Czy małżeństwo zabija seks

Czy małżeństwo zabija seks

Rozmowa z Esther Perel, amerykańską terapeutką, autorką bestsellera „Inteligencja erotyczna”.
„Wprost": Dlaczego w sypialni współczesnych małżonków coraz częściej wieje nudą?
Esther Perel: Satysfakcja seksualna jest nierozerwalnie związana z poczuciem małżeńskiego szczęścia. Często właśnie pożądanie seksualne zbliża do siebie partnerów. Wiele kochających się i dbających o siebie par uważa jednak swoje życie seksualne za nudne i pozbawione erotyzmu. W moim gabinecie niemal wszystkie takie pary powtarzają to samo: nie da się pogodzić życia rodzinnego z satysfakcjonującym życiem erotycznym. Bo między życiem małżeńskim a pożądaniem seksualnym jest pewien konflikt. Z jednej strony, w rodzinie, którą założyliśmy z ukochaną osobą, szukamy bezpieczeństwa i stabilności, chcemy zaspokoić swoją potrzebę przynależności. Z drugiej strony, każdy z nas tęskni za nowymi, ekscytującymi doznaniami, silnymi emocjami, niezwykłymi przeżyciami. – I do czego to prowadzi?
– Budzi się roszczeniowa postawa wobec partnerów. Chcemy, żeby zapewniali nam poczucie stabilizacji, komfortu, żeby byli przewidywalni, a jednocześnie dostarczali ekscytujących przeżyć i nowych wrażeń okrytych aurą tajemniczości. I tu jest problem, bo wiele osób nie potrafi się posługiwać wyobraźnią, nie tylko w sypialni. Na co dzień nie angażujemy się aktywnie w bycie ze swoją partnerką czy partnerem, traktujemy ich jedynie jak żonę czy męża, a nie jak ciekawą osobowość. Dlatego jesteśmy zbyt znudzeni sobą nawzajem i sami sobie wydajemy się nudni.
– Jest sposób na pozbycie się nudy w sypialni?
– Pożądanie potrzebuje przestrzeni, napięcia, dystansu. Wtedy rozkwita. Erotyzm żywi się tym, co nieprzewidywalne, ryzykowne, nieznane. Wiele par zakłada, że w stałych związkach nie ma na to miejsca. W trosce o trwały związek ludzie ukrywają erotyczne fantazje i pieczołowicie pielęgnują wzajemne relacje. Dbają o siebie nawzajem, spędzają z sobą mnóstwo czasu, są wobec siebie opiekuńczy, ale stają się coraz bardziej aseksualni, bo opiekuńczość i odwzajemnianie uczuć, którymi karmi się miłość, czasami tłamszą otwartość i wolność, które z kolei napędzają pożądanie. Wiele par jest z sobą tak blisko, że brakuje im przestrzeni na seks. Pojawia się erotyczna erozja, która w końcu może doprowadzić do rozpadu związku.
– Może erozja erotyczna jest nieuchronna w takim związku?
– Trzeba znaleźć sposób na to, by codzienne życie opleść siecią erotyzmu i stworzyć przestrzeń, w której już nie jesteśmy odpowiedzialnymi obywatelami i nieustannie kontrolującymi się pracownikami korporacji, ale beztroskimi kochankami i cieszymy się sobą nawzajem. Trzeba stwarzać taką przestrzeń, w której seks może się zdarzyć, ale nie musi. Nadmierna bliskość może bezpowrotnie zgasić pożądanie. Podróżując po świecie w ciągu ostatnich dwóch lat, mieszkańcom 20 krajów zadawałam pytanie: „Kiedy odczuwasz największy pociąg do swojej partnerki/partnera?". Odpowiadano: „Kiedy robi coś z pasją", „Kiedy mnie czymś zaskakuje", „Kiedy patrzę, jak robi coś dla siebie", „Kiedy mnie rozbawia”, „Kiedy wychodzimy z domu”, „Kiedy na przyjęciu wodzą za nią wzrokiem inni faceci i czuję, że nie należy wyłącznie do mnie”. Wszystkie odpowiedzi pokazują, że pożądanie jest podsycane przez dystans między partnerami. Konieczny jest most, który trzeba przemierzyć do drugiej osoby. Atrakcyjność partnerów rośnie, kiedy dostrzegamy w nich ciekawą osobowość, a nie opiekuna czy opiekunkę. To jest właśnie szczelina między partnerami, w której rozwija się erotyzm.
– Czyli związek musi być nieustannym wyzwaniem?
– Nie można rezygnować z uwodzenia, zdobywania. Silne emocje erotyczne u wielu ludzi budzą się pod wpływem niepewności, zazdrości czy dwuznacznej gry. Dlatego ludzie powinni przekraczać strefę swojego bezpieczeństwa i sięgać po bardziej ekscytujące formy realizacji swojej seksualności. To skuteczny sposób na trwały związek. Jeśli o to nie zadbamy, będziemy szukać nowych bodźców w postaci nowego partnera, którym po dwóch latach znów się znudzimy.
– Powszechne jest przekonanie, że życie seksualne ożywiają częste zbliżenia.
– Częstotliwość zbliżeń seksualnych jest przeceniana. W życiu każdego związku zmienia się w zależności od sytuacji, jakich doświadcza, chorób, wieku dzieci, stanu zdrowia rodziców, sytuacji materialnej, konfliktów małżeńskich oraz wielu innych. Często małżonkowie próbują ulepszyć życie w sypialni, zwiększając jedynie liczbę stosunków seksualnych, a nie doskonaląc doznań. Uprawiają przez większość tygodnia seks, który jest nużący, mechaniczny i trwa zaledwie dwie minuty i 34 sekundy. Ludziom, którzy uskarżają się na nieudane życie seksualne, nie brakuje zbliżeń seksualnych, ale wewnętrznej energii. W związkach, które są z sobą długo, ale odczuwają satysfakcję seksualną, jest ona dla nich czymś więcej niż tylko orgazmem. Satysfakcja seksualna to poczucie, że partner nas pragnie, że kipi w nas energia do życia oraz rośnie uczucie ekscytacji.
– Czy osoby inteligentne odczuwają większą satysfakcję seksualną?
– Nie. Członkowie klasy średniej, lepiej wykształceni, mający wyższe pozycje zawodowe mniej korzystają z seksu w związkach. Są zbyt zajęci i wyczerpani pracą, żeby się nim cieszyć. Najbardziej zadowoleni z życia seksualnego są ludzie, którzy cenią seks i świadomie robią dla niego miejsce w życiu, którzy cieszą się ekspresją języka ciała, przekraczaniem siebie w pieszczotach. Takie osoby dbają o intymność seksualną jako szczególny rodzaj niewerbalnej komunikacji. Z moich badań wynika, że większą satysfakcję seksualną niż inni odczuwają ci, którzy mają realistyczne oczekiwania wobec partnera. Ich seks nie zawsze jest pełen pasji, ale jest wystarczająco dobry, by dawać przyjemność. Takie osoby wiedzą, kiedy umiera wzajemne pożądanie i potrafią je ożywić. To ludzie zadowoleni ze swojej seksualności, z własnego ciała, mający dość wysokie poczucie seksualnej wartości, a to prowadzi do dobrej komunikacji seksualnej i zapewnia większą satysfakcję.
– Czy kobiety tak samo odczuwają satysfakcję seksualną jak mężczyźni?
– Niektóre wrażenia erotyczne, takie jak uczucie przyjemności podczas wzajemnego dotyku, poddawanie się impulsom są neutralne. Mężczyzna czuje jednak szczególną satysfakcję, gdy widzi, że partnerka mu się poddaje. Dla kobiety z kolei najważniejsze jest czuć się pożądaną. Ma największą satysfakcję, kiedy czuje, że mężczyźnie chodzi o zbliżenie z nią jako kobietą, a nie jedynie o rozładowanie napięcia seksualnego. Wtedy korzysta z pieszczot do woli i nie jest zmuszana do szybkiego orgazmu tylko po to, żeby mężczyzna poczuł się dobrze.
– Czy w sypialni sprawdza się równouprawnienie?
– Raczej prowadzi do monotonii. W sypialni tym bardziej jesteśmy podekscytowani, im mniej tam poprawności i przewidywalności. I współcześnie w wyniku zmian społecznych mamy faktycznie mniej pewników. Kobiety w łóżku stały się mniej pasywne. Nie zastanawiają się, „czy on mnie kocha". Częściej pytają siebie, „czy ja go chcę". Równouprawnienie czy zamiana ról w sypialni nie mają racji bytu. To, co przynosi efekt w kuchni, nie musi przynosić efektu w sypialni. Wystarczy, że kobiety przestały traktować seks jako małżeński obowiązek i zaczęły widzieć w nim źródło przyjemności. W łóżku nie muszą udawać twardych i niezłomnych. W codziennym życiu mają dość możliwości, żeby równoważyć z mężczyznami wkład w kształtowanie świata. Seks jest osobnym językiem, który rządzi się swoimi prawami, ma własną gramatykę, styl i środki wyrazu.
– Czy na umiejętności posługiwania się językiem seksu polega „inteligencja erotyczna", o które pisze pani w książce?
– Inteligencja erotyczna czyni z seksu zabawę, poezję, pozwala uciec od „reprodukcji w niewoli". Dzięki niej seks staje się źródłem energii, witalności. Na tym polega erotyzm. Daje uczucie pełni życia. Między erotyzmem i seksem istnieje zasadnicza różnica. Seks jest typowy dla świata zwierząt. Ludzie natomiast są jedynymi stworzeniami, których instynkt przekazywania życia jest okraszony erotyką, czyli seksualnością z wyobraźnią.
– Poza wyobraźnią są jeszcze wpojone nam zasady moralne i zakazy religijne.
– Polska jest jednym z niewielu krajów, obok Hiszpanii i Meksyku, gdzie w wywiadach zawsze jest zadawane pytanie o religię i seks. Religii nie trzeba zabierać do sypialni. Pojawia się tam sama. Nasze wychowanie religijne, zasady i ograniczenia wędrują z nami w podświadomości. Wstyd, lęk, poczucie winy z powodu grzesznej przyjemności jest związane z przestarzałym, religijnym wychowaniem. Warto jednak zauważyć, że wiele religii, m.in. judaizm, ma pozytywne nastawienie do seksu i nie neguje cielesności i erotycznej przyjemności. Zasady moralne z kolei są jeszcze czymś innym niż zasady religijne. I moralność w seksie istnieje: nie wolno zmuszać do seksu, wykorzystywać seksualnie dzieci, gwałcić, zdradzać.
– Czy w podejściu do seksu Polacy różnią się od innych narodów?
– Polska przechodzi ogromne przemiany społeczne. Widoczny jest wzrost poczucia indywidualizmu i towarzyszących mu idei, takich jak prawo do szczęścia czy osobistego spełnienia. To przekłada się także na zmiany w życiu seksualnym, w którym coraz istotniejsza staje się przyjemność z seksu. Coraz częściej Polacy w sypialni są nie tylko rodzicami, którzy w łóżku znajdują czas na omówienie rodzinnych problemów, ale także kochankami, bo pragnienia erotyczne, chęć zbliżenia seksualnego i miłość są uniwersalne. Czasami są tylko zbyt skrępowane. Ideałem byłoby, gdyby ludzie nie rozumieli erotyzmu jedynie jako przyjemności cielesnej, ale traktowali go także jako doznanie mistyczne. Tak jak to intuicyjnie czynili moi rodzice, którym zadedykowałam swoją książkę.

Seks po polsku
Polacy w łóżku poświęcająswoim partnerom mniej więcej pół godziny –wynika z badań prof. ZbigniewaIzdebskiego. Zdecydowanieczęściej kochają się latem niż jesienią i zimą. Ten czas znacznie bardziej przekłada się na satysfakcję seksualną niż jeszcze 10 lattemu. Zarówno dla mężczyzn, jaki dla kobiet coraz ważniejsza staje się gra wstępna. Prawie 79 proc.Polek i Polaków przyznało, żepocałunki i pieszczoty są dla nichrównie ważne jak sam stosunekseksualny. Aż 71,5 proc. Polaków ceni sobie nastrojową atmosferępodczas zbliżeń seksualnych.Z badań Social Issues ResearchCenter wynika, że jedynie35 proc. Polaków woli oglądać mecz piłkarski, niż przeżywaćseksualne uniesienia. Pozostaliwyżej cenią udany seks. Polkicoraz częściej uważają, że sąwspółodpowiedzialne za seksi coraz więcej z nich wykazujeaktywność w sypialni. Coraz mniej kobiet udaje satysfakcję ze zbliżenia seksualnego, żeby utwierdzićpartnera w jego męskości. Coraz później spada też zainteresowanieseksem. Mniejsza ochota namiłosne igraszki dotyka mężczyzn dopiero po 62. roku życia.Bardziej zadowolone z życiaseksualnego są osoby pozostające w trwałych związkach niż żyjącyw pojedynkę i uprawiający przygodny seks. Aktywność seksualna zarówno kobiet, jak i mężczyzn żyjących w stałych związkach (w zależności od wieku) jest od 25 proc. do 300 proc. większa niż singli. Kontakty seksualne Polaków różnią się regionalnie. Najdłuższe stosunki płciowe odbywają mieszkańcy województwa dolnośląskiego, natomiast najkrótsze – świętokrzyskiego. Zdaniem prof. Izdebskiego, przyczyną jest niższy poziom życia w województwie świętokrzyskim oraz silne tradycyjne wzorce religijne. Te czynniki powodują, że ludzie mniej dbają o życie seksualne.


Esther Perel
od dwudziestu lat zajmuje się poradnictwem seksualnym dla par. Swoje doświadczenia opisała w książce „Inteligencja erotyczna", która stała się bestsellerem. Przetłumaczono ją na 24 języki, w tym na polski. Dzięki temu Perel zdobyła międzynarodową popularność. Uczestniczy w seminariach na temat życia seksualnego w różnych krajach. Na co dzień w prywatnym gabinecie przyjmuje pary z problemami seksualnymi i wykłada na wydziale psychiatrii Medical School w Nowym Jorku. Mieszka z mężem i dwoma synami.

Okładka tygodnika WPROST: 44/2008
Więcej możesz przeczytać w 44/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 10
  • Przem IP
    10 lat po ślubie i od roku jest ogień... życie zaczyna się po 30tce, jakoś tak to działa u nas
    • em dr IP
      Specjaliści medycyny seksualnej powinni odpowiedzieć, jaki procent małżeństw jest z miłości, bo niewiasty zakłamane bywają...
      Być może w gabinecie część prawdę mówi...?
      • Aneta IP
        Mam pytanie,czy Pan wie,co to jest erotyka/yzm?
        Ponieważ z wywiadu,który przeczytałam,pisze Pani o seksualnym spełnieniu.Czy erotyzm bez czułości jest możliwy?bo ja osobiście wątpię.Taka esencja uczuć.
        • gernot@tlen.pl IP
          To jeszcze napisz ile macie lat, bo to bardzo istotny szczegół.
          • Dorota IP
            Ludzie za bardzo korzystają z wolności przed ślubem- stąd ta monotonia i znudzenie w przyszłości.
            Po drugie seks w małżeństwie spełnia swoje podstawowe zadanie, dlatego nigdy się nie zgodzę, że małżeństwo zabija seks, bo seks powinien mieć miejsce tylko w małżeństwie.

            Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2008 (1349)

            • Na stronie - Esesmani polityki 26 paź 2008, 22:00 W partii czy rządzie funkcjonuje się jak owca, którą można zarżnąć 3
            • Wprost od czytelników 26 paź 2008, 22:00 NIE GENERUJMYW miarę systematycznie czytam „Wprost", bo uważam, że jest dobrze i ciekawie redagowany. Jedyna rzecz, która zdecydowanie mi się nie podoba, to używanie w tekstach wyrazów obcych, i to wtedy, gdy to nie jest... 3
            • Skaner 26 paź 2008, 22:00 6
            • Żądza rządzenia 26 paź 2008, 22:00 Polityka 6
            • Trójka zniknie z Myśliwieckiej? 26 paź 2008, 22:00 Media 6
            • Prezydent przeprosi premiera? 26 paź 2008, 22:00 Sondaż 6
            • Bojar na Wyspach 26 paź 2008, 22:00 Biznes 6
            • Dossier 26 paź 2008, 22:00 „Nie chcemy kolejnego rozrzutnika w Białym Domu"Sarah Palin o Baracku Obamie na spotkaniu z wyborcami„Senator Obama na negatywne reklamy wydał więcej pieniędzy, niż wydano w jakiejkolwiek kampanii politycznej w... 8
            • PYTANIA NIEPOLITYCZNE 26 paź 2008, 22:00 Jestem człowiekiem renesansu 8
            • Ludzie 26 paź 2008, 22:00 Kennedy w Polsce5 grudnia w warszawskiej Stodole wystąpi Nigel Kennedy. Skrzypek zagra w jazzowym kwintecie stworzonym wraz z polskimi muzykami, m.in. z pianistą Piotrem Wyleżołem. W ten sposób będzie promował swoją najnowszą płytę... 8
            • Gwiazdy kręcą w Polsce 26 paź 2008, 22:00 Kino 8
            • Smart na minuty 26 paź 2008, 22:00 Motoryzacja 10
            • Pożarty rekord 26 paź 2008, 22:00 Księga Guinnessa 10
            • Wykrywacz kłamstw 26 paź 2008, 22:00 „Chcę, żeby reforma została przeprowadzona jak najszybciej, zmiany nie mogą opierać się na prywatyzacji. Wierzę w państwową służbę zdrowia, sam korzystam przede wszystkim z publicznej służby zdrowia" (Tok FM, 22.10.2008)1.... 10
            • Nasz kryzys 26 paź 2008, 22:00 Gospodarka 12
            • Relaks idealny 26 paź 2008, 22:00 Psychologia 12
            • Zapytaj wprost - Marek Balicki 26 paź 2008, 22:00 Nie brałem prezentów 14
            • Poczta 26 paź 2008, 22:00 Choroba tramwajowaW związku z artykułem „Choroba tramwajowa" (nr 39) chciałbym zauważyć, że największą zaletą tramwaju nie jest to, że nie stoi w korkach, bo stoi (nie wszędzie ma wydzielone torowiska). Tramwaj w porównaniu... 16
            • Playback 26 paź 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak 16
            • Wprost przeciwnie - Francuski dyktator 26 paź 2008, 22:00 Co jeszcze może zrobić Nicolas Sarkozy, by zdusić w Europie demokrację? 17
            • Z życia koalicji 26 paź 2008, 22:00 Niejaki Jakub Szulc, poseł PO, został wiceministrem zdrowia. Ten długi (przecież nie napiszemy wielki – od wielkości to jest tam Grześ Schetyna) człowiek ma wiele zalet, z których największą jest to, że może sięgać po butelki... 18
            • Z życia opozycji 26 paź 2008, 22:00 Ponton interweniował, żeby wstrzymać emisję materiału niekorzystnego dla prezydenta. I udało mu się. Trzeba jednak przyznać, że Andrzej Urbański się nie przepracowuje. Przecież gdyby chciał poważnie traktować swoją publiczną... 19
            • Czy małżeństwo zabija seks 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Esther Perel, amerykańską terapeutką, autorką bestsellera „Inteligencja erotyczna”. 22
            • Sztuka kochania 26 paź 2008, 22:00 Mężczyzna to nie przyjaciółka, kobiety nie powinny się zwierzać partnerom ze swej seksualnej przeszłości 26
            • Wiele hałasu o nic 26 paź 2008, 22:00 Rok rządów PO-PSL: polski statek dryfuje, ale niemal połowa pasażerów jest zadowolona ze sterników i wioślarzy 30
            • Żółty trabant prezydenta 26 paź 2008, 22:00 Politycy związani z Lechem Kaczyńskim tracą siły w bezsensownej walce o pozycję w Kancelarii Prezydenta 34
            • Gladiatorzy wodza 26 paź 2008, 22:00 Skąd się bierze prymat Suskich, Gosiewskich, Nowaków czy Nitrasów nad Rokitami, Dornami, Jurkami czy Gowinami 38
            • Talia w tornistrze 26 paź 2008, 22:00 Szachy, brydż i poker w szkołach uczą logicznego myślenia 40
            • Wprost z blogu 26 paź 2008, 22:00 PolitykaPolitycy i gry wideoDawid Zaraziński www.admagazine.plKampania w USA prawie na finiszu. Właśnie odbyła się ostatnia telewizyjna debata. Znamy nasze podwórko, wiemy, jakie są realia tego paskudnego czasu. Ale za oceanem przybiera to... 42
            • Trójka bez sternika 26 paź 2008, 22:00 43
            • Jakoś to nie będzie 26 paź 2008, 22:00 Świat się nie zmienił, wciąż rządzi nim ideologia "jakoś to będzie"Zdumiała mnie kiedyś wiadomość, że skarbów zrabowanych przez legiony Tytusa Flawiusza ze zburzonej w 70 r. n.e. Świątyni Jerozolimskiej było tak dużo,... 43
            • Straszenie komercją 26 paź 2008, 22:00 Jeśli nie zmienimy służby zdrowia, za rok dług szpitali zwiększy się o 16 mld zł Reforma szpitali coraz bardziej przypomina historię jak ze szpitala. Niestety, dla wariatów. Polskie szpitale wydają znacznie więcej pieniędzy, niż... 43
            • Węgierski kicz 26 paź 2008, 22:00 W każdej chwili ludzie moga wyjść na ulicę Budapesztu i zaczną się zamieszki Politycy w Budapeszcie mówili pod koniec lat 80., że ich kraj jest tygrysem Europy. Dzisiaj Węgry są raczej nazywane drugą Islandią, krajem, któremu grozi... 43
            • Ryba po polsku - Rasizm dwustronny 26 paź 2008, 22:00 Kiedy prywatnym szpitalom zagrozi upadłość, zreanimujemy Keynesa i zaczniemy nacjonalizować 44
            • Człowiek tygodnia -  Gordon Brown 26 paź 2008, 22:00 Uczciwy Szkot 46
            • Giełda 26 paź 2008, 22:00 50
            • Wysokie loty 26 paź 2008, 22:00 Jeszcze w październiku 2008 r. zacznie działać drugie najwyżej położone lotnisko na świecie (4280 m n.p.m.). Zostało zbudowane w tybetańskiej części chińskiej prowincji Syczuan. Wyżej znajduje się tylko lotnisko Qamdo w Tybecie (4334... 50
            • Chorowici czy leniwi? 26 paź 2008, 22:00  Polacy są liderami na liście najbardziej chorowitych narodów. Na „chorobowym" spędzają średnio 5 proc. czasu pracy. Wskaźnik absencji bywa nazywany wskaźnikiem lenistwa lub braku identyfikacji z firmą. Najbardziej... 50
            • Zemsta za Schumachera 26 paź 2008, 22:00 Niemcy i Francja chcą wymusić na Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) aktualizację tzw. czarnej listy rajów podatkowych. Niemiecki minister finansów Peter Steinbrück chce, by dopisać do niej m.in. Szwajcarię, której... 50
            • Głód dolara 26 paź 2008, 22:00 Gwałtownie słabnący złoty spowodował, że ciułacze ruszyli do kantorów kupować obce waluty. Ktoś, kto w lipcu 2008 r. kupił dolary po 2,05 zł, w ubiegłym tygodniu mógł je sprzedać po 3 zł, zarabiając ponad 40 proc. – Ale... 50
            • 2x2=4 Czas trzeźwienia 26 paź 2008, 22:00 Sektor państwowy najpełniej korzysta z pieniędzy dla wybranych 61
            • Maszyna krachu 26 paź 2008, 22:00 Akcja ratunkowa światowych finansów nie powiedzie się bez udziału azjatyckich potęg 62
            • Wygra kapitalizm, nie socjalizm 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z senatorem Johnem McCainem, kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta USA 66
            • Sieć zakupów 26 paź 2008, 22:00 Ranking najlepszych sklepów internetowych "Wprost" i Money.pl 68
            • Jamroży.com 26 paź 2008, 22:00 Najsłynniejszy biznesmen wśród lekarzy wraca do gry 74
            • MiTomania 26 paź 2008, 22:00 Modelem MiTo Alfa Romeo może odebrać klientów Mini 76
            • Piękne katastrofy 26 paź 2008, 22:00 Samochody, które miały być wizytówką producentów, a stały się ich przekleństwem 78
            • Know-how 26 paź 2008, 22:00 80
            • Mózg himalaisty 26 paź 2008, 22:00 Himalaiści, którzy kilkakrotnie w ciągu roku przebywają na dużych wysokościach (powyżej 4 tys. m n.p.m.), są narażeni na zmiany w mózgu. Gęstość i ilość istoty białej i szarej w rejonie, który odpowiada za motorykę, jest u nich... 80
            • Człowiek przekąska 26 paź 2008, 22:00 Nasi przodkowie padali ofiarami ponadsiedmiometrowych krokodyli, które zamieszkiwały afrykańskie rzeki i jeziora. Dowody tych spotkań widnieją na kościach hominidów odnajdywanych na terenie obecnej Kenii. To odkrycie przeczy hipotezie, że... 80
            • Uwaga na leki 26 paź 2008, 22:00 Amerykańscy lekarze ostrzegają, że leki na przeziębienie sprzedawane bez recepty nie powinny być podawane dzieciom poniżej czwartego roku życia. U tak młodych osób mogą one wywołać rzadko występujące skutki uboczne. Specyfiki mające... 80
            • Od przesądu do mordu 26 paź 2008, 22:00 „Legendy o krwi" to obszerna analiza dziejów rozpowszechnionego w Europie przesądu przypisującego Żydom zbrodnicze czyny, przede wszystkim rytualne mordy. Plotki na ten temat pojawiły się w XII wieku podczas migracji Żydów w... 80
            • Magnes na depresję 26 paź 2008, 22:00 Depresję można leczyć tzw. przezczaszkową stymulacją magnetyczną (TMS). Polega ona na wysyłaniu krótkich impulsów magnetycznych, które przenikają przez czaszkę i zmieniają aktywność elektryczną określonych rejonów mózgu.... 80
            • Rak w komórce 26 paź 2008, 22:00 Czy czeka nas epidemia nowotworów mózgu wywołana przez telefony komórkowe? 82
            • Niewolnicy stresu 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Robertem Sapolskym, antropologiem i neurologiem ze Stanford University, badaczem stresu 88
            • Tańczący z czarownicami 26 paź 2008, 22:00 Ostatnią osobą ukaraną w Wielkiej Brytanii za czarodziejstwo była Jane Rebecca Yorke, medium skazane w 1944 roku 90
            • Górna półka - Apostoł zdrowego rozsądku 26 paź 2008, 22:00 Prawdziwy festiwal Gilberta Keitha Chestertona zafundowało nam wydawnictwo Fronda. Najpierw ukazały się „Kulai krzyż" oraz „Człowiek, który był czwartkiem", a potem „Przygody księdza Browna". Teraz wydano... 101
            • Piraci Jaruzelskiego 26 paź 2008, 22:00 Jedziemy na bal maskowy do Berlina Wschodniego – w taki sposób w sierpniu 1982 r. kapitan wywiadu PRL Jan Pieterwas wytłumaczył celnikowi z RFN wygląd samochodu, którym jechał. Pieterwas i jego towarzysz, major wywiadu zatrudniony jako... 102
            • Bez granic 26 paź 2008, 22:00 106
            • Permanentny kryzys 26 paź 2008, 22:00 Izraelska polityka w ostatnich dekadach pozostaje pod ogromnym wpływem grup etnicznych. Kadima, największa z 11 partii w Knesecie, ma 29 posłów, a partie etniczne – m.in. prawicowy Nasz Dom Izrael, reprezentujący Żydów z byłego ZSRR,... 106
            • Droga Sarah 26 paź 2008, 22:00 John McCain ma coraz więcej kłopotów z powodu Sarah Palin, do niedawna uważanej za wyborczego asa Partii Republikańskiej. Notowania McCaina osłabiły informacje o krociowych wydatkach Palin na garderobę i kosmetyki. Jak ujawnił niedawno... 106
            • Europa w cyfrze 26 paź 2008, 22:00 Europeana – tak nazywa się wielka wirtualna encyklopedia europejskiego dziedzictwa kulturowego przygotowana pod auspicjami Unii Europejskiej. Encyklopedia, dostępna w trzech wersjach językowych (francuskiej, angielskiej i niemieckiej),... 106
            • Cytat tygodnia 26 paź 2008, 22:00 „Nawet gdybym spał tylko trzy godziny, to nadal miałbym siłę, żeby uprawiać seks przez kolejne trzy" Silvio Berlusconi, przekonując dziennikarzy, że mimo skończonych 72 lat nadal jest w świetnej formie 106
            • Nowa smuta Rosji 26 paź 2008, 22:00 Kreml musi się zmierzyć nie z jednym kryzysem, lecz co najmniej z trzema 108
            • Amerykański Bonaparte 26 paź 2008, 22:00 Generał David Petraeus łączy walory intelektualisty, wodza i stratega 112
            • Typki w Białym Domu 26 paź 2008, 22:00 Dlaczego Amerykanie nie powinni głosować na Baracka Obamę 114
            • Koszerni bitelsi 26 paź 2008, 22:00 Ten, kto spełnia wymogi koszerności, udowadnia brak wątpliwości wobec dziesięciorga przykazań 116
            • Pasaż 26 paź 2008, 22:00 118
            • W pustyni i w puszczy 26 paź 2008, 22:00 Aktorka Jessica Biel i piosenkarz Justin Timberlake udali się w październiku na romantyczną wycieczkę do Rzymu. Także Polacy chętnie wybierają w sezonie jesienno-zimowym Wieczne Miasto i inne europejskie stolice. Zwłaszcza w sylwestra... 118
            • Statkiem po pustyni 26 paź 2008, 22:00 Egipt to ulubione miejsce jesienno-zimowego wypoczynku Polaków. Jest zaledwie cztery godziny lotu od Warszawy, nie brakuje tam dobrych hoteli, spa i najlepszych na naszej półkuli miejsc do nurkowania. Z Orbis Travel można się wybrać na... 118
            • W poszukiwaniu guza 26 paź 2008, 22:00 Logos Travel ma w ofercie 90 propozycji wyjazdów na wszystkie kontynenty, w tym na Antarktydę. Firma specjalizuje się w wyprawach do rejonów, do których ludzie przy zdrowych zmysłach wolą nie jeździć. Bo kto normalny zapuszcza się do... 118
            • Ptaki ciernistych krzewów 26 paź 2008, 22:00 Firma Horyzonty wysyła „tam, gdzie ptaki zimują". Tak nazywa się 17-dniowa wyprawa (14-30 stycznia 2009 r.) do Gambii i Senegalu, gdzie można sprawdzić, jak spędza zimę polskie ptactwo migrujące do Afryki, m.in. cyraneczki,... 118
            • Syberyjski Robinson 26 paź 2008, 22:00 Fani ostrych mrozów mogą się dobrowolnie dać zesłać na Sybir. Firma East Travel organizuje wyprawy, podczas których turyści przemierzają bezludzia, przedzierają się przez sześć górskich łańcuchów i dwa tygodnie żyją z... 118
            • Śladami Tuska 26 paź 2008, 22:00 Wszyscy ci, którzy pozazdrościli premierowi majowej wycieczki do Peru, mogą się tam wybrać z Orbis Travel. Wyprawa „Śladami kultury Inków" trwa dwanaście dni. Podczas niej można obejrzeć m.in. Limę, kanion Colca, jezioro... 118
            • Ziemie ponownie odzyskane 26 paź 2008, 22:00 Dolny Śląsk i Ziemie Zachodnie to miejsce wyjątkowe. Nigdy wcześniej nie doszło do wymiany ludności na taką skalę jak właśnie tutaj. To wydarzenie bez precedensu w dziejach ludzkości. Sytuacja jest tu całkowicie odmienna od tego, z... 122
            • Laser 26 paź 2008, 22:00 122
            • Fala w klasie 26 paź 2008, 22:00 Na ekranach naszych kin pojawiły się dwa filmy, pozornie traktujące wyłącznie o problemach szkolnych. W rzeczywistości są to apele o przywrócenie w Europie społecznej jedności, opartej na demokratycznych zasadach.Bezkompromisowość... 123
            • Jezus ogrodowy 26 paź 2008, 22:00 Kwintesencja kiczu czy współczesna forma świętości? Misja czy wielki biznes? Symbol wiary czy produkt kultury masowej? Dzieło sztuki czy estetyczne wynaturzenie? Rzecz niepodlegająca ocenie czy coś, czego nie wolno tolerować?... 124
            • Latająca padlina 26 paź 2008, 22:00 Kopulacja, tarzanie się aktorów w ekstrementach, zabijanie zwierząt - tym epatują niemieccy twórcy 128
            • Papieski raj 26 paź 2008, 22:00 Stasiu, koniec z nartami – tak kilka godzin po wyborze na papieża miał powiedzieć Karol Wojtyła do swego sekretarza ks. Stanisława Dziwisza. Jan Paweł II bał się, że ze względu na nowe obowiązki nigdy już nie będzie mógł... 130
            • Wencel gordyjski - Skandalista Rymkiewicz 26 paź 2008, 22:00 Medialni anarchiści nie są w stanie znieść myśli, że istnieje prawdziwy bunt 136
            • UEorgan Ludu 26 paź 2008, 22:00 Madonna RWPG na balu u P. Prezydenta 145
            • Krótko po wolsku - Fachowcy 26 paź 2008, 22:00 Narzekanie na upadek show-biznesu na świecie jest nieusprawiedliwione. Na Litwie grupa showmanów pod wodzą autora programu satyrycznego „Rowerowe show" powołała Partię Wskrzeszenia Narodowego i ta już odniosła sukces w wyborach.... 145
            • Skibą w mur - Referendum o referendum 26 paź 2008, 22:00 O reformie służby zdrowia mają teraz decydować sprzątaczki, hydraulicy, kolejarze i artyści cyrkowi 146

            ZKDP - Nakład kontrolowany