Mali i duzi

Mali i duzi

Dodano:   /  Zmieniono: 
Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce
Funkcjonowanie przedsiębiorstw o różnej wielkości jest jedną z ważnych cech gospodarki. Są branże, w których rację bytu mają tylko wielkie firmy, na przykład produkcja wielkich samolotów, przemysł motoryzacyjny czy telekomunikacja. Można w nich działać jedynie na wielką skalę, co wynika z konieczności ponoszenia ogromnych kosztów choćby opracowywania nowych produktów czy utrzymywania sieci. W większości dziedzin nie istnieją jednak takie ograniczenia, a więc jest miejsce dla małych i średnich przedsiębiorstw. Co więcej, postęp techniczny obniża bariery wejścia na rynek. Tak się dzieje w przemyśle stalowym dzięki pojawieniu się pieców elektrycznych czy w energetyce wskutek upowszechnienia się turbin gazowych.
Trzeba pamiętać, że nie wszystkie fuzje, w których wyniku powstają wielkie korporacje, zdają egzamin z rachunku ekonomicznego. Niektóre są następstwem mocarstwowych ambicji menedżerów i po okresie ekspansji przychodzi czas na gwałtowną kurację odchudzającą. Taki los spotkał ostatnio międzynarodową (choć zakotwiczoną we Francji) firmę Vivendi. W konkurencyjnej gospodarce wielkość nie gwarantuje sukcesu, a czasami nawet utrzymania się na rynku; nikt nie jest zwycięzcą raz na zawsze. Konkurencja wiąże się z ryzykiem i dlatego nie wszystkim się podoba. Ludzie mało odporni na ryzyko mogą tęsknić do centralnego planowania.

Błąd skoncentrowany
W gospodarce zdominowanej przez wielkie podmioty skupienie w jednym ośrodku wielu decyzji może oznaczać koncentrację wielkich błędów. Tak się stało na przykład w Korei Południowej, gdzie sławione przez niektórych czebole lekkomyślnie i na wielką skalę zadłużyły się za granicą. Doprowadziło to w 1997 r. do krachu, który wyzwolił falę reform. Dziś - ku wielkiej satysfakcji Koreańczyków - ich ojczyznę stawia się za wzór Japończykom. Może dożyjemy czasów, gdy Polska będzie stawiana za wzór Niemcom? Skupienie władzy gospodarczej w rękach kilku wielkich rodzin czy klanów jest ryzykowne dla państwa. W skrajnym wypadku może się ono stać własnością rodzinną. Dlatego konkurencja, m.in. dzięki otwartości na świat, jest ważna nie tylko dla efektywności gospodarki, ale i dla jakości polityki. Przypominam - przy konkurencji nie ma stałych zwycięzców, konkurencja w gospodarce sprzyja więc konkurencji w polityce. Powinni o tym pamiętać wszyscy demokraci, zwłaszcza jeśli nie lubili dotychczas wolnego rynku.

Test prób i błędów
Nie jest przypadkiem, że tam, gdzie władza gospodarcza zlewa się z polityczną, narzędzia władzy państwowej są często wykorzystywane do ochrony zdobytych pozycji ekonomicznych, a więc przeciw konkurencji. Rozdzielenie władzy politycznej i gospodarczej ma głęboki sens. Trzeba też wspomnieć, że tam, gdzie wielkie firmy nie są własnością rodzinną, lecz mają wielu rozproszonych akcjonariuszy, pojawia się problem kontroli postępowania menedżerów. Pokazały to dobitnie ostatnie skandale korporacyjne w Stanach Zjednoczonych. Wprawdzie radość ze zgonu amerykańskiego modelu kapitalizmu jest przedwczesna, ale problemy okazały się poważniejsze, niż powszechnie sądzono. W demokratycznym kapitalizmie istnieje jednak tendencja do samonaprawy metodą prób i błędów, w socjalizmie zaś jedynie ciąg błędów.
Sygnalizując możli-we problemy wielkich przedsiębiorstw, jestem daleki od idealizowania systemów, w których działają głównie małe firmy. Taka sytuacja może bowiem świadczyć o istnieniu barier rozwoju przedsiębiorstw, co powoduje, że przynajmniej w niektórych dziedzinach firmy nie osiągają optymalnych rozmiarów i w efekcie produkują po zbyt wysokich kosztach. Niedawny raport instytutu McKinseya na temat Argentyny ujawnił, że w tym kraju opłaca się być małym, bo dużemu trudniej działać w szarej strefie i nie płacić podatków. W rezultacie niektóre argentyńskie firmy (m.in. zajmujące się produkcją mięsa) są za małe i dlatego mało efektywne, a to ogranicza rozwój całej gospodarki.

Tańcowały dwa Michały
Nie da się (nie należy w ogóle próbować) dekretować udziałów małych, średnich i dużych firm w gospodarce. Trzeba natomiast minimalizować bariery utrudniające tworzenie nowych przedsiębiorstw oraz funkcjonowanie już istniejących. Wtedy w gospodarce będzie stały ruch, ciągłe przypływy nowych i odpływy wcześniej założonych przedsiębiorstw. Stale będzie się pojawiać wiele nowych firm - niektóre urosną, a inne stracą miejsce na rynku; to samo może spotkać większe przedsiębiorstwa. Warto podkreślić, że w krajach posocjalistycznych, które do tej pory osiągnęły sukcesy gospodarcze, udział małych i średnich przedsiębiorstw w gospodarce jest większy niż w państwach, gdzie postęp ekonomiczny jest mniejszy. Badania Banku Światowego pokazują, że w małych i średnich przedsiębiorstwach w 1998 r. pracowało 55,1 proc. ogółu zatrudnionych na Litwie, 54,9 proc. na Węgrzech, 48,7 proc. w Czechach, 45,7 proc. w Polsce. Na Białorusi ten wskaźnik wynosił 15,9 proc., a na Ukrainie 16,9 proc.
Jedną z głównych barier powstawania i rozwoju małych firm jest tolerowanie choroby dużych przedsiębiorstw poprzez blokowanie czy opóźnianie ich prywatyzacji. Związane z tym straty prowadzą do wzrostu podatków oraz cen dóbr dostarczanych przez chore mamuty. Nie da się pomagać małym, nie naprawiając dużych. "Wspieranie" małych firm przy podtrzymywaniu choroby dużych przypomina postępowanie kierowcy, który lekko wciska na gaz, a jednocześnie do deski wdusza hamulec. n
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2002 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2002 (1047)

  • Rozsądni wariaci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda, ten nie jest realistą. To prawda i prawda ta nie dotyczy tylko cudownych uzdrowień, lecz - co najistotniejsze - także najnowszej historii Polski, Europy, a może i świata. 3
  • Peryskop 22 sty 2008 SLD-UP-SKL Jeśli PSL szybko nie poprze porozumienia osiągniętego w Kopenhadze (ludowcy chcą mieć czas do końca stycznia), może opuścić koalicję - miał stwierdzić podczas jednego z ostatnich posiedzeń Rady Ministrów premier... 8
  • Barometr wprost 22 sty 2008 Które wydarzenie w historii Polski uważasz za najważniejsze? 8
  • Dossier 22 sty 2008 LESZEK MILLER, premier RP "Wolę, gdy jestem pytany, dlaczego kogoś nie ma w SLD, niż dlaczego ktoś jest w SLD, bo się kompromituje" PAP GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Gra ekonomiczna jest grą... 11
  • Playback 22 sty 2008 12
  • M&M 22 sty 2008 O sukcesie negocjacji Przyjął cyrk linoskoczka. Problem w tym jedynie, że ten nie umie sztuki chodzenia po linie. Lecz jemu będzie łatwiej, więc sukces załóżmy. On lubi, gdy kierunek jest "jedynie słuszny". 12
  • Rąbanka Fiata 22 sty 2008 Najdramatyczniejszy dzień w historii Fiata" - komentowały włoskie gazety. 12
  • Fotoplastykon 22 sty 2008 14
  • Poczta 22 sty 2008 Polska Akademia Plagiatu W numerze 22 opublikowaliśmy artykuł Grzegorza Pawelczyka i Rafała Pleśniaka "Polska Akademia Plagiatu". Zawarty był w nim zarzut zbieżności dwóch prac naukowych z Zakładu Farmakodynamiki Akademii... 16
  • Kadry 22 sty 2008 17
  • Kopenhaskie rozwiązanie 22 sty 2008 Miller uzyskał w Kopenhadze więcej, niż Schröder, Blair, Chirac i Berlusconi chcieli mu dać 18
  • Kopalnie bez dna 22 sty 2008 Nawet gdyby górnicy strajkowali całą zimę, byłoby ciepło w domach 24
  • Symbole III Rzeczypospolitej 22 sty 2008 Czytelnicy "Wprost" i słuchacze Trójki wybierają 26
  • Sekcja śmierci 22 sty 2008 "Wprost" i "Polsat" - Kto naprawdę zabił księdza Jerzego Popiełuszkę? 30
  • Brygady D 22 sty 2008 W Służbie Bezpieczeństwa PRL działały wyjęte spod prawa jednostki specjalne 32
  • Klan Wałęsów 22 sty 2008 25 osób zasiądzie przy wigilijnym stole Danuty i Lecha 40
  • Alfabet koalicji 22 sty 2008 Boski Tadeo Iwiński - przyjaciel Samuela Huntingtona. Tak przynajmniej o sobie mówi, a my mu wierzymy na słowo. Zarazem czołowy maczo SLD i rządu. Nic dziwnego, że Leszek Miller trzyma go blisko siebie w kancelarii premiera. Typ... 46
  • Alfabet opozycji 22 sty 2008 Blokowanie mównicy sejmowej - specjalność polskiej opozycji. Prekursorem tej metody był Andrzej Lepper (Samoobrona), ale szybko przejął ją i udoskonalił Gabriel Janowski (LPR). Jako osoba o wolniejszej perystaltyce i niezmierzonej... 48
  • Burmistrz herbowy 22 sty 2008 Potomkowie arystokracji i szlachty sięgają po władzę 50
  • Propaganda klęski 22 sty 2008 Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem i stabilnością, o jakich nie mogła marzyć przez ponad trzysta lat 53
  • Wydarzenia 2002 - Polska 22 sty 2008 Po 57 latach na emigracji Jan Nowak-Jeziorański wraca do Polski: kurier do Warszawy 1 maja 2004 r. Polska będzie członkiem Unii Europejskiej: eurolokata Janusz Śniadek zastępuje Mariana Krzaklewskiego na stanowisku szefa... 54
  • Wydarzenia 2002 - Świat 22 sty 2008 George W. Bush demaskuje "oś zła": świat przed dehusajnizacją Inspektorzy ONZ wracają do Iraku: prześwietlanie Saddama Nastolatek z Niemiec zabija 17 uczniów: szkoła urodzonych morderców Koniec deutsche vita:... 56
  • Lista nieobecności 2002 22 sty 2008 Polska Lidia Ciołkoszowa Działaczka PPS, przewodnicząca tej partii na obczyźnie, a od 1990 r. honorowa przewodnicząca PPS w kraju. Odznaczona Krzyżem Polonia Restituta przez prezydenta Lecha Wałęsę. Żyła 100 lat. Edward Dziewoński... 58
  • Giełda 2002 22 sty 2008 Hossa ŚwiatŻegnaj, kryzysie! Na razie tylko w USA. Tamtejsze indeksy giełdowe wzrosły średnio o 25 proc., a amerykański PKB ma się zwiększyć w czwartym kwartale o 1 proc. w skali roku. Zwycięstwo republikanów w wyborach... 60
  • Nasz nowy świat 22 sty 2008 25 najbogatszych emigrantów z Polski: 1. Barbara Piasecka-Johnson; 2. Andrew J. "Flip" Filipowski; 3. Henryk de Kwiatkowski.... 62
  • Siedem strachów 22 sty 2008 Szklana kula Orłowskiego, czyli co nam grozi w 2003 r. 72
  • Warte Złamanego Grosza 22 sty 2008 20 najgłupszych pomysłów gospodarczych 2002 rokuJedenastoprocentowa składka na ubezpieczania zdrowotne, kasa fiskalna w taksówce, lekarstwo za złotówkę, winieta za jazdę po autostradach, których nie ma - to tylko niektóre z... 76
  • Mali i duzi 22 sty 2008 Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce 82
  • Czego chcą Polacy? 22 sty 2008 Polska nie może się uporać ze skutkami doktryn opartych na nienawiści i lekceważeniu własności 83
  • Supersam 22 sty 2008 Wydarzenia roku 2002 Podpis elektroniczny Wiesław Paluszyński, TP Internet: Wejście w życie ustawy o podpisie elektronicznym to pełne, prawne uznanie technologii informatycznych w biznesie i administracji. Przejście technologii z wieku... 84
  • Mówię, więc jestem 22 sty 2008 Im więcej kobiety mówią, tym więcej mężczyźni milczą 86
  • Cyrk historii 22 sty 2008 Czy współcześni politycy poradziliby sobie w dawnych czasach? Jak Grzegorz Kołodko współpracowałby z Bolesławem Krzywoustym? Co pozostawiłby po sobie Marek Pol, gdyby rządził zamiast Kazimierza Wielkiego? Co działoby się,... 90
  • Generacja @ 22 sty 2008 Drutowanie garnków i repasacja pończoch to dla trzydziestolatków czynności z odległej historii. Dla pokolenia internetowego równie pustymi hasłami będą urząd pocztowy, okienko w banku czy urna wyborcza. Już dziś... 94
  • Mój przyjaciel pecet 22 sty 2008 Krzysztof Król: Co by się stało, gdyby nagle zniszczono wszystkie komputery na świecie? Bill Gates: Może zabrzmi to zaskakująco, ale nasze życie znacząco nie zmieniłoby się z tego powodu. Nadal wysyłalibyśmy listy ze znaczkami... 96
  • Sushi pod choinkę 22 sty 2008 Znowu będzie smażony karp, barszcz z uszkami, kutia i inne kulinarne nudy. Kochamy Boże Narodzenie. Czy w imię tradycji musimy się katować co roku tym samym, niezmiennym jadłospisem? Owszem, w czasach komunistycznej urawniłowki, kiedy... 98
  • Cicha noc 22 sty 2008 Okazało się, że posłowie Ligi Polskich Rodzin nie chcą być Europejczykami, gdyż są Polakami 101
  • Koń polski 22 sty 2008 Ponad pół miliona osób uprawia w Polsce jeździectwo 102
  • Futbol SA 22 sty 2008 Wisła Kraków to jedyny zawodowy klub piłkarski w Polsce 104
  • Harpie 2002 22 sty 2008 Potrzebne są wśród nas prawdziwe liderki, które nie zważając na podstępy, każdego dnia zdają egzamin z mądrego bycia kobietą 105
  • Szatan w Watykanie 22 sty 2008 Kulisy spisku komunistycznych służb specjalnych przeciwko Janowi PawŁowi II 106
  • Know-how 22 sty 2008 Mars pod lodem Obserwacje przekazane na ziemię przez sondę marsjańską Odyssey potwierdzają, że na Czerwonej Planecie istnieje woda. Prawdopodobnie jednak przez miliardy lat miała ona postać lodu, a więc nie mogła mieć znaczenia dla... 110
  • Fakirzy chrześcijaństwa 22 sty 2008 Stygmatycy cierpią i krwawią prawdziwie. Jak Chrystus 112
  • Wstali z łoża śmierci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda w medycynie, ten nie jest realistą 116
  • Pobudka na wiosnę 22 sty 2008 Nasi praprzodkowie mogli, jak niektóre zwierzęta, zapadać w zimowy sen 118
  • Chromosomy historii 22 sty 2008 Badania DNA zmieniają spojrzenie na przeszłość ludzkości 120
  • Bez granic 22 sty 2008 Smutna noc Zapowiada się trzecie z kolei smutne Boże Narodzenie w Betlejem. Cicha noc - bez pielgrzymów, bez świateł, dekoracji i kolęd na placu Żłóbka. Betlejem w przededniu Bożego Narodzenia jest zamknięte jako strefa... 123
  • Samobójczy strach Zachodu 22 sty 2008 Synowie Allaha stali się nowymi nietykalnymi 124
  • Bunkry władzy 22 sty 2008 Żaden przeciwatomowy schron rządzących nie dorównuje podziemnemu Pekinowi 130
  • Oranie morza 22 sty 2008 Stany Zjednoczone usiłują stworzyć wspólny rynek z Ameryką Środkową - od Panamy po Alaskę 136
  • Kopenhaski Rubikon 22 sty 2008 W czasie ilu Wigilii dane nam było powiedzieć sobie: osiągnęliśmy to, ku czemu podążaliśmy? 139
  • Menu 22 sty 2008 Polska Pinokio dzieciom Fundacja Pinokio Roberta Smoktunowicza i Roberta Szustkowskiego pamięta o potrzebujących pomocy nie tylko w święta Bożego Narodzenia, ale także na co dzień, wspierając podwarszawskie domy dziecka. Tym razem... 140
  • Bestsellery 2002 22 sty 2008 Kino "Piękny umysł" reż. Ron Howard UIP Genialny szaleniec w genialnej kreacji Russella Crowe'a, czyli to wszystko, co Amerykańska Akademia lubi najbardziej. Poruszająca, do tego prawdziwa historia wyróżnionego Nagrodą... 142
  • Literatura nic 22 sty 2008 Na bezrybiu i Masłowska gwiazda 146
  • Cierpiący za miliony dolarów 22 sty 2008 Depresja stała się najlepszą formą promocji gwiazd 150
  • Tangomania 22 sty 2008 Przetańczyć tango to jak opowiedzieć życie 152
  • Ja, bitels 22 sty 2008 Rozpad The Beatles był nieunikniony - mówi Paul McCartney 154
  • Matka harcerzyka Bonda 22 sty 2008 Sukces filmu "Śmierć nadejdzie jutro" to jednocześnie pogrzeb stylu, tradycji i tego, co widzowie w "bondach" najbardziej lubili 156
  • Sawka 2002 22 sty 2008 styczeń: Małyszomania kontra hannawaldofobia luty: Łódzkie (ludzkie) pogotowie marzec: Smolna i Ordynacka, czyli puławianie i natolińczycy? kwiecień: Na ratunek stoczni, czyli wiódł ślepy kulawego maj: Trzeźwe podejście do... 158
  • Organ Ludu 22 sty 2008 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 160
  • Ubijanie interesów 22 sty 2008 Skoro rolnicy utworzyli gospodarstwa agroturystyczne, to górnicy w likwidowanych kopalniach mogliby urządzać randki w ciemno 162