Literatura nic

Literatura nic

Dodano:   /  Zmieniono: 
Na bezrybiu i Masłowska gwiazda
Wystarczyła jedna słaba powieść, by 19-letnia mieszkanka Wejherowa stała się symbolem tego, co najnowsze, najlepsze, najbardziej awangardowe w polskiej literaturze. Jest z pozoru skandalizująca książka, jest upozowana na skandalistkę autorka: rude włosy, papieros w zębach, w tle smętne, odrapane blokowisko... W telewizyjnym programie "Idol" jeden z jurorów, chcąc wytknąć uczestniczce ignorancję, zapytał: - "Wiesz, kim jest Dorota Masłowska?" Masłowska, autorka "Wojny polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną", wali prosto z mostu: "Zawstydziłam wszystkich tym, że rzyganie, defloracja i walenie konia zostało postawione w jednym rządku z drzewami i kwiatami. Napisane na papierze i wydrukowane. Dlatego może jestem hańbą polskiej literatury". Dorota Masłowska, Krzysztof Varga, Robert Neumann - to tylko kilka przykładów pisarzy okrzykniętych ostatnimi czasy gwiazdami. Ich książki są agresywnie reklamowane, bo polska literatura na gwałt potrzebuje chociaż złudzenia, namiastki sukcesu.

Słaby Silny
"Hańba polskiej literatury" - brzmi jak hasło reklamowe, które razem z opinią, że to pierwsza w Polsce tzw. powieść dresiarska, nakręciło koniunkturę. Tymczasem główny bohater, niejaki Silny, to raczej wy(tfu!)r fantazji dziewczyny z prowincji na temat tego, co też może się roić w głowie blokersa. Masłowską wsparli jej starsi koledzy po fachu. "Ta metrykalnie młodziutka dziewczyna ma w sobie tak niesłychaną dojrzałość pisarską i taki dar władania polszczyzną, dar rozpruwania, nicowania, rozbijania na miazgę języka i tworzenia z tej miazgi języka swoistego, że możliwości dalszego rozwoju wydają się tu nie do zmierzenia" - wyrokował Jerzy Pilch. W wielki dzwon uderzył też poeta Marcin Świetlicki, oświadczając, że warto było pożyć 40 lat, by coś podobnego przeczytać. I tak sukces medialny stał się faktem. Teraz tylko czekać, aż ktoś wejherowską nastolatkę zgłosi do literackiego Nobla.

Kto podrze te bazgroły?
Za wrzawę wokół Masłowskiej w najmniejszym stopniu odpowiada ona sama. Wykorzystała swoje pięć minut i poparcie zachwyconych nią tzw. autorytetów. Skoro jej powieść okrzyknięto arcydziełem, zaczęła publikować, gdzie popadło - od felietonów w "Przekroju" po esej w cyklu "Generacja Nic" w "Gazecie Wyborczej". Głód nowych twarzy, które miałyby się stać wizytówką kolejnego pokolenia, jest tak wielki, że wystarczy cokolwiek wydrukować, by na autora zaczęto się powoływać. Przykładem Krzysztof Varga. "Tequila" i "Karolina" - powieści o "piciu, pannach i rocku" - aż proszą się o opatrywanie przymiotnikiem kultowy, który zazwyczaj znaczy tyle co nic. Varga miał już nominację do Nike, pochlebnie pisał o nim Andrzej Stasiuk. Niestety, trudno ufać tym opiniom - to po prostu towarzystwo wzajemnej adoracji.
Krytyka literacka, podzielona według środowiskowo-politycznego klucza, kompletnie straciła autorytet. Kto więc ma weryfikować oceny ferowane przez zaprzyjaźnionych recenzentów lub kolegów pisarzy? Powinna to robić - jako najbardziej wpływowe medium - telewizja. Niestety, większość obecnych na antenie programów kulturalnych jest robiona według schematu "u cioci na imieninach". Ich gospodarze wdzięczą się do zaproszonych twórców i nawzajem siebie przekrzykują. Dopóki najważniejszym celem telewizyjnej publicystki kulturalnej będzie zapewnienie pisarzom dobrego samopoczucia, dopóty nie doczekamy się polskiego Marcela Rei-cha-Ranickiego ani Bernarda Pivota. Czy ktoś się odważy publicznie podrzeć pseudointeligenckie, nudne bazgroły?

Grzech wtórności
Ile wart jest "Szum" Roberta Neumanna - powieść, która jest nieudaną próbą opisu zepsutego do szpiku kości świata polskich mediów? Autor poważył się jedynie na atrakcyjny temat, reszta to już nawet nie szum, lecz cisza - z zażenowania. Obcowanie z taką literaturą, pozbawioną krzty wdzięku, nie należy do przyjemności. Wystarczą przytoczone przez autora nazwiska Piotra Bratkowskiego oraz Roberta Stillera (wiadomo - autorytety muszą być) i jedna czy dwie entuzjastyczne recenzje, by w Polskę poszło hasło: sukces. I koniec. Skołowany czytelnik przyjmuje za dobrą monetę frazesy wymyślone przez biuro reklamowe wydawnictwa i umieszczane w widocznym miejscu na skrzydełku książki lub specjalnej banderolce.
Na tronie królowej nakładów wciąż siedzi Joanna Chmielewska, ale po piętach depcze jej Katarzyna Grochola. "Nigdy w życiu" czy "Serce na temblaku" walczą na lis-tach bestsellerów z powieściami Paula Coelho, Williama Whartona czy z Harrym Potterem. I wszyscy zapomnieli, że także proza Grocholi skażona jest grzechem podstawowym - wtórnością. To przecież niemal dosłowne przeniesienie na rodzimy grunt bohaterki w rodzaju Bridget Jones. Stosując telewizyjne kryteria, powieści Grocholi są jak programy na licencji, kręcone według wymyślonego przez kogoś innego scenariusza.
Na podobnej zasadzie próbuje się wykreować nurt feministyczny: w wersji "dojrzałej" (Krystyna Kofta) i "młodzieżowej" (Kinga Dunin).
Współczesna literatura polska nie przestanie istnieć bez dobrej powieści. Owszem, mamy w tej dziedzinie świetne tradycje - od "Lalki" po "Noce i dnie" - ale jest też kilka innych, nie gorszych gatunków literackich, w których można coś ważnego powiedzieć o współczesności. Dobra passa poetycka Polaków, która wynika z aktywności uznanych mistrzów (Miłosz, Szymborska, Różewicz, Barańczak), prozy z epickim zacięciem nie zastąpi. Prędzej uczyni to literatura faktu, w szczególności wspomnieniowa, która przeżywa wyraźny renesans. Skutki nadymania Masłowskiej do rangi odkrycia będą opłakane: ponoć na firmamencie pojawił się ostrzyżony na łyso siedemnastolatek ze Świdnicy, który opublikował pierwszą w Polsce hiphopową odyseję.


Poczet przereklamowanych
  • Dorota Masłowska wykorzystała swoje pięć minut i poparcie zachwyconych nią tzw. autorytetów
  • Olga Tokarczuk ostatnio opublikowała "Grę na wielu bębenkach"
  • Kinga Dunin reprezentuje nurt feministyczny w wersji "młodzieżowej"
  • Krzysztof Varga - jego "Tequila" otarła się o nagrodę Nike
  • Hanna Kowalewska zdobyła pierwszą nagrodę w konkursie literackim za "Tego lata w Zawrociu"
  • Magdalena Tulli - autorka "Snów i kamieni"
  • Katarzyna Grochola - powieścią "Nigdy w życiu" na listach bestsellerów depcze po piętach Harry'emu Potterowi
  • Jerzy Pilch chwali Masłowską i sam zbiera laurki od zaprzyjaźnionych recenzentów
  • Krystyna Kofta reprezentuje nurt feministyczny w wersji "dojrzałej"
  • Tomasz Jastrun - lepszy felietonista niż pisarz
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2002 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2002 (1047)

  • Rozsądni wariaci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda, ten nie jest realistą. To prawda i prawda ta nie dotyczy tylko cudownych uzdrowień, lecz - co najistotniejsze - także najnowszej historii Polski, Europy, a może i świata. 3
  • Peryskop 22 sty 2008 SLD-UP-SKL Jeśli PSL szybko nie poprze porozumienia osiągniętego w Kopenhadze (ludowcy chcą mieć czas do końca stycznia), może opuścić koalicję - miał stwierdzić podczas jednego z ostatnich posiedzeń Rady Ministrów premier... 8
  • Barometr wprost 22 sty 2008 Które wydarzenie w historii Polski uważasz za najważniejsze? 8
  • Dossier 22 sty 2008 LESZEK MILLER, premier RP "Wolę, gdy jestem pytany, dlaczego kogoś nie ma w SLD, niż dlaczego ktoś jest w SLD, bo się kompromituje" PAP GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Gra ekonomiczna jest grą... 11
  • Playback 22 sty 2008 12
  • M&M 22 sty 2008 O sukcesie negocjacji Przyjął cyrk linoskoczka. Problem w tym jedynie, że ten nie umie sztuki chodzenia po linie. Lecz jemu będzie łatwiej, więc sukces załóżmy. On lubi, gdy kierunek jest "jedynie słuszny". 12
  • Rąbanka Fiata 22 sty 2008 Najdramatyczniejszy dzień w historii Fiata" - komentowały włoskie gazety. 12
  • Fotoplastykon 22 sty 2008 14
  • Poczta 22 sty 2008 Polska Akademia Plagiatu W numerze 22 opublikowaliśmy artykuł Grzegorza Pawelczyka i Rafała Pleśniaka "Polska Akademia Plagiatu". Zawarty był w nim zarzut zbieżności dwóch prac naukowych z Zakładu Farmakodynamiki Akademii... 16
  • Kadry 22 sty 2008 17
  • Kopenhaskie rozwiązanie 22 sty 2008 Miller uzyskał w Kopenhadze więcej, niż Schröder, Blair, Chirac i Berlusconi chcieli mu dać 18
  • Kopalnie bez dna 22 sty 2008 Nawet gdyby górnicy strajkowali całą zimę, byłoby ciepło w domach 24
  • Symbole III Rzeczypospolitej 22 sty 2008 Czytelnicy "Wprost" i słuchacze Trójki wybierają 26
  • Sekcja śmierci 22 sty 2008 "Wprost" i "Polsat" - Kto naprawdę zabił księdza Jerzego Popiełuszkę? 30
  • Brygady D 22 sty 2008 W Służbie Bezpieczeństwa PRL działały wyjęte spod prawa jednostki specjalne 32
  • Klan Wałęsów 22 sty 2008 25 osób zasiądzie przy wigilijnym stole Danuty i Lecha 40
  • Alfabet koalicji 22 sty 2008 Boski Tadeo Iwiński - przyjaciel Samuela Huntingtona. Tak przynajmniej o sobie mówi, a my mu wierzymy na słowo. Zarazem czołowy maczo SLD i rządu. Nic dziwnego, że Leszek Miller trzyma go blisko siebie w kancelarii premiera. Typ... 46
  • Alfabet opozycji 22 sty 2008 Blokowanie mównicy sejmowej - specjalność polskiej opozycji. Prekursorem tej metody był Andrzej Lepper (Samoobrona), ale szybko przejął ją i udoskonalił Gabriel Janowski (LPR). Jako osoba o wolniejszej perystaltyce i niezmierzonej... 48
  • Burmistrz herbowy 22 sty 2008 Potomkowie arystokracji i szlachty sięgają po władzę 50
  • Propaganda klęski 22 sty 2008 Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem i stabilnością, o jakich nie mogła marzyć przez ponad trzysta lat 53
  • Wydarzenia 2002 - Polska 22 sty 2008 Po 57 latach na emigracji Jan Nowak-Jeziorański wraca do Polski: kurier do Warszawy 1 maja 2004 r. Polska będzie członkiem Unii Europejskiej: eurolokata Janusz Śniadek zastępuje Mariana Krzaklewskiego na stanowisku szefa... 54
  • Wydarzenia 2002 - Świat 22 sty 2008 George W. Bush demaskuje "oś zła": świat przed dehusajnizacją Inspektorzy ONZ wracają do Iraku: prześwietlanie Saddama Nastolatek z Niemiec zabija 17 uczniów: szkoła urodzonych morderców Koniec deutsche vita:... 56
  • Lista nieobecności 2002 22 sty 2008 Polska Lidia Ciołkoszowa Działaczka PPS, przewodnicząca tej partii na obczyźnie, a od 1990 r. honorowa przewodnicząca PPS w kraju. Odznaczona Krzyżem Polonia Restituta przez prezydenta Lecha Wałęsę. Żyła 100 lat. Edward Dziewoński... 58
  • Giełda 2002 22 sty 2008 Hossa ŚwiatŻegnaj, kryzysie! Na razie tylko w USA. Tamtejsze indeksy giełdowe wzrosły średnio o 25 proc., a amerykański PKB ma się zwiększyć w czwartym kwartale o 1 proc. w skali roku. Zwycięstwo republikanów w wyborach... 60
  • Nasz nowy świat 22 sty 2008 25 najbogatszych emigrantów z Polski: 1. Barbara Piasecka-Johnson; 2. Andrew J. "Flip" Filipowski; 3. Henryk de Kwiatkowski.... 62
  • Siedem strachów 22 sty 2008 Szklana kula Orłowskiego, czyli co nam grozi w 2003 r. 72
  • Warte Złamanego Grosza 22 sty 2008 20 najgłupszych pomysłów gospodarczych 2002 rokuJedenastoprocentowa składka na ubezpieczania zdrowotne, kasa fiskalna w taksówce, lekarstwo za złotówkę, winieta za jazdę po autostradach, których nie ma - to tylko niektóre z... 76
  • Mali i duzi 22 sty 2008 Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce 82
  • Czego chcą Polacy? 22 sty 2008 Polska nie może się uporać ze skutkami doktryn opartych na nienawiści i lekceważeniu własności 83
  • Supersam 22 sty 2008 Wydarzenia roku 2002 Podpis elektroniczny Wiesław Paluszyński, TP Internet: Wejście w życie ustawy o podpisie elektronicznym to pełne, prawne uznanie technologii informatycznych w biznesie i administracji. Przejście technologii z wieku... 84
  • Mówię, więc jestem 22 sty 2008 Im więcej kobiety mówią, tym więcej mężczyźni milczą 86
  • Cyrk historii 22 sty 2008 Czy współcześni politycy poradziliby sobie w dawnych czasach? Jak Grzegorz Kołodko współpracowałby z Bolesławem Krzywoustym? Co pozostawiłby po sobie Marek Pol, gdyby rządził zamiast Kazimierza Wielkiego? Co działoby się,... 90
  • Generacja @ 22 sty 2008 Drutowanie garnków i repasacja pończoch to dla trzydziestolatków czynności z odległej historii. Dla pokolenia internetowego równie pustymi hasłami będą urząd pocztowy, okienko w banku czy urna wyborcza. Już dziś... 94
  • Mój przyjaciel pecet 22 sty 2008 Krzysztof Król: Co by się stało, gdyby nagle zniszczono wszystkie komputery na świecie? Bill Gates: Może zabrzmi to zaskakująco, ale nasze życie znacząco nie zmieniłoby się z tego powodu. Nadal wysyłalibyśmy listy ze znaczkami... 96
  • Sushi pod choinkę 22 sty 2008 Znowu będzie smażony karp, barszcz z uszkami, kutia i inne kulinarne nudy. Kochamy Boże Narodzenie. Czy w imię tradycji musimy się katować co roku tym samym, niezmiennym jadłospisem? Owszem, w czasach komunistycznej urawniłowki, kiedy... 98
  • Cicha noc 22 sty 2008 Okazało się, że posłowie Ligi Polskich Rodzin nie chcą być Europejczykami, gdyż są Polakami 101
  • Koń polski 22 sty 2008 Ponad pół miliona osób uprawia w Polsce jeździectwo 102
  • Futbol SA 22 sty 2008 Wisła Kraków to jedyny zawodowy klub piłkarski w Polsce 104
  • Harpie 2002 22 sty 2008 Potrzebne są wśród nas prawdziwe liderki, które nie zważając na podstępy, każdego dnia zdają egzamin z mądrego bycia kobietą 105
  • Szatan w Watykanie 22 sty 2008 Kulisy spisku komunistycznych służb specjalnych przeciwko Janowi PawŁowi II 106
  • Know-how 22 sty 2008 Mars pod lodem Obserwacje przekazane na ziemię przez sondę marsjańską Odyssey potwierdzają, że na Czerwonej Planecie istnieje woda. Prawdopodobnie jednak przez miliardy lat miała ona postać lodu, a więc nie mogła mieć znaczenia dla... 110
  • Fakirzy chrześcijaństwa 22 sty 2008 Stygmatycy cierpią i krwawią prawdziwie. Jak Chrystus 112
  • Wstali z łoża śmierci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda w medycynie, ten nie jest realistą 116
  • Pobudka na wiosnę 22 sty 2008 Nasi praprzodkowie mogli, jak niektóre zwierzęta, zapadać w zimowy sen 118
  • Chromosomy historii 22 sty 2008 Badania DNA zmieniają spojrzenie na przeszłość ludzkości 120
  • Bez granic 22 sty 2008 Smutna noc Zapowiada się trzecie z kolei smutne Boże Narodzenie w Betlejem. Cicha noc - bez pielgrzymów, bez świateł, dekoracji i kolęd na placu Żłóbka. Betlejem w przededniu Bożego Narodzenia jest zamknięte jako strefa... 123
  • Samobójczy strach Zachodu 22 sty 2008 Synowie Allaha stali się nowymi nietykalnymi 124
  • Bunkry władzy 22 sty 2008 Żaden przeciwatomowy schron rządzących nie dorównuje podziemnemu Pekinowi 130
  • Oranie morza 22 sty 2008 Stany Zjednoczone usiłują stworzyć wspólny rynek z Ameryką Środkową - od Panamy po Alaskę 136
  • Kopenhaski Rubikon 22 sty 2008 W czasie ilu Wigilii dane nam było powiedzieć sobie: osiągnęliśmy to, ku czemu podążaliśmy? 139
  • Menu 22 sty 2008 Polska Pinokio dzieciom Fundacja Pinokio Roberta Smoktunowicza i Roberta Szustkowskiego pamięta o potrzebujących pomocy nie tylko w święta Bożego Narodzenia, ale także na co dzień, wspierając podwarszawskie domy dziecka. Tym razem... 140
  • Bestsellery 2002 22 sty 2008 Kino "Piękny umysł" reż. Ron Howard UIP Genialny szaleniec w genialnej kreacji Russella Crowe'a, czyli to wszystko, co Amerykańska Akademia lubi najbardziej. Poruszająca, do tego prawdziwa historia wyróżnionego Nagrodą... 142
  • Literatura nic 22 sty 2008 Na bezrybiu i Masłowska gwiazda 146
  • Cierpiący za miliony dolarów 22 sty 2008 Depresja stała się najlepszą formą promocji gwiazd 150
  • Tangomania 22 sty 2008 Przetańczyć tango to jak opowiedzieć życie 152
  • Ja, bitels 22 sty 2008 Rozpad The Beatles był nieunikniony - mówi Paul McCartney 154
  • Matka harcerzyka Bonda 22 sty 2008 Sukces filmu "Śmierć nadejdzie jutro" to jednocześnie pogrzeb stylu, tradycji i tego, co widzowie w "bondach" najbardziej lubili 156
  • Sawka 2002 22 sty 2008 styczeń: Małyszomania kontra hannawaldofobia luty: Łódzkie (ludzkie) pogotowie marzec: Smolna i Ordynacka, czyli puławianie i natolińczycy? kwiecień: Na ratunek stoczni, czyli wiódł ślepy kulawego maj: Trzeźwe podejście do... 158
  • Organ Ludu 22 sty 2008 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 160
  • Ubijanie interesów 22 sty 2008 Skoro rolnicy utworzyli gospodarstwa agroturystyczne, to górnicy w likwidowanych kopalniach mogliby urządzać randki w ciemno 162