Literatura nic

Literatura nic

Dodano:   /  Zmieniono: 
Na bezrybiu i Masłowska gwiazda
Wystarczyła jedna słaba powieść, by 19-letnia mieszkanka Wejherowa stała się symbolem tego, co najnowsze, najlepsze, najbardziej awangardowe w polskiej literaturze. Jest z pozoru skandalizująca książka, jest upozowana na skandalistkę autorka: rude włosy, papieros w zębach, w tle smętne, odrapane blokowisko... W telewizyjnym programie "Idol" jeden z jurorów, chcąc wytknąć uczestniczce ignorancję, zapytał: - "Wiesz, kim jest Dorota Masłowska?" Masłowska, autorka "Wojny polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną", wali prosto z mostu: "Zawstydziłam wszystkich tym, że rzyganie, defloracja i walenie konia zostało postawione w jednym rządku z drzewami i kwiatami. Napisane na papierze i wydrukowane. Dlatego może jestem hańbą polskiej literatury". Dorota Masłowska, Krzysztof Varga, Robert Neumann - to tylko kilka przykładów pisarzy okrzykniętych ostatnimi czasy gwiazdami. Ich książki są agresywnie reklamowane, bo polska literatura na gwałt potrzebuje chociaż złudzenia, namiastki sukcesu.

Słaby Silny
"Hańba polskiej literatury" - brzmi jak hasło reklamowe, które razem z opinią, że to pierwsza w Polsce tzw. powieść dresiarska, nakręciło koniunkturę. Tymczasem główny bohater, niejaki Silny, to raczej wy(tfu!)r fantazji dziewczyny z prowincji na temat tego, co też może się roić w głowie blokersa. Masłowską wsparli jej starsi koledzy po fachu. "Ta metrykalnie młodziutka dziewczyna ma w sobie tak niesłychaną dojrzałość pisarską i taki dar władania polszczyzną, dar rozpruwania, nicowania, rozbijania na miazgę języka i tworzenia z tej miazgi języka swoistego, że możliwości dalszego rozwoju wydają się tu nie do zmierzenia" - wyrokował Jerzy Pilch. W wielki dzwon uderzył też poeta Marcin Świetlicki, oświadczając, że warto było pożyć 40 lat, by coś podobnego przeczytać. I tak sukces medialny stał się faktem. Teraz tylko czekać, aż ktoś wejherowską nastolatkę zgłosi do literackiego Nobla.

Kto podrze te bazgroły?
Za wrzawę wokół Masłowskiej w najmniejszym stopniu odpowiada ona sama. Wykorzystała swoje pięć minut i poparcie zachwyconych nią tzw. autorytetów. Skoro jej powieść okrzyknięto arcydziełem, zaczęła publikować, gdzie popadło - od felietonów w "Przekroju" po esej w cyklu "Generacja Nic" w "Gazecie Wyborczej". Głód nowych twarzy, które miałyby się stać wizytówką kolejnego pokolenia, jest tak wielki, że wystarczy cokolwiek wydrukować, by na autora zaczęto się powoływać. Przykładem Krzysztof Varga. "Tequila" i "Karolina" - powieści o "piciu, pannach i rocku" - aż proszą się o opatrywanie przymiotnikiem kultowy, który zazwyczaj znaczy tyle co nic. Varga miał już nominację do Nike, pochlebnie pisał o nim Andrzej Stasiuk. Niestety, trudno ufać tym opiniom - to po prostu towarzystwo wzajemnej adoracji.
Krytyka literacka, podzielona według środowiskowo-politycznego klucza, kompletnie straciła autorytet. Kto więc ma weryfikować oceny ferowane przez zaprzyjaźnionych recenzentów lub kolegów pisarzy? Powinna to robić - jako najbardziej wpływowe medium - telewizja. Niestety, większość obecnych na antenie programów kulturalnych jest robiona według schematu "u cioci na imieninach". Ich gospodarze wdzięczą się do zaproszonych twórców i nawzajem siebie przekrzykują. Dopóki najważniejszym celem telewizyjnej publicystki kulturalnej będzie zapewnienie pisarzom dobrego samopoczucia, dopóty nie doczekamy się polskiego Marcela Rei-cha-Ranickiego ani Bernarda Pivota. Czy ktoś się odważy publicznie podrzeć pseudointeligenckie, nudne bazgroły?

Grzech wtórności
Ile wart jest "Szum" Roberta Neumanna - powieść, która jest nieudaną próbą opisu zepsutego do szpiku kości świata polskich mediów? Autor poważył się jedynie na atrakcyjny temat, reszta to już nawet nie szum, lecz cisza - z zażenowania. Obcowanie z taką literaturą, pozbawioną krzty wdzięku, nie należy do przyjemności. Wystarczą przytoczone przez autora nazwiska Piotra Bratkowskiego oraz Roberta Stillera (wiadomo - autorytety muszą być) i jedna czy dwie entuzjastyczne recenzje, by w Polskę poszło hasło: sukces. I koniec. Skołowany czytelnik przyjmuje za dobrą monetę frazesy wymyślone przez biuro reklamowe wydawnictwa i umieszczane w widocznym miejscu na skrzydełku książki lub specjalnej banderolce.
Na tronie królowej nakładów wciąż siedzi Joanna Chmielewska, ale po piętach depcze jej Katarzyna Grochola. "Nigdy w życiu" czy "Serce na temblaku" walczą na lis-tach bestsellerów z powieściami Paula Coelho, Williama Whartona czy z Harrym Potterem. I wszyscy zapomnieli, że także proza Grocholi skażona jest grzechem podstawowym - wtórnością. To przecież niemal dosłowne przeniesienie na rodzimy grunt bohaterki w rodzaju Bridget Jones. Stosując telewizyjne kryteria, powieści Grocholi są jak programy na licencji, kręcone według wymyślonego przez kogoś innego scenariusza.
Na podobnej zasadzie próbuje się wykreować nurt feministyczny: w wersji "dojrzałej" (Krystyna Kofta) i "młodzieżowej" (Kinga Dunin).
Współczesna literatura polska nie przestanie istnieć bez dobrej powieści. Owszem, mamy w tej dziedzinie świetne tradycje - od "Lalki" po "Noce i dnie" - ale jest też kilka innych, nie gorszych gatunków literackich, w których można coś ważnego powiedzieć o współczesności. Dobra passa poetycka Polaków, która wynika z aktywności uznanych mistrzów (Miłosz, Szymborska, Różewicz, Barańczak), prozy z epickim zacięciem nie zastąpi. Prędzej uczyni to literatura faktu, w szczególności wspomnieniowa, która przeżywa wyraźny renesans. Skutki nadymania Masłowskiej do rangi odkrycia będą opłakane: ponoć na firmamencie pojawił się ostrzyżony na łyso siedemnastolatek ze Świdnicy, który opublikował pierwszą w Polsce hiphopową odyseję.


Poczet przereklamowanych
  • Dorota Masłowska wykorzystała swoje pięć minut i poparcie zachwyconych nią tzw. autorytetów
  • Olga Tokarczuk ostatnio opublikowała "Grę na wielu bębenkach"
  • Kinga Dunin reprezentuje nurt feministyczny w wersji "młodzieżowej"
  • Krzysztof Varga - jego "Tequila" otarła się o nagrodę Nike
  • Hanna Kowalewska zdobyła pierwszą nagrodę w konkursie literackim za "Tego lata w Zawrociu"
  • Magdalena Tulli - autorka "Snów i kamieni"
  • Katarzyna Grochola - powieścią "Nigdy w życiu" na listach bestsellerów depcze po piętach Harry'emu Potterowi
  • Jerzy Pilch chwali Masłowską i sam zbiera laurki od zaprzyjaźnionych recenzentów
  • Krystyna Kofta reprezentuje nurt feministyczny w wersji "dojrzałej"
  • Tomasz Jastrun - lepszy felietonista niż pisarz
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2002 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2002 (1047)

  • Rozsądni wariaci22 sty 2008Kto nie wierzy w cuda, ten nie jest realistą. To prawda i prawda ta nie dotyczy tylko cudownych uzdrowień, lecz - co najistotniejsze - także najnowszej historii Polski, Europy, a może i świata.3
  • Peryskop22 sty 2008SLD-UP-SKL Jeśli PSL szybko nie poprze porozumienia osiągniętego w Kopenhadze (ludowcy chcą mieć czas do końca stycznia), może opuścić koalicję - miał stwierdzić podczas jednego z ostatnich posiedzeń Rady Ministrów premier...8
  • Barometr wprost22 sty 2008Które wydarzenie w historii Polski uważasz za najważniejsze?8
  • Dossier22 sty 2008LESZEK MILLER, premier RP "Wolę, gdy jestem pytany, dlaczego kogoś nie ma w SLD, niż dlaczego ktoś jest w SLD, bo się kompromituje" PAP GRZEGORZ KOŁODKO, wicepremier, minister finansów "Gra ekonomiczna jest grą...11
  • Playback22 sty 200812
  • M&M22 sty 2008O sukcesie negocjacji Przyjął cyrk linoskoczka. Problem w tym jedynie, że ten nie umie sztuki chodzenia po linie. Lecz jemu będzie łatwiej, więc sukces załóżmy. On lubi, gdy kierunek jest "jedynie słuszny".12
  • Rąbanka Fiata22 sty 2008Najdramatyczniejszy dzień w historii Fiata" - komentowały włoskie gazety.12
  • Fotoplastykon22 sty 200814
  • Poczta22 sty 2008Polska Akademia Plagiatu W numerze 22 opublikowaliśmy artykuł Grzegorza Pawelczyka i Rafała Pleśniaka "Polska Akademia Plagiatu". Zawarty był w nim zarzut zbieżności dwóch prac naukowych z Zakładu Farmakodynamiki Akademii...16
  • Kadry22 sty 200817
  • Kopenhaskie rozwiązanie22 sty 2008Miller uzyskał w Kopenhadze więcej, niż Schröder, Blair, Chirac i Berlusconi chcieli mu dać18
  • Kopalnie bez dna22 sty 2008Nawet gdyby górnicy strajkowali całą zimę, byłoby ciepło w domach24
  • Symbole III Rzeczypospolitej22 sty 2008Czytelnicy "Wprost" i słuchacze Trójki wybierają26
  • Sekcja śmierci22 sty 2008"Wprost" i "Polsat" - Kto naprawdę zabił księdza Jerzego Popiełuszkę?30
  • Brygady D22 sty 2008W Służbie Bezpieczeństwa PRL działały wyjęte spod prawa jednostki specjalne32
  • Klan Wałęsów22 sty 200825 osób zasiądzie przy wigilijnym stole Danuty i Lecha40
  • Alfabet koalicji22 sty 2008Boski Tadeo Iwiński - przyjaciel Samuela Huntingtona. Tak przynajmniej o sobie mówi, a my mu wierzymy na słowo. Zarazem czołowy maczo SLD i rządu. Nic dziwnego, że Leszek Miller trzyma go blisko siebie w kancelarii premiera. Typ...46
  • Alfabet opozycji22 sty 2008Blokowanie mównicy sejmowej - specjalność polskiej opozycji. Prekursorem tej metody był Andrzej Lepper (Samoobrona), ale szybko przejął ją i udoskonalił Gabriel Janowski (LPR). Jako osoba o wolniejszej perystaltyce i niezmierzonej...48
  • Burmistrz herbowy22 sty 2008Potomkowie arystokracji i szlachty sięgają po władzę50
  • Propaganda klęski22 sty 2008Polska cieszy się dziś bezpieczeństwem i stabilnością, o jakich nie mogła marzyć przez ponad trzysta lat53
  • Wydarzenia 2002 - Polska22 sty 2008Po 57 latach na emigracji Jan Nowak-Jeziorański wraca do Polski: kurier do Warszawy 1 maja 2004 r. Polska będzie członkiem Unii Europejskiej: eurolokata Janusz Śniadek zastępuje Mariana Krzaklewskiego na stanowisku szefa...54
  • Wydarzenia 2002 - Świat22 sty 2008George W. Bush demaskuje "oś zła": świat przed dehusajnizacją Inspektorzy ONZ wracają do Iraku: prześwietlanie Saddama Nastolatek z Niemiec zabija 17 uczniów: szkoła urodzonych morderców Koniec deutsche vita:...56
  • Lista nieobecności 200222 sty 2008Polska Lidia Ciołkoszowa Działaczka PPS, przewodnicząca tej partii na obczyźnie, a od 1990 r. honorowa przewodnicząca PPS w kraju. Odznaczona Krzyżem Polonia Restituta przez prezydenta Lecha Wałęsę. Żyła 100 lat. Edward Dziewoński...58
  • Giełda 200222 sty 2008Hossa ŚwiatŻegnaj, kryzysie! Na razie tylko w USA. Tamtejsze indeksy giełdowe wzrosły średnio o 25 proc., a amerykański PKB ma się zwiększyć w czwartym kwartale o 1 proc. w skali roku. Zwycięstwo republikanów w wyborach...60
  • Nasz nowy świat22 sty 200825 najbogatszych emigrantów z Polski: 1. Barbara Piasecka-Johnson; 2. Andrew J. "Flip" Filipowski; 3. Henryk de Kwiatkowski....62
  • Siedem strachów22 sty 2008Szklana kula Orłowskiego, czyli co nam grozi w 2003 r.72
  • Warte Złamanego Grosza22 sty 200820 najgłupszych pomysłów gospodarczych 2002 rokuJedenastoprocentowa składka na ubezpieczania zdrowotne, kasa fiskalna w taksówce, lekarstwo za złotówkę, winieta za jazdę po autostradach, których nie ma - to tylko niektóre z...76
  • Mali i duzi22 sty 2008Konkurencja w gospodarce sprzyja konkurencji w polityce82
  • Czego chcą Polacy?22 sty 2008Polska nie może się uporać ze skutkami doktryn opartych na nienawiści i lekceważeniu własności83
  • Supersam22 sty 2008Wydarzenia roku 2002 Podpis elektroniczny Wiesław Paluszyński, TP Internet: Wejście w życie ustawy o podpisie elektronicznym to pełne, prawne uznanie technologii informatycznych w biznesie i administracji. Przejście technologii z wieku...84
  • Mówię, więc jestem22 sty 2008Im więcej kobiety mówią, tym więcej mężczyźni milczą86
  • Cyrk historii22 sty 2008Czy współcześni politycy poradziliby sobie w dawnych czasach? Jak Grzegorz Kołodko współpracowałby z Bolesławem Krzywoustym? Co pozostawiłby po sobie Marek Pol, gdyby rządził zamiast Kazimierza Wielkiego? Co działoby się,...90
  • Generacja @22 sty 2008Drutowanie garnków i repasacja pończoch to dla trzydziestolatków czynności z odległej historii. Dla pokolenia internetowego równie pustymi hasłami będą urząd pocztowy, okienko w banku czy urna wyborcza. Już dziś...94
  • Mój przyjaciel pecet22 sty 2008Krzysztof Król: Co by się stało, gdyby nagle zniszczono wszystkie komputery na świecie? Bill Gates: Może zabrzmi to zaskakująco, ale nasze życie znacząco nie zmieniłoby się z tego powodu. Nadal wysyłalibyśmy listy ze znaczkami...96
  • Sushi pod choinkę22 sty 2008Znowu będzie smażony karp, barszcz z uszkami, kutia i inne kulinarne nudy. Kochamy Boże Narodzenie. Czy w imię tradycji musimy się katować co roku tym samym, niezmiennym jadłospisem? Owszem, w czasach komunistycznej urawniłowki, kiedy...98
  • Cicha noc22 sty 2008Okazało się, że posłowie Ligi Polskich Rodzin nie chcą być Europejczykami, gdyż są Polakami101
  • Koń polski22 sty 2008Ponad pół miliona osób uprawia w Polsce jeździectwo102
  • Futbol SA22 sty 2008Wisła Kraków to jedyny zawodowy klub piłkarski w Polsce104
  • Harpie 200222 sty 2008Potrzebne są wśród nas prawdziwe liderki, które nie zważając na podstępy, każdego dnia zdają egzamin z mądrego bycia kobietą105
  • Szatan w Watykanie22 sty 2008Kulisy spisku komunistycznych służb specjalnych przeciwko Janowi PawŁowi II106
  • Know-how22 sty 2008Mars pod lodem Obserwacje przekazane na ziemię przez sondę marsjańską Odyssey potwierdzają, że na Czerwonej Planecie istnieje woda. Prawdopodobnie jednak przez miliardy lat miała ona postać lodu, a więc nie mogła mieć znaczenia dla...110
  • Fakirzy chrześcijaństwa22 sty 2008Stygmatycy cierpią i krwawią prawdziwie. Jak Chrystus112
  • Wstali z łoża śmierci22 sty 2008Kto nie wierzy w cuda w medycynie, ten nie jest realistą116
  • Pobudka na wiosnę22 sty 2008Nasi praprzodkowie mogli, jak niektóre zwierzęta, zapadać w zimowy sen118
  • Chromosomy historii22 sty 2008Badania DNA zmieniają spojrzenie na przeszłość ludzkości120
  • Bez granic22 sty 2008Smutna noc Zapowiada się trzecie z kolei smutne Boże Narodzenie w Betlejem. Cicha noc - bez pielgrzymów, bez świateł, dekoracji i kolęd na placu Żłóbka. Betlejem w przededniu Bożego Narodzenia jest zamknięte jako strefa...123
  • Samobójczy strach Zachodu22 sty 2008Synowie Allaha stali się nowymi nietykalnymi124
  • Bunkry władzy22 sty 2008Żaden przeciwatomowy schron rządzących nie dorównuje podziemnemu Pekinowi130
  • Oranie morza22 sty 2008Stany Zjednoczone usiłują stworzyć wspólny rynek z Ameryką Środkową - od Panamy po Alaskę136
  • Kopenhaski Rubikon22 sty 2008W czasie ilu Wigilii dane nam było powiedzieć sobie: osiągnęliśmy to, ku czemu podążaliśmy?139
  • Menu22 sty 2008Polska Pinokio dzieciom Fundacja Pinokio Roberta Smoktunowicza i Roberta Szustkowskiego pamięta o potrzebujących pomocy nie tylko w święta Bożego Narodzenia, ale także na co dzień, wspierając podwarszawskie domy dziecka. Tym razem...140
  • Bestsellery 200222 sty 2008Kino "Piękny umysł" reż. Ron Howard UIP Genialny szaleniec w genialnej kreacji Russella Crowe'a, czyli to wszystko, co Amerykańska Akademia lubi najbardziej. Poruszająca, do tego prawdziwa historia wyróżnionego Nagrodą...142
  • Literatura nic22 sty 2008Na bezrybiu i Masłowska gwiazda146
  • Cierpiący za miliony dolarów22 sty 2008Depresja stała się najlepszą formą promocji gwiazd150
  • Tangomania22 sty 2008Przetańczyć tango to jak opowiedzieć życie152
  • Ja, bitels22 sty 2008Rozpad The Beatles był nieunikniony - mówi Paul McCartney154
  • Matka harcerzyka Bonda22 sty 2008Sukces filmu "Śmierć nadejdzie jutro" to jednocześnie pogrzeb stylu, tradycji i tego, co widzowie w "bondach" najbardziej lubili156
  • Sawka 200222 sty 2008styczeń: Małyszomania kontra hannawaldofobia luty: Łódzkie (ludzkie) pogotowie marzec: Smolna i Ordynacka, czyli puławianie i natolińczycy? kwiecień: Na ratunek stoczni, czyli wiódł ślepy kulawego maj: Trzeźwe podejście do...158
  • Organ Ludu22 sty 2008TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI160
  • Ubijanie interesów22 sty 2008Skoro rolnicy utworzyli gospodarstwa agroturystyczne, to górnicy w likwidowanych kopalniach mogliby urządzać randki w ciemno162