W co wierzą uczeni

W co wierzą uczeni

Nie ma ludzi niewierzących. Ludźmi wierzącymi są naukowcy, a nawet ateiści. Wierzymy po prostu w różne rzeczy. To nieprawda, że badacze nie wierzą w nic, czego nie udowodnią. Gdyby tak było, nie byliby w stanie prowadzić badań, nie byliby ludźmi. Bo ludzie to istoty wierzące.
Znaczenie wiary wykracza poza granie religii. Ludzie, którzy w coś wierzą, choćby w swą szczęśliwą gwiazdę, lepiej sobie radzą w życiu niż osoby domagające się dowodów.
– Wierzę, że nie jesteśmy sami, ale nie potrafię tego udowodnić – mówi Carolyn Porco, weteranka programów NASA. Podobne przekonanie wyraża większość uczonych w sondażu „W co wierzymy, ale nie potrafimy tego udowodnić" przeprowadzonym przez magazyn internetowy „Edge".Wielu badaczy często pokazuje swoje inne oblicze, gdy są pytani o to, co sądzą, a nie tylko o to, jakie są wyniki ich badań. Leon Lederman, laureat Nagrody Nobla, stwierdził, że istotą fizyki jest to, by wierzyć w coś, wiedząc nawet, że nie można jeszcze tego udowodnić. Ta wiara jest istotą nauki.
Craig Venter, który przyczynił się do zsekwencjonowania genomu człowieka, wierzy we wszechobecność życia we wszechświecie. Wierzy też, że życie pojawiło się na Ziemi na skutek tzw. panspermii – zasiania istnienia przez mikroorganizmy z kosmosu. Joseph LeDoux, neurobiolog Uniwersytetu Nowy Jork, wierzy, że zwierzęta mają uczucia i doświadczają odmiennych stanów świadomości. Richard Dawkins, zagorzały przeciwnik religii, wierzy w inteligentny projekt, choć dotyczący całego wszechświata, a nie Ziemi jako dzieła Stwórcy. „Projektowanie nie może poprzedzać ewolucji, a co za tym idzie, nie może stanowić fundamentu wszechświata" – twierdzi Dawkins.
Takie opinie wyrazili naukowcy przepytywani przez magazyn „Edge". Poniżej prezentujemy wypowiedzi badaczy dla tygodnika „Wprost".



Prof. Steven Pinker
Psycholog z Harvard University

Umysł człowieka jest zbudowany z modułów. Podobnie jak komputer operuje symbolami, które reprezentują poszczególne elementy otaczającego nas świata. Te symbole są przetwarzane przez maszynerię umysłu i dopiero odpowiednia ich konfiguracja nabiera konkretnego znaczenia Co więcej, umysł nie jest jednym organem, ale systemem niezależnie funkcjonujących modułów, podobnie jak organizm człowieka. Te moduły są zdefiniowane przez sposób, w jaki przetwarzają informacje. Rozwiązują problemy przez stawianie hipotez na temat natury świata. Inteligencja zależy więc od działania każdego modułu z osobna. Psychologia ewolucyjna wyjaśnia umysł jako kompleksowy zestaw adaptacyjny. Powstał on w wyniku doboru naturalnego. Został zaprojektowany tak, żeby rozwiązywać problemy, przed jakimi stawali nasi przodkowie. Patrząc więc na proces rozwoju mózgu, możemy go rozłożyć na czynniki pierwsze. Kiedy dowiemy się, jak był kształtowany, zaczniemy rozumieć, jak działają jego części składowe.

George Dyson
Historyk nauki z Western Washington University

Do rozwoju ludzkiego języka doprowadziło naśladowanie odgłosów przyrody. Kopernik usunął nas z centrum wszechświata. Darwin uczynił z nas zwierzęta. Do niedawna jedyną cechą czyniącą z nas unikatowe istoty, był język. Teraz coraz więcej przesłanek przemawia za tym, że również ten pogląd jest błędny. Z obserwacji naukowców wynika, że analogie między językiem ludzi i zwierząt są czymś więcej niż tylko zbiegiem okoliczności, chociaż na razie trudno to udowodnić. Zaobserwowano, że kaczki w Londynie kwaczą inaczej niż w Kornwalii. Porównano to z ulicznym londyńskim akcentem cockney i akcentem kornwalijskim, i okazało się, że mowa zarówno kaczek, jak i ludzi reaguje na zmiany w otoczeniu. Język jest częścią naszej ekologii. Mnóstwo słów w ludzkim języku to onomatopeje, czyli wyrazy, które imitują dźwięki. Są to dźwięki określonych środowisk zamieszkanych przez ludzi. Odgłosy otoczenia nie wszędzie są takie same. Zamieszkują je różne zwierzęta, rośnie różnorodna roślinność i w rożnych miejscach w odmienny sposób szeleści na wietrze. Język ludzki ewoluował właśnie na bazie
różnych odgłosów. Zawiera mnóstwo wyrazów imitujących dźwięki przyrody. Przykładem jest język plemienia Koyukon. Tak wyraźnie imituje on język ptaków, jakby służył porozumiewaniu się z nimi. Ptasie trele przypominają całe frazy z tego języka. Osoba spoza plemienia, która potrafi rozróżniać po odgłosach gatunki ptaków żyjące na tamtym terenie, słuchając dialogów ludu Koyukon, może zidentyfikować nawet gatunek ptaka,
którego zaśpiew jest wykorzystany w poszczególnych intonacjach języka Koyukon. Słychać w nim nie tylko rytm ptasiego śpiewu, ale także jego zabarwienie emocjonalne. Nawet abstrakcyjne słownictwo jest inspirowane odgłosami natury. To sugeruje, że język człowieka, podobnie jak język zwierząt, jest efektem interakcji z otoczeniem. Teraz przyroda nadal do nas mówi, ale jesteśmy na nią głusi. Odmawiamy komunikacji z nią. Nie uczymy się od niej nowych słów i melodii. Nie wchodzimy w dialog z przyrodą. Raczej siedzimy sami w ciemności i mówimy sami do siebie.

Dr Stanisław Bajtlik
Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN

Może istnieć nieskończenie wiele wszechświatów, a każdym z nich rządzą inne prawa fizyki. Doświadczalnych przesłanek potwierdzających taką tezę na razie nie ma. Nikt by się nie pokusił o przeznaczanie dużych pieniędzy na badanie, czy równoległy wszechświat może istnieć, bo nawet nie wiadomo jak należałoby przeprowadzić takie dochodzenie. Istnienie wszechświatów równoległych na razie nie zasługuje nawet na miano hipotezy
naukowej. Jest zaledwie pomysłem. W historii nauki zdarzało się jednak, że takie idee stawały się częścią „twardej" nauki. Stanowiły część procesu naukowego – od fantastycznych pomysłów, przez stawianie hipotez, do budowania teorii i ich doświadczalnej i obserwacyjnej weryfikacji.

Prof. Łukasz Turski
Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

W kosmosie może istnieć życie rozumiane zupełnie inaczej, niż my je definiujemy. Życie na Ziemi jest oparte na węglu. Wystarczyłoby, żeby uniwersalne stałe przyrody były nieco inne, na przykład kąt między dwoma wiązaniami wodoru w cząsteczce wody był inny niż 109°, a życie biologiczne, takie jakie znamy, nie mogłoby zaistnieć. Życie oparte na chemii węgla nigdy nie opuści Układu Słonecznego. Nie przetrwałoby takiej podróży. Spacery człowieka po bliskim nam kosmosie mają raczej charakter symboliczny. W kosmosie znacznie lepiej się sprawdza życie oparte na krzemie. Nie wymaga wody i jest trwałe. Takim sztucznym krzemowym życiem są roboty, które opuściły już nasz układ planetarny.


Prof. Maria Miśkiewicz
Archeolog z Katedry Archeologii Chrześcijańskiej Słowiańszczyzny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Religia jest wynikiem rozwoju mózgu człowieka. Pytamy o to, jak i kiedy powstała religia, a nie wiemy, kiedy powstał ludzki gatunek. Opieramy się na hipotezach. Dwa pierwsze gatunki człowiekowatych pojawiły się 4 mln lat temu. Był to Australopitek i Homo erectus. Przez 3 mln lat te dwa gatunki przystosowywały się do otaczającego je świata. Z naszego punktu widzenia przez ten czas zaszły jednak niewielkie zmiany w rozwoju tych istot. Australopitek wytwarzał narzędzia. Z dna rzek wydobywał bryły bazaltowe i obtłukiwał je tak, by powstała krawędź tnąca. To potrafią także zwierzęta. Homo erectus stworzył tłuk pięściowy, dzięki któremu mógł zdobyć więcej mięsa niż wcześniej. Mięso dostarczało protein do rozwoju mózgu. Nie wiadomo, czy ta forma człowieka potrafiła krzesać ogień, czy tylko z niego korzystać. Faktem jest, że mięsa spożywano coraz więcej. Pieczono je na ogniu, dzięki czemu było lepiej przyswajalne. W efekcie w Afryce zaszła gwałtowna zmiana w mitochondrialnym DNA: zwiększyła się liczba chromosomów praczłowieka z 44 do 46. Wtedy nastąpił olbrzymi postęp ewolucyjny. Wkrótce nastąpiła eksplozja innowacji. Powstało wiele kamiennych narzędzi. Wynaleziono oszczep i łuk. Zaczęły powstawać więzi społeczne. Ludzki mózg tak się rozwinął, że człowiek zaczął myśleć abstrakcyjnie, organizować pochówki. Powstawały pierwsze malowidła naskalne. W końcu pojawił się Homo sapiens, którego mózg był tak skonstruowany, że mógł myśleć abstrakcyjnie. Tak powstała kultura, która uwarunkowała powstanie religii.

Prof. Janusz Czapiński
Psycholog społeczny z Katedry Psychologii Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego

Kultura jest jedynie przedłużeniem natury. Biologia przywoła do porządku wszystkie trendy kultury, które zagrażają egzystencji człowieka. Ewolucja sprawiła, że ludzie jako jedyny gatunek budują coś, co wykracza poza naturalne elementy natury. To, co stworzyliśmy, służyło tym samym celom, co pazury u lwa czy kły u słonia – poprawie warunków życia. Potem pojawiło się pytanie, co jest po drugiej stronie lustra, czyli jaki jest cel ludzkiego bytowania. W ten sposób zrodziła się religia i sztuka. Zaczęła się rozwijać kultura. W pewnym sensie kultura się jednak zautonomizowała. Zaczęła tworzyć własne reguły, wmawiać człowiekowi potrzeby, którymi nie są mu przyrodzone. Dlatego doświadczamy nadkonsumpcji czy zakupoholizmu. Kultura dyktuje nam, co powinniśmy robić, co kupować, jak żyć. Pierwotny związek między naturą a kulturą został zerwany. Biologia jednak zawsze się o siebie upomni. Jeśli człowiek nie zniszczy siebie przez doskonałą broń, to biologia w końcu przywoła go do porządku. To przecież biologia w dużej mierze zdeterminowała strukturę społeczną i relacje miedzy ludźmi. I wykorzystując te relacje i normy życia, będzie zwalczać wykwity kultury, które narażają na szwank naturalne zasady życia. Chociaż może przybywać związków homoseksualnych, to będą utrwalane związki partnerskie. Biologia upomni się o rodzenie dzieci. Stworzony przez cywilizację gorset ochronny dla starszych osób, czyli wydatki socjalne, może się okazać niewystarczający. I wtedy przyjdzie apetyt na dzieci. Kultura może się próbować wyrwać z cugli biologii, ale zbyt daleko się nie wyrwie.

Prof. Sarah-Jayne Blakemore
Neurolog z University College London

Człowiek nie ma wolnej woli. Podejmując decyzje, mamy wrażenie, że jesteśmy wolni. Wszystkie dowody naukowe wskazują jednak na to, że tak nie jest. Oszukujemy się, ponieważ jesteśmy skonstruowani tak, aby myśleć, że dokonujemy wolnych wyborów. W rzeczywistości to nasz mózg podejmuje decyzję, zanim uświadomimy sobie, że ją podjęliśmy. Obszar mózgu, który kontroluje ruch, aktywuje się sekundę wcześniej niż uświadamiamy sobie, że podjęliśmy decyzję, żeby go wykonać. Inny obszar mózgu dostarcza wyjaśnienia, dlaczego dany ruch został zrobiony. Mózg jest zawsze o krok do przodu.

Prof. Krzysztof Meissner
Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego

Cząstki elementarne, z których jest zbudowany wszechświat, mogą być maleńkimi strunami.
Na razie jest to tylko hipoteza, gdyż akceleratory, które do tej pory udało się zbudować, tworzyły zbyt małe energie, by można to było potwierdzić. Nie uda się to również w Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC) pod Genewą. Zgodnie z teorią, struny muszą się poruszać w przestrzeni złożonej z więcej niż trzech wymiarów. Są niezwykle krótkie (znacznie mniejsze niż jądro atomowe) i dlatego bardzo trudno pobudzić je do drgania. Wydaje się, że dotychczas wystąpiło tylko jedno zdarzenie, któremu towarzyszyła energia, przy której można by zobaczyć, czy wszechświat składa się ze strun. Były to ułamki sekund po WielkimWybuchu. Przy mniejszych energiach struny zachowują się jak cząstki punktowe. Wielu naukowców wierzy, że teoria strun to kwantowa teoria grawitacji, której od dawna szukamy. Niestety, matematyka jeszcze nie stworzyła metod, za pomocą których można by udowodnić tę teorię. Zgodnie z hipotezą strun, istnieją jeszcze obiekty zwane branami. Niektórzy sugerują, że my żyjemy na jednej z takich bran. Ponieważ cała hipoteza jest czysto teoretyczna, na razie przyjmujemy ją na wiarę.

Dr Armand Leroi
Biolog ewolucyjny z Imperial College London

Początkiem śpiewu było jodłowanie. Pierwsza pieśń zaśpiewana przez istotę ludzką była jodłowaniem, czyli śpiewem polegającym na fluktuacji głosu. Badałem polirytmiczne pieśni południowoafrykańskiego ludu Xhosa i nosowe zaśpiewy lizbońskich pieśniarzy fado. Próbuję zrozumieć pieśni tak, jak genetycy próbują zrozumieć geny. Jodłowanie spotyka się nie tylko wśród szwajcarskich pasterzy kóz, ale także w Kongo, na pustyni Kalahari, u ludu Mbuti czy wśród buszmenów. To u tych ludów upatruję początków śpiewu. Na razie jednak nie mogę tego udowodnić.

Wypowiedzi zebrała Monika Florek-Moskal


Okładka tygodnika WPROST: 51/52/2008
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2008 (1356)

  • Poczta 14 gru 2008, 22:00 Trybuna dla politykaNowe „Wprost" podoba mi się. Już się martwiłem, że nie ma felietonu Rybińskiego czy „Koalicji i opozycji" Zalewskiego i Mazurka. Kierujecie się raczej w stronę pogłębionych analitycznie tekstów,... 4
  • Na stronie - Bunt owiec 14 gru 2008, 22:00 Dwóch mężczyzn siedzących przy barze zaczyna się obrzucać wyzwiskami. W pewnym momencie jeden mówi: „Spałem z twoją matką”. Barman chowa szklanki, bo obawia się, że za chwilę dojdzie do bójki. I wtedy zaczepiony mężczyzna mówi: „Chodź, ojciec, do domu. Jesteś... 5
  • Wygrani roku 14 gru 2008, 22:00 Cóż to był za rok! Choć nie zostaliśmy mistrzami Europy w piłce kopanej, bo też i my kopiemy świetnie raczej bez piłki, to nawet bez medalu spadł na nas deszcz sukcesów. To istna powódź miodu i mleka (to z europejskich dopłat, rzecz jasna), eksplozja z dawna zapowiadanych... 6
  • Skaner 14 gru 2008, 22:00 10
  • Intifada anarchistów 14 gru 2008, 22:00 Ateny wyglądają jak strefa wojny. Zniszczono dziesiątki sklepów, banków, firm i samochodów, miasto jest na łasce anarchistów. Ludzie zabarykadowani w domach boją się wychodzić na ulice. 10
  • Świąteczna gorączka 14 gru 2008, 22:00 Dla prawie połowy polskich przedsiębiorców i menedżerów grudzień jest najtrudniejszym miesiącem roku – to czas zwiększonej sprzedaży, podpisywania umów na kolejny rok, robienia bilansów. Dodatkowo ludzie biznesu muszą zadbać o... 11
  • Wybierz psiego sobowtóra 14 gru 2008, 22:00 Donald Tusk jest podobny do labradora, Jarosław Kaczyński do buldoga, a Waldemar Pawlak to wykapany pudel? W serwisie Wprost 24 ruszyła zabawa w skojarzenia „Rasowi – polityczne sobowtóry" (www.wprost.pl/rasowi). Internauci... 11
  • Opłatek z Niesiołowskim 14 gru 2008, 22:00 Stefan Niesiołowski z PO jest politykiem, z którym posłowie i posłanki z innych partii, najchętniej spędziliby Wigilię – wynika z sondażu przeprowadzonego przez „Wprost” wśród czterdziestu parlamentarzystów. Najmniej pożądanym gościem przy wigilijnym stole... 11
  • Dossier 14 gru 2008, 22:00 „Sprawy jeszcze się pogorszą, zanim zaczną iść ku lepszemu" Barack Obama w telewizji NBC„Zasada pierwsza: nigdy nie pozwolić, aby kryzys poszedł na marne, gdyż stwarza możliwości dokonania wielkich rzeczy"Rahm... 12
  • Pytania niepolityczne - Całe brzęczałyśmy 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Beatą Kempą, posłanką PiS, kolekcjonerką peerelowskiej biżuterii. 12
  • Konfrontacje 14 gru 2008, 22:00 Czy należy zlikwidować finansowanie partii z budżetu państwa? 13
  • Wykrywacz kłamstw 14 gru 2008, 22:00 Sławomir Nowak (ur. 11 grudnia 1974 r.), polityk Platformy Obywatelskiej. Od 16 listopada 2007 r. sekretarz stanu w KPRM i szef gabinetu politycznego premiera Donalda Tuska. Dawniej właściciel i prezes agencji reklamowych. Z wykształcenia... 13
  • Plus ujemny - Uczciwy Tartuffe 14 gru 2008, 22:00 Jeżeli kogokolwiek drażni hipokryzja i mieszka w Europie, to ma przed sobą dwa wyjścia. Może opuścić Stary Kontynent i wyjechać na przykład do Arabii Saudyjskiej lub pokochać europejskiego Tartuffe’a. To drugie rozwiązanie jest zdecydowanie poprawniejsze polityczne.... 14
  • Wydarzenia roku – Polska 14 gru 2008, 22:00 Czterech członków załogi i szesnastu pasażerów, wysokich oficerów lotnictwa, zginęło w katastrofie wojskowego samolotu CASA, który rozbił się podczas podejścia do lądowania w bazie lotniczej w Mirosławcu. (styczeń)Tydzień trwał... 16
  • Wydarzenia roku – Świat 14 gru 2008, 22:00 Micheil Saakaszwili zwyciężył w I turze przedterminowych wyborów prezydenckich w Gruzji, zdobywając 52,8 proc. głosów, i pozostał szefem państwa na następną kadencję. (styczeń)Kosowo ogłosiło niepodległość. Nowe państwo zostało... 18
  • Przegląd prasy zagranicznej 14 gru 2008, 22:00 WOJNA KLIMATYCZNA Cena porozumienia Państwa wschodniej części unii, w tym Polska, domagają się wyjątków od unijnych zasad, by mieć więcej czasu na przygotowanie się do redukcji emisji CO2. Żądają darmowych praw do emisji do 2020 r.... 20
  • Puls gospodarki 14 gru 2008, 22:00 22
  • Nowy Nowy Ład 14 gru 2008, 22:00 „Wielki kryzys" i „Nowy Ład” – te pojęcia z lat 20. i 30. XX wieku robiły furorę w drugiej połowie 2008 r. „Wielki kryzys”, bo pękła nadmuchiwana od lat 90. tanimi kredytami hipotecznymi... 22
  • SMS 14 gru 2008, 22:00 Przeciętnie wypadł Jan Rostowski w rankingu ministrów finansów państw UE sporządzonym przez brytyjski „Financial Times". Na 19 ocenianych ministrów finansów polski uplasował się na 11. pozycji. W rankingu oceniano m.in.... 22
  • Tusk na plus 14 gru 2008, 22:00 Rok rządów koalicji PO-PSL był dobry dla przedsiębiorców – oceniła Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych „Lewiatan". Pracodawcy uznali, że rząd Donalda Tuska odróżnia od poprzedników „skoncentrowanie się na... 22
  • Ropa w promocji 14 gru 2008, 22:00 Cena baryłki ropy wynosi mniej więcej 46 USD. Tak niskich cen ropy nie notowano od trzech lat. 3 lipca 2008 r. cena ropy sięgnęła 146,14 USD za baryłkę i wielu analityków przewidywało, że może wzrosnąć do 500 USD. Ale już w drugiej... 22
  • Życie na krawędzi 14 gru 2008, 22:00 Richard Branson, ekscentryczny właściciel imperium Virgin. Brytyjski miliarder barwną autobiografię okrasił mnóstwem anegdot, m.in. opowieścią o próbie bicia rekordu długości lotu balonem, gdy cudem uniknął zestrzelenia przez... 22
  • Prawie jak szejkowie 14 gru 2008, 22:00 Jan KulczykChce wprowadzić na GPW firmę Kulczyk Oil Ventures, która poszukuje ropy w różnych krajach świata. Na cel wziął złoża w Brunei.Ryszard KrauzeAkcje jego Petrolinvestu staniały o 90 proc. Krauze twierdzi, że w 2009 r. dokopie... 23
  • Cytat 14 gru 2008, 22:00 "Nie będzie walki z globalnym ociepleniem w UE, jeśli zagrażałoby to miejscom pracy w Niemczech. Postaram się o to"Kanclerz Niemiec Angela Merkel w wywiadzie dla "Bilda" 23
  • Zapytaj wprost - ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski 14 gru 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. Autor książki „Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej”, apelował o ujawnienie konfidentów SB działających wśród duchowieństwa. Prezes... 24
  • Pudelkopolityka 14 gru 2008, 22:00 Debata budżetowa była bardzo krótka. Nie stawiano poważnych pytań. Posłowie spieszyli się, żeby jak najszybciej mieć za sobą głosowanie. Tak samo było w trakcie posiedzenia komisji finansów. Nie było na niej kamer, więc nie było dyskusji. 26
  • Ludzie jak bogowie 14 gru 2008, 22:00 Istnieją już co najmniej trzy technologie, które mogą doprowadzić do eksterminacji ludzkiego gatunku. I to jeszcze za naszego życia! To nanotechnologia, biotechnologia oraz sztuczna inteligencja. Ich umiejętne wykorzystanie może jednak rozwiązać nasze problemy, na przykład... 28
  • Potomkowie ojców II RP 14 gru 2008, 22:00 Małgorzata Kidawa-Błońska, posłanka PO, to prawnuczka prezydenta II RP Stanisława Wojciechowskiego i premiera Władysława Grabskiego. Bronisław Korfanty, senator PiS, jest wnukiem brata legendarnego przywódcy powstań śląskich Wojciecha Korfantego. Roman Giertych, potomek... 32
  • Płeć upominków 14 gru 2008, 22:00 Podczas świąt Bożego Narodzenia kobiety obdarowują prezentami trzynaście, czternaście osób, podczas gdy mężczyźni zaledwie osiem, dziewięć. Kobiety także znacznie więcej wydają na prezenty, średnio o 30 proc. – wynika z badań dr Iver Mysterud z University of Oslo. 36
  • Fantastyczna nuda 14 gru 2008, 22:00 Na początku była nuda. „Bóg był tak znudzony, że stworzył człowieka. Adam nudził się, bo był sam, więc stworzona została Ewa. Od tego czasu nuda zawitała na dobre na świecie i narastała proporcjonalnie do przyrostu ludności”. Tak to opisał duński filozof Søren... 38
  • Ryba po polsku - Moja modlitwa 14 gru 2008, 22:00 Ostatnio widziałem starca, ale jeszcze bardzo krzepkiego, jak ukląkł w centrum handlowym pod ozdobioną choinką, przed nadmuchanym św. Mikołajem z gumy i żarliwie się modlił. Pewnie się biedakowi świątynia konsumpcji i zagrożonego PKB... 42
  • Czy zwierzęta mają dusze 14 gru 2008, 22:00 Zwierzęta to jedynie bezduszne, bezrozumne stworzenia, mechanicznie reagujące na różne bodźce – twierdził Kartezjusz. Zgrzeszył pychą. Badania biologów dowodzą, że ludzki umysł nie jest wyjątkiem. A zwierzęta nie są wcale bezduszne. 46
  • Człowiek tygodnia - Hillary Clinton 14 gru 2008, 22:00 „Czego nie nauczy cię matka, nauczy cię świat”. To przysłowie usłyszałam od Masajów w Kenii – wspomina Hillary Clinton w autobiografii. Używając tej przypowieści, można zapytać, czego przyszła sekretarz stanu nauczyła się o świecie i czego świat nauczył się,... 56
  • Wróżbici ekonomii 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Gregorym N. Mankiwem,profesorem ekonomii na Uniwersytecie Harvarda, byłym szefem rady doradców ekonomicznych prezydenta USA 60
  • Rybka zwana pangą 14 gru 2008, 22:00 Kilka lat wystarczyło, by panga została trzecią rybą w Polsce pod względem częstotliwości spożywania. Wypiera już nawet karpia z wigilijnych stołów. Dla eksportujących tę rybę Wietnamczyków nasz kraj jest drugim najważniejszym rynkiem na świecie. Liczą, że przychody ze... 62
  • Ostatnie takie święta 14 gru 2008, 22:00 Zarabiamy ponad 10 proc. więcej niż przed rokiem. I więcej wydajemy, bo możemy kupić więcej niż rok temu. Żywność podrożała niewiele, choć pesymiści straszyli megapodwyżkami. Tegoroczny, piąty już indeks Krakusa, jest więc dobrym podarunkiem pod choinkę. Pesymiści straszą, że... 66
  • Głos z Ameryki - Hartowanie kapitalizmu 14 gru 2008, 22:00 Rok 2009 zadecyduje o przyszłości świata. Przynajmniej tego, w którym żyliśmy w ostatnich kilkudziesięciu latach. Słychać opinie, że wkraczamy w epokę znacznie bardziej aktywnego niż dotychczas angażowania się rządów w gospodarkę. Może to wręcz oznaczać powrót do państwowej... 68
  • Bomba transtłuszczowa 14 gru 2008, 22:00 Kwasy tłuszczowe trans muszą być w cieście wstawianym do piekarnika, bo inaczej wypiek się nie uda – uważano dotychczas. Czyli im więcej złowrogich związków, tym ciasto smaczniejsze. Prof. Walter Willett, specjalista żywienia z Uniwersytetu Harvarda, przekonuje, że bez... 70
  • Pigułka na pożądanie 14 gru 2008, 22:00 Liczba satysfakcjonujących stosunków płciowych w miesiącu się podwoiła, a odczuwane pożądanie było dwukrotnie wyższe w porównaniu z tym sprzed terapii. Takie efekty uzyskano w badaniach „Bouquet” sprawdzających wpływ na kobiety flibanseryny, leku koncernu... 73
  • Duszy nie ma 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z profesorem Richardem Dawkinsem, biologiem, filozofem nauki 74
  • W co wierzą uczeni 14 gru 2008, 22:00 Nie ma ludzi niewierzących. Ludźmi wierzącymi są naukowcy, a nawet ateiści. Wierzymy po prostu w różne rzeczy. To nieprawda, że badacze nie wierzą w nic, czego nie udowodnią. Gdyby tak było, nie byliby w stanie prowadzić badań, nie byliby ludźmi. Bo ludzie to istoty wierzące. 78
  • Umysły równoległe 14 gru 2008, 22:00 Czy to możliwe, że Pitagoras nie wymyślił twierdzenia Pitagorasa, a Morse nie jest twórcą alfabetu Morse’a? Tak, bo postęp naukowo-techniczny bywa dziełem genialnych umysłów, ale często jest dorobkiem kulturowym i wyrazem atmosfery intelektualnej danej epoki. 82
  • Tajemnice Lutra 14 gru 2008, 22:00 Marcin Luter napisał, że Duch Święty zesłał mu natchnienie do słynnych 95 tez, gdy dumał na kloace. Historycy próbowali łagodzić to stwierdzenie, przekonując, że terminem „cloaca” określił on zepsuty świat. Ale to nieprawda. Z najnowszych badań wynika, że Luter... 86
  • Know-how 14 gru 2008, 22:00   88
  • Teatr robotów 14 gru 2008, 22:00 Pierwszy spektakl teatralny, w którym zadebiutowały roboty, odbył się na Osaka University. Roboty wyprodukowane przez Mitsubushi zostały zaprogramowane tak, by mogły się poruszać po scenie i wygłaszać kwestie razem z aktorami.... 88
  • Autotwarz 14 gru 2008, 22:00 Co trzeciej osobie maska samochodu kojarzy się z ludzką twarzą lub zwierzęcym pyskiem – twierdzi Dennis Slice z Florida State University, który przetestował 26 marek aut na grupie potencjalnych klientów. Auto, które ma szeroką... 88
  • Sushi dla koneserów 14 gru 2008, 22:00 Dla niektórych kuchnia japońska to rarytas, innym służy do oglądania, nie do jedzenia. Kuchnia japońska nie jest japońska, podobnie jak kultura tego kraju. To, co kojarzymy z Krajem Kwitnącej Wiśni, jest mozaiką różnych wpływów... 88
  • Wybredne myszaki 14 gru 2008, 22:00 Wiele zwierząt wypróbowuje potencjalnych partnerów, ale dotychczas nie zaobserwowano, że niektóre stosują podobną taktykę przy wyborze nieruchomości. Tak postępują myszaki, amerykańscy kuzyni myszy domowych. Śpią na próbę w kilku... 88
  • Człowiek i gadżet 14 gru 2008, 22:00 Po sznurku do celu Do miliona zbliża się w Polsce liczba użytkowników systemów nawigacji satelitarnej. Mamy już do wyboru 50 marek i ponad 200 modeli GPS. Wzrost sprzedaży jest imponujący. Liczba urządzeń sprzedanych w 2007 r. niemal... 89
  • Diabeł liberalizmu 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Noamem Chomskym, amerykańskim lingwistą, filozofem, działaczem politycznym, profesorem Massachusetts Institute of Technology 92
  • Generacja Obamy 14 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Benjaminem Barberem, amerykańskim politologiem, profesorem University of Maryland 96
  • Smutna Rosja 14 gru 2008, 22:00 Gogol czytał kiedyś pierwsze rozdziały „Martwych dusz” w obecności Puszkina. Poeta, który zwykle śmiał się, słuchając twórczości Gogola, tym razem w trakcie czytania stawał się coraz smutniejszy. A kiedy pisarz skończył, westchnął i powiedział: „O Boże, jakże... 98
  • Dookoła świata 14 gru 2008, 22:00 100
  • Seks na kryzys 14 gru 2008, 22:00 Najpopularniejszą rozrywką Brytyjczyków w czasie recesji jest seks – wynika z badań YouGov. Najbardziej kochliwi na Wyspach okazali się Szkoci. Prawie 40 proc. z nich woli seks od innych form spędzania wolnego czasu. „To... 100
  • Cytat tygodnia 14 gru 2008, 22:00 "Dziś filmowa fikcja stała się rzeczywistością".Condoleezza Rice, ustępująca sekretarz stanu, po wręczeniu nagrody Centrum Kennedy'ego dla czarnoskórego aktora Morgana Freemana, który w filmie "Dzień zagłady" (1998... 100
  • Europa i reszta 14 gru 2008, 22:00 Lekcja styluPrzyjechali do Pragi, by wziąć pod obcas prezydenta Republiki Czeskiej Václava Klausa. I wywołali skandal. Nie tylko dlatego, że od 1 stycznia 2009 r. Czechy obejmują prezydencję w Unii Europejskiej, ale też z powodu próby... 100
  • Okiem Brytyjczyka - Listy z Czekistanu 14 gru 2008, 22:00 Nie nazywajmy tego państwa Rosją, bo to nie fair wobec Herzena, Sacharowa, Achmatowej i innych inspirujących, bohaterskich postaci z historii „prawdziwej Rosji”. Wolę mówić o Putinlandii albo Czekistanie, bo takie nazwy ujawniają, jak tworem powstałym z rumowiska... 101
  • Polscy Bondowie 14 gru 2008, 22:00 Aż 44 proc. materiałów brytyjskiego wywiadu stanowiły podczas II wojny światowej informacje przekazywane przez polskich agentów. Polacy byli więc jednymi z najskuteczniejszych szpiegów wszech czasów. Krystyna Skarbek podczas II wojny światowej pracowała dla wywiadu... 102
  • Bez pomocy nie damy rady 14 gru 2008, 22:00 Powoływanie się przez gen. Jaruzelskiego na groźbę sowieckiej interwencji w grudniu 1981 r. nie ma sensu w świetle nowych dokumentów. Przed tygodniem („Układ Jaruzelskiego”) napisaliśmy we „Wprost”, że te przełomowe dokumenty zdobył Dariusz Jabłoński w... 106
  • Wzloty i upadki 2008 14 gru 2008, 22:00 Obyło się bez Nobli i Oscarów, ale polscy artyści, wydawcy i animatorzy kultury sprawili, że w 2008 r. było co czytać, oglądać i słuchać. A ponad wszelką wątpliwość było się na co zżymać i o czym dyskutować. 108
  • Prezydent z teatru 14 gru 2008, 22:00 Václav Havel w czeskiej świadomości ciągle funkcjonuje raczej jako były prezydent, polityk i dysydent niż jako dramaturg i pisarz. 114
  • Recenzje 14 gru 2008, 22:00   116
  • Książka 14 gru 2008, 22:00 „Katedra" Dukaja powstała w 2000 r. Trzy lata później Bagiński zrobił swoją genialną, nominowaną do Oscara animację, która przyniosła 29-letniemu wówczas reżyserowi światową sławę. Film jest luźno związany z... 116
  • Płyta 14 gru 2008, 22:00 Rodzimych płyt elektro, nurtu na świecie wręcz obowiązkowego, jest jak na lekarstwo. Tym bardziej debiutancki krążek ekscentrycznego trójmiejskiego duetu zasługuje na uwagę. „Duty Free" to 13 wpadających w ucho, nieco... 116
  • Wprost na weekend 14 gru 2008, 22:00 „Australia", reż. Baz Luhrmann Zrealizowany za 130 mln USD najdroższy film w historii australijskiej kinematografii. W obrazie autora m.in. „Romea i Julii” i „Moulin Rouge” Nicole Kidman będzie przemierzała... 118
  • Królowa polsko-belgijska 14 gru 2008, 22:00 Króla raczej już mieć nie będziemy, ale wciąż możemy mieć królową. Niestety na spółkę z Belgami. Matylda, księżna Brabancji, będąca w połowie Polką, ma duże szanse, by zasiąść na tronie. 122
  • Sekrety nosa 14 gru 2008, 22:00 „Kto ma władzę nad zapachami, ten ma władzę nad sercami ludzi” – zauważył Patrick Süskind, autor słynnej powieści „Pachnidło”. Starożytni kapłani palili wonne drewno, XVII-wieczni królowie zamawiali perfumowane rękawiczki. Fascynacji zapachami... 124
  • Wprost na narty 14 gru 2008, 22:00 Zjazd z widokiem na Adriatyk 145
  • Szlakiem piernika 14 gru 2008, 22:00 Pierniki były przez wieki symbolem dobrobytu i wysokiego statusu społecznego. Wypiekano je w niewielu miastach. Niektóre – jak Toruń, Akwizgran czy Bazylea – słyną z nich do dzisiaj. Które pierniki są najlepsze? Najlepiej sprawdzić samemu, wybierając się do miejsc,... 146
  • Galeria Wprost 14 gru 2008, 22:00 W ferworze przedświątecznych przygotowań znajdź chwilę, żeby się zastanowić, co w tym roku możesz ulepszyć. Pomyśl również, co dodatkowo mogłoby w tym roku zagościć na twoim świątecznym stole. 150
  • Król używanych aut 14 gru 2008, 22:00 Kompaktowy volkswagen to jeden z najpopularniejszych samochodów na świecie. Od początku produkcji w 1974 r. na drogi wyjechało już ponad 25 mln sztuk. W Europie od wielu lat zajmuje jedno z czołowych miejsc w rankingach sprzedaży. W Polsce nowe golfy, mimo bardzo dobrej... 152
  • Kod bezpieczeństwa 14 gru 2008, 22:00 ESP, BAS, ASR, HDC, LDW – tajemniczych skrótów używanych do oznaczenia różnych systemów bezpieczeństwa w autach jest już tyle, że konstruktorom wkrótce zabraknie liter alfabetu. Jak się zorientować, wertując samochodowe katalogi, co oferują nam koncerny motoryzacyjne? 154
  • Donowie sportu 14 gru 2008, 22:00 Jest tak, jak w filmie „Ostry gość”. Rytualna przysięga wierności, ukłucie w palec i kolejny człowiek z marginesu trafia w szeregi mafii, radośnie witany przez facetów z kwadratowymi szczękami. Tak samo wygląda to w Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim. 156
  • Wprost z sieci 14 gru 2008, 22:00 160
  • Pograjmy... 14 gru 2008, 22:00 Nie oferują niesamowitych efektów graficznych, ale wciągają mocno. Gry sieciowe zaprzątają myśli milionów uzależnionych, którzy bawią się w pracy, w szkołach i w domach. W co najczęściej?Battleknight – ładna graficznie i... 160
  • Blogbox 14 gru 2008, 22:00 Apetyt Facebooka Facebook przejada pieniądze w ekspresowym tempie. Miesięcznie milion dolarów idzie na prąd, około 500 tys. dolarów na transfer. Prawie 2 mln wydaje się na storage system (przynajmniej raz na tydzień trzeba dokupywać... 160
  • Człowiek w sieci 14 gru 2008, 22:00 Sztuka negliżu Scena z angielską aktorką Mischą Barton zajęła pierwsze miejsce w rankingu najlepszych rozbieranych scen kinowych 2008 r., przygotowanym przez portal internetowy mrskin.com. Jurorzy docenili wdzięki panny Barton w filmie... 160
  • Interankieta 14 gru 2008, 22:00 Weronika Rosati, aktorka, córka Dariusza (eurodeputowanego lewicy) i Teresy (projektantki mody) Rosatich.Gdzie szukasz... 160
  • Szukaj z "Wprost"... 14 gru 2008, 22:00 DATABASE (BAZA DANYCH) – zbiór informacji uszeregowanych według określonego schematu. Takimi bazami są np. katalogi stron WWW. BIOS (Basic Input/Output System) – podstawowe oprogramowanie komputera umieszczone na płycie głównej,... 160
  • Słownik 14 gru 2008, 22:00 DATABASE (BAZA DANYCH) – zbiór informacji uszeregowanych według określonego schematu. Takimi bazami są np. katalogi stron WWW. BIOS (Basic Input/Output System) – podstawowe oprogramowanie komputera umieszczone na płycie głównej,... 160
  • Antysalon 14 gru 2008, 22:00 CelebryciKasandra za ObamąEurowizja dla Isis Gee skończyła się „piękną katastrofą" – szansonistka w konkursie zajęła honorowe, ostatnie miejsce. Po tym wydarzeniu Amerykanka na jakiś czas zniknęła z oczu polskiej... 162
  • Playback 14 gru 2008, 22:00 Prezydent Lech Kaczyński i premier Donald Tusk  164
  • Skibą w mur - Trudne słowa 14 gru 2008, 22:00 Trudne są nie tylko czasy i kobiety. Zdarzają się też trudne słowa. Słowo trudne to słowo najczęściej nieznane i niezrozumiałe, zwykle pochodzenia obcego. 165
  • Alfabet koalicji 14 gru 2008, 22:00 Biały Nos – przez długi czas nie wiedzieliśmy, czym tłumaczyć ten zaskakujący przydomek, który minister sportu Mirosław Drzewiecki zdobył wśród kolegów. Dopiero niedawno wyszło na jaw, że pan Mirosław nie tylko fundował... 166
  • Alfabet opozycji 14 gru 2008, 22:00 alimenty – istotny argument w polemikach na polskiej prawicy. Za obniżanie alimentów można wylecieć z partii (Dorn), za płacenie niskich można popaść w niełaskę (Gosiewski). W związku z tym dalekowzroczny i kryształowy Jarosław... 168
  • Nie tylko dla kobiet - Punkty za pochodzenie 14 gru 2008, 22:00 Zawsze byłam przeciwko parytetom czy punktom za pochodzenie. Ale im częściej obserwuję państwa, które wprowadziły te regulacje, tym bardziej zmieniam zdanie. 170

ZKDP - Nakład kontrolowany