Chromosomy historii

Chromosomy historii

Badania DNA zmieniają spojrzenie na przeszłość ludzkości
Goście przybywający do Santo Domingo w Dominikanie nie mogą nie zauważyć gigantycznej budowli na planie krzyża zwieńczonej latarnią morską. Faro a Colon zostało wzniesione w hołdzie Krzysztofowi Kolumbowi. Co więcej, mieszkańcy Santo Domingo twierdzą, że właśnie tutaj spoczywają prochy odkrywcy Nowego Świata. Tymczasem mieszkańcy Sewilli w Hiszpanii są przekonani, że to właśnie w ich mieście znajduje się grób Kolumba. Który więc jest prawdziwy? Już wkrótce będzie można to stwierdzić dzięki analizie kodu genetycznego wielkiego podróżnika. Nie będzie to zresztą pierwszy wypadek, kiedy DNA okaże się skarbnicą wiedzy na temat wydarzeń z przeszłości.

Ślad pozamałżeński
Thomas Jefferson, trzeci prezydent Stanów Zjednoczonych, mógł być ojcem jednego z synów niewolnicy Sally Hemings pracującej w jego posiadłości - taka informacja ukazała się przed kilku laty w tygodniku "Nature". Naukowcy mogli dojść do takich wniosków dzięki analizie DNA potomków brata prezydenta oraz potomków dzieci Sally Hemings. Badania oparto na założeniu, że chromosom Y - odpowiadający za cechy płciowe - przechodzi w nie zmienionej formie z ojca na syna. Chociaż więc sam Jefferson nie miał synów, którzy mieliby dzieci, można prześledzić dziedziczenie chromosomu Y w rodzinie Jeffersonów ze strony brata prezydenta. Ostatecznym dowodem potwierdzającym przypuszczenia niektórych historyków, że Jefferson rzeczywiście miał romans ze swoją niewolnicą, było znalezienie podobnego chromosomu Y u potomków jej synów.
Zagadka grobu Kolumba być może również zostanie rozwiązana dzięki analizie DNA potomka podróżnika. Kolumb miał bowiem syna z nieprawego łoża o nazwisku Hernando Colon, którego prochy znajdują się w katedrze w Sewilli. Porównanie genomów ojca i syna da naukowcom możliwość ustalenia, gdzie spoczywają szczątki tego pierwszego. Sam Kolumb umarł w 1506 r. w Valladolid w Hiszpanii i właśnie tam został pochowany. Później jego prochy przeniesiono jednak do Sewilli, a w 1537 r. na wyspę Hispaniola (Haiti). W 1795 r. Hiszpanie przekazali wyspę Francuzom i przenieśli prochy Kolumba najpierw do Hawany na Kubie, a później do Sewilli. Czy jednak rzeczywiście tam się znalazły? W 1877 r. ludzie pracujący w katedrze w Santo Domingo na Dominikanie znaleźli skrzynię z 13 dużymi kośćmi i 28 małymi. Napis głosił "Sławny i wybitny mąż Cristobal Colon". Czy Hiszpanie mogli pomylić trumny? Na to pytanie już wkrótce odpowiedzą testy DNA.

Zmierzch cesarstw
Badanie DNA pobranego ze szkieletu dziecka pochowanego na rzymskim cmentarzysku w V wieku naszej ery pozwoliło ustalić przyczynę jego śmierci. Była nią malaria. Do tej pory najstarsze ślady malarii znajdowane były podczas wykopalisk z okresu średniowiecza i nic nie wskazywało na to, że choroba ta mogła występować w starożytności.
Archeolodzy i historycy od dawna zastanawiali się, co sprawiło, że w V wieku naszej ery rozpadła się potęga cesarstwa rzymskiego. Jedna z hipotez głosiła, że mogła się do tego przyczynić groźna choroba. Do tej pory była to jednak wyłącznie hipoteza. Rzymskie znaleziska potwierdzają, że mogła to być malaria.
Napoleon I, cesarz Francuzów, umarł na Wyspie Świętej Heleny na raka żołądka - taką wersję jego końca najczęściej przyjmują historycy. Tymczasem toksykolog Pascal Kintz i specjalista medycyny sądowej Paul Fournes z Francji są innego zdania. Napoleon był systematycznie podtruwany arszenikiem - twierdzą naukowcy, a swoje przekonanie opierają na badaniach DNA (potwierdziły one, że pięć dobrze zachowanych próbek włosów cesarza rzeczywiście do niego należało) i badaniach toksykologicznych. Z kolei badania przeprowadzone ostatnio na zlecenie francuskiego miesięcznika naukowego "Science et vie" dowodzą, że stężenie arszeniku we włosach Napoleona było za małe, by spowodować śmierć cesarza. Ślady arszeniku mogą świadczyć natomiast o tym, że substancja zawierająca ten związek była w czasach Napoleona używana do pielęgnacji włosów.

Kolonizacja po męsku i po damsku
Kiedy hiszpańscy konkwistadorzy przybyli do brzegów Ameryki Północnej, nie mieli żadnej litości dla tubylców - świadczą o tym zachowane źródła pisane. Niestety, potwierdziły to także badania genetyczne przeprowadzone w Kolumbii. O ile badanie chromosomu Y pozwala ustalić pochodzenie męskiej gałęzi drzewa genealogicznego ludzkości, o tyle badanie tzw. mitochondrialnego DNA pozwala stwierdzić, jakiego pochodzenia są kobiety w danej społeczności. Dzięki obydwu metodom udało się ustalić, że większość chromosomów Y wśród współczesnych Kolumbijczyków jest pochodzenia europejskiego. Mitochondrialny DNA współczesnych Kolumbijek świadczy jednak o tym, że ich praprzodkinie nie przyjechały z Europy.
Zupełnie inaczej wyglądała kolonizacja Europy, kiedy pojawiali się tu pierwsi osadnicy. Genetycy występują przeciw powszechnemu przeświadczeniu, że to mężczyźni byli odkrywcami, a kobiety pozostawały w domach. Analiza dystrybucji chromosomów Y i mitochondrialnego DNA wskazuje, że częściej dominował model, w którym męscy potomkowie zostawali w osadzie rodziców, a kobiety znajdowały męża poza jej obrębem.

Wszyscy Amerykanie to Afro-Amerykanie
"Ludzki genom to najważniejsza książka historyczna, jaką kiedykolwiek napisano" - twierdzi dr Spencer Wells, genetyk, który w ramach gigantycznego projektu poznania pochodzenia człowieka przebadał tysiące próbek ludzkiego DNA z całego świata. Jaki skutek dały jego poszukiwania? Okazuje się, że choć trudno w to uwierzyć, wszyscy ludzie na ziemi są spokrewnieni i wszyscy mają wspólnych przodków pochodzących z Afryki. Koncepcja afrykańskiego pochodzenia ludzkości nie jest nowa, ale - jak wynika z badań genetycznych dr. Wellsa - nasi przodkowie opuścili Afrykę o wiele później, niż do tej pory sądzono. Nie miliony, lecz tysiące lat temu. Badanie DNA pozwoliło także opracować mapę ich migracji.
Na pustyni Kalahari w Namibii mieszkają Buszmeni - populacja, która najwcześniej, bo około 50 tys. lat temu, oddzieliła się od głównego pnia drzewa genealogicznego ludzkości i przez te wszystkie lata pozostała wierna swojej ziemi. Skąd to wiadomo? W genomach wszystkich ludzi raz na jakiś czas powstają mutacje, które są przekazywane następnym pokoleniom, tzw. markery. Mutacje występujące u Buszmenów nie pojawiają się w żadnej innej populacji na świecie. Tropienie markerów innych społeczności pokazuje, że można je znaleźć w różnych częściach świata. Właśnie dzięki takiemu śledztwu dr Wells ustalił, że prawie 50 tys. lat temu ludzie podobni do Buszmenów musieli opuścić Afrykę. Co jednak ciekawe, najpierw skierowali swe kroki do Australii. U tamtejszych aborygenów znaleziono bowiem mutacje o pochodzeniu afrykańskim. Znacznie ważniejsza była jednak druga grupa "uchodźców" z Afryki, która opuściła kontynent 45 tys. lat temu. Ich potomkowie dotarli do środkowej Azji, a tu rozdzielili się, dając początek społecznościom zamieszkującym dzisiaj Azję, Europę i obie Ameryki. Ze środkowej Azji pochodzili również dalecy przodkowie autora niniejszego tekstu, co wykazało badanie próbki DNA wysłanej dr. Wellsowi do jego waszyngtońskiego laboratorium.


Okładka tygodnika WPROST: 51/52/2002
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2002 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2002 (1047)

  • Rozsądni wariaci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda, ten nie jest realistą. To prawda i prawda ta nie dotyczy tylko cudownych uzdrowień, lecz - co najistotniejsze - także najnowszej historii Polski, Europy, a może i świata. 3
  • Peryskop 22 sty 2008 SLD-UP-SKL Jeśli PSL szybko nie poprze porozumienia osiągniętego w Kopenhadze (ludowcy chcą mieć czas do końca stycznia), może opuścić koalicję - miał stwierdzić podczas jednego z ostatnich posiedzeń Rady Ministrów premier... 8
  • Barometr wprost 22 sty 2008 Które wydarzenie w historii Polski uważasz za najważniejsze? 8
  • Dossier 22 sty 2008 LESZEK MILLER, premier RP "Wolę, gdy jestem pytany, dlaczego kogoś nie ma w SLD, niż dlaczego ktoś jest w SLD, bo się kompromituje" PAP GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Gra ekonomiczna jest grą... 11
  • Playback 22 sty 2008 12
  • M&M 22 sty 2008 O sukcesie negocjacji Przyjął cyrk linoskoczka. Problem w tym jedynie, że ten nie umie sztuki chodzenia po linie. Lecz jemu będzie łatwiej, więc sukces załóżmy. On lubi, gdy kierunek jest "jedynie słuszny". 12
  • Rąbanka Fiata 22 sty 2008 Najdramatyczniejszy dzień w historii Fiata" - komentowały włoskie gazety. 12
  • Fotoplastykon 22 sty 2008 14
  • Poczta 22 sty 2008 Polska Akademia Plagiatu W numerze 22 opublikowaliśmy artykuł Grzegorza Pawelczyka i Rafała Pleśniaka "Polska Akademia Plagiatu". Zawarty był w nim zarzut zbieżności dwóch prac naukowych z Zakładu Farmakodynamiki Akademii... 16
  • Kadry 22 sty 2008 17
  • Kopenhaskie rozwiązanie 22 sty 2008 Miller uzyskał w Kopenhadze więcej, niż Schröder, Blair, Chirac i Berlusconi chcieli mu dać 18
  • Kopalnie bez dna 22 sty 2008 Nawet gdyby górnicy strajkowali całą zimę, byłoby ciepło w domach 24
  • Symbole III Rzeczypospolitej 22 sty 2008 Czytelnicy "Wprost" i słuchacze Trójki wybierają 26
  • Sekcja śmierci 22 sty 2008 "Wprost" i "Polsat" - Kto naprawdę zabił księdza Jerzego Popiełuszkę? 30
  • Brygady D 22 sty 2008 W Służbie Bezpieczeństwa PRL działały wyjęte spod prawa jednostki specjalne 32
  • Klan Wałęsów 22 sty 2008 25 osób zasiądzie przy wigilijnym stole Danuty i Lecha 40
  • Alfabet koalicji 22 sty 2008 Boski Tadeo Iwiński - przyjaciel Samuela Huntingtona. Tak przynajmniej o sobie mówi, a my mu wierzymy na słowo. Zarazem czołowy maczo SLD i rządu. Nic dziwnego, że Leszek Miller trzyma go blisko siebie w kancelarii premiera. Typ... 46
  • Alfabet opozycji 22 sty 2008 Blokowanie mównicy sejmowej - specjalność polskiej opozycji. Prekursorem tej metody był Andrzej Lepper (Samoobrona), ale szybko przejął ją i udoskonalił Gabriel Janowski (LPR). Jako osoba o wolniejszej perystaltyce i niezmierzonej... 48
  • Burmistrz herbowy 22 sty 2008 Potomkowie arystokracji i szlachty sięgają po władzę 50
  • Propaganda klęski 22 sty 2008 Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem i stabilnością, o jakich nie mogła marzyć przez ponad trzysta lat 53
  • Wydarzenia 2002 - Polska 22 sty 2008 Po 57 latach na emigracji Jan Nowak-Jeziorański wraca do Polski: kurier do Warszawy 1 maja 2004 r. Polska będzie członkiem Unii Europejskiej: eurolokata Janusz Śniadek zastępuje Mariana Krzaklewskiego na stanowisku szefa... 54
  • Wydarzenia 2002 - Świat 22 sty 2008 George W. Bush demaskuje "oś zła": świat przed dehusajnizacją Inspektorzy ONZ wracają do Iraku: prześwietlanie Saddama Nastolatek z Niemiec zabija 17 uczniów: szkoła urodzonych morderców Koniec deutsche vita:... 56
  • Lista nieobecności 2002 22 sty 2008 Polska Lidia Ciołkoszowa Działaczka PPS, przewodnicząca tej partii na obczyźnie, a od 1990 r. honorowa przewodnicząca PPS w kraju. Odznaczona Krzyżem Polonia Restituta przez prezydenta Lecha Wałęsę. Żyła 100 lat. Edward Dziewoński... 58
  • Giełda 2002 22 sty 2008 Hossa ŚwiatŻegnaj, kryzysie! Na razie tylko w USA. Tamtejsze indeksy giełdowe wzrosły średnio o 25 proc., a amerykański PKB ma się zwiększyć w czwartym kwartale o 1 proc. w skali roku. Zwycięstwo republikanów w wyborach... 60
  • Nasz nowy świat 22 sty 2008 25 najbogatszych emigrantów z Polski: 1. Barbara Piasecka-Johnson; 2. Andrew J. "Flip" Filipowski; 3. Henryk de Kwiatkowski.... 62
  • Siedem strachów 22 sty 2008 Szklana kula Orłowskiego, czyli co nam grozi w 2003 r. 72
  • Warte Złamanego Grosza 22 sty 2008 20 najgłupszych pomysłów gospodarczych 2002 rokuJedenastoprocentowa składka na ubezpieczania zdrowotne, kasa fiskalna w taksówce, lekarstwo za złotówkę, winieta za jazdę po autostradach, których nie ma - to tylko niektóre z... 76
  • Mali i duzi 22 sty 2008 Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce 82
  • Czego chcą Polacy? 22 sty 2008 Polska nie może się uporać ze skutkami doktryn opartych na nienawiści i lekceważeniu własności 83
  • Supersam 22 sty 2008 Wydarzenia roku 2002 Podpis elektroniczny Wiesław Paluszyński, TP Internet: Wejście w życie ustawy o podpisie elektronicznym to pełne, prawne uznanie technologii informatycznych w biznesie i administracji. Przejście technologii z wieku... 84
  • Mówię, więc jestem 22 sty 2008 Im więcej kobiety mówią, tym więcej mężczyźni milczą 86
  • Cyrk historii 22 sty 2008 Czy współcześni politycy poradziliby sobie w dawnych czasach? Jak Grzegorz Kołodko współpracowałby z Bolesławem Krzywoustym? Co pozostawiłby po sobie Marek Pol, gdyby rządził zamiast Kazimierza Wielkiego? Co działoby się,... 90
  • Generacja @ 22 sty 2008 Drutowanie garnków i repasacja pończoch to dla trzydziestolatków czynności z odległej historii. Dla pokolenia internetowego równie pustymi hasłami będą urząd pocztowy, okienko w banku czy urna wyborcza. Już dziś... 94
  • Mój przyjaciel pecet 22 sty 2008 Krzysztof Król: Co by się stało, gdyby nagle zniszczono wszystkie komputery na świecie? Bill Gates: Może zabrzmi to zaskakująco, ale nasze życie znacząco nie zmieniłoby się z tego powodu. Nadal wysyłalibyśmy listy ze znaczkami... 96
  • Sushi pod choinkę 22 sty 2008 Znowu będzie smażony karp, barszcz z uszkami, kutia i inne kulinarne nudy. Kochamy Boże Narodzenie. Czy w imię tradycji musimy się katować co roku tym samym, niezmiennym jadłospisem? Owszem, w czasach komunistycznej urawniłowki, kiedy... 98
  • Cicha noc 22 sty 2008 Okazało się, że posłowie Ligi Polskich Rodzin nie chcą być Europejczykami, gdyż są Polakami 101
  • Koń polski 22 sty 2008 Ponad pół miliona osób uprawia w Polsce jeździectwo 102
  • Futbol SA 22 sty 2008 Wisła Kraków to jedyny zawodowy klub piłkarski w Polsce 104
  • Harpie 2002 22 sty 2008 Potrzebne są wśród nas prawdziwe liderki, które nie zważając na podstępy, każdego dnia zdają egzamin z mądrego bycia kobietą 105
  • Szatan w Watykanie 22 sty 2008 Kulisy spisku komunistycznych służb specjalnych przeciwko Janowi PawŁowi II 106
  • Know-how 22 sty 2008 Mars pod lodem Obserwacje przekazane na ziemię przez sondę marsjańską Odyssey potwierdzają, że na Czerwonej Planecie istnieje woda. Prawdopodobnie jednak przez miliardy lat miała ona postać lodu, a więc nie mogła mieć znaczenia dla... 110
  • Fakirzy chrześcijaństwa 22 sty 2008 Stygmatycy cierpią i krwawią prawdziwie. Jak Chrystus 112
  • Wstali z łoża śmierci 22 sty 2008 Kto nie wierzy w cuda w medycynie, ten nie jest realistą 116
  • Pobudka na wiosnę 22 sty 2008 Nasi praprzodkowie mogli, jak niektóre zwierzęta, zapadać w zimowy sen 118
  • Chromosomy historii 22 sty 2008 Badania DNA zmieniają spojrzenie na przeszłość ludzkości 120
  • Bez granic 22 sty 2008 Smutna noc Zapowiada się trzecie z kolei smutne Boże Narodzenie w Betlejem. Cicha noc - bez pielgrzymów, bez świateł, dekoracji i kolęd na placu Żłóbka. Betlejem w przededniu Bożego Narodzenia jest zamknięte jako strefa... 123
  • Samobójczy strach Zachodu 22 sty 2008 Synowie Allaha stali się nowymi nietykalnymi 124
  • Bunkry władzy 22 sty 2008 Żaden przeciwatomowy schron rządzących nie dorównuje podziemnemu Pekinowi 130
  • Oranie morza 22 sty 2008 Stany Zjednoczone usiłują stworzyć wspólny rynek z Ameryką Środkową - od Panamy po Alaskę 136
  • Kopenhaski Rubikon 22 sty 2008 W czasie ilu Wigilii dane nam było powiedzieć sobie: osiągnęliśmy to, ku czemu podążaliśmy? 139
  • Menu 22 sty 2008 Polska Pinokio dzieciom Fundacja Pinokio Roberta Smoktunowicza i Roberta Szustkowskiego pamięta o potrzebujących pomocy nie tylko w święta Bożego Narodzenia, ale także na co dzień, wspierając podwarszawskie domy dziecka. Tym razem... 140
  • Bestsellery 2002 22 sty 2008 Kino "Piękny umysł" reż. Ron Howard UIP Genialny szaleniec w genialnej kreacji Russella Crowe'a, czyli to wszystko, co Amerykańska Akademia lubi najbardziej. Poruszająca, do tego prawdziwa historia wyróżnionego Nagrodą... 142
  • Literatura nic 22 sty 2008 Na bezrybiu i Masłowska gwiazda 146
  • Cierpiący za miliony dolarów 22 sty 2008 Depresja stała się najlepszą formą promocji gwiazd 150
  • Tangomania 22 sty 2008 Przetańczyć tango to jak opowiedzieć życie 152
  • Ja, bitels 22 sty 2008 Rozpad The Beatles był nieunikniony - mówi Paul McCartney 154
  • Matka harcerzyka Bonda 22 sty 2008 Sukces filmu "Śmierć nadejdzie jutro" to jednocześnie pogrzeb stylu, tradycji i tego, co widzowie w "bondach" najbardziej lubili 156
  • Sawka 2002 22 sty 2008 styczeń: Małyszomania kontra hannawaldofobia luty: Łódzkie (ludzkie) pogotowie marzec: Smolna i Ordynacka, czyli puławianie i natolińczycy? kwiecień: Na ratunek stoczni, czyli wiódł ślepy kulawego maj: Trzeźwe podejście do... 158
  • Organ Ludu 22 sty 2008 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 160
  • Ubijanie interesów 22 sty 2008 Skoro rolnicy utworzyli gospodarstwa agroturystyczne, to górnicy w likwidowanych kopalniach mogliby urządzać randki w ciemno 162

ZKDP - Nakład kontrolowany