Oranie morza

Oranie morza

Stany Zjednoczone usiłują stworzyć wspólny rynek z Ameryką Środkową - od Panamy po Alaskę


Ryszard Schnepf
Autor jest historykiem latynoamerykanistą, w latach 1991-1996 był ambasadorem RP w Urugwaju i Paragwaju. Obecnie jest ambasadorem RP w Kostaryce.

Pod koniec życia Simón Bolívar, największy bohater Ameryki Południowej, chcąc podkreślić beznadziejność własnych wysiłków, nazwał dzieło jednoczenia kontynentu "oraniem morza". Czy to, co nie udało się niegdyś "ojcu dekolonizacji", powiedzie się George'owi W. Bushowi, który marzy o wspólnym rynku obu Ameryk?
Pierwszym krokiem do tego celu było utworzenie NAFTA z udziałem USA, Kanady i Meksyku. Teraz nadchodzi kolej na Amerykę Środkową i Karaiby. Czy rzeczywistość kryjąca się za pogardliwym sformułowaniem "republiki bananowe" - stosowanym na określenie krajów charakteryzujących się niestabilnymi rządami i kolonialną niemal zależnością gospodarek - przerodzi się po 2005 r. w nową ekonomiczno-polityczną jakość, wyróżniającą się partnerstwem i demokracją? Czy współpraca "bananowych republik" między sobą i z USA będzie krokiem do integracji obu kontynentów?
Zważywszy na skomplikowaną sytuację gospodarczą Argentyny, Brazylii i Urugwaju oraz polityczne konwulsje Kolumbii, Wenezueli i do pewnego stopnia Peru, pozytywna odpowiedź zakrawa na fantasmagorię. George W. Bush ogłosił jednak, że zamierza otworzyć rynek Stanów Zjednoczonych dla gospodarek Ameryki Środkowej i karaibskiej Republiki Dominikańskiej. To prawda, że USA dzieli od tego regionu przepaść finansowa i technologiczna, ale czy podobnych zastrzeżeń nie zgłaszano, kiedy Meksyk podłączał swą zacofaną gospodarkę do wydajnych organizmów Kanady i Stanów Zjednoczonych?

Na gruzach międzynarodówki generałów
Niemal od początku lat 60. Ameryka Łacińska, kierując się wytycznymi USA, które w czasie zimnej wojny pragnęły utrzymać ścisłą kontrolę nad swoim "bezpośrednim zapleczem", dokonywała rozmaitych, głównie biurokratycznych zabiegów, mających potwierdzić jej zamiar budowania wspólnoty regionalnej. Te próby kończyły się fiaskiem - realia bezwzględnie przypominały, że homogeniczność kontynentu jest iluzją, a życie w Urugwaju ma się do rzeczywistości Haiti jak sytuacja w Sierra Leone do sytuacji w Norwegii.
Zmierzch wielu latynoamerykańskich dyktatur wojskowych i stopniowe wygasanie regionalnych konfliktów lat 70. i 80. zrodziły jednak nadzieje na odbudowę demokratycznych instytucji i zrujnowanych gospodarek kontynentu. Lekiem na niedomagania ekonomiczne i niestabilność polityczną wydawało się zacieśnienie współpracy demokratycznych państw, co w naturalny sposób stawało się odpowiedzią na upadłą "międzynarodówkę generałów". Próby budowania więzi regionalnych pierwsze konsekwentnie podjęły kraje szczególnie dotknięte militarnym wirusem. Wiosną 1991 r. Argentyna, Brazylia, Urugwaj i Paragwaj ogłosiły w Asunción utworzenie Wspólnego Rynku Południa (Mercosur).
Jeszcze w tym samym roku, wykorzystując wyciszenie trwających dekadę konfliktów, proces integracji podjęli prezydenci państw Ameryki Środkowej. Stworzono podstawy wzmocnienia demokracji i rozwoju regionu w ramach Systemu Integracji Środkowoamerykańskiej.
Już pierwsze wspólne inicjatywy, m.in. powołanie Parlamentu Środkowoamerykańskiego, wywołały entuzjastyczne komentarze Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej. Jednogłośnie uznały one budowanie regionalnych struktur za szansę na definitywne rozstanie wielu państw z zacofaniem i niestabilnością. Optymizm budził zwłaszcza plan "Puebla - Panama", wspólny projekt inwestycyjny przewidujący modernizację i unifikację systemów energetycznych i drogowych od Meksyku po Kanał Panamski.

Kłody pod nogi wizjonerów
Radość okazała się przedwczesna. Szybko dały o sobie znać stare spory i niesnaski. Kością niezgody znów stały się problemy nielegalnej emigracji zarobkowej, przemytu narkotyków i broni.
Na dodatek Kostaryka, kraj nie mający sił zbrojnych i wyróżniający się tradycją stabilnej demokracji parlamentarnej, odmówiła uczestnictwa w integracji politycznej oraz w unii celnej, która - jak argumentowano - pozbawiłaby państwo dochodów z ceł, stanowiących aż 60 proc. wpływów do budżetu państwa. Jeśli do tego pesymistycznego obrazu dodać wstrzemięźliwość Panamy, kraju czerpiącego dochody przede wszystkim z eksploatacji kanału i operacji bankowych, a nie eksportu towarów, budowanie wspólnoty środkowoamerykańskiej podzieliłoby zapewne los wielu wcześniejszych projektów.

Plan Busha
Niespodziewanie prezydent Bush wezwał rządy krajów przesmyku do integracji regionalnej. Zachętą jest obietnica wspólnego rynku z USA. W marcu na spotkaniu z prezydentami środkowoamerykańskimi w San Salwador Bush przedstawił możliwy do przyjęcia kalendarz negocjacyjny, przestrzegając przed wybujałym indywidualizmem i ambicjami poszczególnych krajów.
Stawka jest niebagatelna. Możliwość swobodnego dostępu do najbogatszego rynku świata, na którym już dziś Ameryka Środkowa lokuje ponad połowę swojego eksportu, porusza wyobraźnię producentów w krajach regionu łącznie liczących mniej niż 40 mln - ubogiej na ogół - ludności. "Stoimy przed ogromną szansą, ale najpierw musimy się porozumieć między sobą, jak tego oczekuje Bush" - mówią dziś jednym głosem liderzy polityczni i przedstawiciele stowarzyszeń przedsiębiorców.
Wcześniej trzeba jednak przełamać obawy niektórych krajów. O ile ubogie w większości społeczeństwa Nikaragui, Salwadoru czy Hondurasu nie mają nic przeciwko otwarciu granic i uelastycznieniu rynków pracy, o tyle kraje bogatsze, choć widzą korzyści płynące z integracji, nie godzą się na przyjmowanie kolejnych fal emigrantów, które niechybnie muszą spowodować wzrost bezrobocia i przestępczości. Charakterystyczne, że zdecydowanie negatywną postawę wobec prawdopodobnego napływu nowych pracowników przyjmują obywatele dwóch najzamożniejszych państw regionu - Panamy i Kostaryki. Władze Kostaryki podkreślają, że kraj już dziś ponosi ogromne koszty socjalne wynikające z obecności ponaddwustutysięcznej rzeszy Nikaraguańczyków na miejscowym rynku pracy, który gwarantuje zatrudnionym dostęp do służby zdrowia i szkolnictwa.
Przezwyciężenie ekonomicznych barier w imię wspólnych przyszłych zysków, a przede wszystkim odrzucenie narosłych przez dziesięciolecia uprzedzeń wydaje się wciąż bardzo trudne. Pomóc może determinacja Stanów Zjednoczonych, które pragną udowodnić, że integracja w Ameryce Łacińskiej ma szansę się powieść. Optymiści mówią więc: Do zobaczenia w 2005 r. na wspólnym rynku rozciągającym się od Panamy do Alaski.


Przesmyk szansy
Panama, Kostaryka, Nikaragua, Salwador, Honduras, Gwatemala i Belize - niewielkie państwa położone na przesmyku oddzielającym Pacyfik od Morza Karaibskiego - niemal przez cały okres panowania hiszpańskiego nękane były napadami piratów. Po uzyskaniu niepodległości na początku XIX stulecia krótko tworzyły (z wyjątkiem brytyjskiego Belize) Federację Środkowoamerykańską. Przez niemal dwieście następnych lat przesmykiem rządziły de facto amerykańskie kompanie owocowe, które sprawiły, że banany i kawa stały się podstawą gospodarek państw regionu, a zacofanie i zamachy stanu trwałą chorobą. Dziś republiki marzą o nowoczesnym handlu, autostradach i rozwoju elektronicznym, co można by osiągnąć, realizując projekt integracji regionalnej, intensywnie wspierany przez Stany Zjednoczone i Unię Europejską.

Okładka tygodnika WPROST: 51/52/2002
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2002 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2002 (1047)

  • Rozsądni wariaci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda, ten nie jest realistą. To prawda i prawda ta nie dotyczy tylko cudownych uzdrowień, lecz - co najistotniejsze - także najnowszej historii Polski, Europy, a może i świata. 3
  • Peryskop 22 sty 2008 SLD-UP-SKL Jeśli PSL szybko nie poprze porozumienia osiągniętego w Kopenhadze (ludowcy chcą mieć czas do końca stycznia), może opuścić koalicję - miał stwierdzić podczas jednego z ostatnich posiedzeń Rady Ministrów premier... 8
  • Barometr wprost 22 sty 2008 Które wydarzenie w historii Polski uważasz za najważniejsze? 8
  • Dossier 22 sty 2008 LESZEK MILLER, premier RP "Wolę, gdy jestem pytany, dlaczego kogoś nie ma w SLD, niż dlaczego ktoś jest w SLD, bo się kompromituje" PAP GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Gra ekonomiczna jest grą... 11
  • Playback 22 sty 2008 12
  • M&M 22 sty 2008 O sukcesie negocjacji Przyjął cyrk linoskoczka. Problem w tym jedynie, że ten nie umie sztuki chodzenia po linie. Lecz jemu będzie łatwiej, więc sukces załóżmy. On lubi, gdy kierunek jest "jedynie słuszny". 12
  • Rąbanka Fiata 22 sty 2008 Najdramatyczniejszy dzień w historii Fiata" - komentowały włoskie gazety. 12
  • Fotoplastykon 22 sty 2008 14
  • Poczta 22 sty 2008 Polska Akademia Plagiatu W numerze 22 opublikowaliśmy artykuł Grzegorza Pawelczyka i Rafała Pleśniaka "Polska Akademia Plagiatu". Zawarty był w nim zarzut zbieżności dwóch prac naukowych z Zakładu Farmakodynamiki Akademii... 16
  • Kadry 22 sty 2008 17
  • Kopenhaskie rozwiązanie 22 sty 2008 Miller uzyskał w Kopenhadze więcej, niż Schröder, Blair, Chirac i Berlusconi chcieli mu dać 18
  • Kopalnie bez dna 22 sty 2008 Nawet gdyby górnicy strajkowali całą zimę, byłoby ciepło w domach 24
  • Symbole III Rzeczypospolitej 22 sty 2008 Czytelnicy "Wprost" i słuchacze Trójki wybierają 26
  • Sekcja śmierci 22 sty 2008 "Wprost" i "Polsat" - Kto naprawdę zabił księdza Jerzego Popiełuszkę? 30
  • Brygady D 22 sty 2008 W Służbie Bezpieczeństwa PRL działały wyjęte spod prawa jednostki specjalne 32
  • Klan Wałęsów 22 sty 2008 25 osób zasiądzie przy wigilijnym stole Danuty i Lecha 40
  • Alfabet koalicji 22 sty 2008 Boski Tadeo Iwiński - przyjaciel Samuela Huntingtona. Tak przynajmniej o sobie mówi, a my mu wierzymy na słowo. Zarazem czołowy maczo SLD i rządu. Nic dziwnego, że Leszek Miller trzyma go blisko siebie w kancelarii premiera. Typ... 46
  • Alfabet opozycji 22 sty 2008 Blokowanie mównicy sejmowej - specjalność polskiej opozycji. Prekursorem tej metody był Andrzej Lepper (Samoobrona), ale szybko przejął ją i udoskonalił Gabriel Janowski (LPR). Jako osoba o wolniejszej perystaltyce i niezmierzonej... 48
  • Burmistrz herbowy 22 sty 2008 Potomkowie arystokracji i szlachty sięgają po władzę 50
  • Propaganda klęski 22 sty 2008 Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem i stabilnością, o jakich nie mogła marzyć przez ponad trzysta lat 53
  • Wydarzenia 2002 - Polska 22 sty 2008 Po 57 latach na emigracji Jan Nowak-Jeziorański wraca do Polski: kurier do Warszawy 1 maja 2004 r. Polska będzie członkiem Unii Europejskiej: eurolokata Janusz Śniadek zastępuje Mariana Krzaklewskiego na stanowisku szefa... 54
  • Wydarzenia 2002 - Świat 22 sty 2008 George W. Bush demaskuje "oś zła": świat przed dehusajnizacją Inspektorzy ONZ wracają do Iraku: prześwietlanie Saddama Nastolatek z Niemiec zabija 17 uczniów: szkoła urodzonych morderców Koniec deutsche vita:... 56
  • Lista nieobecności 2002 22 sty 2008 Polska Lidia Ciołkoszowa Działaczka PPS, przewodnicząca tej partii na obczyźnie, a od 1990 r. honorowa przewodnicząca PPS w kraju. Odznaczona Krzyżem Polonia Restituta przez prezydenta Lecha Wałęsę. Żyła 100 lat. Edward Dziewoński... 58
  • Giełda 2002 22 sty 2008 Hossa ŚwiatŻegnaj, kryzysie! Na razie tylko w USA. Tamtejsze indeksy giełdowe wzrosły średnio o 25 proc., a amerykański PKB ma się zwiększyć w czwartym kwartale o 1 proc. w skali roku. Zwycięstwo republikanów w wyborach... 60
  • Nasz nowy świat 22 sty 2008 25 najbogatszych emigrantów z Polski: 1. Barbara Piasecka-Johnson; 2. Andrew J. "Flip" Filipowski; 3. Henryk de Kwiatkowski.... 62
  • Siedem strachów 22 sty 2008 Szklana kula Orłowskiego, czyli co nam grozi w 2003 r. 72
  • Warte Złamanego Grosza 22 sty 2008 20 najgłupszych pomysłów gospodarczych 2002 rokuJedenastoprocentowa składka na ubezpieczania zdrowotne, kasa fiskalna w taksówce, lekarstwo za złotówkę, winieta za jazdę po autostradach, których nie ma - to tylko niektóre z... 76
  • Mali i duzi 22 sty 2008 Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce 82
  • Czego chcą Polacy? 22 sty 2008 Polska nie może się uporać ze skutkami doktryn opartych na nienawiści i lekceważeniu własności 83
  • Supersam 22 sty 2008 Wydarzenia roku 2002 Podpis elektroniczny Wiesław Paluszyński, TP Internet: Wejście w życie ustawy o podpisie elektronicznym to pełne, prawne uznanie technologii informatycznych w biznesie i administracji. Przejście technologii z wieku... 84
  • Mówię, więc jestem 22 sty 2008 Im więcej kobiety mówią, tym więcej mężczyźni milczą 86
  • Cyrk historii 22 sty 2008 Czy współcześni politycy poradziliby sobie w dawnych czasach? Jak Grzegorz Kołodko współpracowałby z Bolesławem Krzywoustym? Co pozostawiłby po sobie Marek Pol, gdyby rządził zamiast Kazimierza Wielkiego? Co działoby się,... 90
  • Generacja @ 22 sty 2008 Drutowanie garnków i repasacja pończoch to dla trzydziestolatków czynności z odległej historii. Dla pokolenia internetowego równie pustymi hasłami będą urząd pocztowy, okienko w banku czy urna wyborcza. Już dziś... 94
  • Mój przyjaciel pecet 22 sty 2008 Krzysztof Król: Co by się stało, gdyby nagle zniszczono wszystkie komputery na świecie? Bill Gates: Może zabrzmi to zaskakująco, ale nasze życie znacząco nie zmieniłoby się z tego powodu. Nadal wysyłalibyśmy listy ze znaczkami... 96
  • Sushi pod choinkę 22 sty 2008 Znowu będzie smażony karp, barszcz z uszkami, kutia i inne kulinarne nudy. Kochamy Boże Narodzenie. Czy w imię tradycji musimy się katować co roku tym samym, niezmiennym jadłospisem? Owszem, w czasach komunistycznej urawniłowki, kiedy... 98
  • Cicha noc 22 sty 2008 Okazało się, że posłowie Ligi Polskich Rodzin nie chcą być Europejczykami, gdyż są Polakami 101
  • Koń polski 22 sty 2008 Ponad pół miliona osób uprawia w Polsce jeździectwo 102
  • Futbol SA 22 sty 2008 Wisła Kraków to jedyny zawodowy klub piłkarski w Polsce 104
  • Harpie 2002 22 sty 2008 Potrzebne są wśród nas prawdziwe liderki, które nie zważając na podstępy, każdego dnia zdają egzamin z mądrego bycia kobietą 105
  • Szatan w Watykanie 22 sty 2008 Kulisy spisku komunistycznych służb specjalnych przeciwko Janowi PawŁowi II 106
  • Know-how 22 sty 2008 Mars pod lodem Obserwacje przekazane na ziemię przez sondę marsjańską Odyssey potwierdzają, że na Czerwonej Planecie istnieje woda. Prawdopodobnie jednak przez miliardy lat miała ona postać lodu, a więc nie mogła mieć znaczenia dla... 110
  • Fakirzy chrześcijaństwa 22 sty 2008 Stygmatycy cierpią i krwawią prawdziwie. Jak Chrystus 112
  • Wstali z łoża śmierci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda w medycynie, ten nie jest realistą 116
  • Pobudka na wiosnę 22 sty 2008 Nasi praprzodkowie mogli, jak niektóre zwierzęta, zapadać w zimowy sen 118
  • Chromosomy historii 22 sty 2008 Badania DNA zmieniają spojrzenie na przeszłość ludzkości 120
  • Bez granic 22 sty 2008 Smutna noc Zapowiada się trzecie z kolei smutne Boże Narodzenie w Betlejem. Cicha noc - bez pielgrzymów, bez świateł, dekoracji i kolęd na placu Żłóbka. Betlejem w przededniu Bożego Narodzenia jest zamknięte jako strefa... 123
  • Samobójczy strach Zachodu 22 sty 2008 Synowie Allaha stali się nowymi nietykalnymi 124
  • Bunkry władzy 22 sty 2008 Żaden przeciwatomowy schron rządzących nie dorównuje podziemnemu Pekinowi 130
  • Oranie morza 22 sty 2008 Stany Zjednoczone usiłują stworzyć wspólny rynek z Ameryką Środkową - od Panamy po Alaskę 136
  • Kopenhaski Rubikon 22 sty 2008 W czasie ilu Wigilii dane nam było powiedzieć sobie: osiągnęliśmy to, ku czemu podążaliśmy? 139
  • Menu 22 sty 2008 Polska Pinokio dzieciom Fundacja Pinokio Roberta Smoktunowicza i Roberta Szustkowskiego pamięta o potrzebujących pomocy nie tylko w święta Bożego Narodzenia, ale także na co dzień, wspierając podwarszawskie domy dziecka. Tym razem... 140
  • Bestsellery 2002 22 sty 2008 Kino "Piękny umysł" reż. Ron Howard UIP Genialny szaleniec w genialnej kreacji Russella Crowe'a, czyli to wszystko, co Amerykańska Akademia lubi najbardziej. Poruszająca, do tego prawdziwa historia wyróżnionego Nagrodą... 142
  • Literatura nic 22 sty 2008 Na bezrybiu i Masłowska gwiazda 146
  • Cierpiący za miliony dolarów 22 sty 2008 Depresja stała się najlepszą formą promocji gwiazd 150
  • Tangomania 22 sty 2008 Przetańczyć tango to jak opowiedzieć życie 152
  • Ja, bitels 22 sty 2008 Rozpad The Beatles był nieunikniony - mówi Paul McCartney 154
  • Matka harcerzyka Bonda 22 sty 2008 Sukces filmu "Śmierć nadejdzie jutro" to jednocześnie pogrzeb stylu, tradycji i tego, co widzowie w "bondach" najbardziej lubili 156
  • Sawka 2002 22 sty 2008 styczeń: Małyszomania kontra hannawaldofobia luty: Łódzkie (ludzkie) pogotowie marzec: Smolna i Ordynacka, czyli puławianie i natolińczycy? kwiecień: Na ratunek stoczni, czyli wiódł ślepy kulawego maj: Trzeźwe podejście do... 158
  • Organ Ludu 22 sty 2008 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 160
  • Ubijanie interesów 22 sty 2008 Skoro rolnicy utworzyli gospodarstwa agroturystyczne, to górnicy w likwidowanych kopalniach mogliby urządzać randki w ciemno 162

ZKDP - Nakład kontrolowany