Nowa smuta Rosji

Nowa smuta Rosji

Kreml musi się zmierzyć nie z jednym kryzysem, lecz co najmniej z trzema
Puste sklepowe półki albo polowanie na produkty pierwszej potrzeby – chleb, kaszę, masło i wódkę. Tak wyglądała Rosja w 1991 r. Podobnie było w 1998 r. „Czy to nas czeka dziś?" – pytają Rosjanie. Żyją w przekonaniu, że nadciąga potężny kryzys. Widać kryzys psychologiczny i ograniczone zaufanie do władzy. Dlatego w sklepach znowu są puste półki. Emeryci gromadzą zapasy. Po okresie stabilizacji i prosperity, której symbolem dla większości Rosjan był Władimir Putin, nadchodzą trudne czasy. Kryzys, który już uderza w klasę średnią, może spowodować, że ludzie odwrócą się od władzy. Ci sami, którzy wczoraj krzyczeli, że Putin jest bogiem i carem, jutro powiedzą, że trzeba „tego diabła wcielonego wygonić z Kremla”.Bal na Titanicu
„Jaki kryzys?" – powie ten, kto odwiedzi o północy plac Puszkina w centrum Moskwy. Korki na ulicach. Pełne restauracje. Rosjanie się bawią i nie żałują pieniędzy. Nocne kluby kuszą neonami i wcale nie jest łatwo tam się dostać. A jeśli już ktoś się dostanie, zauważy, że ceny mogą przyprawić o zawrót głowy. Według najnowszego sondażu tygodnika „Forbes”, Moskwa jest najdroższym miastem świata, jeśli chodzi o towary luksusowe i rozrywkę. Daleko w tyle zostawiła Nowy Jork i Tokio. Za sobą ma jednak czasy prawdziwej świetności. Rozmowy przy stolikach w restauracjach i zachowanie ludzi zaczynają przypominać początek lat 90.
Co jakiś czas pojawia się temat krachu na giełdzie. Ludzie po cichu opowiadają sobie, ile „stracili" oligarchowie, powiązani z władzą przedsiębiorcy. Co jakiś czas słyszy się plotkę, która wywołuje efekt kuli śnieżnej. Nie wiadomo skąd pojawia się wieść, że Alfa Bank, jeden z największych w Rosji prywatnych banków, należący do Michaiła Fridmana, stał się niewypłacalny. Plotka obiega Moskwę, rano przed bankiem pojawia się kolejka rozjuszonych klientów, którzy chcą dostać swoje pieniądze. Później okazuje się, że bank jest wypłacalny. W Rosji królują plotka i panika, choć w telewizji nie pojawia się „kryzys”. Znany rosyjski dziennikarz przekonywał mnie, że zostało ono oficjalnie zakazane. Trudno to zweryfikować, jednak Rosja pokazywana w telewizji jest zupełnie inna niż ta rzeczywista.
W telewizji przed bankami nie ma kolejek, nie pokazuje się sesji giełdy, która  prawie nie działa, bo kursy są tak niskie, że zostały zawieszone. Według telewizji, w Rosji nic się nie zmieniło. Premier Putin niedawno przekonywał: „Jak jest kryzys, to ucieka kapitał spekulacyjny. Ci kapitaliści, którzy chcieli na nas zarobić, niech idą precz". Długo w propagandzie kryzys przeżywały USA, ale nie Rosja.
Media i wypowiedzi polityków wpisują się w wielowiekową logikę, którą kierują się Rosjanie – władza oszukuje i trzeba traktować na odwrót to, co mówi. Rozumują jak Lejzorek Rojtszwaniec: „Jeśli twierdzą, że nie ma kryzysu, to znaczy, że czeka nas załamanie". Na razie kryzys w Rosji  działa jak samospełniająca się przepowiednia. Co jakiś czas pojawiają się informacje o niewypłacalnych bankach, które okazują się fałszywe. Rosną kurs dolara i ceny złota, bo to towary, w które inwestują Rosjanie w trudnych czasach. Coraz częściej pojawiają się plotki, że władza ograniczy świadczenia socjalne, pensje i emerytury.

Wirtualne rezerwy
W Rosji nie ma jednego kryzysu – są co najmniej trzy. Oprócz psychologicznego, który można określić kryzysem zaufania do władzy, jest kryzys bankowy, pochodna problemów światowej giełdy i banków. I wreszcie, co najbardziej uderza w rosyjską gospodarkę, jest kryzys spowodowany spadkiem cen surowców, głównie ropy naftowej. Kiedy baryłka ropy kosztowała 150 USD, Władimir Putin twierdził, że wkrótce wzrośnie do ponad 200 USD. Teraz eksperci uważają, że jeśli spadnie poniżej 60 USD, trzeba będzie ograniczyć wydobycie. To spowoduje zwolnienia, rezygnację z dotacji i programów socjalnych. Te zaś, wprowadzone przez poprzedniego prezydenta, były znaczące. Emeryci przestali być najuboższą grupą społeczną, państwo finansowało im opłaty za gaz, transport, telefony. Na tym była zbudowana popularność Putina.
Dzięki wysokim cenom surowców Putin mógł prowadzić politykę wskrzeszania imperium. Dzięki temu stał się ulubieńcem rosyjskiej ulicy. Przez lata rządów Putina rozwijano programy pomocy socjalnej, ale nie inwestowano w gospodarkę. Pieniądze z handlu surowcami były lokowane na funduszu rezerw walutowych. To miało być zabezpieczenie na trudne czasy. Rosyjskie władze twierdzą, że jest na nim 500 mld USD i jest to trzeci pod względem wielkości fundusz rezerwowy na świecie. Problemem jest to, że nie wiadomo, gdzie są te pieniądze. Częściowo inwestowano je w amerykańskie fundusze, w nieruchomości. Dziś ich wartość gwałtownie spadła. Kiedy spadają akcje rosyjskich przedsiębiorstw, władze zamiast wpompowywać na giełdę pieniądze, zamykają notowania. – To znaczy, że rosyjskie rezerwy są wirtualne – twierdzi były premier Michaił Kasjanow. Jego zdaniem, rezerw wystarczy  na rok. Jeszcze bardziej pesymistyczny scenariusz przedstawia były doradca ekonomiczny Putina, Andriej Iłłarionow. – To, co dziś dzieje się w rosyjskiej gospodarce, to próba przejęcia przez państwo dobrze prosperujących gałęzi gospodarki – mówi. Państwo (kremlowscy urzędnicy) dokonuje zakupów po cenach spekulacyjnych prywatnych firm.
Niektóre firmy mogą liczyć na pomoc z państwowej kasy, inne – nie. Pożyczki udzielono np. mało znanemu bankowi KIT Finance dlatego, że jego udziałowcami byli rosyjscy ministrowie. Na pomoc nie mogła liczyć znana firma Renesans Kapitał, której akcje spadły i została sprzedana za 500 mln USD. Media pełne są spekulacji, jaką cenę będzie musiał zapłacić jeden z najbogatszych Rosjan Oleg Dieripaska. Jego kompania Rusal, największy w świecie producent aluminium, przeżywa trudności, ale wiadomo, że państwo udzieli pomocy także tej firmie.
Rosjanie odczuwają na razie skutki kryzysu psychologicznego. Inaczej rzecz się ma z tzw. klasą średnią. Duże korporacje wycofują kapitał z Rosji, nowe projekty się nie pojawiają, a stare są ograniczone do minimum. Straciła moskiewska klasa młodych technokratów, urzędników bankowych, deweloperów i dziennikarzy. To oni byli zapleczem rosyjskich władz. Putinizm był dla nich powodem do dumy. Ci ludzie żyli w przekonaniu, że reformy polityczne są wymysłem Zachodu. Dla nich demokraci „pierwszej fali", jak Siergiej Kowaliow czy Grigorij Jawliński, to nieudacznicy i dlatego mówią wciąż o demokracji. Teraz o swoje niepowodzenia zaczynają obwiniać obecne władze.
To jednak nie oni doprowadzą w Rosji do buntu, jeśli ten nastąpi. Rosyjski lud jest cierpliwy, póki pensje i emerytury są wypłacane w terminie. Kiedy cierpliwość się kończy, wybucha „russkij bunt", smuta, która niszczy wszystko.

Bez alternatywy
Spadek cen ropy to sytuacja, o jakiej marzyła rosyjska opozycja. Scenariusz, że zacznie brakować pieniędzy, miał oznaczać jedno: naród przestanie popierać tyrana Władimira Putina, wybuchnie rewolucja, a do władzy dojdą przedstawiciele rosyjskiej inteligencji. Dziś, kiedy taki scenariusz wydaje się bardziej realny, entuzjazmu wśród głównych zainteresowanych, rosyjskich demokratów, nie widać. Jedynie lider organizacji Inna Rosja, światowej sławy szachista Garri Kasparow, twierdzi, że wkrótce wybuchnie gigantyczna rewolucja. Jej skutkiem ma być powrót do władzy liberałów.
– To mało realistyczny scenariusz – mówi politolog Aleksiej Muchin. Jego zdaniem, idee liberalnego kapitalizmu są w Rosji skompromitowane. Ludzie będą tęsknili za silnymi rządami, jak podczas pierwszej kadencji Putina. Także znany obrońca praw człowieka Siergiej Kowaliow uważa, że na kryzysie zyskają  populiści i nacjonaliści. Faktem jest, że scena polityczna w Rosji nie ma alternatywy.
Władze nie chcą się dzielić odpowiedzialnością z opozycją. Będą teraz jednak musiały ponosić całą odpowiedzialność za to, co się stanie w kraju. W najbardziej pesymistycznym wariancie Rosję czeka „russkij bunt". Takim buntem były powstania chłopskie czy rewolucja bolszewicka. Nigdy nie wiadomo, kto stanie na jego czele ani czym się zakończy. Oczywiście, do tego czasu władze będą się starały przejąć kontrolę nad sytuacją, wyszukując tematy zastępcze.
Rosjanie boją się organizacji Patrioci Gruzji. Według gazet, przygotowuje ona akty terroru w Moskwie, Sankt Petersburgu i Soczi. Pojawiły się informacje, że Patrioci Gruzji podwyższają cenę dolara wobec rubla, by wywołać panikę. Tak jak kiedyś polskie dzieci bały się „czarnej wołgi", tak dziś rosyjskie dzieci boją się samochodów na gruzińskich numerach. Antygruzińska histeria, renesans wiary we wróżbitów to dostrzegalne skutki kryzysu. To może nie wystarczyć, by odwrócić uwagę od prawdziwych problemów. Może  dojść do zamachów terrorystycznych. Tak było w 1999 r., kiedy wybuchały bomby w blokach. Tak było w wypadku wojen w Czeczenii. Wówczas wybory wygrał  Putin. Tyle że wtedy za tymi działaniami stał potencjał finansowy Rosji. Dziś rozpętanie histerii i znalezienie wroga dla rosyjskiego narodu da krótkotrwały efekt.

Koniec marzeń o imperium
Nikt nie wie, jak długo będzie trwał kryzys ani jak będzie wyglądał. Paradoksalnie Władimir Putin, który nazywał USA III Rzeszą naszych czasów, i marzył o zbudowaniu niezależnego od Ameryki wielobiegunowego świata, teraz musi być przerażony. Walutowe rezerwy Rosji ulokowano w amerykańskich bankach, głównie w dolarach. Rosyjskie władze, które usilnie walczyły o wielobiegunowy świat, dziś uświadomiły sobie, że może być on dla Rosji zgubny. Wszak mocarstwem w tej części świata będą pewnie Chiny, nie Rosja. Chiny, które mają problem demograficzny i z coraz większym zainteresowaniem patrzą na ziemie rosyjskiego Dalekiego Wschodu.
Kryzys finansowy, który może spowodować niepokoje społeczne, na pewno przyniesie koniec marzeń o imperium. To, czego nie zrobiła wojna w Gruzji, stanie się więc za sprawą ekonomicznego kryzysu. Bez środków ani pieniędzy Rosja nie będzie mogła tak jak teraz realizować swoich interesów na świecie, od Palestyny po Wenezuelę. Nie będzie w stanie zwiększać swoich nakładów na zbrojenia, jak to zakładano w budżecie. To oczywiście pozytywny krótkotrwały skutek. Nie jest jednak wcale jasne, co będzie dalej.
Paradoksalnie, nie oznacza to, że możemy spać spokojniej. Bezpieczeństwo w naszej części świata się nie zwiększy. Rosja może być krajem bardziej nieprzewidywalnym. Targana konfliktami, pogrążająca się w chaosie może się stać bardziej niebezpieczna niż kraj z piramidalną strukturą władzy, ręcznie sterowany. Na razie to jednak odległe problemy. Dziś główną informacją z Rosji są wciąż rosnące ceny brylantów. Jeśli wszystko tanieje, trzeba w coś inwestować.
Okładka tygodnika WPROST: 44/2008
Więcej możesz przeczytać w 44/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
 2
  • muaddib_2000@mail.ru IP
    Ja mieszkaniec Rosji, ale nie w Moskwe, w mieście Perm (Ural). Czytałem ten artykuł i śmiałem się. Szanowny autor! W Rosji nie ma samochodów z gruzinskimi numerami i nigdy nie było. A pusty ďîëę˙ rzeczywiście widziałem, ale tylko na sprzedaży w gospodarczym sklepie. Żadnej paniki w Rosji nie ma. Dalej komentować nie ma sensu. Cała wasza - to wasze fantazje. Bierzecie informację z wirtualnego świata, który same sobie wymyśliły. Będę jeszcze śmiał się, jeśli polscy czytacze wam będą wierzyli. Ponieważ rosyjscy ludzie żyją na realnym świecie. Nie oszukujcie same siebie i swoich czytaczy.
    • wit347@gmail.com IP
      USD ЦБ РФ 30/10 27.0979 -0.2039 
      EUR ЦБ РФ 30/10 34.4306 0.2679 
      DJIA 29/10 8990.96 -0.82%
      NASD 29/10 1657.21 0.47%
      MMVB 11:16 650.04 6.76%
      RTS 11:16 698.55 8.47%
      Нефть Brent (ICE) 11:14 66.86 2.12%

      Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2008 (1349)

      • Na stronie - Esesmani polityki 26 paź 2008, 22:00 W partii czy rządzie funkcjonuje się jak owca, którą można zarżnąć 3
      • Wprost od czytelników 26 paź 2008, 22:00 NIE GENERUJMYW miarę systematycznie czytam „Wprost", bo uważam, że jest dobrze i ciekawie redagowany. Jedyna rzecz, która zdecydowanie mi się nie podoba, to używanie w tekstach wyrazów obcych, i to wtedy, gdy to nie jest... 3
      • Skaner 26 paź 2008, 22:00 6
      • Żądza rządzenia 26 paź 2008, 22:00 Polityka 6
      • Trójka zniknie z Myśliwieckiej? 26 paź 2008, 22:00 Media 6
      • Prezydent przeprosi premiera? 26 paź 2008, 22:00 Sondaż 6
      • Bojar na Wyspach 26 paź 2008, 22:00 Biznes 6
      • Dossier 26 paź 2008, 22:00 „Nie chcemy kolejnego rozrzutnika w Białym Domu"Sarah Palin o Baracku Obamie na spotkaniu z wyborcami„Senator Obama na negatywne reklamy wydał więcej pieniędzy, niż wydano w jakiejkolwiek kampanii politycznej w... 8
      • PYTANIA NIEPOLITYCZNE 26 paź 2008, 22:00 Jestem człowiekiem renesansu 8
      • Ludzie 26 paź 2008, 22:00 Kennedy w Polsce5 grudnia w warszawskiej Stodole wystąpi Nigel Kennedy. Skrzypek zagra w jazzowym kwintecie stworzonym wraz z polskimi muzykami, m.in. z pianistą Piotrem Wyleżołem. W ten sposób będzie promował swoją najnowszą płytę... 8
      • Gwiazdy kręcą w Polsce 26 paź 2008, 22:00 Kino 8
      • Smart na minuty 26 paź 2008, 22:00 Motoryzacja 10
      • Pożarty rekord 26 paź 2008, 22:00 Księga Guinnessa 10
      • Wykrywacz kłamstw 26 paź 2008, 22:00 „Chcę, żeby reforma została przeprowadzona jak najszybciej, zmiany nie mogą opierać się na prywatyzacji. Wierzę w państwową służbę zdrowia, sam korzystam przede wszystkim z publicznej służby zdrowia" (Tok FM, 22.10.2008)1.... 10
      • Nasz kryzys 26 paź 2008, 22:00 Gospodarka 12
      • Relaks idealny 26 paź 2008, 22:00 Psychologia 12
      • Zapytaj wprost - Marek Balicki 26 paź 2008, 22:00 Nie brałem prezentów 14
      • Poczta 26 paź 2008, 22:00 Choroba tramwajowaW związku z artykułem „Choroba tramwajowa" (nr 39) chciałbym zauważyć, że największą zaletą tramwaju nie jest to, że nie stoi w korkach, bo stoi (nie wszędzie ma wydzielone torowiska). Tramwaj w porównaniu... 16
      • Playback 26 paź 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak 16
      • Wprost przeciwnie - Francuski dyktator 26 paź 2008, 22:00 Co jeszcze może zrobić Nicolas Sarkozy, by zdusić w Europie demokrację? 17
      • Z życia koalicji 26 paź 2008, 22:00 Niejaki Jakub Szulc, poseł PO, został wiceministrem zdrowia. Ten długi (przecież nie napiszemy wielki – od wielkości to jest tam Grześ Schetyna) człowiek ma wiele zalet, z których największą jest to, że może sięgać po butelki... 18
      • Z życia opozycji 26 paź 2008, 22:00 Ponton interweniował, żeby wstrzymać emisję materiału niekorzystnego dla prezydenta. I udało mu się. Trzeba jednak przyznać, że Andrzej Urbański się nie przepracowuje. Przecież gdyby chciał poważnie traktować swoją publiczną... 19
      • Czy małżeństwo zabija seks 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Esther Perel, amerykańską terapeutką, autorką bestsellera „Inteligencja erotyczna”. 22
      • Sztuka kochania 26 paź 2008, 22:00 Mężczyzna to nie przyjaciółka, kobiety nie powinny się zwierzać partnerom ze swej seksualnej przeszłości 26
      • Wiele hałasu o nic 26 paź 2008, 22:00 Rok rządów PO-PSL: polski statek dryfuje, ale niemal połowa pasażerów jest zadowolona ze sterników i wioślarzy 30
      • Żółty trabant prezydenta 26 paź 2008, 22:00 Politycy związani z Lechem Kaczyńskim tracą siły w bezsensownej walce o pozycję w Kancelarii Prezydenta 34
      • Gladiatorzy wodza 26 paź 2008, 22:00 Skąd się bierze prymat Suskich, Gosiewskich, Nowaków czy Nitrasów nad Rokitami, Dornami, Jurkami czy Gowinami 38
      • Talia w tornistrze 26 paź 2008, 22:00 Szachy, brydż i poker w szkołach uczą logicznego myślenia 40
      • Wprost z blogu 26 paź 2008, 22:00 PolitykaPolitycy i gry wideoDawid Zaraziński www.admagazine.plKampania w USA prawie na finiszu. Właśnie odbyła się ostatnia telewizyjna debata. Znamy nasze podwórko, wiemy, jakie są realia tego paskudnego czasu. Ale za oceanem przybiera to... 42
      • Trójka bez sternika 26 paź 2008, 22:00 43
      • Jakoś to nie będzie 26 paź 2008, 22:00 Świat się nie zmienił, wciąż rządzi nim ideologia "jakoś to będzie"Zdumiała mnie kiedyś wiadomość, że skarbów zrabowanych przez legiony Tytusa Flawiusza ze zburzonej w 70 r. n.e. Świątyni Jerozolimskiej było tak dużo,... 43
      • Straszenie komercją 26 paź 2008, 22:00 Jeśli nie zmienimy służby zdrowia, za rok dług szpitali zwiększy się o 16 mld zł Reforma szpitali coraz bardziej przypomina historię jak ze szpitala. Niestety, dla wariatów. Polskie szpitale wydają znacznie więcej pieniędzy, niż... 43
      • Węgierski kicz 26 paź 2008, 22:00 W każdej chwili ludzie moga wyjść na ulicę Budapesztu i zaczną się zamieszki Politycy w Budapeszcie mówili pod koniec lat 80., że ich kraj jest tygrysem Europy. Dzisiaj Węgry są raczej nazywane drugą Islandią, krajem, któremu grozi... 43
      • Ryba po polsku - Rasizm dwustronny 26 paź 2008, 22:00 Kiedy prywatnym szpitalom zagrozi upadłość, zreanimujemy Keynesa i zaczniemy nacjonalizować 44
      • Człowiek tygodnia -  Gordon Brown 26 paź 2008, 22:00 Uczciwy Szkot 46
      • Giełda 26 paź 2008, 22:00 50
      • Wysokie loty 26 paź 2008, 22:00 Jeszcze w październiku 2008 r. zacznie działać drugie najwyżej położone lotnisko na świecie (4280 m n.p.m.). Zostało zbudowane w tybetańskiej części chińskiej prowincji Syczuan. Wyżej znajduje się tylko lotnisko Qamdo w Tybecie (4334... 50
      • Chorowici czy leniwi? 26 paź 2008, 22:00  Polacy są liderami na liście najbardziej chorowitych narodów. Na „chorobowym" spędzają średnio 5 proc. czasu pracy. Wskaźnik absencji bywa nazywany wskaźnikiem lenistwa lub braku identyfikacji z firmą. Najbardziej... 50
      • Zemsta za Schumachera 26 paź 2008, 22:00 Niemcy i Francja chcą wymusić na Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) aktualizację tzw. czarnej listy rajów podatkowych. Niemiecki minister finansów Peter Steinbrück chce, by dopisać do niej m.in. Szwajcarię, której... 50
      • Głód dolara 26 paź 2008, 22:00 Gwałtownie słabnący złoty spowodował, że ciułacze ruszyli do kantorów kupować obce waluty. Ktoś, kto w lipcu 2008 r. kupił dolary po 2,05 zł, w ubiegłym tygodniu mógł je sprzedać po 3 zł, zarabiając ponad 40 proc. – Ale... 50
      • 2x2=4 Czas trzeźwienia 26 paź 2008, 22:00 Sektor państwowy najpełniej korzysta z pieniędzy dla wybranych 61
      • Maszyna krachu 26 paź 2008, 22:00 Akcja ratunkowa światowych finansów nie powiedzie się bez udziału azjatyckich potęg 62
      • Wygra kapitalizm, nie socjalizm 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z senatorem Johnem McCainem, kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta USA 66
      • Sieć zakupów 26 paź 2008, 22:00 Ranking najlepszych sklepów internetowych "Wprost" i Money.pl 68
      • Jamroży.com 26 paź 2008, 22:00 Najsłynniejszy biznesmen wśród lekarzy wraca do gry 74
      • MiTomania 26 paź 2008, 22:00 Modelem MiTo Alfa Romeo może odebrać klientów Mini 76
      • Piękne katastrofy 26 paź 2008, 22:00 Samochody, które miały być wizytówką producentów, a stały się ich przekleństwem 78
      • Know-how 26 paź 2008, 22:00 80
      • Mózg himalaisty 26 paź 2008, 22:00 Himalaiści, którzy kilkakrotnie w ciągu roku przebywają na dużych wysokościach (powyżej 4 tys. m n.p.m.), są narażeni na zmiany w mózgu. Gęstość i ilość istoty białej i szarej w rejonie, który odpowiada za motorykę, jest u nich... 80
      • Człowiek przekąska 26 paź 2008, 22:00 Nasi przodkowie padali ofiarami ponadsiedmiometrowych krokodyli, które zamieszkiwały afrykańskie rzeki i jeziora. Dowody tych spotkań widnieją na kościach hominidów odnajdywanych na terenie obecnej Kenii. To odkrycie przeczy hipotezie, że... 80
      • Uwaga na leki 26 paź 2008, 22:00 Amerykańscy lekarze ostrzegają, że leki na przeziębienie sprzedawane bez recepty nie powinny być podawane dzieciom poniżej czwartego roku życia. U tak młodych osób mogą one wywołać rzadko występujące skutki uboczne. Specyfiki mające... 80
      • Od przesądu do mordu 26 paź 2008, 22:00 „Legendy o krwi" to obszerna analiza dziejów rozpowszechnionego w Europie przesądu przypisującego Żydom zbrodnicze czyny, przede wszystkim rytualne mordy. Plotki na ten temat pojawiły się w XII wieku podczas migracji Żydów w... 80
      • Magnes na depresję 26 paź 2008, 22:00 Depresję można leczyć tzw. przezczaszkową stymulacją magnetyczną (TMS). Polega ona na wysyłaniu krótkich impulsów magnetycznych, które przenikają przez czaszkę i zmieniają aktywność elektryczną określonych rejonów mózgu.... 80
      • Rak w komórce 26 paź 2008, 22:00 Czy czeka nas epidemia nowotworów mózgu wywołana przez telefony komórkowe? 82
      • Niewolnicy stresu 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Robertem Sapolskym, antropologiem i neurologiem ze Stanford University, badaczem stresu 88
      • Tańczący z czarownicami 26 paź 2008, 22:00 Ostatnią osobą ukaraną w Wielkiej Brytanii za czarodziejstwo była Jane Rebecca Yorke, medium skazane w 1944 roku 90
      • Górna półka - Apostoł zdrowego rozsądku 26 paź 2008, 22:00 Prawdziwy festiwal Gilberta Keitha Chestertona zafundowało nam wydawnictwo Fronda. Najpierw ukazały się „Kulai krzyż" oraz „Człowiek, który był czwartkiem", a potem „Przygody księdza Browna". Teraz wydano... 101
      • Piraci Jaruzelskiego 26 paź 2008, 22:00 Jedziemy na bal maskowy do Berlina Wschodniego – w taki sposób w sierpniu 1982 r. kapitan wywiadu PRL Jan Pieterwas wytłumaczył celnikowi z RFN wygląd samochodu, którym jechał. Pieterwas i jego towarzysz, major wywiadu zatrudniony jako... 102
      • Bez granic 26 paź 2008, 22:00 106
      • Permanentny kryzys 26 paź 2008, 22:00 Izraelska polityka w ostatnich dekadach pozostaje pod ogromnym wpływem grup etnicznych. Kadima, największa z 11 partii w Knesecie, ma 29 posłów, a partie etniczne – m.in. prawicowy Nasz Dom Izrael, reprezentujący Żydów z byłego ZSRR,... 106
      • Droga Sarah 26 paź 2008, 22:00 John McCain ma coraz więcej kłopotów z powodu Sarah Palin, do niedawna uważanej za wyborczego asa Partii Republikańskiej. Notowania McCaina osłabiły informacje o krociowych wydatkach Palin na garderobę i kosmetyki. Jak ujawnił niedawno... 106
      • Europa w cyfrze 26 paź 2008, 22:00 Europeana – tak nazywa się wielka wirtualna encyklopedia europejskiego dziedzictwa kulturowego przygotowana pod auspicjami Unii Europejskiej. Encyklopedia, dostępna w trzech wersjach językowych (francuskiej, angielskiej i niemieckiej),... 106
      • Cytat tygodnia 26 paź 2008, 22:00 „Nawet gdybym spał tylko trzy godziny, to nadal miałbym siłę, żeby uprawiać seks przez kolejne trzy" Silvio Berlusconi, przekonując dziennikarzy, że mimo skończonych 72 lat nadal jest w świetnej formie 106
      • Nowa smuta Rosji 26 paź 2008, 22:00 Kreml musi się zmierzyć nie z jednym kryzysem, lecz co najmniej z trzema 108
      • Amerykański Bonaparte 26 paź 2008, 22:00 Generał David Petraeus łączy walory intelektualisty, wodza i stratega 112
      • Typki w Białym Domu 26 paź 2008, 22:00 Dlaczego Amerykanie nie powinni głosować na Baracka Obamę 114
      • Koszerni bitelsi 26 paź 2008, 22:00 Ten, kto spełnia wymogi koszerności, udowadnia brak wątpliwości wobec dziesięciorga przykazań 116
      • Pasaż 26 paź 2008, 22:00 118
      • W pustyni i w puszczy 26 paź 2008, 22:00 Aktorka Jessica Biel i piosenkarz Justin Timberlake udali się w październiku na romantyczną wycieczkę do Rzymu. Także Polacy chętnie wybierają w sezonie jesienno-zimowym Wieczne Miasto i inne europejskie stolice. Zwłaszcza w sylwestra... 118
      • Statkiem po pustyni 26 paź 2008, 22:00 Egipt to ulubione miejsce jesienno-zimowego wypoczynku Polaków. Jest zaledwie cztery godziny lotu od Warszawy, nie brakuje tam dobrych hoteli, spa i najlepszych na naszej półkuli miejsc do nurkowania. Z Orbis Travel można się wybrać na... 118
      • W poszukiwaniu guza 26 paź 2008, 22:00 Logos Travel ma w ofercie 90 propozycji wyjazdów na wszystkie kontynenty, w tym na Antarktydę. Firma specjalizuje się w wyprawach do rejonów, do których ludzie przy zdrowych zmysłach wolą nie jeździć. Bo kto normalny zapuszcza się do... 118
      • Ptaki ciernistych krzewów 26 paź 2008, 22:00 Firma Horyzonty wysyła „tam, gdzie ptaki zimują". Tak nazywa się 17-dniowa wyprawa (14-30 stycznia 2009 r.) do Gambii i Senegalu, gdzie można sprawdzić, jak spędza zimę polskie ptactwo migrujące do Afryki, m.in. cyraneczki,... 118
      • Syberyjski Robinson 26 paź 2008, 22:00 Fani ostrych mrozów mogą się dobrowolnie dać zesłać na Sybir. Firma East Travel organizuje wyprawy, podczas których turyści przemierzają bezludzia, przedzierają się przez sześć górskich łańcuchów i dwa tygodnie żyją z... 118
      • Śladami Tuska 26 paź 2008, 22:00 Wszyscy ci, którzy pozazdrościli premierowi majowej wycieczki do Peru, mogą się tam wybrać z Orbis Travel. Wyprawa „Śladami kultury Inków" trwa dwanaście dni. Podczas niej można obejrzeć m.in. Limę, kanion Colca, jezioro... 118
      • Ziemie ponownie odzyskane 26 paź 2008, 22:00 Dolny Śląsk i Ziemie Zachodnie to miejsce wyjątkowe. Nigdy wcześniej nie doszło do wymiany ludności na taką skalę jak właśnie tutaj. To wydarzenie bez precedensu w dziejach ludzkości. Sytuacja jest tu całkowicie odmienna od tego, z... 122
      • Laser 26 paź 2008, 22:00 122
      • Fala w klasie 26 paź 2008, 22:00 Na ekranach naszych kin pojawiły się dwa filmy, pozornie traktujące wyłącznie o problemach szkolnych. W rzeczywistości są to apele o przywrócenie w Europie społecznej jedności, opartej na demokratycznych zasadach.Bezkompromisowość... 123
      • Jezus ogrodowy 26 paź 2008, 22:00 Kwintesencja kiczu czy współczesna forma świętości? Misja czy wielki biznes? Symbol wiary czy produkt kultury masowej? Dzieło sztuki czy estetyczne wynaturzenie? Rzecz niepodlegająca ocenie czy coś, czego nie wolno tolerować?... 124
      • Latająca padlina 26 paź 2008, 22:00 Kopulacja, tarzanie się aktorów w ekstrementach, zabijanie zwierząt - tym epatują niemieccy twórcy 128
      • Papieski raj 26 paź 2008, 22:00 Stasiu, koniec z nartami – tak kilka godzin po wyborze na papieża miał powiedzieć Karol Wojtyła do swego sekretarza ks. Stanisława Dziwisza. Jan Paweł II bał się, że ze względu na nowe obowiązki nigdy już nie będzie mógł... 130
      • Wencel gordyjski - Skandalista Rymkiewicz 26 paź 2008, 22:00 Medialni anarchiści nie są w stanie znieść myśli, że istnieje prawdziwy bunt 136
      • UEorgan Ludu 26 paź 2008, 22:00 Madonna RWPG na balu u P. Prezydenta 145
      • Krótko po wolsku - Fachowcy 26 paź 2008, 22:00 Narzekanie na upadek show-biznesu na świecie jest nieusprawiedliwione. Na Litwie grupa showmanów pod wodzą autora programu satyrycznego „Rowerowe show" powołała Partię Wskrzeszenia Narodowego i ta już odniosła sukces w wyborach.... 145
      • Skibą w mur - Referendum o referendum 26 paź 2008, 22:00 O reformie służby zdrowia mają teraz decydować sprzątaczki, hydraulicy, kolejarze i artyści cyrkowi 146

      ZKDP - Nakład kontrolowany