Mali i duzi

Mali i duzi

Dodano:   /  Zmieniono: 
Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce
Funkcjonowanie przedsiębiorstw o różnej wielkości jest jedną z ważnych cech gospodarki. Są branże, w których rację bytu mają tylko wielkie firmy, na przykład produkcja wielkich samolotów, przemysł motoryzacyjny czy telekomunikacja. Można w nich działać jedynie na wielką skalę, co wynika z konieczności ponoszenia ogromnych kosztów choćby opracowywania nowych produktów czy utrzymywania sieci. W większości dziedzin nie istnieją jednak takie ograniczenia, a więc jest miejsce dla małych i średnich przedsiębiorstw. Co więcej, postęp techniczny obniża bariery wejścia na rynek. Tak się dzieje w przemyśle stalowym dzięki pojawieniu się pieców elektrycznych czy w energetyce wskutek upowszechnienia się turbin gazowych.
Trzeba pamiętać, że nie wszystkie fuzje, w których wyniku powstają wielkie korporacje, zdają egzamin z rachunku ekonomicznego. Niektóre są następstwem mocarstwowych ambicji menedżerów i po okresie ekspansji przychodzi czas na gwałtowną kurację odchudzającą. Taki los spotkał ostatnio międzynarodową (choć zakotwiczoną we Francji) firmę Vivendi. W konkurencyjnej gospodarce wielkość nie gwarantuje sukcesu, a czasami nawet utrzymania się na rynku; nikt nie jest zwycięzcą raz na zawsze. Konkurencja wiąże się z ryzykiem i dlatego nie wszystkim się podoba. Ludzie mało odporni na ryzyko mogą tęsknić do centralnego planowania.

Błąd skoncentrowany
W gospodarce zdominowanej przez wielkie podmioty skupienie w jednym ośrodku wielu decyzji może oznaczać koncentrację wielkich błędów. Tak się stało na przykład w Korei Południowej, gdzie sławione przez niektórych czebole lekkomyślnie i na wielką skalę zadłużyły się za granicą. Doprowadziło to w 1997 r. do krachu, który wyzwolił falę reform. Dziś - ku wielkiej satysfakcji Koreańczyków - ich ojczyznę stawia się za wzór Japończykom. Może dożyjemy czasów, gdy Polska będzie stawiana za wzór Niemcom? Skupienie władzy gospodarczej w rękach kilku wielkich rodzin czy klanów jest ryzykowne dla państwa. W skrajnym wypadku może się ono stać własnością rodzinną. Dlatego konkurencja, m.in. dzięki otwartości na świat, jest ważna nie tylko dla efektywności gospodarki, ale i dla jakości polityki. Przypominam - przy konkurencji nie ma stałych zwycięzców, konkurencja w gospodarce sprzyja więc konkurencji w polityce. Powinni o tym pamiętać wszyscy demokraci, zwłaszcza jeśli nie lubili dotychczas wolnego rynku.

Test prób i błędów
Nie jest przypadkiem, że tam, gdzie władza gospodarcza zlewa się z polityczną, narzędzia władzy państwowej są często wykorzystywane do ochrony zdobytych pozycji ekonomicznych, a więc przeciw konkurencji. Rozdzielenie władzy politycznej i gospodarczej ma głęboki sens. Trzeba też wspomnieć, że tam, gdzie wielkie firmy nie są własnością rodzinną, lecz mają wielu rozproszonych akcjonariuszy, pojawia się problem kontroli postępowania menedżerów. Pokazały to dobitnie ostatnie skandale korporacyjne w Stanach Zjednoczonych. Wprawdzie radość ze zgonu amerykańskiego modelu kapitalizmu jest przedwczesna, ale problemy okazały się poważniejsze, niż powszechnie sądzono. W demokratycznym kapitalizmie istnieje jednak tendencja do samonaprawy metodą prób i błędów, w socjalizmie zaś jedynie ciąg błędów.
Sygnalizując możli-we problemy wielkich przedsiębiorstw, jestem daleki od idealizowania systemów, w których działają głównie małe firmy. Taka sytuacja może bowiem świadczyć o istnieniu barier rozwoju przedsiębiorstw, co powoduje, że przynajmniej w niektórych dziedzinach firmy nie osiągają optymalnych rozmiarów i w efekcie produkują po zbyt wysokich kosztach. Niedawny raport instytutu McKinseya na temat Argentyny ujawnił, że w tym kraju opłaca się być małym, bo dużemu trudniej działać w szarej strefie i nie płacić podatków. W rezultacie niektóre argentyńskie firmy (m.in. zajmujące się produkcją mięsa) są za małe i dlatego mało efektywne, a to ogranicza rozwój całej gospodarki.

Tańcowały dwa Michały
Nie da się (nie należy w ogóle próbować) dekretować udziałów małych, średnich i dużych firm w gospodarce. Trzeba natomiast minimalizować bariery utrudniające tworzenie nowych przedsiębiorstw oraz funkcjonowanie już istniejących. Wtedy w gospodarce będzie stały ruch, ciągłe przypływy nowych i odpływy wcześniej założonych przedsiębiorstw. Stale będzie się pojawiać wiele nowych firm - niektóre urosną, a inne stracą miejsce na rynku; to samo może spotkać większe przedsiębiorstwa. Warto podkreślić, że w krajach posocjalistycznych, które do tej pory osiągnęły sukcesy gospodarcze, udział małych i średnich przedsiębiorstw w gospodarce jest większy niż w państwach, gdzie postęp ekonomiczny jest mniejszy. Badania Banku Światowego pokazują, że w małych i średnich przedsiębiorstwach w 1998 r. pracowało 55,1 proc. ogółu zatrudnionych na Litwie, 54,9 proc. na Węgrzech, 48,7 proc. w Czechach, 45,7 proc. w Polsce. Na Białorusi ten wskaźnik wynosił 15,9 proc., a na Ukrainie 16,9 proc.
Jedną z głównych barier powstawania i rozwoju małych firm jest tolerowanie choroby dużych przedsiębiorstw poprzez blokowanie czy opóźnianie ich prywatyzacji. Związane z tym straty prowadzą do wzrostu podatków oraz cen dóbr dostarczanych przez chore mamuty. Nie da się pomagać małym, nie naprawiając dużych. "Wspieranie" małych firm przy podtrzymywaniu choroby dużych przypomina postępowanie kierowcy, który lekko wciska na gaz, a jednocześnie do deski wdusza hamulec. n
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2002 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2002 (1047)

  • Rozsądni wariaci22 sty 2008Kto nie wierzy w cuda, ten nie jest realistą. To prawda i prawda ta nie dotyczy tylko cudownych uzdrowień, lecz - co najistotniejsze - także najnowszej historii Polski, Europy, a może i świata.3
  • Peryskop22 sty 2008SLD-UP-SKL Jeśli PSL szybko nie poprze porozumienia osiągniętego w Kopenhadze (ludowcy chcą mieć czas do końca stycznia), może opuścić koalicję - miał stwierdzić podczas jednego z ostatnich posiedzeń Rady Ministrów premier...8
  • Barometr wprost22 sty 2008Które wydarzenie w historii Polski uważasz za najważniejsze?8
  • Dossier22 sty 2008LESZEK MILLER, premier RP "Wolę, gdy jestem pytany, dlaczego kogoś nie ma w SLD, niż dlaczego ktoś jest w SLD, bo się kompromituje" PAP GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Gra ekonomiczna jest grą...11
  • Playback22 sty 200812
  • M&M22 sty 2008O sukcesie negocjacji Przyjął cyrk linoskoczka. Problem w tym jedynie, że ten nie umie sztuki chodzenia po linie. Lecz jemu będzie łatwiej, więc sukces załóżmy. On lubi, gdy kierunek jest "jedynie słuszny".12
  • Rąbanka Fiata22 sty 2008Najdramatyczniejszy dzień w historii Fiata" - komentowały włoskie gazety.12
  • Fotoplastykon22 sty 200814
  • Poczta22 sty 2008Polska Akademia Plagiatu W numerze 22 opublikowaliśmy artykuł Grzegorza Pawelczyka i Rafała Pleśniaka "Polska Akademia Plagiatu". Zawarty był w nim zarzut zbieżności dwóch prac naukowych z Zakładu Farmakodynamiki Akademii...16
  • Kadry22 sty 200817
  • Kopenhaskie rozwiązanie22 sty 2008Miller uzyskał w Kopenhadze więcej, niż Schröder, Blair, Chirac i Berlusconi chcieli mu dać18
  • Kopalnie bez dna22 sty 2008Nawet gdyby górnicy strajkowali całą zimę, byłoby ciepło w domach24
  • Symbole III Rzeczypospolitej22 sty 2008Czytelnicy "Wprost" i słuchacze Trójki wybierają26
  • Sekcja śmierci22 sty 2008"Wprost" i "Polsat" - Kto naprawdę zabił księdza Jerzego Popiełuszkę?30
  • Brygady D22 sty 2008W Służbie Bezpieczeństwa PRL działały wyjęte spod prawa jednostki specjalne32
  • Klan Wałęsów22 sty 200825 osób zasiądzie przy wigilijnym stole Danuty i Lecha40
  • Alfabet koalicji22 sty 2008Boski Tadeo Iwiński - przyjaciel Samuela Huntingtona. Tak przynajmniej o sobie mówi, a my mu wierzymy na słowo. Zarazem czołowy maczo SLD i rządu. Nic dziwnego, że Leszek Miller trzyma go blisko siebie w kancelarii premiera. Typ...46
  • Alfabet opozycji22 sty 2008Blokowanie mównicy sejmowej - specjalność polskiej opozycji. Prekursorem tej metody był Andrzej Lepper (Samoobrona), ale szybko przejął ją i udoskonalił Gabriel Janowski (LPR). Jako osoba o wolniejszej perystaltyce i niezmierzonej...48
  • Burmistrz herbowy22 sty 2008Potomkowie arystokracji i szlachty sięgają po władzę50
  • Propaganda klęski22 sty 2008Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem i stabilnością, o jakich nie mogła marzyć przez ponad trzysta lat53
  • Wydarzenia 2002 - Polska22 sty 2008Po 57 latach na emigracji Jan Nowak-Jeziorański wraca do Polski: kurier do Warszawy 1 maja 2004 r. Polska będzie członkiem Unii Europejskiej: eurolokata Janusz Śniadek zastępuje Mariana Krzaklewskiego na stanowisku szefa...54
  • Wydarzenia 2002 - Świat22 sty 2008George W. Bush demaskuje "oś zła": świat przed dehusajnizacją Inspektorzy ONZ wracają do Iraku: prześwietlanie Saddama Nastolatek z Niemiec zabija 17 uczniów: szkoła urodzonych morderców Koniec deutsche vita:...56
  • Lista nieobecności 200222 sty 2008Polska Lidia Ciołkoszowa Działaczka PPS, przewodnicząca tej partii na obczyźnie, a od 1990 r. honorowa przewodnicząca PPS w kraju. Odznaczona Krzyżem Polonia Restituta przez prezydenta Lecha Wałęsę. Żyła 100 lat. Edward Dziewoński...58
  • Giełda 200222 sty 2008Hossa ŚwiatŻegnaj, kryzysie! Na razie tylko w USA. Tamtejsze indeksy giełdowe wzrosły średnio o 25 proc., a amerykański PKB ma się zwiększyć w czwartym kwartale o 1 proc. w skali roku. Zwycięstwo republikanów w wyborach...60
  • Nasz nowy świat22 sty 200825 najbogatszych emigrantów z Polski: 1. Barbara Piasecka-Johnson; 2. Andrew J. "Flip" Filipowski; 3. Henryk de Kwiatkowski....62
  • Siedem strachów22 sty 2008Szklana kula Orłowskiego, czyli co nam grozi w 2003 r.72
  • Warte Złamanego Grosza22 sty 200820 najgłupszych pomysłów gospodarczych 2002 rokuJedenastoprocentowa składka na ubezpieczania zdrowotne, kasa fiskalna w taksówce, lekarstwo za złotówkę, winieta za jazdę po autostradach, których nie ma - to tylko niektóre z...76
  • Mali i duzi22 sty 2008Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce82
  • Czego chcą Polacy?22 sty 2008Polska nie może się uporać ze skutkami doktryn opartych na nienawiści i lekceważeniu własności83
  • Supersam22 sty 2008Wydarzenia roku 2002 Podpis elektroniczny Wiesław Paluszyński, TP Internet: Wejście w życie ustawy o podpisie elektronicznym to pełne, prawne uznanie technologii informatycznych w biznesie i administracji. Przejście technologii z wieku...84
  • Mówię, więc jestem22 sty 2008Im więcej kobiety mówią, tym więcej mężczyźni milczą86
  • Cyrk historii22 sty 2008Czy współcześni politycy poradziliby sobie w dawnych czasach? Jak Grzegorz Kołodko współpracowałby z Bolesławem Krzywoustym? Co pozostawiłby po sobie Marek Pol, gdyby rządził zamiast Kazimierza Wielkiego? Co działoby się,...90
  • Generacja @22 sty 2008Drutowanie garnków i repasacja pończoch to dla trzydziestolatków czynności z odległej historii. Dla pokolenia internetowego równie pustymi hasłami będą urząd pocztowy, okienko w banku czy urna wyborcza. Już dziś...94
  • Mój przyjaciel pecet22 sty 2008Krzysztof Król: Co by się stało, gdyby nagle zniszczono wszystkie komputery na świecie? Bill Gates: Może zabrzmi to zaskakująco, ale nasze życie znacząco nie zmieniłoby się z tego powodu. Nadal wysyłalibyśmy listy ze znaczkami...96
  • Sushi pod choinkę22 sty 2008Znowu będzie smażony karp, barszcz z uszkami, kutia i inne kulinarne nudy. Kochamy Boże Narodzenie. Czy w imię tradycji musimy się katować co roku tym samym, niezmiennym jadłospisem? Owszem, w czasach komunistycznej urawniłowki, kiedy...98
  • Cicha noc22 sty 2008Okazało się, że posłowie Ligi Polskich Rodzin nie chcą być Europejczykami, gdyż są Polakami101
  • Koń polski22 sty 2008Ponad pół miliona osób uprawia w Polsce jeździectwo102
  • Futbol SA22 sty 2008Wisła Kraków to jedyny zawodowy klub piłkarski w Polsce104
  • Harpie 200222 sty 2008Potrzebne są wśród nas prawdziwe liderki, które nie zważając na podstępy, każdego dnia zdają egzamin z mądrego bycia kobietą105
  • Szatan w Watykanie22 sty 2008Kulisy spisku komunistycznych służb specjalnych przeciwko Janowi PawŁowi II106
  • Know-how22 sty 2008Mars pod lodem Obserwacje przekazane na ziemię przez sondę marsjańską Odyssey potwierdzają, że na Czerwonej Planecie istnieje woda. Prawdopodobnie jednak przez miliardy lat miała ona postać lodu, a więc nie mogła mieć znaczenia dla...110
  • Fakirzy chrześcijaństwa22 sty 2008Stygmatycy cierpią i krwawią prawdziwie. Jak Chrystus112
  • Wstali z łoża śmierci22 sty 2008Kto nie wierzy w cuda w medycynie, ten nie jest realistą116
  • Pobudka na wiosnę22 sty 2008Nasi praprzodkowie mogli, jak niektóre zwierzęta, zapadać w zimowy sen118
  • Chromosomy historii22 sty 2008Badania DNA zmieniają spojrzenie na przeszłość ludzkości120
  • Bez granic22 sty 2008Smutna noc Zapowiada się trzecie z kolei smutne Boże Narodzenie w Betlejem. Cicha noc - bez pielgrzymów, bez świateł, dekoracji i kolęd na placu Żłóbka. Betlejem w przededniu Bożego Narodzenia jest zamknięte jako strefa...123
  • Samobójczy strach Zachodu22 sty 2008Synowie Allaha stali się nowymi nietykalnymi124
  • Bunkry władzy22 sty 2008Żaden przeciwatomowy schron rządzących nie dorównuje podziemnemu Pekinowi130
  • Oranie morza22 sty 2008Stany Zjednoczone usiłują stworzyć wspólny rynek z Ameryką Środkową - od Panamy po Alaskę136
  • Kopenhaski Rubikon22 sty 2008W czasie ilu Wigilii dane nam było powiedzieć sobie: osiągnęliśmy to, ku czemu podążaliśmy?139
  • Menu22 sty 2008Polska Pinokio dzieciom Fundacja Pinokio Roberta Smoktunowicza i Roberta Szustkowskiego pamięta o potrzebujących pomocy nie tylko w święta Bożego Narodzenia, ale także na co dzień, wspierając podwarszawskie domy dziecka. Tym razem...140
  • Bestsellery 200222 sty 2008Kino "Piękny umysł" reż. Ron Howard UIP Genialny szaleniec w genialnej kreacji Russella Crowe'a, czyli to wszystko, co Amerykańska Akademia lubi najbardziej. Poruszająca, do tego prawdziwa historia wyróżnionego Nagrodą...142
  • Literatura nic22 sty 2008Na bezrybiu i Masłowska gwiazda146
  • Cierpiący za miliony dolarów22 sty 2008Depresja stała się najlepszą formą promocji gwiazd150
  • Tangomania22 sty 2008Przetańczyć tango to jak opowiedzieć życie152
  • Ja, bitels22 sty 2008Rozpad The Beatles był nieunikniony - mówi Paul McCartney154
  • Matka harcerzyka Bonda22 sty 2008Sukces filmu "Śmierć nadejdzie jutro" to jednocześnie pogrzeb stylu, tradycji i tego, co widzowie w "bondach" najbardziej lubili156
  • Sawka 200222 sty 2008styczeń: Małyszomania kontra hannawaldofobia luty: Łódzkie (ludzkie) pogotowie marzec: Smolna i Ordynacka, czyli puławianie i natolińczycy? kwiecień: Na ratunek stoczni, czyli wiódł ślepy kulawego maj: Trzeźwe podejście do...158
  • Organ Ludu22 sty 2008TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI160
  • Ubijanie interesów22 sty 2008Skoro rolnicy utworzyli gospodarstwa agroturystyczne, to górnicy w likwidowanych kopalniach mogliby urządzać randki w ciemno162