Górna półka - Apostoł zdrowego rozsądku

Górna półka - Apostoł zdrowego rozsądku

Prawdziwy festiwal Gilberta Keitha Chestertona zafundowało nam wydawnictwo Fronda. Najpierw ukazały się „Kula
i krzyż" oraz „Człowiek, który był czwartkiem", a potem „Przygody księdza Browna". Teraz wydano monografię „Apostoł zdrowego rozsądku" Dale’a Ahlquista, amerykańskiego znawcy i wyznawcy Chestertona. Skąd ten powrót do twórczości angielskiego pisarza?To autor doskonale w Polsce znany, a w pewnych okresach modny. Pilnie czytał Chestertona Stanisław Brzozowski, który zaliczył go do „najbystrzejszych eseistów naszych czasów". Angielskim pisarzem zachwycano się w Polsce międzywojennej. Świetną monografię poświęcił mu Wacław Borowy. Chesterton budził też spory. Gdy Jan Emil Skiwski kręcił nosem na jego „metafizykę pospolitości", inni widzieli w nim „apostoła radosnego", przeciwstawiając go „niedobremu" katolicyzmowi Mauriaca. Chestertona cenili pisarze awangardy, tacy jak Aleksander Wat czy Witold Gombrowicz. Wydawano też Chestertona – choć nie wszystko – w PRL. Jego książki ukazywały się i po 1989 r. Fronda wystartowała, publikując przed ponad dziesięcioma laty po raz pierwszy po polsku słynną „Ortodoksję".
Przesadą byłoby jednak twierdzenie, że Chesterton był w ostatnich dekadach popularny. Dlatego wydawanie dziś jego książek ma w sobie coś z manifestacji i trochę przypomina niedawne próby „Krytyki Politycznej" odkurzenia dzieł Brzozowskiego.
O aktualności utworów Chestertona jest przekonany Ahlquist, tym zresztą w nieco przewrotny sposób tłumacząc jego złą obecność na Zachodzie. Autor „Kuli i krzyża" jest z takiej perspektywy pisarzem niewygodnym, a nawet niebezpiecznym. Wciąż niemiłe są ostrzeżenia, które kierował do wyznawców postępu, trudna do akceptacji, ale i do odparcia jest Chestertonowska apologia katolicyzmu, która, jak zauważa Ahlquist, stanowi o istocie tego dzieła.
Katolicyzm Chestertona na pierwszy rzut oka jest paradoksalny. Zaskoczeniem może być to, że uzasadnieniem katolicyzmu jest zdrowy rozsądek wyznania, przekonanie o rozumności wiary. Jeżeli Boga nie ma, świat przypomina senny koszmar (podtytuł „Człowieka, który był czwartkiem"). Bóg jest warunkiem życia nie tylko sensownego, ale i pięknego, radosnego, a nawet awanturniczego. Dogmat jest czymś, co odróżnia człowieka od natury („Drzewa nie mają dogmatów. Rzepa ma niezwykle szerokie horyzonty myślowe", a „otwarty umysł, podobnie jak otwarte usta, jest w gruncie rzeczy oznaką głupoty"). Katolik nie jest wrogiem życia, ale jego wielbicielem i koneserem.
Chesterton odkrywa baśniowość tego, co pozornie pospolite, banalne. „Zwykły, szary człowiek zawsze był przy zdrowych zmysłach, bo taki człowiek był mistykiem. Dopuszczał istnienie półmroku. Jedną nogą stał twardo na ziemi, a drugą błądził w krainie czarów. Zawsze pozwalał sobie na to, by wierzyć w swoich bogów, ale (inaczej niż dzisiejszy agnostyk) pozwalał sobie także na to, by w nich wierzyć". Lęk Anglika budzi więc raczej fantazyjny kapelusz niż moherowy beret.
Bardzo to wszystko paradoksalne, ale dla Chestertona katolicyzm, jak każda religia, opiera się właśnie na paradoksie, takim, jakim jest krzyż, albo słowa o cichych, którzy posiądą ziemię. Chesterton nie zapomina o istnieniu zła. Widzi w nim jednak zadanie, które stawia przed człowiekiem Bóg, wie, że najwyższe dobra zyskuje się w walce. Rację miał więc Miłosz, zauważając, że Chesterton był katolikiem przez zachwyt nad złożonością i misternością życia, podczas gdy katolicyzm na przykład Mariana Zdziechowskiego brał się z odczucia ogromu i grozy zła.
To tłumaczy niepokój Chestertona przed wrogimi wobec katolicyzmu tendencjami we współczesnym mu świecie, groźnych nie tyle dla katolicyzmu, ile dla cywilizacji Zachodu. Nawet gdy nie podzielamy uwiel-bienia, z jakim Ahlquist traktuje bohatera swej książki, nie sposób nie zdumiewać się, jak aktualny jest autor „Ortodoksji", gdy krytykuje monopolistyczne praktyki kapitalizmu, zastępujący prawdę komercjalizm, broni prywatnej własności i rodziny jako gwarantów wolności, występuje przeciw eugenice, pisze o związku łączącym zbrodnię i nowoczesny intelekt („najgroźniejszy ze wszystkich przestępców to nowoczesny filozof nieuznający żadnych praw").

Dale Ahlquist
„Apostoł zdrowego rozsądku. Gilbert Keith Chesterton (1874-1936)"

Seria „Metamorfozy" Fronda-Apostolicum Warszawa – Ząbki 2008


Okładka tygodnika WPROST: 44/2008
Więcej możesz przeczytać w 44/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2008 (1349)

  • Na stronie - Esesmani polityki 26 paź 2008, 22:00 W partii czy rządzie funkcjonuje się jak owca, którą można zarżnąć 3
  • Wprost od czytelników 26 paź 2008, 22:00 NIE GENERUJMYW miarę systematycznie czytam „Wprost", bo uważam, że jest dobrze i ciekawie redagowany. Jedyna rzecz, która zdecydowanie mi się nie podoba, to używanie w tekstach wyrazów obcych, i to wtedy, gdy to nie jest... 3
  • Skaner 26 paź 2008, 22:00 6
  • Żądza rządzenia 26 paź 2008, 22:00 Polityka 6
  • Trójka zniknie z Myśliwieckiej? 26 paź 2008, 22:00 Media 6
  • Prezydent przeprosi premiera? 26 paź 2008, 22:00 Sondaż 6
  • Bojar na Wyspach 26 paź 2008, 22:00 Biznes 6
  • Dossier 26 paź 2008, 22:00 „Nie chcemy kolejnego rozrzutnika w Białym Domu"Sarah Palin o Baracku Obamie na spotkaniu z wyborcami„Senator Obama na negatywne reklamy wydał więcej pieniędzy, niż wydano w jakiejkolwiek kampanii politycznej w... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE 26 paź 2008, 22:00 Jestem człowiekiem renesansu 8
  • Ludzie 26 paź 2008, 22:00 Kennedy w Polsce5 grudnia w warszawskiej Stodole wystąpi Nigel Kennedy. Skrzypek zagra w jazzowym kwintecie stworzonym wraz z polskimi muzykami, m.in. z pianistą Piotrem Wyleżołem. W ten sposób będzie promował swoją najnowszą płytę... 8
  • Gwiazdy kręcą w Polsce 26 paź 2008, 22:00 Kino 8
  • Smart na minuty 26 paź 2008, 22:00 Motoryzacja 10
  • Pożarty rekord 26 paź 2008, 22:00 Księga Guinnessa 10
  • Wykrywacz kłamstw 26 paź 2008, 22:00 „Chcę, żeby reforma została przeprowadzona jak najszybciej, zmiany nie mogą opierać się na prywatyzacji. Wierzę w państwową służbę zdrowia, sam korzystam przede wszystkim z publicznej służby zdrowia" (Tok FM, 22.10.2008)1.... 10
  • Nasz kryzys 26 paź 2008, 22:00 Gospodarka 12
  • Relaks idealny 26 paź 2008, 22:00 Psychologia 12
  • Zapytaj wprost - Marek Balicki 26 paź 2008, 22:00 Nie brałem prezentów 14
  • Poczta 26 paź 2008, 22:00 Choroba tramwajowaW związku z artykułem „Choroba tramwajowa" (nr 39) chciałbym zauważyć, że największą zaletą tramwaju nie jest to, że nie stoi w korkach, bo stoi (nie wszędzie ma wydzielone torowiska). Tramwaj w porównaniu... 16
  • Playback 26 paź 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak 16
  • Wprost przeciwnie - Francuski dyktator 26 paź 2008, 22:00 Co jeszcze może zrobić Nicolas Sarkozy, by zdusić w Europie demokrację? 17
  • Z życia koalicji 26 paź 2008, 22:00 Niejaki Jakub Szulc, poseł PO, został wiceministrem zdrowia. Ten długi (przecież nie napiszemy wielki – od wielkości to jest tam Grześ Schetyna) człowiek ma wiele zalet, z których największą jest to, że może sięgać po butelki... 18
  • Z życia opozycji 26 paź 2008, 22:00 Ponton interweniował, żeby wstrzymać emisję materiału niekorzystnego dla prezydenta. I udało mu się. Trzeba jednak przyznać, że Andrzej Urbański się nie przepracowuje. Przecież gdyby chciał poważnie traktować swoją publiczną... 19
  • Czy małżeństwo zabija seks 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Esther Perel, amerykańską terapeutką, autorką bestsellera „Inteligencja erotyczna”. 22
  • Sztuka kochania 26 paź 2008, 22:00 Mężczyzna to nie przyjaciółka, kobiety nie powinny się zwierzać partnerom ze swej seksualnej przeszłości 26
  • Wiele hałasu o nic 26 paź 2008, 22:00 Rok rządów PO-PSL: polski statek dryfuje, ale niemal połowa pasażerów jest zadowolona ze sterników i wioślarzy 30
  • Żółty trabant prezydenta 26 paź 2008, 22:00 Politycy związani z Lechem Kaczyńskim tracą siły w bezsensownej walce o pozycję w Kancelarii Prezydenta 34
  • Gladiatorzy wodza 26 paź 2008, 22:00 Skąd się bierze prymat Suskich, Gosiewskich, Nowaków czy Nitrasów nad Rokitami, Dornami, Jurkami czy Gowinami 38
  • Talia w tornistrze 26 paź 2008, 22:00 Szachy, brydż i poker w szkołach uczą logicznego myślenia 40
  • Wprost z blogu 26 paź 2008, 22:00 PolitykaPolitycy i gry wideoDawid Zaraziński www.admagazine.plKampania w USA prawie na finiszu. Właśnie odbyła się ostatnia telewizyjna debata. Znamy nasze podwórko, wiemy, jakie są realia tego paskudnego czasu. Ale za oceanem przybiera to... 42
  • Trójka bez sternika 26 paź 2008, 22:00 43
  • Jakoś to nie będzie 26 paź 2008, 22:00 Świat się nie zmienił, wciąż rządzi nim ideologia "jakoś to będzie"Zdumiała mnie kiedyś wiadomość, że skarbów zrabowanych przez legiony Tytusa Flawiusza ze zburzonej w 70 r. n.e. Świątyni Jerozolimskiej było tak dużo,... 43
  • Straszenie komercją 26 paź 2008, 22:00 Jeśli nie zmienimy służby zdrowia, za rok dług szpitali zwiększy się o 16 mld zł Reforma szpitali coraz bardziej przypomina historię jak ze szpitala. Niestety, dla wariatów. Polskie szpitale wydają znacznie więcej pieniędzy, niż... 43
  • Węgierski kicz 26 paź 2008, 22:00 W każdej chwili ludzie moga wyjść na ulicę Budapesztu i zaczną się zamieszki Politycy w Budapeszcie mówili pod koniec lat 80., że ich kraj jest tygrysem Europy. Dzisiaj Węgry są raczej nazywane drugą Islandią, krajem, któremu grozi... 43
  • Ryba po polsku - Rasizm dwustronny 26 paź 2008, 22:00 Kiedy prywatnym szpitalom zagrozi upadłość, zreanimujemy Keynesa i zaczniemy nacjonalizować 44
  • Człowiek tygodnia -  Gordon Brown 26 paź 2008, 22:00 Uczciwy Szkot 46
  • Giełda 26 paź 2008, 22:00 50
  • Wysokie loty 26 paź 2008, 22:00 Jeszcze w październiku 2008 r. zacznie działać drugie najwyżej położone lotnisko na świecie (4280 m n.p.m.). Zostało zbudowane w tybetańskiej części chińskiej prowincji Syczuan. Wyżej znajduje się tylko lotnisko Qamdo w Tybecie (4334... 50
  • Chorowici czy leniwi? 26 paź 2008, 22:00  Polacy są liderami na liście najbardziej chorowitych narodów. Na „chorobowym" spędzają średnio 5 proc. czasu pracy. Wskaźnik absencji bywa nazywany wskaźnikiem lenistwa lub braku identyfikacji z firmą. Najbardziej... 50
  • Zemsta za Schumachera 26 paź 2008, 22:00 Niemcy i Francja chcą wymusić na Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) aktualizację tzw. czarnej listy rajów podatkowych. Niemiecki minister finansów Peter Steinbrück chce, by dopisać do niej m.in. Szwajcarię, której... 50
  • Głód dolara 26 paź 2008, 22:00 Gwałtownie słabnący złoty spowodował, że ciułacze ruszyli do kantorów kupować obce waluty. Ktoś, kto w lipcu 2008 r. kupił dolary po 2,05 zł, w ubiegłym tygodniu mógł je sprzedać po 3 zł, zarabiając ponad 40 proc. – Ale... 50
  • 2x2=4 Czas trzeźwienia 26 paź 2008, 22:00 Sektor państwowy najpełniej korzysta z pieniędzy dla wybranych 61
  • Maszyna krachu 26 paź 2008, 22:00 Akcja ratunkowa światowych finansów nie powiedzie się bez udziału azjatyckich potęg 62
  • Wygra kapitalizm, nie socjalizm 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z senatorem Johnem McCainem, kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta USA 66
  • Sieć zakupów 26 paź 2008, 22:00 Ranking najlepszych sklepów internetowych "Wprost" i Money.pl 68
  • Jamroży.com 26 paź 2008, 22:00 Najsłynniejszy biznesmen wśród lekarzy wraca do gry 74
  • MiTomania 26 paź 2008, 22:00 Modelem MiTo Alfa Romeo może odebrać klientów Mini 76
  • Piękne katastrofy 26 paź 2008, 22:00 Samochody, które miały być wizytówką producentów, a stały się ich przekleństwem 78
  • Know-how 26 paź 2008, 22:00 80
  • Mózg himalaisty 26 paź 2008, 22:00 Himalaiści, którzy kilkakrotnie w ciągu roku przebywają na dużych wysokościach (powyżej 4 tys. m n.p.m.), są narażeni na zmiany w mózgu. Gęstość i ilość istoty białej i szarej w rejonie, który odpowiada za motorykę, jest u nich... 80
  • Człowiek przekąska 26 paź 2008, 22:00 Nasi przodkowie padali ofiarami ponadsiedmiometrowych krokodyli, które zamieszkiwały afrykańskie rzeki i jeziora. Dowody tych spotkań widnieją na kościach hominidów odnajdywanych na terenie obecnej Kenii. To odkrycie przeczy hipotezie, że... 80
  • Uwaga na leki 26 paź 2008, 22:00 Amerykańscy lekarze ostrzegają, że leki na przeziębienie sprzedawane bez recepty nie powinny być podawane dzieciom poniżej czwartego roku życia. U tak młodych osób mogą one wywołać rzadko występujące skutki uboczne. Specyfiki mające... 80
  • Od przesądu do mordu 26 paź 2008, 22:00 „Legendy o krwi" to obszerna analiza dziejów rozpowszechnionego w Europie przesądu przypisującego Żydom zbrodnicze czyny, przede wszystkim rytualne mordy. Plotki na ten temat pojawiły się w XII wieku podczas migracji Żydów w... 80
  • Magnes na depresję 26 paź 2008, 22:00 Depresję można leczyć tzw. przezczaszkową stymulacją magnetyczną (TMS). Polega ona na wysyłaniu krótkich impulsów magnetycznych, które przenikają przez czaszkę i zmieniają aktywność elektryczną określonych rejonów mózgu.... 80
  • Rak w komórce 26 paź 2008, 22:00 Czy czeka nas epidemia nowotworów mózgu wywołana przez telefony komórkowe? 82
  • Niewolnicy stresu 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Robertem Sapolskym, antropologiem i neurologiem ze Stanford University, badaczem stresu 88
  • Tańczący z czarownicami 26 paź 2008, 22:00 Ostatnią osobą ukaraną w Wielkiej Brytanii za czarodziejstwo była Jane Rebecca Yorke, medium skazane w 1944 roku 90
  • Górna półka - Apostoł zdrowego rozsądku 26 paź 2008, 22:00 Prawdziwy festiwal Gilberta Keitha Chestertona zafundowało nam wydawnictwo Fronda. Najpierw ukazały się „Kulai krzyż" oraz „Człowiek, który był czwartkiem", a potem „Przygody księdza Browna". Teraz wydano... 101
  • Piraci Jaruzelskiego 26 paź 2008, 22:00 Jedziemy na bal maskowy do Berlina Wschodniego – w taki sposób w sierpniu 1982 r. kapitan wywiadu PRL Jan Pieterwas wytłumaczył celnikowi z RFN wygląd samochodu, którym jechał. Pieterwas i jego towarzysz, major wywiadu zatrudniony jako... 102
  • Bez granic 26 paź 2008, 22:00 106
  • Permanentny kryzys 26 paź 2008, 22:00 Izraelska polityka w ostatnich dekadach pozostaje pod ogromnym wpływem grup etnicznych. Kadima, największa z 11 partii w Knesecie, ma 29 posłów, a partie etniczne – m.in. prawicowy Nasz Dom Izrael, reprezentujący Żydów z byłego ZSRR,... 106
  • Droga Sarah 26 paź 2008, 22:00 John McCain ma coraz więcej kłopotów z powodu Sarah Palin, do niedawna uważanej za wyborczego asa Partii Republikańskiej. Notowania McCaina osłabiły informacje o krociowych wydatkach Palin na garderobę i kosmetyki. Jak ujawnił niedawno... 106
  • Europa w cyfrze 26 paź 2008, 22:00 Europeana – tak nazywa się wielka wirtualna encyklopedia europejskiego dziedzictwa kulturowego przygotowana pod auspicjami Unii Europejskiej. Encyklopedia, dostępna w trzech wersjach językowych (francuskiej, angielskiej i niemieckiej),... 106
  • Cytat tygodnia 26 paź 2008, 22:00 „Nawet gdybym spał tylko trzy godziny, to nadal miałbym siłę, żeby uprawiać seks przez kolejne trzy" Silvio Berlusconi, przekonując dziennikarzy, że mimo skończonych 72 lat nadal jest w świetnej formie 106
  • Nowa smuta Rosji 26 paź 2008, 22:00 Kreml musi się zmierzyć nie z jednym kryzysem, lecz co najmniej z trzema 108
  • Amerykański Bonaparte 26 paź 2008, 22:00 Generał David Petraeus łączy walory intelektualisty, wodza i stratega 112
  • Typki w Białym Domu 26 paź 2008, 22:00 Dlaczego Amerykanie nie powinni głosować na Baracka Obamę 114
  • Koszerni bitelsi 26 paź 2008, 22:00 Ten, kto spełnia wymogi koszerności, udowadnia brak wątpliwości wobec dziesięciorga przykazań 116
  • Pasaż 26 paź 2008, 22:00 118
  • W pustyni i w puszczy 26 paź 2008, 22:00 Aktorka Jessica Biel i piosenkarz Justin Timberlake udali się w październiku na romantyczną wycieczkę do Rzymu. Także Polacy chętnie wybierają w sezonie jesienno-zimowym Wieczne Miasto i inne europejskie stolice. Zwłaszcza w sylwestra... 118
  • Statkiem po pustyni 26 paź 2008, 22:00 Egipt to ulubione miejsce jesienno-zimowego wypoczynku Polaków. Jest zaledwie cztery godziny lotu od Warszawy, nie brakuje tam dobrych hoteli, spa i najlepszych na naszej półkuli miejsc do nurkowania. Z Orbis Travel można się wybrać na... 118
  • W poszukiwaniu guza 26 paź 2008, 22:00 Logos Travel ma w ofercie 90 propozycji wyjazdów na wszystkie kontynenty, w tym na Antarktydę. Firma specjalizuje się w wyprawach do rejonów, do których ludzie przy zdrowych zmysłach wolą nie jeździć. Bo kto normalny zapuszcza się do... 118
  • Ptaki ciernistych krzewów 26 paź 2008, 22:00 Firma Horyzonty wysyła „tam, gdzie ptaki zimują". Tak nazywa się 17-dniowa wyprawa (14-30 stycznia 2009 r.) do Gambii i Senegalu, gdzie można sprawdzić, jak spędza zimę polskie ptactwo migrujące do Afryki, m.in. cyraneczki,... 118
  • Syberyjski Robinson 26 paź 2008, 22:00 Fani ostrych mrozów mogą się dobrowolnie dać zesłać na Sybir. Firma East Travel organizuje wyprawy, podczas których turyści przemierzają bezludzia, przedzierają się przez sześć górskich łańcuchów i dwa tygodnie żyją z... 118
  • Śladami Tuska 26 paź 2008, 22:00 Wszyscy ci, którzy pozazdrościli premierowi majowej wycieczki do Peru, mogą się tam wybrać z Orbis Travel. Wyprawa „Śladami kultury Inków" trwa dwanaście dni. Podczas niej można obejrzeć m.in. Limę, kanion Colca, jezioro... 118
  • Ziemie ponownie odzyskane 26 paź 2008, 22:00 Dolny Śląsk i Ziemie Zachodnie to miejsce wyjątkowe. Nigdy wcześniej nie doszło do wymiany ludności na taką skalę jak właśnie tutaj. To wydarzenie bez precedensu w dziejach ludzkości. Sytuacja jest tu całkowicie odmienna od tego, z... 122
  • Laser 26 paź 2008, 22:00 122
  • Fala w klasie 26 paź 2008, 22:00 Na ekranach naszych kin pojawiły się dwa filmy, pozornie traktujące wyłącznie o problemach szkolnych. W rzeczywistości są to apele o przywrócenie w Europie społecznej jedności, opartej na demokratycznych zasadach.Bezkompromisowość... 123
  • Jezus ogrodowy 26 paź 2008, 22:00 Kwintesencja kiczu czy współczesna forma świętości? Misja czy wielki biznes? Symbol wiary czy produkt kultury masowej? Dzieło sztuki czy estetyczne wynaturzenie? Rzecz niepodlegająca ocenie czy coś, czego nie wolno tolerować?... 124
  • Latająca padlina 26 paź 2008, 22:00 Kopulacja, tarzanie się aktorów w ekstrementach, zabijanie zwierząt - tym epatują niemieccy twórcy 128
  • Papieski raj 26 paź 2008, 22:00 Stasiu, koniec z nartami – tak kilka godzin po wyborze na papieża miał powiedzieć Karol Wojtyła do swego sekretarza ks. Stanisława Dziwisza. Jan Paweł II bał się, że ze względu na nowe obowiązki nigdy już nie będzie mógł... 130
  • Wencel gordyjski - Skandalista Rymkiewicz 26 paź 2008, 22:00 Medialni anarchiści nie są w stanie znieść myśli, że istnieje prawdziwy bunt 136
  • UEorgan Ludu 26 paź 2008, 22:00 Madonna RWPG na balu u P. Prezydenta 145
  • Krótko po wolsku - Fachowcy 26 paź 2008, 22:00 Narzekanie na upadek show-biznesu na świecie jest nieusprawiedliwione. Na Litwie grupa showmanów pod wodzą autora programu satyrycznego „Rowerowe show" powołała Partię Wskrzeszenia Narodowego i ta już odniosła sukces w wyborach.... 145
  • Skibą w mur - Referendum o referendum 26 paź 2008, 22:00 O reformie służby zdrowia mają teraz decydować sprzątaczki, hydraulicy, kolejarze i artyści cyrkowi 146

ZKDP - Nakład kontrolowany