008, 22:00 Prezydent Lech Kaczyński i premier Donald Tusk  164
  • Skibą w mur - Trudne słowa 14 gru 2008, 22:00 Trudne są nie tylko czasy i kobiety. Zdarzają się też trudne słowa. Słowo trudne to słowo najczęściej nieznane i niezrozumiałe, zwykle pochodzenia obcego. 165
  • Alfabet koalicji 14 gru 2008, 22:00 Biały Nos – przez długi czas nie wiedzieliśmy, czym tłumaczyć ten zaskakujący przydomek, który minister sportu Mirosław Drzewiecki zdobył wśród kolegów. Dopiero niedawno wyszło na jaw, że pan Mirosław nie tylko fundował... 166
  • Alfabet opozycji 14 gru 2008, 22:00 alimenty – istotny argument w polemikach na polskiej prawicy. Za obniżanie alimentów można wylecieć z partii (Dorn), za płacenie niskich można popaść w niełaskę (Gosiewski). W związku z tym dalekowzroczny i kryształowy Jarosław... 168
  • Nie tylko dla kobiet - Punkty za pochodzenie 14 gru 2008, 22:00 Zawsze byłam przeciwko parytetom czy punktom za pochodzenie. Ale im częściej obserwuję państwa, które wprowadziły te regulacje, tym bardziej zmieniam zdanie. 170

ZKDP - Nakład kontrolowany